Adhyaya 210

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य देवर्षेर्नारदस्य च । सिद्धसेनो महीपालः प्राप्य तं योगमुत्तमम्

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ—ଦେବର୍ଷି ନାରଦଙ୍କ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି, ମହୀପାଳ ସିଦ୍ଧସେନ ସେଇ ଉତ୍ତମ ଯୋଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 2

माधवे मासि संप्राप्ते अष्टम्यां सूर्यवासरे । सूर्योदये तु संप्राप्ते यावत्स्नात्वाऽर्चयेद्रविम्

ମାଧବ (ବୈଶାଖ) ମାସ ଆସିଲେ, ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ, ରବିବାର—ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟରେ—ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରି, ଯେତେ ସମୟ ବିଧାନ ଅଛି ସେତେ ସମୟ ରବି (ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ)ଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 3

तावत्कुष्ठविनिर्मुक्तः सहसा समपद्यत । ततो दिव्यवपुर्भूत्वा सन्तोषं परमं गतः

ସେଇ କ୍ଷଣେ ସେ ହଠାତ୍ କୁଷ୍ଠରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲା। ପରେ ଦିବ୍ୟ ତେଜୋମୟ ଦେହ ଧାରଣ କରି ପରମ ସନ୍ତୋଷ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।

Verse 4

प्रायश्चित्तं ततश्चक्रे तांबूलस्य च भक्षणम् । अज्ञानेन कृतं यच्च चूर्णपत्रसमन्वितम्

ତାପରେ ସେ ତାମ୍ବୂଳ ଭକ୍ଷଣ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କଲା—ଅଜ୍ଞାନବଶତଃ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଆଦି ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ପତ୍ର ସହିତ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା।

Verse 5

ततश्च परमां लक्ष्मीं संप्राप्तः स महीपतिः । पितृपैतामहं राज्यं स प्रचक्रे यथा पुरा

ତାପରେ ସେ ମହୀପତି ପରମ ଲକ୍ଷ୍ମୀ (ସମୃଦ୍ଧି) ପ୍ରାପ୍ତ କଲା, ଏବଂ ପିତା-ପିତାମହଙ୍କ ପୈତୃକ ରାଜ୍ୟକୁ ପୂର୍ବବତ୍ ପୁନର୍ବାର ଶାସନ କଲା।

Verse 6

एतत्ते सर्वमाख्यातं शंखतीर्थसमुद्भवम् । माहात्म्यं पार्थिवश्रेष्ठ किं भूयः श्रोतुमि च्छसि

ଶଙ୍ଖତୀର୍ଥରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ଏହି ସମସ୍ତ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?

Verse 7

आनर्त उवाच । अत्याश्चर्यमिदं ब्रह्मन्यत्त्वया परिकीर्तितम् । यल्लक्ष्मीस्तस्य सन्नष्टा चूर्णपत्रस्य भक्षणात्

ଆନର୍ତ୍ତ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ତୁମେ ଯାହା କହିଲ, ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ; ଚୂର୍ଣ୍ଣପତ୍ର ମିଶ୍ରଣ ଚବାଇବାରୁ ତାଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନଷ୍ଟ ହେଲା।

Verse 8

कीदृक्तेन कृतं तस्य प्रायश्चित्तं विशुद्धय्रे । कीदृक्तेन कृतं तच्च निजराज्यं यथा पुरा

ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ତାହାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କେମିତି କରାଗଲା? ଏବଂ କେଉଁ ଉପାୟରେ ସେ ପୂର୍ବବତ୍ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପାଇଲା?

Verse 9

विश्वामित्र उवाच । एषा पुण्यतमा मेध्या नागवल्ली नराधिप । अयथावत्कृता वक्त्रे बहून्दोषान्प्रयच्छति । तस्माद्यत्नेन संभक्ष्या दत्त्वा चैव स्वशक्तितः

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ—ହେ ନରାଧିପ! ଏହି ନାଗବଲ୍ଲୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ ଓ ଶୁଦ୍ଧିକାରିଣୀ। ଯଥାବିଧି ନ କରି ମୁଖରେ ରଖିଲେ ଅନେକ ଦୋଷ ହୁଏ। ତେଣୁ ଯତ୍ନରେ ଚବାଇବା ଉଚିତ, ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦାନ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 10

आनर्त उवाच । नागवल्ली कथं जाता कस्माद्दोषो महान्स्मृतः । अयथावद्भक्षणाच्च तन्मे वक्तुमिहार्हसि

ଆନର୍ତ୍ତ କହିଲେ—ନାଗବଲ୍ଲୀ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ଅଯଥାଭାବେ ଭକ୍ଷଣ କଲେ ମହାଦୋଷ କାହିଁକି କୁହାଯାଏ? ଏହା ମୋତେ ଏଠାରେ କହିବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 11

विश्वामित्र उवाच । प्रश्नभारो महानेष त्वया मे परिकीर्तितः । तथापि च वदिष्यामि यदि ते कौतुकं नृप । यस्मात्सञ्जायते दोषश्चूर्णपत्रस्य भक्षणात्

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ—ତୁମେ ମୋତେ ଯେ ପ୍ରଶ୍ନମାଳା କହିଛ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାରୀ। ତଥାପି, ହେ ନୃପ! ଯଦି ତୁମର କୌତୁହଳ ଅଛି, ତେବେ ଚୂର୍ଣ୍ଣପତ୍ର ମିଶ୍ରଣ ଚବାଇବାରୁ ଦୋଷ କାହିଁକି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ମୁଁ କହିବି।

Verse 12

अमृतार्थं पुरा देवैर्मथितः कलशोदधिः । मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम्

ଅମୃତ ପ୍ରାପ୍ତିର ନିମିତ୍ତେ ପୁରା ଦେବମାନେ କଳଶ-ସମୁଦ୍ରକୁ ମଥିଲେ। ମନ୍ଥନଦଣ୍ଡ ଭାବେ ମନ୍ଦରକୁ ଏବଂ ନେତ୍ର (ଦୋରି) ଭାବେ ବାସୁକିକୁ କଲେ।

Verse 13

मुखदेशे बलिर्लग्नः पुच्छदेशेऽखिलाः सुराः । वासुदेवमतेनैव सन्दधाराथ कच्छपः

ମୁଖଭାଗରେ ବଲି ନିୟୁକ୍ତ ହେଲା, ପୁଛଭାଗରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ। ବାସୁଦେବଙ୍କ ମତାନୁସାରେ କଚ୍ଛପ ଭାର ବହି ଦୃଢ଼ ରହିଲା।

Verse 14

मन्दरे भ्रममाणे तु प्रागेव नृपसत्तम । आनर्त सहसा जातं रत्नत्रितयमेव च

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମନ୍ଦର ଘୂରୁଥିବା ସମୟରେ, ଆରମ୍ଭରୁହିଁ ହଠାତ୍ ଆନର୍ତ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା ଏବଂ ରତ୍ନତ୍ରୟ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 15

नीलांबरधरः कृष्णः पुरुषो वक्रनासिकः । कृष्णदन्तः स्थूलशिरा दीर्घग्रीवो महोदरः । शूर्पाकारांघ्रिरेवाऽसौ चिपिटाक्षो भयावहः

ନୀଳବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଏକ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ପୁରୁଷ ପ୍ରକଟ ହେଲା—ବାଙ୍କା ନାକ, କଳା ଦାନ୍ତ, ଭାରୀ ମୁଣ୍ଡ, ଦୀର୍ଘ ଗଳା ଓ ବିଶାଳ ଉଦର। ତାହାର ପାଦ ଶୂର୍ପାକାର, ଚକ୍ଷୁ ଚପଟା-ବିକୃତ; ଦର୍ଶନେ ଭୟାବହ।

Verse 16

तथा तद्रूपिणी तस्य कुभार्या राक्षसी यथा । शिशुनांगुलिलग्नेन गर्भश्रमपरायणा

ସେହିପରି ତାହାର ରୂପ ସଦୃଶ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲା—ତାହାର ଦୁଷ୍ଟା ଭାର୍ଯ୍ୟା। ଗର୍ଭଶ୍ରମରେ କ୍ଲାନ୍ତ, ଏବଂ ତାହାର ଆଙ୍ଗୁଳିକୁ ଏକ ଶିଶୁ ଲଗି ରହିଥିଲା।

Verse 17

ततो देवगणाः सर्वे दानवाश्च विशेषतः । मन्थानं तत्परित्यज्य तान्ग्रहीतुं प्रधाविताः

ତେବେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ—ବିଶେଷତଃ ଦାନବମାନେ—ମନ୍ଥନ ଛାଡ଼ି ସେମାନଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ବେଗରେ ଧାଇଲେ।

Verse 18

अथ तान्विकृतान्दृष्ट्वा सर्वे शंकासमन्विताः । जगृहुर्नैव राजेंद्र जहसुश्च परस्परम्

କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ବିକୃତ ରୂପ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ସନ୍ଦେହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେମାନେ ଧରିଲେ ନାହିଁ, ପରସ୍ପର ହସିଲେ।

Verse 19

अथोवाच बलिर्दैत्यः कृतांजलिपुटः स्थितः । ब्रह्माऽदि यल्लभेत्सर्वं यत्पुरस्तात्प्रजायते

ତେବେ ଦୈତ୍ୟ ବଳି କରଯୋଡ଼ି ଦାଁଡ଼ି କହିଲେ—“ଯାହା ପ୍ରଥମେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ, ଯାହା ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଜନ୍ମେ, ସେ ସବୁ ବ୍ରହ୍ମାଦିଙ୍କୁ ମିଳୁ।”

Verse 20

रत्नत्रितयमेतद्धि तस्माद्गृह्णातु पद्मजः । येन सिद्धिर्भवेदस्मिन्मन्थने कस्य चाऽर्पणात्

“ଏହା ରତ୍ନତ୍ରୟ; ତେଣୁ ପଦ୍ମଜ (ବ୍ରହ୍ମା) ଏହା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ—ଯାହାଙ୍କ ଗ୍ରହଣ ଓ ଅର୍ପଣରୁ ଏହି ମନ୍ଥନରେ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ, ସେହିପାଇଁ ଏହା ହେଉ।”

Verse 21

तद्वाक्यं विष्णुना तस्य शंसितं शंकरेण तु । इंद्राद्यैश्च सुरैः सर्वैर्दानवैश्च विशेषतः

ତାହାର ସେହି ବାକ୍ୟକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶଙ୍କର ଅନୁମୋଦନ କଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ—ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 22

एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा जग्राह त्रितयं च तत् । दाक्षिण्यात्सर्वदेवानामनिच्छन्नपि पार्थिव । ममन्थुः सागरं राजन्पुनस्ते यत्नमाश्रिताः

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ବ୍ରହ୍ମା ସେଇ ତ୍ରୟକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ—ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦାକ୍ଷିଣ୍ୟରୁ, ଅନିଚ୍ଛା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ପାର୍ଥିବ। ତାପରେ, ହେ ରାଜନ, ସେମାନେ ପୁନଃ ଯତ୍ନ ଆଶ୍ରୟ କରି ସମୁଦ୍ରକୁ ଆଉଥରେ ମଥିଲେ।

Verse 23

ततश्च वारुणी जाता दिव्यगन्धसमन्विता । बलिना संगृहीता सा प्रत्यक्षं बलविद्विषः

ତାପରେ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧସମନ୍ୱିତ ବାରୁଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଏବଂ ବଲିର ବିରୋଧୀ (ଭଗବାନ) ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ ବଲି ତାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲା।

Verse 24

आवर्ते चापरे जाते निष्क्रांतः कौस्तुभो मणिः । स गृहीतो महाराज विष्णुना प्रभविष्णुना

ଆଉ ଏକ ଆବର୍ତ୍ତ ହେଲାବେଳେ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତ ହେଲା; ହେ ମହାରାଜ, ସେ ମଣିକୁ ପରମ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 25

अथापरे स्थिते तत्र महावर्ते निशापतिः । सञ्जातः स वृषांकेन संगृहीतश्च तत्क्षणात्

ତାପରେ ସେଠାରେ ଆଉ ଏକ ମହାବର୍ତ୍ତ ହେଲାବେଳେ ନିଶାପତି ଚନ୍ଦ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଏବଂ ବୃଷାଙ୍କ (ଶିବ) ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 26

पारिजातस्ततो जातो दिव्यगन्धसमन्वितः । स गृहीत्वा सुरैः सर्वैः स्थापितो नंदने वने

ତାପରେ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧସମନ୍ୱିତ ପାରିଜାତ ବୃକ୍ଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ତାହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ନନ୍ଦନ ବନରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 27

तस्यानंतरमेवाथ सुरभी वत्ससंयुता । निष्क्रांता व्योममार्गेण गोलोकं समवस्थिता

ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସୁରଭୀ ବଛା ସହିତ ଆକାଶମାର୍ଗେ ନିଷ୍କ୍ରମଣ କରି ଗୋଲୋକରେ ଗିଏ ସ୍ଥିତ ହେଲା।

Verse 28

ततो धन्वंतरिर्जातो बिभ्रद्धस्ते कमंडलुम् । संपूर्णममृतेनैव स देवैर्दानवैनृप

ତାପରେ ଧନ୍ୱନ୍ତରି ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ହସ୍ତରେ ଅମୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କମଣ୍ଡଲୁ ଥିଲା; ହେ ନୃପ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଲେ।

Verse 29

गृहीतो युगपत्क्रुद्धैः परस्परजिगीषया । देवानां हस्तगो वैद्यो दैत्यानां च कमण्डलुः

ଦୁଇ ପକ୍ଷ କ୍ରୋଧରେ ଏକାସାଥି ଧରିଲେ, ପରସ୍ପରକୁ ଜିତିବା ଇଚ୍ଛାରେ; ବୈଦ୍ୟ ଧନ୍ୱନ୍ତରି ଦେବମାନଙ୍କ ହସ୍ତରେ, କମଣ୍ଡଲୁ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ହସ୍ତରେ ରହିଲା।

Verse 30

ततस्तं लोभसंयुक्ता ममंथुः सागरं नृप । पद्महस्तात्र संजाता ततो लक्ष्मीः सितांबरा

ତାପରେ ଲୋଭରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ହେ ନୃପ, ସେମାନେ ସେହି ସାଗରକୁ ପୁଣି ମଥିଲେ; ସେଠାରେ ପଦ୍ମହସ୍ତା, ଶ୍ୱେତାମ୍ବରା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 31

स्वयमेव वृतो विष्णुस्तया पार्थिवसत्तम । मथ्यमाने ततोतीव समुद्रे देवदानवैः

ହେ ପାର୍ଥିବସତ୍ତମ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଥୁଥିବାବେଳେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ୱୟଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ବରିଲେ।

Verse 32

कालकूटं समुत्पन्नं येन सर्वे सुरासुराः । संप्राप्ताः परमं कष्टं प्रभग्नाश्च दिशो दश

ତେବେ କାଳକୂଟ ବିଷ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ତାହାରେ ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ଅସୁର ପରମ କଷ୍ଟରେ ପଡ଼ିଲେ, ଦଶଦିଗ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ଉଥଳପାଥଳ ହେଲା।

Verse 33

तं दृष्ट्वा भगवाञ्छंभुस्तीव्रं तीवपराक्रमः । भक्षयामास राजेंद्र नीलकण्ठस्ततोऽभवत्

ସେଇ ଭୟଙ୍କର ବିଷକୁ ଦେଖି ଅପ୍ରତିହତ ପରାକ୍ରମୀ ଭଗବାନ ଶମ୍ଭୁ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତାହାକୁ ଗିଳି ନେଲେ; ସେହି କର୍ମରୁ ସେ ‘ନୀଳକଣ୍ଠ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 34

अथ संत्यज्य मंथानं मंदरं वासुकिं तथा । अमृतार्थेऽभवद्युद्धं दैत्यानां विबुधैः सह

ତାପରେ ମନ୍ଥନଯନ୍ତ୍ର—ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଓ ବାସୁକି—ତ୍ୟାଗ କରି, ଅମୃତ ପାଇବା ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଦେବମାନଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

Verse 35

अथ स्त्रीरूपमाधाय विष्णुर्दैत्यानुवाच तान् । ततो हृष्टो बलिस्तस्यै दत्त्वा पीयूषमेव तत्

ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ତ୍ରୀରୂପ ଧାରଣ କରି ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ କହିଲେ; ତାହାପରେ ହର୍ଷିତ ବଳି ସେଇ ନାରୀଙ୍କୁ ତାହିଁ ପୀୟୂଷ (ଅମୃତ) ଦେଇଦେଲା।

Verse 36

विश्वासं परमं गत्वा युद्धं चक्रे सुरैः सह । ततो विष्णुः परित्यज्य स्त्रीरूपं पुरुषाकृतिः

ପରମ ବିଶ୍ୱାସ ଲାଭ କରି ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲା; ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ତ୍ରୀରୂପ ତ୍ୟାଗ କରି ପୁନଃ ପୁରୁଷାକୃତି ଧାରଣ କଲେ।

Verse 37

तदेवामृतमादाय ययौ यत्र दिवौकसः । अब्रवीत्तान्सुहृष्टात्मा पिवध्वममृतं सुराः

ସେଇ ଅମୃତ ନେଇ ସେ ଯେଉଁଠାରେ ଦେବଗଣ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲା ଏବଂ ହର୍ଷିତ ହୃଦୟରେ କହିଲା— “ହେ ଦେବମାନେ, ଅମୃତ ପାନ କର।”

Verse 38

येनामरत्वमासाद्य व्यापादयत दानवान् । ते तथेति प्रतिज्ञाय पपुः पीयूषमुत्तमम्

ଯାହାଦ୍ୱାରା ଅମରତ୍ୱ ପାଇ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରିବେ— ଏମିତି କହି ସେମାନେ “ତଥେତି” ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୀୟୂଷ ପାନ କଲେ।

Verse 39

अमराश्च ततो जाता जघ्नुः संख्ये महासुरान्

ତାପରେ ସେମାନେ ଅମର ହେଲେ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାସୁରମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।

Verse 40

तेषां पानविधौ तत्र वर्तमाने महीपते । राहुर्विबुधरूपेण पपौ पीयूषमुत्सुकः

ହେ ମହୀପତେ, ସେଠାରେ ଅମୃତପାନର ବିଧି ଚାଲିଥିବାବେଳେ ରାହୁ ଦେବରୂପ ଧାରଣ କରି ଉତ୍ସୁକତାରେ ପୀୟୂଷ ପାନ କଲା।

Verse 41

स लक्षितो महादैत्यश्चंद्रार्काभ्यां च तत्क्षणात् । निवेदितो हरे राजन्नायं देवो महासुरः

ସେ ମହାଦୈତ୍ୟକୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଚିହ୍ନିଲେ ଏବଂ ହରିଙ୍କୁ ନିବେଦନ ହେଲା— “ହେ ରାଜନ, ଏ ଦେବ ନୁହେଁ; ମହାସୁର।”

Verse 42

तच्छ्रुत्वा वासुदेवेन तस्य चक्रं सुदर्शनम् । वधाय पार्थिवश्रेष्ठ मुक्तं वज्रसमप्रभम्

ଏହା ଶୁଣି, ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବାସୁଦେବ ତାହାର ବଧ ପାଇଁ ବଜ୍ରସମ ଦୀପ୍ତିରେ ଜ୍ୱଳିତ ସୁଦର୍ଶନଚକ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ।

Verse 43

यावन्मात्रं शरीरं तत्तस्य व्याप्तं महीपते । अमृतेन ततः कृत्तममोघेनापि तच्छिरः

ହେ ମହୀପତେ, ତାହାର ଶରୀରର ଯେତେ ଅଂଶ ଅମୃତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା ସେତେ ଅଂଶ ଅମର ହେଲା; କିନ୍ତୁ ତାହାର ଶିର ଅମୋଘ ଚକ୍ରରେ ମଧ୍ୟ, ଅମୃତ ଆସ୍ୱାଦନ ପରେ ପୂର୍ବରୁ ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିଲା।

Verse 44

ततोऽमरत्वमापन्नः स यावत्सिंहिकासुतः । तावत्प्रोक्तोऽच्युतेनाथ साम्ना परमवल्गुना

ତେବେ ସିଂହିକାସୁତ ସେତେ ଅଂଶରେ ଅମରତ୍ୱ ପାଇଲା; ତାପରେ ଅଚ୍ୟୁତ ପରମ ମଧୁର ଓ ସାମନ୍ୱୟମୟ ବଚନରେ ତାକୁ କହିଲେ।

Verse 45

त्यज दैत्यान्महाभाग देवानां संमतो भव । संप्राप्स्यसि परां पूजां सदा त्वं ग्रहमंडले

ହେ ମହାଭାଗ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଦେବମାନଙ୍କ ସମ୍ମତ ହେଅ; ତେବେ ତୁମେ ସଦା ଗ୍ରହମଣ୍ଡଳରେ ପରମ ପୂଜା ପାଇବ।

Verse 46

स तथेति प्रतिज्ञाय त्यक्त्वा तान्दैत्यसत्तमान् । पूजां प्राप्नोति मर्त्यानां संस्थितो ग्रहमण्डले

ସେ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲା; ଏବଂ ସେହି ଦୈତ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଗ୍ରହମଣ୍ଡଳରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କର ପୂଜା ପାଇଲା।

Verse 47

एतस्मिन्नंतरे दैत्या निर्जिताः सुरसत्तमैः । दिशो जग्मुः परित्रस्ताः केचिन्मृत्युमुपागताः

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେତେକ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 48

पीतशेषं च पीयूषं स्थापितं नन्दने वने । नागराजस्य यत्रैव स्थितमालानमेव च

ପାନ କରିବା ପରେ ଯେ ଅମୃତ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଥିଲା, ତାହାକୁ ନନ୍ଦନବନରେ ସ୍ଥାପନ କରାଗଲା—ସେଠାରେ ନାଗରାଜଙ୍କ ଆଲାନ-ସ୍ତମ୍ଭ (ବାନ୍ଧିବା ଖୁଣ୍ଟ) ମଧ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 49

अहर्निशं मदस्रावी करींद्रः सोऽपि संस्थितः । तत्प्रभावैः प्रभिन्नः स पीयूषस्य कमंडलुः

ସେଠାରେ ସେହି ଗଜେନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଥିଲା, ଯେ ଦିନରାତି ମଦ ଝରାଉଥିଲା; ଏହି ପ୍ରଭାବରେ ଅମୃତର କମଣ୍ଡଳୁ ଫାଟିଗଲା।

Verse 50

ततो वल्ली समुत्पन्ना तस्माच्चैव कमण्डलोः । तत्रालानसमारूढा वृद्धिं च परमां गता

ତାପରେ ସେହି କମଣ୍ଡଳୁରୁ ଏକ ଲତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଏବଂ ସେଠାର ଆଲାନ-ସ୍ତମ୍ଭ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳ ବୃଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 51

तदुद्भवानि पत्राणि गृहीत्वा सुरसत्तमाः । अपूर्वाणि सुगंधीनि मत्वा ते भक्षयंति च

ସେଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅପୂର୍ବ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ବୋଲି ଭାବି ଭକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ କଲେ।

Verse 52

वक्त्रशुद्धिकृते राजन्विशेषेण प्रहर्षिताः

ହେ ରାଜନ୍, ମୁଖ ଓ ବାଣୀର ଶୁଦ୍ଧି ହେବାରୁ ସେମାନେ ବିଶେଷ ଭାବେ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 53

अथ धन्वतरिर्वैद्यः स्वबुद्ध्या पृथिवीपते । नागालाने यतो जाता नागवल्ली भविष्यति

ତାପରେ ଦିବ୍ୟ ବୈଦ୍ୟ ଧନ୍ୱନ୍ତରି, ହେ ପୃଥିବୀପତେ, ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ କହିଲେ—‘ନାଗାଳୟ ଆବରଣରେ ଏହା ଜନ୍ମିଥିବାରୁ ଏହା ନାଗବଲ୍ଲୀ ନାମେ ପରିଚିତ ହେବ।’

Verse 54

सदा स्मरस्य संस्थानं मम वाक्याद्भविष्यति । नागवल्लीति वै नाम तस्याश्चक्रे ततः परम्

‘ମୋ ବାକ୍ୟବଳରେ ଏହା ସଦା ସ୍ମର (କାମଦେବ)ଙ୍କ ଆସନସ୍ଥାନ ହେବ।’ ତାପରେ ସେ ତାହାକୁ ‘ନାଗବଲ୍ଲୀ’ ନାମ ଦେଲେ।

Verse 55

संयोगं च चकाराथ तांबूलं जायते यथा । पूगीफलेन चूर्णेन खदिरेणापि पार्थिव

ତାପରେ, ହେ ପାର୍ଥିବ, ତାମ୍ବୂଳ ଯେପରି ତିଆରି ହୁଏ ସେପରି ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସଂଯୋଗ କଲେ—ପୂଗୀଫଳର ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଖଦିର (କଥ୍ଥା) ସହିତ।

Verse 56

कस्यचित्त्वथ कालस्य वाणीवत्सरको नृपः । प्रतोषं नीतवाञ्छक्रं तपसा निर्मलेन च

କିଛି ସମୟ ପରେ ରାଜା ବାଣୀବତ୍ସରକ ନିର୍ମଳ ଓ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଦେଲେ।

Verse 57

ततस्तत्तपसा तुष्ट इन्द्रो वचनमब्रवीत्

ତେବେ ସେହି ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 58

इन्द्र उवाच । भोभोः पार्थिव तुष्टोऽस्मि तपसाऽनेन सांप्रतम् । ब्रूहि यत्ते वरं दद्मि मनसा वांछितं सदा

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍! ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ଏବେ ପ୍ରସନ୍ନ। ତୁମ ମନରେ ସଦା ଯେ ଇଚ୍ଛିତ ବର ଅଛି, କହ; ସେହି ବର ମୁଁ ଦେବି।

Verse 59

सोऽब्रवीद्यदि मे तुष्टो यदि देयो वरो मम । विमानं खेचरं देहि येनागच्छामि ते गृहे । नित्यमेव धरापृष्ठाद्वंदनार्थं तव प्रभो

ସେ କହିଲା—ଯଦି ଆପଣ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ମୋତେ ବର ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ, ତେବେ ଆକାଶଗାମୀ ବିମାନ ଦିଅନ୍ତୁ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଧରାପୃଷ୍ଠରୁ ନିତ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଗୃହକୁ ଆସି, ହେ ପ୍ରଭୋ, ଆପଣଙ୍କୁ ବନ୍ଦନ କରିପାରିବି।

Verse 60

स तथेति प्रतिज्ञाय हंसबर्हिणनादितम् । विमानं प्रददौ तस्मै मनोमारुतवेगधृक्

ଇନ୍ଦ୍ର ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ହଂସ ଓ ମୟୂରର ନାଦରେ ନିନାଦିତ, ମନ ଓ ପବନର ବେଗ ସମ ଦ୍ରୁତ ବିମାନ ତାହାକୁ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 61

स तत्र नित्यमारुह्य प्रयाति त्रिदशालयम् । भक्त्या परमया युक्तः सहस्राक्षं प्रवंदितुम्

ସେ ପ୍ରତିଦିନ ତାହାରେ ଆରୋହଣ କରି ତ୍ରିଦଶମାନଙ୍କ ଆଲୟକୁ ଯାଉଥିଲା ଏବଂ ପରମ ଭକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଥିଲା।

Verse 62

तस्य शक्रः स्वहस्तेन तांबूलं च प्रयच्छति । स च तद्भक्षयामास प्रहृष्टेनांतरात्मना

ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ନିଜ ହସ୍ତେ ତାମ୍ବୂଳ ଅର୍ପଣ କରୁଥିଲେ; ସେ ଅନ୍ତରେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରି ଭୋଗ କଲେ।

Verse 63

वृद्धभावेऽपि संप्राप्ते तस्य कामोऽत्यवर्द्धत । तांबूलस्य प्रभावेन सुमहान्पृथिवीपते

ହେ ପୃଥିବୀପତି! ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଆସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର କାମଭାବ ଅତ୍ୟଧିକ ବଢ଼ିଗଲା—ତାମ୍ବୂଳର ପ୍ରଭାବ ଏତେ ମହାନ ଥିଲା।

Verse 64

अथ शक्रमुवाचेदं स राजा विनयान्वितः । नागवल्लीप्रदानेन प्रसादो मे विधीयताम्

ତେବେ ବିନୟସମ୍ପନ୍ନ ସେ ରାଜା ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ କହିଲେ—“ନାଗବଲ୍ଲୀ ଦାନ କରି ମୋପରେ ପ୍ରସାଦ କରନ୍ତୁ।”

Verse 65

मर्त्यलोके समानेतुं प्रचारं येन गच्छति । स तथेति प्रतिज्ञाय तस्मै तां प्रददौ तदा

ଯେପରି ତାହା ମର୍ତ୍ୟଲୋକକୁ ଆଣି ପ୍ରଚାର ପାଉ, ସେ “ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ସେଇ ସମୟରେ ତାହା ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ।

Verse 66

गत्वा निजपुरं सोपि स्वोद्यानेऽस्थापयत्तदा । ततः कालेन महता प्रचारं सा गता क्षितौ

ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରି ସେ ତାହାକୁ ନିଜ ଉଦ୍ୟାନରେ ରୋପଣ କଲେ; ପରେ ଦୀର୍ଘ କାଳରେ ତାହା ପୃଥିବୀରେ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରସାରିତ ହେଲା।

Verse 67

यस्याः स्वादनतो लोकः कामात्मा समपद्यत । न कश्चिद्यजनं चक्रे याजनं च विशेषतः । अन्या धर्मक्रियाः सर्वाः प्रणष्टा धर्मसंभवाः

ତାହାର ଆସ୍ୱାଦନ କରିବାମାତ୍ରେ ଲୋକେ କାମବଶ ହେଲେ। କେହି ଯଜ୍ଞ କଲେ ନାହିଁ, ଯଜ୍ଞ କରାଇଲେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଧର୍ମଜନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଧର୍ମକ୍ରିୟା ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା।

Verse 68

ततो देवगणाः सर्वे यज्ञभागविवर्जिताः । पीड्यमानाः क्रुधा विष्टा गत्वा प्रोचुः पितामहम्

ତାପରେ ଯଜ୍ଞଭାଗରୁ ବଞ୍ଚିତ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ, ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କହିଲେ।

Verse 69

मर्त्यलोके सुरश्रेष्ठ नष्टा धर्मक्रिया भृशम् । कामासक्तो यतो लोकस्तांबूलस्य च भक्षणात् । तस्मात्कुरु प्रसादं नो येनास्माकं क्रिया भवेत्

‘ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ଧର୍ମକ୍ରିୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି; ତାମ୍ବୂଳ ଭକ୍ଷଣରୁ ଲୋକେ କାମାସକ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ଆମପ୍ରତି ପ୍ରସାଦ କର, ଯେପରି ଆମର ଯଥୋଚିତ କ୍ରିୟା ଓ ଅର୍ପଣ ପୁନର୍ବାର ହେବ।’

Verse 70

एतस्मिन्नेव काले तु पुष्करस्थं पितामहम् । यजनार्थे समायातं दरिद्रो वीक्ष्य पार्थिव

ସେହି ସମୟରେ, ହେ ରାଜନ୍, ଯଜ୍ଞାର୍ଥେ ପୁଷ୍କରରେ ଅବସ୍ଥିତ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି ଜଣେ ଦରିଦ୍ର ଲୋକ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା।

Verse 71

प्रणिपत्य ततः प्राह विनयावनतः स्थितः । निर्विण्णोऽहं सुरश्रेष्ठ ब्राह्मणानां गृहे स्थितः

ପ୍ରଣାମ କରି ସେ ବିନୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ କହିଲା—‘ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଘରେ ଆଶ୍ରିତ ରହି ରହି ମୁଁ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିଛି।’

Verse 72

तस्मात्कीर्तय मे स्थानं श्रेष्ठं वित्तवतां हि यत् । तत्र सञ्जायते तृप्तिः शाश्वती प्रचुरा प्रभो

ଏହେତୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଧନବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେହି ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାନଟି ମୋତେ କହନ୍ତୁ; ସେଠାରେ ପ୍ରଚୁର ଓ ଶାଶ୍ୱତ ତୃପ୍ତି ଜନ୍ମେ।

Verse 73

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा पितामहः । अब्रवीच्च दरिद्रं तं छिद्रार्थं धनिना मिह

ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନ କରି ଚିନ୍ତା କଲେ। ପରେ ସେହି ଦରିଦ୍ରକୁ କହିଲେ—“ଏଠାରେ ଧନୀମାନଙ୍କ ‘ଛିଦ୍ର’ ଅର୍ଥାତ୍ ଦୁର୍ବଳ ସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉପାୟ ଅଛି।”

Verse 74

चूर्णपत्रे त्वया वासः सदा कार्यो दरिद्र भोः । तांबूलस्य तु पर्णाग्रे भार्यया मम वाक्यतः

ହେ ଦରିଦ୍ର, ତୁମେ ସଦା ଚୂର୍ଣ୍ଣିତ ପତ୍ରରେ ହିଁ ବାସ କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ମୋ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ତାମ୍ବୂଳ ପତ୍ରର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ରହୁ।

Verse 75

पर्णानां चैव वृंतेषु सर्वेषु त्वत्सुतेन च । रात्रौ खदिरसारे च त्वं ताभ्यां सर्वदा वस

ଏବଂ ପତ୍ରମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଡାଣ୍ଡରେ—ତୁମ ପୁତ୍ର ସହିତ—ତୁମେ ବାସ କର। ରାତିରେ ଖଦିରର ସାରରେ ମଧ୍ୟ ରୁହ; ଏଭଳି ଭାବେ ସେମାନଙ୍କ ସହ ସଦା ବସ।

Verse 76

धनिनां छिद्रकृत्प्रोक्तमेतत्स्थानचतुष्टयम् । पार्थिवानां विशेषेण मम वाक्या द्व्रज द्रुतम्

ଧନୀମାନଙ୍କ ‘ଛିଦ୍ର’ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଭାବେ ଏହି ଚାରିଟି ସ୍ଥାନ କୁହାଯାଇଛି—ବିଶେଷତଃ ରାଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ। ମୋ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଯାଅ।

Verse 77

नारद उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नराधिप

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ନରାଧିପ! ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସମସ୍ତ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।

Verse 78

तांबूलोत्थानि छिद्राणि यथा स्युर्धनिनामिह । तानि सर्वाणि चीर्णानि त्वया राजन्नजानता । तेन वै विभवोच्छित्तिः संजाता सहसा नृप

ଏହି ଲୋକରେ ଧନୀମାନଙ୍କ ପାଖରେ ତାମ୍ବୂଳରୁ ଯେ ଦୋଷରୂପ ଛିଦ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେସବୁକୁ, ହେ ରାଜନ, ତୁମେ ଅଜାଣତେ ଆଚରଣ କରିଛ; ତେଣୁ, ହେ ନୃପ, ହଠାତ୍ ତୁମ ବିଭବନାଶ ଘଟିଲା।

Verse 79

राजोवाच । तदर्थमपि मे ब्रूहि प्रायश्चित्तं मुनीश्वर । कदाचिद्भक्षणं मे स्यात्तांबूलस्य तथाविधम्

ରାଜା କହିଲେ—ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର! ସେହି କାରଣରୁ ମୋତେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କୁହ; କେବେ କେବେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ସେପରି ଅନୁଚିତ ତାମ୍ବୂଳଭକ୍ଷଣ ହୋଇଯାଏ।

Verse 80

येन सञ्जायते शुद्धिः कुतांबूलसमुद्भवा

କୁତାମ୍ବୂଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଶୁଦ୍ଧିର ଶୁଦ୍ଧି କେଉଁ ଉପାୟରେ ହୁଏ?

Verse 81

विश्वा मित्र उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि प्रायश्चित्तं तु यच्चरेत् । आश्वासनेन शुद्ध्यर्थं कुतांबूलस्य भक्षणात्

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ—ହେ ରାଜନ, ଶୁଣ; ଯେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଆଚରଣୀୟ, ତାହା ମୁଁ କହୁଛି। କୁତାମ୍ବୂଳଭକ୍ଷଣ ପରେ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ‘ଆଶ୍ୱାସନ’ ନାମକ ବିଧି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 82

पर्वकालं समुद्दिश्य सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । आनयेद्ब्राह्मणं राजन्वेदवेदांगपारगम्

ହେ ରାଜନ୍, ପବିତ୍ର ପର୍ବକାଳକୁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ କରି, ସମ୍ୟକ୍ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 83

प्रक्षाल्य चरणौ तस्य वाससी परिधापयेत् । संपूज्य गंधपुष्पाद्यैस्ततः पत्रं हिरण्मयम् । स्वशक्त्या कारयित्वाऽथ चूर्णे मुक्ताफलं न्यसेत्

ତାଙ୍କର ଚରଣ ଧୋଇ, ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରାଇବା ଉଚିତ। ଗନ୍ଧ-ପୁଷ୍ପାଦିରେ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରି, ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ତାମ୍ବୂଳପତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଇ, ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଉପରେ ମୁକ୍ତାଫଳ (ମୋତି) ରଖିବା ଉଚିତ।

Verse 84

पूगीफलं च वैडूर्यं खदिरं रूप्यमेव च । मन्त्रेणानेन विप्राय तथैव च समर्पयेत्

ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଗୀଫଳ (ସୁପାରି), ବୈଡୂର୍ୟମଣି, ଖଦିର ଏବଂ ରୂପ୍ୟ (ଚାନ୍ଦି) ମଧ୍ୟ ସମର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 85

यन्मया भक्षितं पूर्वं वृन्तं पत्रसमुद्भवम् । चूर्णपत्रं तथैवान्यद्रात्रौ खदिरमेव च

ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଯାହା ଭକ୍ଷଣ କରିଥିଲି—ବୃନ୍ତ ଓ ପତ୍ରଜାତ ପଦାର୍ଥ, ଚୂର୍ଣ୍ଣସହିତ ପତ୍ର-ପ୍ରସ୍ତୁତି, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁ, ଏବଂ ରାତିରେ ଖଦିର ମଧ୍ୟ—

Verse 86

तस्य पापस्य शुद्ध्यर्थं तांबूलं प्रतिगृह्यताम् । ततस्तु ब्राह्मणो मंत्रमेवं राजन्नुदाहरेत्

ସେହି ପାପର ଶୁଦ୍ଧି ନିମିତ୍ତେ ଏହି ତାମ୍ବୂଳ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉ। ତାପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହିପରି ଭାବେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ।

Verse 87

यजमानहितार्थाय सर्वपापविशुद्धये । अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि कुतांबूलं प्रभक्षितम्

ଯଜମାନଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ଓ ସର୍ବପାପ-ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ—ଅଜ୍ଞାନରୁ କିମ୍ବା ଜାଣିଶୁଣି ମଧ୍ୟ—ଅଶୁଦ୍ଧ/ନିଷିଦ୍ଧ ତାମ୍ବୂଳ ଭକ୍ଷଣ ହୋଇଛି।

Verse 88

भक्षयिष्यसि यच्चान्यत्कदाचिन्मे प्रसादनात् । तस्य दोषो न ते भावी मम वाक्यादसंशयम्

ମୋ ପ୍ରସାଦରୁ ତୁମେ କେବେ ଯାହା କିଛି ଅନ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ କରିବ, ତାହାର ଦୋଷ ତୁମକୁ ଲାଗିବ ନାହିଁ—ମୋ ବାକ୍ୟରୁ ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 89

अनेन विधिना दत्त्वा तांबूलं शुद्धिमाप्नुयात् । कुतांबूलस्य दोषेण गृह्यते न नरो नृप

ଏହି ବିଧିରେ ତାମ୍ବୂଳ ଦାନ କଲେ ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ ହୁଏ। ହେ ନୃପ! କୁତାମ୍ବୂଳର ଦୋଷରେ ମନୁଷ୍ୟ ଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 90

तस्मात्त्वं हि महाराज व्रतमेतत्समाचर । बहु पुण्यतमं ह्येतन्महाभोगविवर्द्धनम्

ଏହେତୁ, ହେ ମହାରାଜ! ଏହି ବ୍ରତଟି ଆଚରଣ କର। ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଏବଂ ମହାଭୋଗ-ସମୃଦ୍ଧି ବଢ଼ାଏ।

Verse 91

यः प्रयच्छति राजेन्द्र विधिनानेन भक्तितः । जन्मजन्मान्तरे वापि न तांबूलेन मुच्यते

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ଯେ ଏହି ବିଧିରେ ଭକ୍ତିସହିତ (ତାମ୍ବୂଳ) ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ଜନ୍ମଜନ୍ମାନ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ ତାମ୍ବୂଳରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 92

तांबूलं भक्षयित्वा यो नैतद्दानं प्रयच्छति । तांबूलवर्जितः सोऽत्र भवेज्जन्मनिजन्मनि

ଯେ ତାମ୍ବୂଳ ଭକ୍ଷଣ କରି ମଧ୍ୟ ତାହାର ଯଥୋଚିତ ଦାନ ନ କରେ, ସେ ଏହି ଲୋକରେ ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ତାମ୍ବୂଳବଞ୍ଚିତ ହୁଏ।

Verse 93

तांबूलवर्जितं यस्य मुखं स्यात्पृथिवीपते । कृपणस्य दरिद्रस्य तद्बिलं न हि तन्मुखम्

ହେ ପୃଥିବୀପତେ! ଯାହାର ମୁଖ ତାମ୍ବୂଳବିହୀନ, ତାହା ମୁଖ ନୁହେଁ—ଗର୍ତ୍ତ ସଦୃଶ; କୃପଣ ଓ ଦରିଦ୍ରର ତାହା ସତ୍ୟରେ ‘ମୁଖ’ ନୁହେଁ।

Verse 94

तांबूलं ब्राह्मणेन्द्राय यो दत्त्वा प्राक्प्रभक्षयेत् । सुरूपो भाग्यवान्दक्षो भवेज्जन्मनिजन्मनि

ଯେ ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତାମ୍ବୂଳ ଦାନ କରି ପରେ ନିଜେ ଭକ୍ଷଣ କରେ, ସେ ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ସୁରୂପ, ଭାଗ୍ୟବାନ ଓ ଦକ୍ଷ ହୁଏ।

Verse 95

एतत्ते सर्वमाख्यातं कुतांबूलस्य भक्षणात् । यत्फलं जायते पुंसां यद्दानेन महीपते

ହେ ମହୀପତେ! ତାମ୍ବୂଳ ଭକ୍ଷଣରୁ ଏବଂ ତାହାର ଦାନରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେ ସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଦେଲି।

Verse 96

शंखादित्यानुषंगेण तांबूलस्य च भक्षणे । ये दोषा ये गुणा राजन्दानं चैव प्रभक्षणे

ହେ ରାଜନ୍! ଶଙ୍ଖାଦି ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ସହ ତାମ୍ବୂଳ ଭକ୍ଷଣରେ ଯେ ଦୋଷ ଓ ଯେ ଗୁଣ ଅଛି, ଏବଂ ତାହାର ଦାନ ଓ ଭକ୍ଷଣ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି।

Verse 210

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये तांबूलोत्पत्ति तांबूलमाहात्म्यवर्णनंनाम दशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱର-କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ “ତାମ୍ବୂଳର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ତାମ୍ବୂଳମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ” ନାମକ ଦୁଇଶେ ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।