Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

इन्द्रद्वीपः कसेरुश्च ताम्रवर्णो गभस्तिमान् । नागद्वीपस्तथा सौम्यो गान्धर्वस्त्वथ चारुणः

Transliteration

indradvīpaḥ kaseruśca tāmravarṇo gabhastimān | nāgadvīpastathā saumyo gāndharvastvatha cāruṇaḥ

Translation

ସେହି ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକ ଥିଲେ—ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୱୀପ ଓ କସେରୁ; ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଗଭସ୍ତିମାନ; ନାଗଦ୍ୱୀପ ଓ ସୌମ୍ୟ; ତଥା ପରେ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଓ ଚାରୁଣ।

Word by Word

• इन्द्रद्वीपः: Indra-dvīpa (name of an island)
• इन्द्रद्वीपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + द्वीप (प्रातिपदिक-समास)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (इन्द्रस्य द्वीपः)

• कसेरुः: Kaseru (name)
• कसेरुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कसेरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• ताम्रवर्णः: Tāmra-varṇa (copper-colored; name)
• ताम्रवर्णः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ताम्र + वर्ण (प्रातिपदिक-समास)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय (ताम्रः वर्णः यस्य/ताम्रवर्णः)

• गभस्तिमान्: Gabhastimān (radiant; name)
• गभस्तिमान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गभस्ति + मतुप् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive)

• नागद्वीपः: Nāga-dvīpa (name)
• नागद्वीपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नाग + द्वीप (प्रातिपदिक-समास)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नागस्य/नागानां द्वीपः)

• तथा: also, likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: likewise/also)

• सौम्यः: Saumya (gentle; name)
• सौम्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सौम्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन

• गान्धर्वः: Gāndharva (name)
• गान्धर्वः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गान्धर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन

• तु: and/indeed
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अवधारण/विरोधार्थक-निपात (particle)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Sequencer/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-निपात (particle: then/next)

• चारुणः: Cāruṇa (name)
• चारुणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चारुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Śiva (addressing Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (dvīpa-paryāya within the māhātmya)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī/‘priye’ addressed interlocutor (as per adjacent verses)

Visual Art Cues

Scene: A sage-narrator enumerates ancient sea-islands around Prabhāsa; the ocean is calm, with faint silhouettes of vanished dvīpas like mirages; palm-leaf map motifs and conch-shells suggest maritime sanctity.

Characters & Entities

• Indradvīpa
• Kaseru
• Tāmravarṇa
• Gabhastimān
• Nāgadvīpa
• Saumya
• Gāndharva
• Cāruṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic geography encodes memory, lineage, and dharmic order—names preserve sacred history across regions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not a single tīrtha is named in this verse; it supports the Prabhāsa māhātmya narrative with cosmographical enumeration.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a naming/listing verse.