Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 51

Devanagari script

सूत उवाच । ततो देवश्चिरं ध्यात्वा प्रोवाच बलसूदनम् । परं संतोषमापन्नो मेघनिर्घोषनिःस्वनम्

Transliteration

sūta uvāca | tato devaściraṃ dhyātvā provāca balasūdanam | paraṃ saṃtoṣamāpanno meghanirghoṣaniḥsvanam

Translation

ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ଦେବତା ଦୀର୍ଘକାଳ ଧ୍ୟାନ କରି ବଲସୂଦନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ; ପରମ ସନ୍ତୋଷରେ ତାଙ୍କର ବାଣୀ ମେଘଗର୍ଜନ ସଦୃଶ ନିନାଦିତ ହେଲା।

Word by Word

• सूतः: Sūta (the narrator)
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• ततः: then; thereafter
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः: क्रियाविशेषण (adverb)

• देवः: the god (Deva)
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• चिरम्: for a long time
• चिरम्: Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: चिरम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)

• ध्यात्वा: having meditated
• ध्यात्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: ध्यै (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having done)

• प्रोवाच: spoke; said forth
• प्रोवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• बलसूदनम्: the slayer of Bala (Indra)
• बलसूदनम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बलसूदन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः: बलस्य सूदनः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• परम्: supreme; great
• परम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (qualifier)

• संतोषम्: contentment; satisfaction
• संतोषम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संतोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• आपन्नः: having attained; having reached
• आपन्नः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ + पद् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्तरि प्रयोगे (used adjectivally for subject)

• मेघनिर्घोषनिःस्वनम्: with a sound like thunder-clouds
• मेघनिर्घोषनिःस्वनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मेघ + निर्घोष + निःस्वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः: मेघनिर्घोष इव निःस्वनः (कर्मधारय/उपमान-विशेषणभाव)

Speaker

Sūta

Visual Art Cues

Scene: A deity sits in deep contemplation; after a long pause he speaks to Balasūdana, his voice rolling like thunderclouds, while the listener stands attentive in reverence.

Characters & Entities

• Sūta
• Balasūdana (Indra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine decisions arise from contemplation; dharmic requests, when rightful, are met with gracious approval.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative is transitioning toward the identification of Hāṭakeśvara-kṣetra in Ānarta.

What ritualistic prescription is mentioned?

None here; it introduces the divine response that will specify the place and action.