Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 95

Devanagari script

एतत्ते सर्वमाख्यातं कुतांबूलस्य भक्षणात् । यत्फलं जायते पुंसां यद्दानेन महीपते

Transliteration

etatte sarvamākhyātaṃ kutāṃbūlasya bhakṣaṇāt | yatphalaṃ jāyate puṃsāṃ yaddānena mahīpate

Translation

ହେ ମହୀପତେ! ତାମ୍ବୂଳ ଭକ୍ଷଣରୁ ଏବଂ ତାହାର ଦାନରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେ ସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଦେଲି।

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; निर्देश

• ते: to you
• ते: Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (enclitic); ‘to you/for you’ अर्थे दत्तिवत्-प्रयोगः

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; एतत् इत्यस्य विशेषणम्

• आख्यातम्: has been explained
• आख्यातम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘कथितम्’

• कु-ताम्बूलस्य: of bad/impure betel
• कु-ताम्बूलस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कु (उपसर्ग/अव्यय, निन्दार्थ) + ताम्बूल (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (कुताम्बूलम् = दुष्टं ताम्बूलम्); नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• भक्षणात्: from eating
• भक्षणात्: Hetu/Apadana (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: भक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन

• यत्: which
• यत्: Visheshana (Relative/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध-निर्देशक

• फलम्: result, fruit
• फलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• जायते: arises
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• पुंसाम्: of men
• पुंसाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पुंस्/पुम्स् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• यत्: which
• यत्: Visheshana (Relative/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध-निर्देशक

• दानेन: by giving (as a gift)
• दानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• महीपते: O king
• महीपते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मही (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (महेः पतिः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Nārada

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (महीपते addressed)

Visual Art Cues

Scene: A sage finishes his exposition to the king; the betel tray remains as a symbolic teaching prop; the king appears contemplative, hands joined.

Characters & Entities

• Nārada
• Mahīpati (king, epithet)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic instruction often concludes with a clear summary: both personal observance and charitable giving carry distinct karmic results.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader passage belongs to Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya within Nāgara-khaṇḍa’s Tīrthamāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

It summarizes the teaching on two acts—tāmbūla-bhakṣaṇa (consumption) and tāmbūla-dāna (gifting)—as sources of specific ‘phala’.