Adhyaya 9

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । केदारमिति विख्यातं सर्वपापहरं नृणाम्

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତାପରେ ତ୍ରିଲୋକବିଶ୍ରୁତ ‘କେଦାର’ ନାମକ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ସମସ୍ତ ପାପ ହରେ।

Verse 2

यत्र मन्दाकिनी पुण्या सरस्वत्या समागता । तत्र स्नातो नरो राजन्मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

ଯେଉଁଠାରେ ପୁଣ୍ୟ ମନ୍ଦାକିନୀ ସରସ୍ୱତୀ ସହିତ ମିଳିଛି, ସେଠାରେ, ହେ ରାଜନ୍, ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ନର ସମସ୍ତ କଲ୍ମଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 3

शृणु राजन्यथावृत्तमितिहास पुरातनम् । ऋषिभिर्बहुधा गीतमर्बुदे पर्वतोत्तमे

ହେ ରାଜନ୍! ଯଥାବୃତ୍ତ ଏହି ପୁରାତନ ଇତିହାସକୁ ଶୁଣ; ପର୍ବତୋତ୍ତମ ଅର୍ବୁଦରେ ଋଷିମାନେ ଏହାକୁ ନାନା ପ୍ରକାରେ ଗାଇଛନ୍ତି।

Verse 4

अजपालो नृपश्रेष्ठः सूर्यवंशसमुद्भवः । सप्तद्वीपवतीं पृथ्वीं स पाति नात्र संशयः

ଅଜପାଳ ନାମକ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୂର୍ୟବଂଶଜ; ସେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପବତୀ ପୃଥିବୀକୁ ପାଳନ-ଶାସନ କରେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 5

न हस्तिनो न पादाता न चाश्वास्तस्य भूपतेः । न रथाश्च महाराज न कोशाश्च तथाविधाः

ସେ ଭୂପତିଙ୍କ ପାଖରେ ନ ହାତୀ ଥିଲେ, ନ ପଦାତି ସେନା, ନ ଘୋଡ଼ା; ହେ ମହାରାଜ, ନ ରଥ ଥିଲା, ନ ତେଣୁପରି ସାଧାରଣ ପ୍ରକାରର କୋଷ-ସମ୍ପଦ।

Verse 6

न गृह्णाति करं राजन्प्रजाभ्योथाधिकं नृप । राज्यं स ईदृशं चक्रे सर्वलोकहिते रतः

ହେ ରାଜନ୍! ସେ ନୃପ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କଠାରୁ ଅତ୍ୟଧିକ କର ଗ୍ରହଣ କରୁନଥିଲେ। ସର୍ବଲୋକହିତେ ରତ ହୋଇ ସେ ଏପରି ଧର୍ମମୟ ରାଜ୍ୟ ଗଢ଼ିଥିଲେ।

Verse 7

जातापराधो भूपृष्ठे जायते चेत्कथंचन । तं गत्वा निग्रहं तस्य चक्रुः शस्त्राणि तत्क्षणात्

ପୃଥିବୀର ପୃଷ୍ଠରେ ଯଦି କେବେ କୌଣସି ଅପରାଧୀ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ, ତେବେ ରାଜାଙ୍କ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସେନା ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ତାହାକୁ ନିଗ୍ରହ କରି ଦଣ୍ଡ ଦେଉଥିଲା।

Verse 8

एवमस्य नरेन्द्रस्य वर्त्तमानस्य भूतले । सुखेन रमते लोको राज्ये निहतकंटके

ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ନରେନ୍ଦ୍ର ଭୂତଳରେ ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ, ରାଜ୍ୟର କଣ୍ଟକ—ଅପରାଧୀ ଓ ଉପଦ୍ରବ—ନିହତ ହୋଇଥିଲେ; ତେଣୁ ଲୋକେ ସୁଖେ ରହୁଥିଲେ।

Verse 9

कामं वर्षति पर्जन्यः सस्यानि रसवंति च । गावः प्रभूतदुग्धाश्च विद्यमाने नराधिपे

ଏପରି ନରାଧିପ ଥିବାବେଳେ ମେଘ ଯଥାକାଳ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବର୍ଷା କରେ, ଶସ୍ୟ ରସବନ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ଗାଈମାନେ ପ୍ରଚୁର ଦୁଧ ଦିଅନ୍ତି।

Verse 10

केनचित्त्वथ कालेन वसिष्ठो भगवान्मुनिः । तीर्थयात्राप्रसंगेन तस्य गेहमुपागतः

ତାପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଭଗବାନ୍ ମୁନି ବଶିଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଆଗମନ କଲେ।

Verse 11

तं दृष्ट्वा पूजयामास शास्त्रदृष्टेन वर्त्मना । प्रत्युत्थानाभिवादाभ्यामर्घ्यपाद्यादिभिस्तथा

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ପଥରେ ପୂଜା କଲେ—ଉଠି ସ୍ୱାଗତ କଲେ, ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ ଆଦି ଅତିଥି-ସତ୍କାର କ୍ରିୟା ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 12

एवं संपूजितस्तेन भक्त्या परमया नृप । सुखोपविष्टो विश्रांतो वसिष्ठो मुनिसत्तमः । राजर्षीणां कथाश्चक्रे देवर्षीणां तथैव च

ଏଭଳି ପରମ ଭକ୍ତିରେ ସମ୍ପୂଜିତ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସିଷ୍ଠ ସୁଖରେ ବସି ବିଶ୍ରାମ କରି, ରାଜର୍ଷି ଓ ଦେବର୍ଷିମାନଙ୍କ କଥା ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।

Verse 13

ततः कथावसाने तु कस्मिंश्चिन्नृपसत्तम । पप्रच्छ विनयोपेतस्तं मुनिं शंसितव्रतम्

ତାପରେ କଥା ସମାପ୍ତ ହେଲାପରେ, ବିନୟଯୁକ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ବ୍ରତପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେଇ ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Verse 14

अजपाल उवाच । अतीतानागतं विप्र वर्त्तमानं तथैव च । त्वं वेत्सि सकलं ब्रह्मंस्तपश्चर्याप्रभावतः

ଅଜପାଳ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ର! ତୁମେ ଅତୀତ, ଅନାଗତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ—ସବୁ ଜାଣ; ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍! ତପଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟାର ପ୍ରଭାବରେ ତୁମେ ସର୍ବଜ୍ଞ।

Verse 15

कौतुकं हृदि मे जातं वर्त्तते मुनिपुंगव । प्रसादः क्रियतां मह्यं कथयस्व प्रसादतः

ହେ ମୁନିପୁଙ୍ଗବ! ମୋ ହୃଦୟରେ ଗଭୀର କୌତୁହଳ ଜାଗିଛି; ମୋପରେ ପ୍ରସାଦ କରି, ଦୟାକରି ଅନୁଗ୍ରହରେ କହନ୍ତୁ।

Verse 16

वसिष्ठ उवाच । ब्रूहि पार्थिवशार्दूल यत्ते मनसि वर्त्तते । कथयिष्यामि तत्सर्वं यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्

ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ—ହେ ରାଜସିଂହ! ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, କୁହ। ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ସବୁ କଥା କହିଦେବି।

Verse 17

राजोवाच । केन कर्मविपाकेन ममैतद्राज्यमुत्तमम् । निष्कण्टकं सदा क्षेमं सर्वकामसमन्वितम्

ରାଜା କହିଲେ—କେଉଁ କର୍ମବିପାକରେ ମୋର ଏହି ଉତ୍ତମ ରାଜ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହେଲା? ଯାହା ସଦା ନିଷ୍କଣ୍ଟକ, ସଦା କ୍ଷେମ-ମଙ୍ଗଳମୟ ଏବଂ ସର୍ବ କାମନାସିଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନ।

Verse 18

न दीनो न च दुःखार्त्तो व्याधिग्रस्तो न कोऽपि च । विद्यते मम राज्ये च न दरिद्रो महामुने

ମୋ ରାଜ୍ୟରେ କେହି ଦୀନ ନାହିଁ, କେହି ଦୁଃଖାର୍ତ୍ତ ନାହିଁ, କେହି ବ୍ୟାଧିଗ୍ରସ୍ତ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ହେ ମହାମୁନେ, ମୋ ରାଜ୍ୟରେ ଦରିଦ୍ର କେହି ନାହିଁ।

Verse 19

नारीयं मम साध्वी च प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । मच्चित्ता मद्गतप्राणा नित्यं मम हिते रता । अनया चिंतितं ब्रह्मन्सर्वं विस्तरतो वद

ଏହି ମୋର ସାଧ୍ବୀ ନାରୀ—ପତ୍ନୀ—ମୋ ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ। ତାହାର ଚିତ୍ତ ମୋତେ ନିବିଡ଼, ତାହାର ପ୍ରାଣ ମୋତେ ଅର୍ପିତ, ଏବଂ ସେ ନିତ୍ୟ ମୋ ହିତରେ ରତ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ଯାହା କିଛି ମନେ ଚିନ୍ତିଛି, ସବୁ ବିସ୍ତାରରେ କୁହ।

Verse 20

किं दानस्य प्रभावेन व्रतयागस्य वा मुने । तपसो वा मुनिश्रेष्ठ व्रतस्य नियमस्य च

ହେ ମୁନେ! ଏହା କି ଦାନର ପ୍ରଭାବରୁ, ନା ବ୍ରତ ଓ ଯାଗର ଫଳରୁ? କିମ୍ବା ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତପସ୍ୟାରୁ, ଅଥବା ବ୍ରତ-ନିୟମ ପାଳନରୁ?

Verse 21

जन्मान्तरकृतं पुण्यं परं कौतूहलं हि मे । कथयस्व प्रसादेन विस्तरेण द्विजोत्तम

ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କୃତ ମୋର ପୁଣ୍ୟ ମୋତେ ପରମ କୌତୁହଳ ଦେଉଛି। ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, କୃପାକରି ତାହା ବିସ୍ତାରରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହନ୍ତୁ।

Verse 22

वसिष्ठ उवाच । शृणु सर्वं महीपाल विस्तरेण च कथ्यते । न च मन्युस्त्वया कार्यो न च व्रीडा महामते

ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ—ହେ ମହୀପାଳ, ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣ; ସବୁ ବିସ୍ତାରରେ କୁହାଯିବ। ହେ ମହାମତେ, କ୍ରୋଧ କରିବା ନୁହେଁ, ଲଜ୍ଜା କରିବା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 23

अन्यदेहांतरे राजञ्छूद्रजातिसमुद्भवः । शूद्रजातिरियं साध्वी तव पत्नी ह्यभूत्पुरा

ହେ ରାଜନ୍, ଅନ୍ୟ ଦେହରେ ତୁମେ ଶୂଦ୍ରଜାତିରେ ଜନ୍ମିଥିଲ; ଏହି ସାଧ୍ବୀ—ତୁମ ପତ୍ନୀ—ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବେ ଶୂଦ୍ରଜାତିର ଥିଲା।

Verse 24

केनचित्त्वथ कालेन दुर्भिक्षे समुपस्थिते । अन्नक्षयान्महाराज सर्व लोकः क्षुधार्दितः

ତାପରେ କେତେକ ସମୟରେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଆସିଲା। ହେ ମହାରାଜ, ଅନ୍ନକ୍ଷୟ ହେତୁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଭୁଖରେ ପୀଡିତ ହେଲେ।

Verse 25

ततस्त्वं भार्यया सार्द्धमन्यदेशांतरे गतः । समारुह्य च कृच्छ्रेण कस्मिंश्चिद्गिरिनिर्झरे

ତାପରେ ତୁମେ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଗଲ; ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟରେ କୌଣସି ଗିରି-ନିର୍ଝର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚଢ଼ି ପହଞ୍ଚିଲ।

Verse 26

त्वया दृष्टं मनोहारि शुभं पंकजकाननम् । तत्र स्नात्वा पयः पीत्वा पितृदेवाः प्रतर्पिताः

ତୁମେ ସେଠାରେ ମନୋହର ଓ ଶୁଭ ପଦ୍ମବନ ଦେଖିଲ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଜଳ ପାନ କରି, ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଓ ଦେବମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲ।

Verse 27

मनसा चिंतितं ह्येतत्पद्मान्यादाय करोम्यहम् । विक्रयं येन चाहारो भवेन्मम च सर्वथा

ସେ ମନେମନେ ଚିନ୍ତା କଲା—“ମୁଁ ଏହି ପଦ୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ଆଣି ସଂଗ୍ରହ କରି ବିକ୍ରି କରିବି; ଯାହାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରେ ମୋର ଆହାର ହେବ।”

Verse 28

ततः पद्मानि भूरीणि गृहीत्वा भार्यया सह । गतो यत्र जनो भूरि गतः पार्थिवसत्तम

ତାପରେ ସେ ଅନେକ ପଦ୍ମ ନେଇ, ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ, ଯେଉଁଠାରେ ବହୁ ଲୋକ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲା, ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 29

न केऽपि प्रति गृह्णंति लोका दुर्भिक्षपीडिताः । भ्रमितस्त्वं च सर्वत्र श्रांतो वैराग्यमागतः

କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ପୀଡିତ ଲୋକମାନେ କେହି ମଧ୍ୟ ତାହା ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ। ସର୍ବତ୍ର ଭ୍ରମଣ କରି କରି ତୁମେ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲ ଏବଂ ବୈରାଗ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲ।

Verse 30

ततो दिनावसाने तु गुहामेकां समाश्रितः । भूमौ पद्मानि निक्षिप्य क्षुधाविष्टः प्रसुप्तवान्

ତାପରେ ଦିନାବସାନେ ସେ ଗୋଟିଏ ଗୁହାର ଆଶ୍ରୟ ନେଲା। ପଦ୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ଭୂମିରେ ରଖି, କ୍ଷୁଧାରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ସେ ଶୋଇପଡ଼ିଲା।

Verse 31

एतस्मिन्नेव काले तु कर्णयोस्ते समागतः । पठतां द्विजमुख्यानां ध्वनिर्वेदपुराणयोः

ସେହି ସମୟରେ ତୁମ କାନରେ ବେଦ ଓ ପୁରାଣ ପାଠ କରୁଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କର ପବିତ୍ର ଧ୍ୱନି ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 32

तं श्रुत्वा सहसोत्थाय ज्ञात्वा जागरणं ततः । पद्मान्यादाय तत्रैव सभार्यः शिवमंदिरे

ତାହା ଶୁଣି ସେ ସହସା ଉଠିଲା; ଏହା ରାତ୍ରିଜାଗରଣ ବୋଲି ଜାଣି, ପଦ୍ମ ନେଇ ପତ୍ନୀସହିତ ସେଠାରେ ଥିବା ଶିବମନ୍ଦିରକୁ ଗଲା।

Verse 33

तत्र नागवती वेश्या शिवरात्रिपरायणा । केदारे परया भक्त्या करोति निशि जागरम्

ସେଠାରେ ନାଗବତୀ ନାମକ ଏକ ବେଶ୍ୟା ଶିବରାତ୍ରିରେ ପରାୟଣ ହୋଇ, କେଦାରରେ ପରମ ଭକ୍ତିରେ ରାତ୍ରିଜାଗରଣ କରୁଥିଲା।

Verse 34

तस्याः पार्श्वे स्थिता दासी त्वया पृष्टा नरेश्वर । देवस्य पुरतो बाले किमर्थं रात्रिजागरम्

ହେ ନରେଶ୍ୱର, ତାହାର ପାଖରେ ଦାଁଡ଼ିଥିବା ଦାସୀକୁ ତୁମେ ପଚାରିଲ—“ବାଳେ, ଦେବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହି ରାତ୍ରିଜାଗରଣ କାହିଁକି?”

Verse 35

तयोक्तं शिवरात्र्यां वै वेश्येयं वरवर्णिनी । कुरुते नागवती नाम रात्रौ भक्त्या च जागरम्

ସେ କହିଲା—“ନିଶ୍ଚୟ ଶିବରାତ୍ରିରେ ଏହି ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣା ବେଶ୍ୟା, ନାଗବତୀ ନାମରେ, ରାତିରେ ଭକ୍ତିସହିତ ଜାଗରଣ କରେ।”

Verse 36

यः श्रद्धाभक्तिसंयुक्तः कुरुते रात्रिजागरम् । पूजयित्वा महादेवं स याति परमं पदम्

ଯେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତିସହିତ ରାତ୍ରିଜାଗରଣ କରି ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜେ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 37

कृत्वोपवासं पद्मैर्य्यः पूजयेत्त्र्यंबकं नरः । स याति रुद्रसालोक्यं सेव्यमानो ऽप्सरोगणैः

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଉପବାସ କରି ପଦ୍ମଫୁଲରେ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ପୂଜେ, ସେ ରୁଦ୍ରସାଲୋକ୍ୟ ପାଏ ଏବଂ ଅପ୍ସରାଗଣ ତାହାକୁ ସେବା କରନ୍ତି।

Verse 38

सकामो लभते कामान्देवैरपि सुदुर्ल्लभान् । स त्वं पद्मानि मे देहि कांचनं च पलत्रयम् । एतेषां मूल्यमादाय प्राणाधारं समाचर

ସକାମ ଭାବରେ ପୂଜା କଲେ ମଧ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କୁ ସୁଦୁର୍ଲଭ ଇଚ୍ଛାଫଳ ମିଳେ। ତେଣୁ ମୋତେ ଏହି ପଦ୍ମଗୁଡ଼ିକ ଦିଅ, ତିନି ପଳ ଓଜନର ସୁନା ମଧ୍ୟ ଦିଅ; ଏମାନଙ୍କ ମୂଲ୍ୟ ନେଇ ଜୀବିକା ଚାଲାଅ।

Verse 39

ततस्त्वं भार्यया चोक्तो गृह्यमाणे च कांचने । न ग्राह्यं मूल्यमेतेषां त्वया नाथ कथंचन

ତାପରେ ତୁମେ ସୁନା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା କହିଲେ—“ନାଥ, ଏମାନଙ୍କ ମୂଲ୍ୟ ତୁମେ କେବେବି ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।”

Verse 40

उपवासो बलाज्जातो ह्यन्नाभावाद्वयोरपि । पद्मैरेभिर्हरः पूज्यो द्वाभ्यामेवाद्य निश्चयम्

ଆମ ଦୁହେଁଙ୍କ ପାଖରେ ଅନ୍ନ ନଥିବାରୁ ବାଧ୍ୟତାବଶତଃ ଏହି ଉପବାସ ହୋଇଛି। ତେଣୁ ଆଜି ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ପଦ୍ମଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଦୁହେଁ ହର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ପୂଜିବା।

Verse 41

इदं त्वयाऽद्य कर्त्तव्यं त्याज्यमस्यास्तु कांचनम् । भार्याया वचनं श्रुत्वा तैः पद्मैः पूजितः शिवः

“ଆଜି ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ସୁନା ତ୍ୟାଗ କର।” ପତ୍ନୀର ବଚନ ଶୁଣି ସେହି ପଦ୍ମଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲା।

Verse 42

श्रद्धया च सभार्येण जागरं च शिवाग्रतः । कृतं त्वया महाराज भार्यया शिवमंदिरे

ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ପତ୍ନୀ ସହିତ ତୁମେ ଶିବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଜାଗରଣ କଲ; ହେ ମହାରାଜ, ଶିବମନ୍ଦିରରେ ପତ୍ନୀ ସହ ଏହା ତୁମେ କରିଥିଲ।

Verse 43

पुराणश्रवणं जातं तत्र पार्थिवसत्तम । शिवरात्र्यां महाराज पद्मैस्तु पूजितः शिवः

ସେଠାରେ, ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁରାଣ-ଶ୍ରବଣ ହେଲା; ଏବଂ ଶିବରାତ୍ରିରେ, ହେ ମହାରାଜ, ପଦ୍ମଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କ ପୂଜା ହେଲା।

Verse 44

केदारस्याग्रतो भक्त्या रात्रौ जागरणं तथा । कृतं त्वया महाराज एकाग्रेण च चेतसा

କେଦାରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଭକ୍ତିସହ ରାତ୍ରି-ଜାଗରଣ କଲ; ହେ ମହାରାଜ, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ତୁମେ ଏହା କରିଥିଲ।

Verse 46

ततः कालांतरेणैव कालधर्मं गतो भवान् । भार्येयं च त्वया सार्धं संप्रविष्टा हुताशनम्

ତାପରେ କିଛି କାଳ ପରେ ତୁମେ କାଳଧର୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲ (ଦେହତ୍ୟାଗ କଲ); ଏହି ପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହ ହୁତାଶନ—ଅଗ୍ନିରେ—ପ୍ରବେଶ କଲା।

Verse 47

ततो जाता महाराज दशार्णाधिपतेः सुता । वैदेहे नगरे राजा जातस्त्वं पार्थिवोत्तम

ତତଃ, ହେ ମହାରାଜ, ଦଶାର୍ଣ୍ଣାଧିପତିଙ୍କ ଏକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲା; ଏବଂ ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଦେହ-ନଗରେ ତୁମେ ରାଜା ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଲ।

Verse 48

अजपाल इति ख्यातो नाम्ना च धरणीतले । सर्वेषां प्राणिनां त्वं च वल्लभो नृपसत्तम

ଧରଣୀତଳେ ତୁମେ ‘ଅଜପାଳ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏବଂ ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ।

Verse 49

एतस्मात्कारणाज्जाता भार्येयं प्राणसंमता । भूयोऽपि तव संजाता यन्मां त्वं परिपृच्छसि

ଏହି କାରଣରୁ ଏହି ପତ୍ନୀ—ପ୍ରାଣସମ ପ୍ରିୟା—ଜନ୍ମିଲା; ତୁମେ ଯେପରି ମୋତେ ପଚାରୁଛ, ସେ ପୁନର୍ବାର ତୁମ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୋଇଛି।

Verse 50

तस्य देवस्य माहात्म्यात्केदारस्य महीपतेः । राज्यं ते सुखदं नृणां तथा निहतकण्टकम्

ହେ ମହୀପତେ, ସେଇ ଦେବ କେଦାରଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟରୁ ତୁମର ରାଜ୍ୟ ପ୍ରଜାଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଖଦ ହେଲା; ଏବଂ ତାହାର କଣ୍ଟକ—ଉପଦ୍ରବ ଓ ଶତ୍ରୁ—ନିହତ ହେଲେ।

Verse 51

प्राप्तं त्वया महाराज केदारस्य प्रसादतः । येन त्वं सैन्यहीनोऽपि पृथिवीं परिरक्षसि

ହେ ମହାରାଜ, କେଦାରଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ଏହା ସବୁ ତୁମେ ପାଇଛ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସେନା ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀକୁ ପରିରକ୍ଷା କରୁଛ।

Verse 52

पुलस्त्य उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स राजा विस्मयान्वितः । गमनाय मतिं चक्रे केदारं प्रति भूमिपः

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ସେହି କଥା ଶୁଣି ରାଜା ବିସ୍ମୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ତେବେ ସେ ଭୂପତି କେଦାରକୁ ଯିବାକୁ ମନ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।

Verse 53

स गत्वा पर्वते रम्ये पूजयित्वा च तं विभुम् । शिवरात्रिपरः सम्यग्वर्षेवर्षे बभूव ह

ସେ ରମ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ଯାଇ ସେହି ବିଭୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ପରେ ସେ ଶିବରାତ୍ରି ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ହୋଇ, ପ୍ରତିବର୍ଷ ବିଧିପୂର୍ବକ ପାଳନ କଲେ।

Verse 54

पुत्रं राज्ये च संस्थाप्य ततोऽर्बुदमथागमत् । प्राप्तो मुक्तिं ततो भूयः सभार्यस्तत्प्रभावतः

ସେ ପୁତ୍ରକୁ ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କରି ପରେ ଅର୍ବୁଦକୁ ଆସିଲେ। ତାପରେ ସେହି (କେଦାର)ର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ପତ୍ନୀସହିତ ମୋକ୍ଷ ପାଇଲେ।

Verse 55

एतत्ते सर्वमाख्यातं केदारस्य महीपते । माहात्म्यं शुभदं नृणां सर्व पापप्रणाशनम्

ହେ ମହୀପତେ! କେଦାରର ଏହି ସମସ୍ତ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ତୁମକୁ କୁହାଗଲା—ଏହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭଦାୟକ ଏବଂ ସର୍ବ ପାପନାଶକ।

Verse 56

माघफाल्गुनयोर्मध्ये कृष्णपक्षे चतुर्दशी । शिवरात्रिरिति ख्याता भूतलेऽस्मिन्महामते

ହେ ମହାମତେ! ମାଘ ଓ ଫାଲ୍ଗୁନ ମଧ୍ୟରେ, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥି ଏହି ଭୂତଳରେ ‘ଶିବରାତ୍ରି’ ବୋଲି ଖ୍ୟାତ।

Verse 57

तस्यां तु सर्वथा राजन्यात्रां तस्य समाचरेत् । केदारस्य महाराज प्रकुर्यात्पूजनं नृप

ହେ ରାଜନ୍, ସେଇ ଶିବରାତ୍ରିରେ ନିଶ୍ଚୟ ଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ହେ ମହାରାଜ, ହେ ନୃପ, କେଦାରନାଥଙ୍କ ପୂଜା ଅବଶ୍ୟ କର।

Verse 58

माघकृष्णचतुर्दश्यां यः कुर्यात्तत्र जागरम् । कृतोपवासो नृपते शिवलोकं स गच्छति

ହେ ନୃପତେ, ମାଘ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ସେଠାରେ ଉପବାସ କରି ଜାଗରଣ କରୁଥିବା ଯେ କେହି, ସେ ଶିବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 59

स्नात्वा गंगासरस्वत्योः संगमे सर्वकामदे । ये प्रपश्यन्ति केदारं ते यास्यंति परां गतिम्

ଗଙ୍ଗା ଓ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ସଙ୍ଗମ—ସର୍ବକାମଦ ସ୍ଥାନରେ—ସ୍ନାନ କରି ଯେମାନେ କେଦାରନାଥଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 60

कुण्डे केदारसंज्ञे यः प्रपिबेद्विमलं जलम् । सप्तपूर्वान्सप्त परान्पूर्वजांस्तारयेत्तु सः

‘କେଦାର’ ନାମକ କୁଣ୍ଡରୁ ଯେ କେହି ନିର୍ମଳ ଜଳ ପାନ କରେ, ସେ ନିଜ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କୁ—ସାତ ପିଢ଼ି ପୂର୍ବ ଓ ସାତ ପିଢ଼ି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—ତାରଣ କରେ।

Verse 61

यश्चैतच्छृणुयान्नित्यं भक्त्या परमया नृप । सोऽपि पापैर्विमुच्येत केदारस्य प्रभावतः

ହେ ନୃପ, ଯେ ଏହାକୁ ନିତ୍ୟ ପରମ ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣେ, ସେ ମଧ୍ୟ କେଦାରଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।