Adhyaya 122

Verse 1

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोस्मि द्विजोत्तमाः । यथा स निहतो देव्या महिषाख्यो दनूत्तमः

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସବୁ ମୁଁ କହିଦେଲି—ଦେବୀ ଦ୍ୱାରା ମହିଷ ନାମକ ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠ କିପରି ନିହତ ହେଲା।

Verse 2

सांप्रतं कीर्तयिष्यामि कथां पातकनाशिनीम् । केदारसंभवां पुण्यां तां शृणुध्वं समाहिताः

ଏବେ ମୁଁ ପାପନାଶିନୀ କଥା କୀର୍ତ୍ତନ କରିବି—କେଦାରରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ସେଇ ପୁଣ୍ୟକଥା; ତୁମେ ସମାହିତଚିତ୍ତେ ଶୁଣ।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । केदारः श्रूयते सूत गंगाद्वारे हिमाचले । स कथं चेह संप्राप्तः सर्वं विस्तरतो वद

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ସୂତ, କେଦାର ହିମାଚଳର ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାରେ ଅଛି ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ; ତେବେ ସେ ଏଠାକୁ କିପରି ଆସିଲା? ସବୁ ବିସ୍ତାରରେ କହ।

Verse 4

सूत उवाच । एतत्सत्यं गिरौ तस्मिन्स्वयंभूः संस्थितः प्रभुः । परं तत्र वसेद्देवो यावन्मासाष्टकं द्विजाः

ସୂତ କହିଲେ—ଏହା ସତ୍ୟ; ସେହି ପର୍ବତରେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ପ୍ରଭୁ ସ୍ୱୟଂ ସ୍ଥିତ। କିନ୍ତୁ ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେଠାରେ ଦେବତା କେବଳ ଆଠ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହନ୍ତି।

Verse 5

यावद्घर्मश्च वर्षा च तावत्तत्र वसेत्प्रभुः । शीतकाले पुनश्चात्र क्षेत्रे संतिष्ठते सदा

ଯେତେଦିନ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଓ ବର୍ଷା ଋତୁ ରହେ, ସେତେଦିନ ପ୍ରଭୁ ସେଠାରେ ବସନ୍ତି; ପୁନଃ ଶୀତକାଳରେ ମଧ୍ୟ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ ସଦା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରହନ୍ତି।

Verse 6

ऋषय ऊचुः । किं तत्कार्यं वसेद्येन क्षेत्रे मासचतुष्टयम् । हिमाचले यथैवाष्टौ सूतपुत्र वदस्व नः

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ନିମିତ୍ତେ ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚାରି ମାସ ବସିବା ଉଚିତ? ଏବଂ ହିମାଚଳରେ ଏହିପରି ଆଠ ମାସ କାହିଁକି? ହେ ସୂତପୁତ୍ର, ଆମକୁ କୁହ।

Verse 7

सूत उवाच । पूर्वं स्वायंभुवस्यादौ मनोर्दैत्यो महाबलः । हिरण्याक्षो महातेजास्तपोवीर्यसमन्वितः

ସୂତ କହିଲେ—ପୂର୍ବେ, ସ୍ୱାୟଂଭୁବ ମନ୍ୱନ୍ତରର ଆରମ୍ଭରେ, ମନୁଙ୍କ କାଳରେ ଏକ ମହାବଳୀ ଦୈତ୍ୟ ଥିଲା—ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ; ମହାତେଜସ୍ବୀ ଓ ତପୋବଳ-ବୀର୍ୟରେ ସମନ୍ୱିତ।

Verse 8

तैर्व्याप्तं जगदेतद्धि निरस्य त्रिदशाधिपम् । यज्ञ भागाश्चदेवानां हृता वीर्यप्रभावतः

ତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତ୍ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଗଲା; ତ୍ରିଦଶାଧିପତି (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ତାଡ଼ିଦେଲେ। ଏବଂ ନିଜ ବୀର୍ୟ-ପ୍ରଭାବରେ ଦେବମାନଙ୍କ ଯଜ୍ଞଭାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ହରଣ କଲେ।

Verse 9

अथ शक्रः सुरैः सार्धं गंगाद्वारं समाश्रितः । तपस्तेपे सुदुःखार्तो राज्यश्रीपरिवर्जितः

ତେବେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାରକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ। ଅତି ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ଓ ରାଜଶ୍ରୀରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ ସେ ତପ କଲେ।

Verse 10

तस्यैवं तप्यमानस्य तपस्तीव्रं महात्मनः । माहिषं रूपमास्थाय निश्चक्राम धरातलात्

ସେଇ ମହାତ୍ମା ଏଭଳି ତୀବ୍ର ତପ କରୁଥିବାବେଳେ, (ଭଗବାନ) ମହିଷ-ରୂପ ଧାରଣ କରି ଧରାତଳରୁ ବାହାରିଲେ।

Verse 11

स्वयमेव महादेवस्ततः शक्रमुवाच ह । केदारयामि मे शीघ्रं ब्रूहि सर्वं सुरोत्तम । दैत्यानामथ सर्वेषां रूपेणानेन वासव

ତେବେ ସ୍ୱୟଂ ମହାଦେବ ଶକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ସୁରୋତ୍ତମ, ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ସବୁ କୁହ। ହେ ବାସବ, ଏହି ରୂପରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟଙ୍କୁ ବିଦାରଣ କରିଦେବି।”

Verse 12

इन्द्र उवाच । हिरण्याक्षो महादैत्यः सुबाहुर्वक्र कन्धरः । त्रिशृंगो लोहिताक्षश्च पंचैतान्दारय प्रभो । हतैरेतैर्हतं सर्वं दानवानामसंशयम्

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—“ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ମହାଦୈତ୍ୟ; ଏବଂ ସୁବାହୁ, ବକ୍ରକନ୍ଧର, ତ୍ରିଶୃଙ୍ଗ, ଲୋହିତାକ୍ଷ—ହେ ପ୍ରଭୋ, ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣଙ୍କୁ ବିଦାରଣ କରି ସଂହାର କର। ଏମାନେ ହତ ହେଲେ ନିଶ୍ଚୟ ସମସ୍ତ ଦାନବ ହତ ହେଲେ ବୋଲି ଜାଣ।”

Verse 13

किमन्यैः कृपणैर्ध्वस्तैर्यैः किंचिन्नात्र सिध्यति । तस्य तद्वचनश्रुत्वा भगवांस्तूर्णमभ्यगात् । यत्र दानवमुख्योऽसौ हिरण्याक्षो महाबलः

“ଏଠାରେ କିଛି ସିଦ୍ଧ ହୁଏନାହିଁ, ଏମିତି ଦୀନ ଓ ଧ୍ୱସ୍ତ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଆଉ କଣ କାମ?” ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଭଗବାନ ତୁରନ୍ତ ସେଠାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦାନବମୁଖ୍ୟ ମହାବଳୀ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଥିଲା।

Verse 14

अथ तं दूरतो दृष्ट्वा महिषं पर्वतोपमम् । आयातं रौद्ररूपेण दानवाः सर्वतश्च ते

ତେବେ ଦୂରରୁ ପର୍ବତସମ ତାହା ମହିଷକୁ ରୌଦ୍ରରୂପେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସେ ଦାନବମାନେ ସବୁଦିଗରୁ ଏକତ୍ର ହେଲେ।

Verse 15

ततो जघ्नुश्च पाषाणैर्लगुडैश्च तथापरे । क्ष्वेडितास्फोटितांश्चक्रुस्तथान्ये बलगर्विताः

ତାପରେ କେହି ପାଷାଣ ଓ ଲଗୁଡ଼ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାର କଲେ; ଅନ୍ୟେ ବଳଗର୍ବରେ ଗର୍ଜନ କରି, ତାଳି ପିଟି ଓ ଆଙ୍ଗୁଠି ଚଟକାଇ ଦମ୍ଭ ଦେଖାଇଲେ।

Verse 16

अथवमन्य तान्देवः प्रहारं लीलया ददौ । यत्रास्ते दानवेन्द्रोऽसौ चतुर्भिः सचिवैः सह

ତେବେ ପ୍ରଭୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଅବମାନ କରି ଲୀଳାମାତ୍ରେ ପ୍ରହାର କଲେ ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଦାନବେନ୍ଦ୍ର ଚାରି ସଚିବ ସହିତ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲା, ସେଠାକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 17

ततः शस्त्रं समुद्यम्य यावद्धावति सम्मुखः । तावच्छृंगप्रहारेण सोनयद्यमसादनम्

ତାପରେ ଶତ୍ରୁ ଶସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ସମ୍ମୁଖରେ ଧାଇଁଆସୁଥିବା ସମୟରେ, ପ୍ରଭୁ ଶୃଙ୍ଗପ୍ରହାରରେ ତାକୁ ଯମସଦନକୁ ପଠାଇଦେଲେ।

Verse 18

हत्वा तं सचिवान्पश्चात्सुबाहुप्रमुखांश्च तान् । जघान हन्यमानोऽपि समन्ताद्दानवैः परैः

ତାପରେ ସୁବାହୁ ପ୍ରମୁଖ ସଚିବମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଅବଶିଷ୍ଟ ଦାନବମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ ନିହତ କଲେ।

Verse 19

न तस्य लगते क्वापि शस्त्रं गात्रे कथंचन । यत्नतोऽपि विसृष्टं च लब्धलक्षैः प्रहारिभिः

ତାହାର ଦେହରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଶସ୍ତ୍ର ଲାଗୁନଥିଲା; ଲକ୍ଷ୍ୟ ଧରି ପ୍ରହାରକାରୀମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯତ୍ନରେ ଛାଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରୁନଥିଲା।

Verse 20

एवं पंच प्रधानास्तान्हत्वा दैत्यान्महेश्वरः । भूयो जगाम तं देशं यत्र शक्रो व्यवस्थितः । अब्रवीच्च प्रहष्टात्मा ततः शक्रं तपोन्वितम्

ଏଭଳି ପାଞ୍ଚଜଣ ପ୍ରଧାନ ଦୈତ୍ୟଙ୍କୁ ବଧ କରି ମହେଶ୍ୱର ପୁନର୍ବାର ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ ଯେଉଁଠାରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ତାପରେ ପ୍ରହର୍ଷିତ ହୃଦୟରେ ତପୋନ୍ୱିତ ଶକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 22

मत्तोऽन्यदपि देवेश वरं प्रार्थय वांछितम् । कैलासशिखरं येन गच्छामि त्वरयाऽन्वितः

ହେ ଦେବେଶ! ମୋଠାରୁ ତୁମ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ବର ମାଗ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତ୍ୱରାସହିତ କୈଲାସଶିଖରକୁ ଯାଇପାରିବି।

Verse 23

इन्द्र उवाच । अनेनैव हि रूपेण तिष्ठ त्वं चात्र शंकर । त्रैलोक्यरक्षणार्थाय धर्माय च शिवाय च

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ହେ ଶଙ୍କର! ଏହି ଏକେ ରୂପରେ ଏଠାରେ ହିଁ ରୁହ; ତ୍ରିଲୋକର ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଧର୍ମ ପାଇଁ ଏବଂ ଶିବମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ।

Verse 24

श्रीभगवानुवाच । एतद्रूपं मया शक्र कृतं तस्य वधाय वै । अवध्यः सर्वभूतानां यतोन्येषां मया हतः

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ହେ ଶକ୍ର! ତାହାର ବଧ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲି; ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ପାଇଁ ଅବଧ୍ୟ ଥିଲା, ତେଣୁ ଅନ୍ୟେ ନୁହେଁ—ମୁଁ ହିଁ ତାକୁ ବଧ କରିଛି।

Verse 25

तस्मादत्रैव ते वाक्यात्स्थास्यामि सुर सत्तम । अनेनैव तु रूपेण मोक्षदः सर्वदेहिनाम्

ଏହେତୁ, ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତୁମ ବାକ୍ୟାନୁସାରେ ମୁଁ ଏଠିଏ ରହିବି; ଏହି ରୂପରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେବି।

Verse 26

एवमुक्त्वा विरूपाक्षश्चक्रे कुंडं ततः परम् । शुद्धस्फटिकसंकाशं सुस्वादुक्षीरवत्प्रियम्

ଏପରି କହି ବିରୂପାକ୍ଷ (ଶିବ) ପରେ ଏକ ପବିତ୍ର କୁଣ୍ଡ ନିର୍ମାଣ କଲେ। ତାହା ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ପରି ଦୀପ୍ତ, ଏବଂ ତାହାର ଜଳ ଦୁଧ ପରି ମଧୁର—ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିଲା।

Verse 27

ततः प्रोवाच देवेन्द्रं मेघगंभीरया गिरा । शृण्वतां सर्वदेवानां भगवांस्त्रिपुरातकः

ତାପରେ ଭଗବାନ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ, ମେଘଗମ୍ଭୀର ବାଣୀରେ ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 28

यो मां दृष्ट्वा शुचिर्भूत्वा कुंडमेतत्प्रपश्यति । त्रिः पीत्वा वामसव्येन द्वाभ्यां चैव ततो जलम्

ଯେ କେହି ମୋତେ ଦେଖି ଶୁଚି ହୋଇ ଏହି କୁଣ୍ଡକୁ ଦର୍ଶନ କରେ—ଏବଂ ତାହାର ଜଳକୁ ତିନିଥର ଆଚମନ କରି, ପରେ ବାମ ଓ ଡାହାଣ (ହାତରେ) ସେହି ଜଳ ଗ୍ରହଣ କରେ…

Verse 30

वामेन मातृकं पक्षं दक्षिणेनाथ पैतृकम् । उभाभ्यामथ चात्मानं कराभ्यां मद्वचो यथा

ବାମ ହାତରେ ମାତୃପକ୍ଷକୁ, ଡାହାଣ ହାତରେ ପିତୃପକ୍ଷକୁ (ପବିତ୍ର କରିବ); ପରେ ଉଭୟ ହାତରେ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରିବ—ମୋ ବଚନାନୁସାରେ।

Verse 31

इन्द्र उवाच । अहमागत्य नित्यं त्वां स्वर्गाद्वृषभवाहन । अत्रस्थं पूजयिष्यामि पास्यामि च तथोदकम्

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ହେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ପ୍ରଭୁ! ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପ୍ରତିଦିନ ଏଠାକୁ ଆସି, ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବି ଏବଂ ଏହି ପବିତ୍ର ଜଳ ମଧ୍ୟ ପାନ କରିବି।

Verse 32

के दारयामि यत्प्रोक्तं त्वया महिषरूपिणा । केदार इति नाम्ना त्वं ततः ख्यातो भविष्यसि

ମହିଷରୂପରେ ଆପଣ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ମୁଁ ତାହା ଧାରଣ କରି ପାଳନ କରିବି। ତେଣୁ ପରେ ଆପଣ ‘କେଦାର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ।

Verse 33

श्रीभगवानुवाच । यद्येवं कुरुषे शक्र ततो दैत्यभयं न ते । भविष्यति परं तेजो गात्रे संपत्स्यतेऽखिलम्

ଭଗବାନ କହିଲେ—ହେ ଶକ୍ର! ଯଦି ତୁମେ ଏପରି କର, ତେବେ ଦାନବମାନଙ୍କର ଭୟ ତୁମକୁ ରହିବ ନାହିଁ। ପରମ ତେଜ ତୁମ ଦେହରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବ୍ୟାପିବ।

Verse 34

एवमुक्तः सहस्राक्षस्ततः प्रासादमुत्तमम् । तदर्थं निर्मयामास साध्वालोकं मनोहरम्

ଏପରି ଉପଦେଶ ପାଇ ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର) ତାହାର ନିମିତ୍ତେ ଏକ ଉତ୍ତମ ପ୍ରାସାଦ (ମନ୍ଦିର) ନିର୍ମାଣ କରାଇଲେ—ଯାହା ମନୋହର, ରମଣୀୟ ଏବଂ ସାଧୁଜନଙ୍କ ଦର୍ଶନଯୋଗ୍ୟ।

Verse 35

ततः प्रणम्य तं देवमनुमन्त्र्य ततः परम् । जगाम निजमावासं मेरुशृंगाग्रसंस्थितम्

ତାପରେ ସେ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଭକ୍ତିସହିତ ଅନୁମତି ନେଇ, ମେରୁଶୃଙ୍ଗର ଶିଖରାଗ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ ନିଜ ଆବାସକୁ ଗଲା।

Verse 36

ततश्चागत्य नित्यं स स्वर्गाद्देवस्य शूलिनः । केदारस्य सुभक्त्याढ्यां पूजां चक्रे समाहितः

ତତ୍ପରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପ୍ରତିଦିନ ଆସି, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଦେବ କେଦାରଙ୍କୁ ଅତିଭକ୍ତିଭରା ପୂଜା ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ କଲା।

Verse 37

मन्त्रोदकं च त्रिः पीत्वा ययौ ब्राह्मणसत्तमाः । कस्यचित्त्वथ कालस्य यावत्तत्र समाययौ

ମନ୍ତ୍ରସଂସ୍କୃତ ଜଳ ତିନିଥର ପାନ କରି ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା; କିଛି ସମୟ ପରେ ପୁଣି ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ଆସିଲା।

Verse 38

तावद्धिमेन तत्सर्वं गिरेः शृंगं प्रपूरितम् । तच्च कुण्डं स देवश्च प्रासादेन समन्वितः

ସେତେବେଳେ ହିମରେ ପର୍ବତଶିଖର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରିଗଲା; ଏବଂ ସେଇ କୁଣ୍ଡ ଓ ସେଇ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ଭବ୍ୟ ପ୍ରାସାଦସହ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 39

ततो दुःखपरीतात्मा भक्त्या परमया युतः । तां दिशं प्रणिपत्योच्चैर्जगाम निजमंदिरम्

ତାପରେ ଦୁଃଖରେ ଆବୃତ ହୃଦୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପରମଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଦିଗକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପ୍ରଣାମ କରି ନିଜ ନିବାସକୁ ଗଲା।

Verse 40

एवमागच्छतस्तस्य गतं मासचतुष्टयम् । अपश्यतो महादेवं दिदृक्षागतचेतसः

ଏଭଳି ଆସିଯାଉଥିବାରେ ତାହାର ଚାରି ମାସ କଟିଗଲା; ଦର୍ଶନ-ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଚିତ୍ତ ଲଗାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲା ନାହିଁ।

Verse 41

ततः प्राप्ते पुनर्विप्रा घर्मकाले हिमालये । संयातो दृक्पथं देवः स तथारूपसंस्थितः

ତତଃ, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ହିମାଳୟେ ଘର୍ମକାଳ ପୁନର୍ବାର ଆସିଲେ, ସେ ଦେବ ଏହି ଏକେ ରୂପରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ଦୃଷ୍ଟିପଥରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 42

ततः पूजां विधायोच्चैश्चातुर्मास्यसमुद्भवाम् । गीतवाद्यादिकं चक्रे तत्पुरः श्रद्धयान्वितः

ତାପରେ ସେ ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ବ୍ରତସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପୂଜାକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଉଚ୍ଚ ଭାବେ ସମ୍ପାଦନ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଆଦି ଅର୍ପଣ କଲା।

Verse 43

अथ देवः समालोक्य तां श्रद्धां तस्य गोपतेः । प्रोवाच दर्शनं गत्वा भगवांस्त्रिपुरांतकः

ତେବେ ଦେବ—ଭଗବାନ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ—ସେ ଗୋପତିର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଖି, ଦର୍ଶନ ଦେବାକୁ ତାହାର ସମ୍ମୁଖକୁ ଯାଇ ତାକୁ କହିଲେ।

Verse 44

परितुष्टोऽस्मि देवेश भक्त्या चानन्ययाऽनया । तस्मात्प्रार्थय दास्यामि यं कामं हृदिसंस्थितम्

‘ହେ ଦେବେଶ! ତୋର ଏହି ଅନନ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସନ୍ନ। ତେଣୁ ହୃଦୟରେ ଥିବା ଯେ କାମନା, ତାହା ପ୍ରାର୍ଥନା କର; ମୁଁ ତାହା ଦେବି।’

Verse 45

शक्र उवाच । तव प्रसादात्संजातं ममैश्वर्यमनुत्तमम् । यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु तत्सर्वं गृहसंस्थितम्

ଶକ୍ର କହିଲେ—‘ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ମୋ ପାଇଁ ଅନୁତ୍ତମ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଉଦ୍ଭବିତ ହୋଇଛି। ତ୍ରିଲୋକରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସେ ସବୁ ମୋ ଗୃହାଧିକାରରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ସ୍ଥିତ।’

Verse 46

तस्माद्यदि प्रसादं मे करोषि वृषभध्वज । वरं वा यच्छसि प्रीतस्तत्कुरुष्व वचो मम

ଏହେତୁ, ହେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ! ଯଦି ଆପଣ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କୃପା କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ପ୍ରୀତ ହୋଇ ବର ଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ମୋର ଏହି ନିବେଦନ ପୂରଣ କରନ୍ତୁ।

Verse 47

पर्वतोऽयं भवेद्गम्यो मासानष्टौ सुरेश्वर । यावन्मीनस्थितो भानुः प्रगच्छति श्रुतं मया

ହେ ସୁରେଶ୍ୱର! ମୁଁ ଶୁଣିଛି—ସୂର୍ଯ୍ୟ ମୀନରାଶିରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ଯାଉଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପର୍ବତ ଆଠ ମାସ ଗମ୍ୟ ଥାଏ।

Verse 48

ततः परमगम्यश्च हिमपूरेण संवृतः । यदा स्याच्चतुरो मासान्यावत्कुम्भगतो रविः

ତାପରେ ଘନ ହିମରେ ଆବୃତ ହୋଇ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଗମ ହୋଇଯାଏ; ସୂର୍ଯ୍ୟ କୁମ୍ଭରାଶିକୁ ଯାଉପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାରି ମାସ ଏହି ଅବସ୍ଥା ରହେ।

Verse 49

संजायतेऽप्यगम्यश्च ममापि त्रिपुरांतक । किं पुनः स्वल्पसत्त्वानां नरादीनां सुरेश्वर

ହେ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ! ଏହା ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଗମ୍ୟ ହୋଇଯାଏ; ତେବେ ସ୍ୱଳ୍ପଶକ୍ତି ଜୀବ—ମନୁଷ୍ୟ ଆଦି—ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ କ’ଣ କହିବି, ହେ ସୁରେଶ୍ୱର!

Verse 50

तस्मात्स्वर्गेऽथ पाताले मर्त्ये वा त्रिदशेश्वर । कुरुष्वानेनरूपेण स्थितिं मासचतुष्टयम् । येन न स्यात्प्रतिज्ञाया हानिर्मम सुरेश्वर

ଏହେତୁ, ହେ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ୱର! ସ୍ୱର୍ଗରେ କିମ୍ବା ପାତାଳରେ କିମ୍ବା ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ—ଏହି ରୂପରେ ଚାରି ମାସ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତୁ; ଯେପରି ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞାର ହାନି ନ ହେଉ, ହେ ସୁରେଶ୍ୱର।

Verse 51

सूत उवाच । ततो देवश्चिरं ध्यात्वा प्रोवाच बलसूदनम् । परं संतोषमापन्नो मेघनिर्घोषनिःस्वनम्

ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ଦେବତା ଦୀର୍ଘକାଳ ଧ୍ୟାନ କରି ବଲସୂଦନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ; ପରମ ସନ୍ତୋଷରେ ତାଙ୍କର ବାଣୀ ମେଘଗର୍ଜନ ସଦୃଶ ନିନାଦିତ ହେଲା।

Verse 52

आनर्तविषये क्षेत्रं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । अस्मदीयं सहस्राक्ष विद्यते धरणीतले

ଆନର୍ତ ଦେଶରେ ‘ହାଟକେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଏକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି; ହେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ, ସେହି କ୍ଷେତ୍ର ଆମର ଏବଂ ଧରାତଳରେ ବିଦ୍ୟମାନ।

Verse 53

तत्राहं वृश्चिकस्थेऽर्के सदा स्थास्यामि वासव । यावत्कुम्भस्य पर्यंतं तव वाक्यादसंशयम्

ହେ ବାସବ! ସେଠାରେ ମୁଁ ସଦା ବସିବି—ସୂର୍ଯ୍ୟ ବୃଶ୍ଚିକରେ ଥିବା ସମୟରୁ କୁମ୍ଭର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ; ତୁମ ବଚନ ହେତୁ ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 54

तस्मात्तत्र द्रुतं गत्वा कृत्वा प्रासादमुत्तमम् । मम रूपं प्रतिष्ठाप्य कुरुपूजा यथोचिताम् । येन तत्र निजं तेजो धारयामि तवार्थतः

ଏହିହେତୁ ସେଠାକୁ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ଉତ୍ତମ ପ୍ରାସାଦ (ମନ୍ଦିର) ନିର୍ମାଣ କର, ମୋ ରୂପକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ଯଥୋଚିତ ପୂଜା କର; ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମ ହିତାର୍ଥେ ମୁଁ ସେଠାରେ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ତେଜ ଧାରଣ କରିବି।

Verse 55

सूत उवाच । एतच्छ्रुत्वा सहस्राक्षो देवदेवस्य शूलिनः । गत्वा तत्र ततश्चक्रे यद्देवेनेरितं वचः

ସୂତ କହିଲେ—ଏହା ଶୁଣି ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଦେବଦେବ ଶୂଲିନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନି ସେଠାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଦେବ ଯେପରି କହିଥିଲେ ସେପରି ସବୁ କଲେ।

Verse 56

प्रासादं निर्मयित्वाथ रूपं संस्थाप्य शूलिनः । कुण्डं चक्रे च तद्रूपं स्वच्छोदकसमावृतम्

ପ୍ରାସାଦ ନିର୍ମାଣ କରି ପରେ ଶୂଲିନ (ଶିବ)ଙ୍କ ରୂପ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ; ଏବଂ ସେହି ରୂପାନୁରୂପ ଏକ କୁଣ୍ଡ ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ଚାରିଦିଗରେ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 57

ततश्चाराधयामास पुष्पधूपानुलेपनैः । स्नात्वा कुण्डेऽपिबत्तोयं त्रिःकृत्वा च यथापुरा

ତାପରେ ସେ ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଅନୁଲେପନ ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ। କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି ପୁରାତନ ପ୍ରଥାନୁସାରେ ତିନିଥର ସେହି ଜଳ ପାନ କଲେ।

Verse 58

एवं स भगवांस्तत्र शक्रेणाराधितः पुरा । समायातोऽत्र विप्रेंद्राः सुरम्यात्तु हिमाचलात्

ଏଭଳି ସେଇ ଭଗବାନ ପୂର୍ବକାଳରେ ସେଠାରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦ୍ୱାରା ଆରାଧିତ ହୋଇଥିଲେ। ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ, ସୁରମ୍ୟ ହିମାଚଳରୁ ସେ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ।

Verse 59

यस्तमाराधयेत्सम्यक्सदा मासचतुष्टयम् । हिमपातोद्भवे मर्त्यः स शिवाय प्रपद्यते

ହିମପାତରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଚାରି ମାସ ଧରି ସଦା ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରେ, ସେ ଶିବଙ୍କ ଶରଣ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 60

शेषकालेऽपि यः पूजां करोत्येव सुभक्तितः । स पापं क्षालयेत्प्राज्ञ आजन्ममरणांतिकम्

ସେହି କାଳ ବ୍ୟତୀତ ମଧ୍ୟ ଯେ ସୁଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରେ, ହେ ପ୍ରାଜ୍ଞମାନେ, ସେ ଜନ୍ମରୁ ମୃତ୍ୟୁପର୍ଯ୍ୟନ୍ତର ପାପକୁ ଧୋଇ ନିଅଏ।

Verse 61

तत्र गीतं प्रशंसंति नृत्यं चैव पृथग्विधम् । देवस्य पुरतः प्राज्ञाः सर्वशास्त्रविशारदाः

ସେଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ସର୍ବଶାସ୍ତ୍ରବିଶାରଦ ପ୍ରାଜ୍ଞମାନେ ପବିତ୍ର ଗୀତକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି ଏବଂ ନାନାପ୍ରକାର ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି।

Verse 62

अत्र श्लोकः पुरा गीतो नारदेन सुरर्षिणा । तद्वोऽहं कीर्तयिष्यामि श्रूयतां ब्राह्मणोत्तमाः

ଏଠାରେ ପୂର୍ବେ ଦେବର୍ଷି ନାରଦ ଗୋଟିଏ ଶ୍ଲୋକ ଗାଇଥିଲେ। ସେହିଟିକୁ ମୁଁ ଏବେ ତୁମମାନଙ୍କୁ କୀର୍ତ୍ତନ କରି କହିବି—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତମମାନେ, ଶୁଣ।

Verse 63

केदारे सलिलं पीत्वा गयापिडं प्रदाय च । ब्रह्मज्ञानमथासाद्य पुनर्जन्म न विद्यते

କେଦାରରେ ଜଳ ପାନ କରି ଏବଂ ଗୟାରେ ପିଣ୍ଡଦାନ କରି, ପରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ।

Verse 64

एतद्वः सर्वमाख्यातं केदारस्य च संभवम् । आख्यानं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, କେଦାରର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ପ୍ରାକଟ୍ୟ ସହିତ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ତୁମମାନଙ୍କୁ କୁହାଗଲା। ଏହି ଆଖ୍ୟାନ ସର୍ବ ପାପ ନାଶକ।

Verse 65

यश्चैतत्छृणुयात्सम्यक्पठेद्वा तस्य चाग्रतः । श्रावयेद्वापि वा विप्राः सर्वपातकनानम् । केदारस्य स पापौघैर्मुच्यते तत्क्षणान्नरः

ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଯେ କେହି ଏହାକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଶୁଣେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟର ସମ୍ମୁଖରେ ପଢ଼େ, କିମ୍ବା ଶୁଣାଇଦିଏ—ଏହି ଆଖ୍ୟାନ ସର୍ବ ପାପ ନାଶ କରେ। କେଦାର-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପାପଘନରୁ ସେ ନର ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 294

कराभ्यां स पुमान्नूनं तारयेच्च कुलत्रयम् । अपि पापसमाचारं नरकेऽपि व्यव स्थितम्

ସେ ପୁରୁଷ ନିଜ ହାତଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ନିଜ କୁଳର ତିନି ପୁଷ୍ଟିକୁ ତାରେ—ପାପାଚାରୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ନରକରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ।