Adhyaya 113

Verse 1

सूत उवाच । ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे गतकोपा दधुर्मतिम् । यज्ञकर्मसु गार्हस्थ्ये पुत्रपौत्रसमुद्भवे

ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ କରି, ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ, ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ୟଧର୍ମରେ ଏବଂ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର ପରମ୍ପରାର ବୃଦ୍ଧିରେ ମନ ନିବେଶ କଲେ।

Verse 2

एतस्मिन्नंतरे राजा स तान्प्राप्तान्द्विजोत्तमान् । श्रुत्वा भक्ति समायुक्तः प्रणामार्थमुपागतः

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପ୍ରଣାମ କରିବାକୁ ଆଗେଇ ଆସିଲେ।

Verse 3

श्रुत्वा कोपगतां वार्तामुपशामकृतां तथा । गार्हस्थ्याप्रतिपन्नानां वाक्यैर्भार्यासमुद्भवैः

କ୍ରୋଧ ଉଦ୍ଭବିତ ହୋଇଥିବା ଓ ପୁଣି ଶାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ବାର୍ତ୍ତା ଶୁଣି—ଯାହା ଗୃହସ୍ଥଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଭୂତ ବାକ୍ୟଦ୍ୱାରା ଘଟିଥିଲା—(ରାଜା ଘଟଣାକୁ ଚିନ୍ତନ କଲେ)।

Verse 4

ततः प्रणम्य तान्सर्वान्साष्टांगं स महीपतिः । ततः कृतांजलिपुटः प्रोवाच विनतः स्थितः

ତାପରେ ସେ ମହୀପତି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ପରେ କରଯୋଡ଼ି, ବିନୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ କହିଲେ।

Verse 5

युष्मदीयप्रसादेन संप्राप्तं जन्मनः फलम् । मया रोगविनाशेन तस्माद्ब्रूत करोमि किम्

“ଆପଣମାନଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ମୋ ଜନ୍ମର ଫଳ ସିଦ୍ଧ ହେଲା; ମୋ ରୋଗ ନାଶ ହେଲା। ତେଣୁ କହନ୍ତୁ—ମୁଁ କ’ଣ କରିବି (ପ୍ରତିଦାନରେ)?”

Verse 6

ब्राह्मणा ऊचुः । भार्यया तव राजेंद्र वयं सर्वत्र वासिनः । नीताः कृतार्थतां दत्त्वा रत्नानि विविधानि च

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—“ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ତୁମ ପତ୍ନୀ ଆମକୁ—ଆମେ ସର୍ବତ୍ର ବସୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ନାନାପ୍ରକାର ରତ୍ନ ଦାନ କରି କୃତାର୍ଥ କରିଛନ୍ତି।”

Verse 7

तस्मात्पुरवरं कृत्वा क्षेत्रेऽत्रैव सुशोभने । अस्माकं देहि गार्हस्थ्यं येन सम्यक्प्रजायते

ଏହେତୁ ଏହି ସୁଶୋଭିତ ତୀର୍ଥକ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ନଗର ସ୍ଥାପନ କରି, ଆମକୁ ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ୟାଶ୍ରମ ଦାନ କରନ୍ତୁ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମେ ସନ୍ତାନସହିତ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ସମୃଦ୍ଧ ହେବୁ।

Verse 8

यजामो विविधैर्यज्ञैः सदा संपूर्णदक्षिणैः । इमं लोकं परं चैव साधयामः सदास्थिताः

ଆମେ ନାନାପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ସଦା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷିଣାସହିତ ଯଜନ କରିବୁ; ଏଭଳି ଦୃଢ଼ ରହି ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକ—ଦୁହିଁକୁ ସାଧିବୁ।

Verse 9

तच्छ्रुत्वा पार्थिवो हृष्टस्तथेत्युक्त्वा ततः परम् । अनुकूलदिने प्राप्ते शिल्पानाहूय भूरिशः

ଏହା ଶୁଣି ରାଜା ହର୍ଷିତ ହୋଇ “ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି କହିଲେ; ପରେ ଶୁଭଦିନ ଆସିଲେ ସେ ବହୁ ଶିଳ୍ପୀଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।

Verse 10

पुरं प्रकल्पयामास बहुप्राकारसंकुलम् । प्राकारपरिखायुक्तं गोपुरैः समलंकृतम्

ସେ ଅନେକ ପ୍ରାକାରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ନଗର ନିର୍ମାଣ କରାଇଲେ; ପ୍ରାକାର ଓ ପରିଖାସହିତ, ଗୋପୁରଦ୍ୱାରା ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଅଲଙ୍କୃତ।

Verse 11

अथाष्टषष्टिविप्राणां तत्र मध्ये नृपोत्तमः । अष्टषष्टिगृहाण्येव चकार सुबृहंति च

ତାପରେ ସେହି ସ୍ଥାନର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଠିକ୍ ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ଗୃହ ନିର୍ମାଣ କରାଇଲେ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳ ନିବାସ।

Verse 12

मत्तवारणजुष्टानि दीर्घिकासहितानि च । गृहोद्यानैः समेतानि यथा राजगृहाणि च

ସେହି ଗୃହଗୁଡ଼ିକ ରାଜଗୃହ ସଦୃଶ ଥିଲା—ମତ୍ତ ହାତୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ଦୀର୍ଘିକା (ପୋଖରୀ) ସହିତ ଏବଂ ଗୃହୋଦ୍ୟାନରେ ସୁଶୋଭିତ।

Verse 13

तथा कृत्वाऽथ रत्नौघैः पूरयित्वा तथा परैः । ददौ तेभ्यो अष्टषष्टिं च ग्रामाणां तदनंतरम्

ଏପରି କରି ସେ ରତ୍ନରାଶି ଓ ଅନ୍ୟ ଧନସମ୍ପଦରେ ତାଙ୍କ ହସ୍ତ ପୂରଣ କଲେ; ଏବଂ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ତାଙ୍କୁ ଛଅଷଠି ଗ୍ରାମ ଦାନ କଲେ।

Verse 14

ततः सर्वान्समाहूय पुत्रपौत्रांस्तदग्रतः । प्रोवाच तारनादेन श्रूयतां जल्पतो मम

ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଡାକି, ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖି, ସ୍ପଷ୍ଟ ଝଙ୍କାରମୟ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ—“ମୋ କଥା ଶୁଣ।”

Verse 15

एतत्पुरं मया दत्तमेभिर्ग्रामैः समन्वितम् । एतेभ्यो ब्राह्मणेंद्रेभ्यः श्रद्धापूतेन चेतसा

“ଏହି ପୁର ଏହି ଗ୍ରାମମାନଙ୍କ ସହିତ, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଚିତ୍ତରେ ମୁଁ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ଦାନ କରିଛି।”

Verse 16

तस्माद्रक्षा प्रकर्तव्या यथा न स्यात्क्षतिः क्वचित् । कष्टं वा ब्राह्मणेंद्राणां तथा चैव पराभवम्

“ଏହେତୁ ଏମିତି ରକ୍ଷା କରାଯାଉ ଯେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କ୍ଷତି ନ ହେଉ—ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ନ ପହଞ୍ଚୁ, ଅପମାନ ମଧ୍ୟ ନ ହେଉ।”

Verse 17

अस्मद्वंशसमुद्भूतो यस्त्वेतांस्तोषयिष्यति । अन्यो वा भूपतिर्वृद्धिमग्र्यां नूनं स यास्यति

ଆମ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ହେଉ କି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରାଜା—ଯେ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ପୋଷଣ କରିବ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମୃଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 18

यश्चापराधसंयुक्तानेतान्खेदं नयिष्यति । योजयिष्यति वा क्लेशैर्विविधैर्वा पराभवैः । स शत्रुभिः पराभूतो वेष्टितो विविधैर्गदैः

କିନ୍ତୁ ଯେ ଅପରାଧବୁଦ୍ଧିରେ ଏମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ, କିମ୍ବା ନାନା ପ୍ରକାର କ୍ଲେଶ ଓ ଅପମାନରେ ଯୋଗାଇଥାଏ—ସେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେବ ଏବଂ ନାନା ରୋଗରେ ଘେରାଯିବ।

Verse 19

इह लोके वियोगादीन्प्राप्य क्लेशान्सुदारुणान् । रौरवादिषु रौद्रेषु नरकेषु प्रयास्यति

ଏହି ଲୋକରେ ସେ ବିୟୋଗ ଆଦି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ କ୍ଲେଶ ଭୋଗିବ; ତାପରେ ରୌରବ ଆଦି ଘୋର ନରକମାନଙ୍କୁ ଯିବ।

Verse 20

एवमुक्त्वा ततः सर्वं तेषां कृत्यं महीपतिः । स्वयमेवाकरोन्नित्यं दिवारात्रमतंद्रितः

ଏପରି କହି ରାଜା ପରେ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକାର୍ଯ୍ୟ ନିଜେ ନିତ୍ୟ, ଦିନ-ରାତି, ଅପ୍ରମାଦରେ ସମ୍ପାଦନ କଲେ।

Verse 21

अथ ता ब्राह्मणेंद्राणां भार्याः सर्वाः द्विजोत्तमाः । दमयंत्याः समासाद्य प्रासादं स्नेहवत्सलाः

ତାପରେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ—ସମସ୍ତେ ସଦ୍ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମା ନାରୀ—ସ୍ନେହବାତ୍ସଲ୍ୟରେ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ପ୍ରାସାଦକୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 22

कुंकुमागरुकर्पूरैः पुष्पैर्गंधैः पृथग्विधैः । तदर्च्चा पूजयामासुः स च राजा दिनेदिने

କୁଙ୍କୁମ, ଅଗରୁ, କର୍ପୂର, ପୁଷ୍ପ ଓ ନାନାପ୍ରକାର ସୁଗନ୍ଧିଦ୍ରବ୍ୟରେ ସେମାନେ ସେହି ପୂଜ୍ୟ ରୂପଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ; ରାଜା ମଧ୍ୟ ଦିନେଦିନେ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।

Verse 23

अथ ताः प्रोचुरन्योन्यं तापस्यस्तत्पुरः स्थिताः । तस्यभूपस्य संतोषं जनयंत्यो द्विजोत्तमाः

ତାପରେ ସେହି ତପସ୍ୱିନୀମାନେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ପରସ୍ପର କଥା କହିଲେ; ସେହି ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମା ସାଧ୍ୱୀମାନେ ରାଜାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସନ୍ତୋଷ ଜନାଇଲେ।

Verse 24

यदास्माकं गृहे वृद्धिः कदाचित्संभविष्यति । तदग्रतश्च पश्चाच्च दमयंत्याः प्रपूजनम् । करिष्यामो न संदेहः सर्वकृत्येषु सर्वदा

ଆମ ଘରେ ଯେତେବେଳେ କେବେ ସମୃଦ୍ଧି ହେବ, ସେତେବେଳେ ତାହାର ପୂର୍ବରୁ ଓ ପରେ ଆମେ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ବିଶେଷ ପୂଜା ନିଶ୍ଚୟ କରିବୁ—ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ, ସର୍ବଦା; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 25

एनां दृष्ट्वा कुमारी या वेदिमध्यं गमिष्यति । सा भविष्यत्यसंदेहः पत्युः प्राणसमा सदा

ଯେ କୁମାରୀ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି ବେଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗକୁ (ବିଧି ପାଇଁ) ଯିବ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସଦା ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଣସମ ପ୍ରିୟା ହେବ।

Verse 26

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कन्यायज्ञ उपस्थिते । दमयंती प्रद्रष्टव्या पूजनीया प्रयत्नतः

ଏହିହେତୁ, କନ୍ୟାୟଜ୍ଞ (ବିବାହବିଧି) ସମୀପ ହେଲେ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ଅବଶ୍ୟ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ସର୍ବପ୍ରୟାସରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 27

सूत उवाच । एवं तत्र पुरे तेन भूभुजा सुमहात्मना । अष्टषष्टिं च संस्थाप्य गोत्राणां निर्वृतिः कृता

ସୂତ କହିଲେ—ଏହିପରି ସେହି ନଗରରେ ସେହି ମହାତ୍ମା ରାଜା ବିଧିପୂର୍ବକ ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ଗୋତ୍ର ସ୍ଥାପନ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ କୁଳମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଓ ନିର୍ଭୟତା ଦେଲେ।

Verse 28

तेषामपि च चत्वारि गोत्राण्युर गजाद्भयात् । गतानि तत्र यत्र स्युस्तानि पूर्वोद्भवानि च । चतुःषष्टिः स्थिता तत्र पुरे शेषा द्विजन्मनाम्

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରି ଗୋତ୍ର ଉରଗ-ଗଜର ଭୟରୁ ସେଠାରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ; ସେମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲେ—ସେଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ବୋଦ୍ଭବ ଗୋତ୍ର ଥିଲା। ଶେଷ ଚତୁଷ୍ଷଷ୍ଟି ଦ୍ୱିଜଗୋତ୍ର ସେହି ନଗରରେ ରହିଲେ।

Verse 29

ऋषय ऊचुः । कीदृङनागभयं तेषां येन ते विगता विभो । परित्यज्य निजं स्थानमेतन्नो विस्तराद्वद

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ବିଭୋ! ସେମାନେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଚାଲିଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ, ସେହି ନାଗଭୟ କିପରି ଥିଲା? ଏହା ଆମକୁ ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ।

Verse 30

सूत उवाच । आनर्त्ताधिपतिः पूर्वमासीन्नाम्ना प्रभंजनः । धर्मज्ञः सुप्रतापी च परपक्षक्षयावहः

ସୂତ କହିଲେ—ପୂର୍ବକାଳରେ ଆନର୍ତ୍ତର ଏକ ଅଧିପତି ‘ପ୍ରଭଞ୍ଜନ’ ନାମରେ ଥିଲେ। ସେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତାପୀ ଏବଂ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷ-ନାଶକ ଥିଲେ।

Verse 32

ततस्तेन समाहूय दैवज्ञाञ्छास्त्रपंडितान् । तेषां निवेदितं सर्वं कालं तस्य समुद्भवम्

ତାପରେ ସେ ଦୈବଜ୍ଞ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କୁ ଡାକି, ସମସ୍ତ କଥା ସେମାନଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ—ବିଶେଷକରି ସେହି (ଶିଶୁର) ଜନ୍ମକାଳ ଓ ଜନ୍ମସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପରିସ୍ଥିତି।

Verse 33

दैवज्ञा ऊचुः । एष ते पृथिवीपाल जातः पुत्रः सुगर्हित । काले ऽनिष्टप्रदे रौद्रे गंडांत त्रितयोद्भवे

ଦୈବଜ୍ଞମାନେ କହିଲେ—ହେ ପୃଥିବୀପାଳ! ତୁମର ଏହି ପୁତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିନ୍ଦ୍ୟ ଯୋଗରେ ଜନ୍ମିଛି; ରୌଦ୍ର ଓ ଅନିଷ୍ଟଫଳଦାୟୀ କାଳରେ, ତ୍ରିବିଧ ସଂଯୋଗଜ ଗଣ୍ଡାନ୍ତ ସନ୍ଧିରେ।

Verse 34

कथंचिदपि यद्येष जीवयिष्यति पार्थिव । पितृमातृपुरार्थे च देशानुत्सादयिष्यति

ହେ ପାର୍ଥିବ! କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଯଦି ଏହି ଶିଶୁ ବଞ୍ଚିଯାଏ, ତେବେ ପିତାମାତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ନଗର-ରାଜ୍ୟଲାଭର ଲୋଭରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଦେଶମାନଙ୍କୁ ଉଜାଡ଼ିଦେବ।

Verse 35

राजोवाच । अस्ति कश्चिदुपायोऽत्र दैवो वा मानुषोऽपि वा । येन संजायते क्षेमं पुत्रस्य विषयस्य च

ରାଜା କହିଲେ—ଏଠାରେ କିଛି ଉପାୟ ଅଛି କି? ଦୈବ କିମ୍ବା ମାନବ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୋ ପୁତ୍ର ଓ ମୋ ରାଜ୍ୟର କ୍ଷେମ-ମଙ୍ଗଳ ହେବ।

Verse 36

ब्राह्मणा ऊचुः । यथा समुत्थितं यंत्रं यंत्रेण प्रतिहन्यते । यथा बाणप्रहाराणां कवचं वारणं भवेत । तथा ग्रहविकाराणां शांतिर्भवति वारणम्

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—ଯେପରି ଚାଲିଉଠିଥିବା ଯନ୍ତ୍ରକୁ ଅନ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିହତ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଯେପରି ବାଣପ୍ରହାରରୁ କବଚ ରକ୍ଷା କରେ, ସେପରି ଗ୍ରହବିକାରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶାନ୍ତିକର୍ମ ନିବାରକ ରକ୍ଷା ହୁଏ।

Verse 37

तस्मान्नित्यमनुद्विग्नः शांतिकं कुरु भूपते । येन सर्वे ग्रहाः सौम्या जायंते च शुभावहाः

ଏହେତୁ, ହେ ଭୂପତେ! ସଦା ଅନୁଦ୍ୱିଗ୍ନ ରହି ଶାନ୍ତିକର୍ମ କର; ଯାହାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ ସୌମ୍ୟ ହୋଇ ଶୁଭଫଳଦାୟକ ହେବେ।

Verse 38

अनिष्टस्थानसंस्थेषु ग्रहेषु विषमेषु च । ततः स सत्वं गत्वा चमत्कारपुरं नृपः

ଗ୍ରହମାନେ ଅନିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ଓ ପ୍ରତିକୂଳ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବାବେଳେ, ରାଜା ଧୈର୍ଯ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରି ‘ଚମତ୍କାରପୁର’ ନଗରକୁ ଗଲେ।

Verse 39

तत्र विप्रान्समावेश्य सर्वान्प्रोवाच सादरम् । वयं युष्मत्प्रसादेन राज्यं कुर्मः सदैव हि

ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରି ସେ ଆଦରସହ କହିଲେ—‘ଆପଣମାନଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ହିଁ ଆମେ ସଦା ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରୁଛୁ।’

Verse 40

ये ऽतीता ये भविष्यंति वंशे ऽस्माकं नृपोत्तमाः । भवंतो ऽत्र गतिस्तेषां सस्यानां नीरदो यथा

ଆମ ବଂଶର ଯେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ଗତ ହୋଇଛନ୍ତି ଓ ଯେମାନେ ଆଗାମୀ ହେବେ—ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଆପଣମାନେ ହିଁ ଆଶ୍ରୟ; ଯେପରି ଶସ୍ୟ ପାଇଁ ବର୍ଷାମେଘ ଆଧାର।

Verse 41

यदत्र मत्सुतो जातो दुष्टस्थानस्थितैर्ग्रहैः । दैवज्ञैः शांतिकं प्रोक्तं तस्यानिष्टस्य शांतिदम्

ମୋ ପୁଅ ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ସମୟରେ ଜନ୍ମିଥିବାରୁ, ଦୈବଜ୍ଞମାନେ ସେଇ ଅନିଷ୍ଟର ଶାନ୍ତିଦାୟକ ଶାନ୍ତିକ କର୍ମ କହିଛନ୍ତି।

Verse 42

तस्मात्कुरुत विप्रेंद्रा यथोक्तं शांतिकं मम । न पुत्रश्च राष्ट्रं च विभवश्च विवर्धते

ଏହେତୁ ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ, ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଭାବେ ମୋ ପାଇଁ ଶାନ୍ତିକ କର୍ମ କରନ୍ତୁ; ନହେଲେ ନ ପୁତ୍ର, ନ ରାଷ୍ଟ୍ର, ନ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 43

ततस्ते ब्राह्मणाः प्रोचुः संमंत्र्याऽथ परस्परम् । क्षेमाय तव भूनाथ करिष्यामोऽत्र शांतिकम्

ତେବେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପରସ୍ପରେ ପରାମର୍ଶ କରି କହିଲେ— “ହେ ଭୂନାଥ! ତୁମ କ୍ଷେମ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଶାନ୍ତିକର୍ମ କରିବୁ।”

Verse 44

सदेव नियताः संतः शांताः षोडश ते द्विजाः । उपहाराः सदा प्रेष्यास्त्वया भक्त्या महीपते । मासांते चाभिषेकश्च ग्राह्यो रुद्रघटोद्भवः

ସେହି ଷୋଳଜଣ ଦ୍ୱିଜ ସଦା ନିୟତ, ସଜ୍ଜନ ଓ ଶାନ୍ତ। ହେ ମହୀପତେ! ଭକ୍ତିସହିତ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ସଦା ଉପହାର ପଠାଇବ; ଏବଂ ପ୍ରତି ମାସାନ୍ତେ ରୁଦ୍ରଘଟୋଦ୍ଭବ ଜଳରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ ଗ୍ରହଣ କରିବ।

Verse 45

एवं प्रकुर्वतस्तुभ्यं पुत्रो वृद्धिं प्रयास्यति । तथा राष्ट्रं च कोशश्च यच्चान्यदपि किंचन

ଏହିପରି ତୁମେ କରିଲେ ତୁମ ପୁତ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ; ତଥା ତୁମ ରାଷ୍ଟ୍ର ଓ କୋଷ, ଏବଂ ତୁମ କ୍ଷେମସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅନ୍ୟ ସବୁ କିଛି ସମୃଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 46

ततः प्रणम्य तान्हृष्टो गत्वा निजनिवेशनम् । उत्सवं पुत्रजन्मोत्थं चक्रे तैः प्रेरितः सदा

ତାପରେ ସେ ହୃଷ୍ଟ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ନିଜ ନିବାସକୁ ଗଲା; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ପୁତ୍ରଜନ୍ମଜନିତ ଉତ୍ସବ ସେ ସଦା କରୁଥିଲା।

Verse 47

संभारान्प्रेषयामास चमत्कारपुरे ततः । मासांते चाभिषेकश्च ग्राह्यो वै विधिपूर्वकम्

ତାପରେ ସେ ଚମତ୍କାରପୁରକୁ ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ପଠାଇଲା; ଏବଂ ପ୍ରତି ମାସାନ୍ତେ ଅଭିଷେକ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ବିଧିପୂର୍ବକ କରିବାକୁ ଥିଲା।

Verse 48

तेऽपि ब्राह्मणशार्दूलाश्चातुश्चरणसंभवाः । क्रमेण शांतिकं चक्रुर्ब्रह्मचर्यपरायणाः

ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାଘ୍ରସଦୃଶ ବ୍ରାହ୍ମଣ—ଚତୁର୍ବେଦୀୟ ପରମ୍ପରାରୁ ଉଦ୍ଭୂତ—କ୍ରମେ କ୍ରମେ ଶାନ୍ତିକର୍ମ କଲେ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ନିଷ୍ଠ ହୋଇ।

Verse 49

मासं मासं प्रति सदा शांता दांता जितेंद्रियाः । ततो मासा वसानेऽन्ये चक्रुस्तच्छांतिकं द्विजाः

ମାସେ ମାସେ ସେମାନେ ସଦା ଶାନ୍ତ, ସଂୟତ ଓ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ହୋଇ ସେଇ ଶାନ୍ତିକର୍ମ କରୁଥିଲେ; ପରେ ମାସାବସାନରେ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଶାନ୍ତି ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ।

Verse 50

सोऽपि राजाऽथ मासांते समागत्य सुभक्तितः । अभिषेकं समादाय पूजयित्वा द्विजोत्तमान्

ସେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ମାସାନ୍ତେ ଗଭୀର ଭକ୍ତିରେ ଆସି, ଅଭିଷେକ-ବିଧି ଗ୍ରହଣ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।

Verse 51

वासोभिर्मुकुटैश्चैव गोभूदानेन केवलम् । संतर्प्यान्यांस्तथा विप्रान्स्वस्थानं याति भूमिपः

ବସ୍ତ୍ର ଓ ମୁକୁଟ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ କେବଳ ଗୋଦାନ ଓ ଭୂଦାନ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ; ପରେ ଭୂପତି ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ।

Verse 52

एवं प्रवर्तमाने च शांतिके तत्र भूपतेः । जगाम सुमहान्कालः क्षेमारोग्यधनागमैः

ଏଭଳି ଭାବେ ସେଇ ଭୂପତିଙ୍କ ଶାନ୍ତିକର୍ମ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, କ୍ଷେମ, ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ଧନାଗମନ ସହିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀର୍ଘ କାଳ ବିତିଗଲା।

Verse 53

कस्यचित्त्वथ कालस्य मासादावपि भूपतेः । प्रारब्धे शांतिके तस्मिन्महाव्याधिरजायत

କେତେକ ସମୟରେ, ମାସର ଆରମ୍ଭରେ ମଧ୍ୟ, ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ସେଇ ଶାନ୍ତି-ଅନୁଷ୍ଠାନ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ମହାରୋଗ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

Verse 54

तत्पुत्रस्य विशेषेण तथैवांतःपुरस्य च । राष्ट्रस्य च समग्रस्य वाहनानां तथा क्षयः

ବିଶେଷକରି ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କର, ଏବଂ ସେହିପରି ଅନ୍ତଃପୁରର ନାରୀମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ, ତଥା ସମଗ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ରର କ୍ଷୟ ଘଟିଲା; ବିଶେଷତଃ ଯାନବାହନ ଓ ବାହନମାନଙ୍କର ନାଶ ହେଲା।

Verse 55

स ततः प्रेषयामास शांत्यर्थं तत्र सत्पुरे । सुसंभारान्विशेषेण दक्षिणाश्च विशेषतः

ତାପରେ ସେ ଶାନ୍ତିର ନିମିତ୍ତେ ସେଇ ସତ୍ପୁରକୁ ବିଶେଷଭାବେ ପ୍ରଚୁର ଯଜ୍ଞ-ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ଉଦାର ଦକ୍ଷିଣା ପଠାଇଲେ।

Verse 56

यथायथा द्विजास्तत्र होमं कुर्वंति पावके । तथा सर्वे विशेषेण रोगा वर्धंति सर्वशः

କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ଯେତେ ଯେତେ ହୋମ କରୁଥିଲେ, ସେତେ ସେତେ ସର୍ବତ୍ର ସର୍ବପ୍ରକାରେ ରୋଗମାନେ ବିଶେଷକରି ଅଧିକ ବଢ଼ିଗଲେ।

Verse 57

म्रियन्ते वाजिनस्तस्य बृहन्तो वारणास्तथा । शत्रवः सर्वकाष्ठासु विग्रहार्थमुपस्थिताः

ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ାମାନେ ମରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଏବଂ ସେହିପରି ବଡ଼ ବଡ଼ ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟ; ଶତ୍ରୁମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 58

ततः स व्याकुलीभूतो रोगग्रस्तो महीपतिः । चमत्कारपुरं प्राप्य सर्वान्विप्रानुवाच ह

ତେବେ ବ୍ୟାକୁଳ ଓ ରୋଗପୀଡିତ ସେ ରାଜା ଚମତ୍କାରପୁରକୁ ପହଞ୍ଚି ସେଠାର ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 59

युष्माभिः स्वामिभिः संस्थैरापदोऽभिभवंति माम् । तत्किमेतन्महाभागाः क्षीयन्ते मम संपदः । रोगाश्चैव विवर्धंते शत्रुसंघैः समन्विताः

ଆପଣମାନେ ପୂଜ୍ୟ ସ୍ୱାମୀମାନେ ସନ୍ନିହିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆପଦାମାନେ ମୋତେ ଅଭିଭବ କରୁଛନ୍ତି। ହେ ମହାଭାଗମାନେ, ଏହା କ’ଣ? ମୋର ସମ୍ପଦ କ୍ଷୟ ହେଉଛି; ରୋଗ ବଢ଼ୁଛି, ଶତ୍ରୁସଂଘ ମଧ୍ୟ ସହିତ ଲାଗିଛି।

Verse 60

तस्माद्विशेषतो होमः कार्यो रोगप्रशांतये । दानानि च विशिष्टानि प्रदास्यामि द्विजन्मनाम्

ଏହିହେତୁ ରୋଗଶାନ୍ତି ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବେ ହୋମ କରାଯାଉ; ଏବଂ ମୁଁ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଦାନ ପ୍ରଦାନ କରିବି।

Verse 61

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे प्रत्यक्षं तस्य भूपतेः । चक्रुः समाहिता भूत्वा शांतिकं तद्धिताय च

ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସମ୍ମୁଖରେ ମନ ଏକାଗ୍ର କରି ତାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳାର୍ଥେ ଶାନ୍ତିକ କର୍ମ କଲେ।

Verse 62

यथायथा प्रयुञ्जीरन्होमांते सुसमा हिताः । तथातथास्य भूपस्य वृद्धिं रोगः प्रगच्छति

ହୋମାନ୍ତେ ସେମାନେ ଯେତେ ଯେତେ ସୁସମାହିତ ହୋଇ ବିଧି ପ୍ରୟୋଗ କଲେ, ସେତେ ସେତେ—ତଥାପି—ସେ ରାଜାଙ୍କ ରୋଗ ଅଧିକ ବଢ଼ିଗଲା।

Verse 63

एतस्मिन्नंतरे क्रुद्धास्ते सर्वे द्विजसत्तमाः । ग्रहानुद्दिश्य सूर्यादीञ्छापाय कृतनिश्चयाः

ଏତିକିବେଳେ ସେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟାଦି ଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଶାପ ଦେବାକୁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।

Verse 65

एवं ते निश्चयं कृत्वा शुचीभूय समाहिताः । यावद्यच्छंति तच्छापं ग्रहेभ्यः क्रोधमूर्छिताः

ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି ସେମାନେ ଶୁଚି ହୋଇ ସମାହିତ ହେଲେ; କ୍ରୋଧରେ ମୂର୍ଛିତ ହୋଇ ସେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।

Verse 66

तावद्वह्निरुवाचेदं मूर्तो भूत्वा द्विजोत्तमान् । मा प्रयच्छत विप्रेंद्राः शापं कोपात्कथंचन

ସେତେବେଳେ ଅଗ୍ନିଦେବ ମୂର୍ତ୍ତିଧାରଣ କରି ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ, କ୍ରୋଧବଶେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଶାପ ଦିଅନି।”

Verse 67

ग्रहेभ्यो दोषमुक्तेभ्यः श्रूयतां वचनं मम । मासिमासि प्रकुर्वंति होमं ते षोडश द्विजाः

“ଦୋଷମୁକ୍ତ ସେହି ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୋ କଥା ଶୁଣ; ସେହି ଷୋଳ ଦ୍ୱିଜ ପ୍ରତିମାସ ହୋମ କରନ୍ତି।”

Verse 68

तेषां मध्यस्थितश्चैकस्त्रिजातो ब्राह्मणाधमः । तेन तद्दूषितं द्रव्यं समग्रं होमसंभवम्

“ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜଣେ ଅଛି—ତ୍ରିଜାତ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧମ; ତାହାର ଦ୍ୱାରା ହୋମସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମଗ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟ ଦୂଷିତ ହୋଇଛି।”

Verse 69

ब्राह्मणा ऊचुः । पूजिता अपि सद्भक्त्या विधानेन तथा ग्रहाः । पीडयंति पुरं राज्ञः सपुत्रपशुबांधवम्

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—ସଦ୍ଭକ୍ତିରେ ଓ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହମାନେ ରାଜାଙ୍କ ପୁରକୁ, ପୁତ୍ର, ପଶୁ ଓ ବନ୍ଧୁ-ବାନ୍ଧବ ସହିତ, ପୀଡ଼ା ଦେଉଛନ୍ତି।

Verse 70

तस्मादेनं परित्यज्य होमं कुरुत मा चिरम् । येन प्रीतिं परां यांति ग्रहाः सर्वेऽर्कपूर्वकाः

ଏହେତୁ ଏହି ଲୋକକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ବିଳମ୍ବ ନ କରି ହୋମ କର; ଯାହାଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟାଦି ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ ପରମ ପ୍ରୀତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।

Verse 71

आरोग्यश्च भवेद्राजा गतशत्रुः सुतान्वितः । सततं सुखमभ्येति मच्छांतिकप्रभावतः

ରାଜା ଆରୋଗ୍ୟବାନ ହେବେ, ଶତ୍ରୁହୀନ ଓ ପୁତ୍ରସହିତ ହେବେ; ମୋ ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା ଶାନ୍ତିକର୍ମର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ସଦା ସୁଖ ପାଇବେ।

Verse 72

एवमुक्त्वा स भगवान्वह्निश्चादर्शनं गतः । तेऽपि विप्रा विषण्णास्या लज्जया परया वृताः

ଏଭଳି କହି ଭଗବାନ ଅଗ୍ନି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁଖ ନମାଇ, ଗଭୀର ଲଜ୍ଜାରେ ଆବୃତ ହେଲେ।

Verse 73

ततस्तं पावकं भूयः स्तुवंतस्तत्र च स्थिताः । प्रोचुर्वैश्वानरं ब्रूहि त्रिजातो योऽत्र च द्विजः

ତାପରେ ସେମାନେ ସେଠାରେ ରହି ପୁନର୍ବାର ସେହି ପାବକଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି କହିଲେ—ହେ ବୈଶ୍ୱାନର! ଏଠାରେ ଯେ ନିଜକୁ ଦ୍ୱିଜ ବୋଲି କହୁଛି, ସେ ‘ତ୍ରିଜାତ’ କିଏ? କହନ୍ତୁ।

Verse 74

येन तं संपरित्यज्य कुर्मः कर्म प्रशांतये । निःशेषमेव दोषाणां भूपस्यास्य महात्मनः

ଯେପରି ଆମେ ତାଙ୍କୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଶାନ୍ତି ପାଇଁ କର୍ମ କରିବା, ଏହି ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଦୋଷ ନିଃଶେଷରେ ନଶିଯାଉ।

Verse 75

वह्निरुवाच । नाहं दोषं द्विजेद्राणां जानन्नपि कथंचन । ब्रवीमि ब्राह्मणा वन्द्या मम सर्वे धरातले

ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ଦୋଷ ମୁଁ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେବେ ମୁଁ କହେନି; ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋ ପାଇଁ ବନ୍ଦନୀୟ।

Verse 76

ब्राह्मणा ऊचुः । यदि तं ब्राह्मणं वह्ने नास्माकं कीर्तयिष्यसि । तत्ते शापं प्रदास्यामस्तस्माच्छीघ्रं वदस्व नः

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—ହେ ଅଗ୍ନି! ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯଦି ଆମକୁ କହିବ ନାହିଁ, ତେବେ ଆମେ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେବୁ; ତେଣୁ ଶୀଘ୍ର କହ।

Verse 77

सूत उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा वह्निर्भयसमन्वितः । चिरं विचिंतयामास कुर्वेऽतः किं शुभावहम्

ସୂତ କହିଲେ—ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଅଗ୍ନି ଭୟାକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚିନ୍ତା କଲେ—‘ଏଠାରେ କଣ କଲେ ସର୍ବାଧିକ ଶୁଭ ହେବ?’

Verse 78

ब्राह्मणं दूषयिष्यामि यदि तावच्च पातकम् । भविष्यति न संदेहः शापश्चापि तदुद्भवः

ଯଦି ମୁଁ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବି, ତେବେ ସେତେ ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ହେବ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏବଂ ତାହାରୁ ଶାପ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ।

Verse 79

कीर्तयिष्यामि वा नैव विद्यमानं द्विजोत्तमम् । शपिष्यति न संदेहः क्रुद्धा आशीविषोपमाः

ଯଦି ମୁଁ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ନ କହେ, ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ କ୍ରୋଧିତ ବିଷଧର ସର୍ପସମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋତେ ଶାପ ଦେବେ।

Verse 80

एवं चिंतयतस्तस्य गात्रे स्वेदोऽभवन्महान् । येन तत्पूरितं कुण्डं होमार्थं यत्प्रकल्पितम्

ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ ତାହାର ଦେହରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଘାମ ହେଲା; ସେଇ ଘାମରେ ହୋମ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କୁଣ୍ଡଟି ପୂରିଗଲା।

Verse 81

ततः प्रोवाच तान्विप्रान्कृतांजलिपुटः स्थितः । वेपमानो भयत्रस्तःकुण्डान्निष्क्रम्य पावकः

ତାପରେ ପାବକ (ଅଗ୍ନି) କୁଣ୍ଡରୁ ବାହାରି କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ଦାଁଡ଼ିଲେ; ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 83

अत्र स्वेद जले विप्रा ये स्थिताः षोडश द्विजाः । ते स्नानमद्य कुर्वंतु प्रविशुद्ध्यर्थमात्मनः

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏଠାରେ ଦାଁଡ଼ିଥିବା ଏହି ଷୋଳ ଦ୍ୱିଜ ଆଜି ଏହି ଘାମଜଳରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତୁ—ନିଜମାନଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ।

Verse 84

एतेषां मध्यगो यश्च त्रिजातः स भविष्यति । तस्य विस्फोटकैर्युक्तं स्नातस्यांगं भविष्यति

ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଦାଁଡ଼ିବ, ସେ ତ୍ରିଜାତ ହେବ; ସ୍ନାନ ପରେ ତାହାର ଦେହରେ ଫୋଡ଼ା-ଫୁସି (ବିସ୍ଫୋଟକ) ଦେଖାଦେବ।

Verse 85

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे क्रमात्तत्र निमज्जनम् । चक्रुः शुद्धिं गताश्चापि मुक्त्वैकं ब्राह्मणं तदा

ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ କ୍ରମକ୍ରମେ ସେଠାରେ ନିମଜ୍ଜନ-ସ୍ନାନ କଲେ। ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ପାଇଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ ସମୟରେ ଗୋଟିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

Verse 86

हाहाकारस्ततो जज्ञे महांस्तत्र जनोद्भवः । दृष्ट्वा विस्फोटकैर्युक्तमकस्मात्तं द्विजोत्तमम्

ତାପରେ ସେଠାରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହା ହାହାକାର ହେଲା। କାରଣ ସେମାନେ ହଠାତ୍ ସେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଫୋଡ଼ା-ଫୁସିରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଦେଖିଲେ।

Verse 87

सोऽपि लज्जान्वितो विप्रः कृत्वाऽधो वदनं ततः । निष्क्रांतोऽथ सभामध्यात्स्थानाद्विप्रसमुद्भवात्

ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ଲଜ୍ଜାରେ ମୁହଁ ନମାଇଲେ। ତାପରେ ସେ ସଭାମଧ୍ୟରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସେଇ ଆସନସ୍ଥାନରୁ ବାହାରିଗଲେ।

Verse 88

वह्निरुवाच । एतद्वः साधितं कृत्यं मया पूर्वं द्विजोत्तमाः । तस्माद्यास्ये निजं स्थानं भवद्भिः पारमापितः

ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧିତ କରିଦେଇଛି। ତେଣୁ ତୁମମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇ ଏବେ ମୁଁ ମୋ ନିଜ ଧାମକୁ ଯାଉଛି।

Verse 89

न वृथा दर्शनं मे स्यादपि स्वप्रे द्विजोत्तमाः । तस्मात्सम्प्रार्थ्यतां किंचिदभीष्टं हृदि संस्थितम्

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ମୋର ଦର୍ଶନ ବ୍ୟର୍ଥ ନ ହେଉ—ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ହୃଦୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଭୀଷ୍ଟ ଯେ କିଛି, ସେହି ବର ମୋ ପାଖରୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କର।

Verse 90

ब्राह्मणा ऊचुः । एतत्तव जलं वह्ने स्वेदजं सर्वदैव तु । स्थिरं भवतु चात्रैव विशुद्ध्यर्थं द्विजन्मनाम्

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—ହେ ଅଗ୍ନିଦେବ! ତୁମ ସ୍ୱେଦଜ ଏହି ଜଳ ସଦାକାଳ ଏଠି ହିଁ ସ୍ଥିର ରହୁ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ।

Verse 91

अन्यजातो नरो योऽत्र प्रकरोति निमज्जनम् । तस्य चिह्नं त्वया कार्यं विस्फोटकसमुद्भवम्

ଏଠି ଅନ୍ୟଜାତିର ମଣିଷ ଯଦି ନିମଜ୍ଜନ କରେ, ତାହାର ଦେହରେ ବିସ୍ଫୋଟକ ଫୋଡ଼ା ଉଦ୍ଭବର ଚିହ୍ନ ତୁମେ କରାଇବା ଉଚିତ।

Verse 92

नाहं स्वजिह्वया दोषं ब्राह्मणस्य समुद्भवम् । कथञ्चित्कीर्तयिष्यामि तस्माच्छृण्वन्तु भो द्विजाः

ମୁଁ ମୋ ଜିଭାଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣରେ ଉଦ୍ଭବିତ ଦୋଷକୁ ସିଧାସଳଖ କହିବି ନାହିଁ; ତଥାପି କିଛି ପ୍ରକାରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବି—ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଶୁଣନ୍ତୁ।

Verse 93

अद्यप्रभृति सर्वेषां ब्राह्मणानां समुद्भवम् । शुद्धिरत्र प्रकर्तव्या पितृमातृसमुद्द्भवा

ଆଜିଠାରୁ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପିତୃ-ମାତୃସମୁଦ୍ଭବ (ବଂଶ-ଜନ୍ମ) ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଶୁଦ୍ଧି ଏଠି କରିବା ଉଚିତ।

Verse 94

चमत्कारपुरोत्थो यः कश्चिद्विप्रः प्रकीर्तितः । सोऽत्र स्नातो विशुद्धश्च विज्ञेयः कुलपुत्रकः

‘ଚମତ୍କାରପୁରୋତ୍ଥ’ ବୋଲି ଯେ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ ଏବଂ କୁଳପୁତ୍ର ଭାବେ ଜଣାଯିବ।

Verse 95

तस्मै कन्या प्रदातव्या स श्राद्धार्हो भविष्यति धर्मकृत्येषु सर्वेषु योजनीयः स एव हि

ତାହାକୁ କନ୍ୟାଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେ ଶ୍ରାଦ୍ଧାର୍ହ ହେବ, ଏବଂ ଧର୍ମକୃତ୍ୟ ସମସ୍ତରେ ପ୍ରକୃତରେ ସେଇ ନିଯୁକ୍ତ ହେବା ଉଚିତ।

Verse 96

अष्टषष्टिषु गोत्रेषु मिलितेषु यथाक्रमम् । तत्प्रत्यक्षं विशुद्धो यः स शुद्धः पंक्तिपावनः

ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ଗୋତ୍ର ଯଥାକ୍ରମେ ସମବେତ ହେଲେ, ଯେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଲକ୍ଷଣରେ ବିଶୁଦ୍ଧ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ, ସେଇ ସତ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ—ସମଗ୍ର ପଙ୍କ୍ତିପାବନ।

Verse 97

अपवादाश्च ये केचिद्ब्रह्महत्यादिकाः स्थिताः । अन्येऽपि दुर्जनैः प्रोक्ता धर्मसन्देहकारकाः

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ପରି ଯେ କିଛି ଅପବାଦ-ଆରୋପ ରହିଥାଏ, ଏବଂ ଦୁର୍ଜନମାନେ କହିଥିବା ଅନ୍ୟ ଆରୋପମାନେ ମଧ୍ୟ—ଯାହା ଧର୍ମରେ ସନ୍ଦେହ ଜନ୍ମାଏ—

Verse 98

ते सर्वेऽत्र विशुद्धाः स्युर्विज्ञेयाः कुलपुत्रकाः । अपवादास्तथा चान्ये नाशं यास्यंति चाखिलाः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶୁଦ୍ଧ ବୋଲି—କୁଳପୁତ୍ର ଭାବେ—ଜାଣିବା ଉଚିତ। ଏମିତି ଅପବାଦ ଓ ଅନ୍ୟ ନିନ୍ଦାମାନେ ସବୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶ ପାଇବ।

Verse 99

यावन्नात्र कृतं स्नानं प्रत्यक्षं च द्विजन्मनाम् । सर्वेषां तावदेवाऽत्र न स विप्रो भवेत्स्फुटम्

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସ୍ନାନ କରିନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ବିଷୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ସ୍ପଷ୍ଟରୂପେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 100

सूत उवाच । एवं ते समयं कृत्वा चमत्कारपुरोद्भवाः । ब्राह्मणाः शांतिकं चक्रुर्हितार्थं तस्य भूपतेः

ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି ସମୟ (ଚୁକ୍ତି) କରି, ଅଦ୍ଭୁତ-ନଗରରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେହି ରାଜାଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ଶାନ୍ତିକର୍ମ କଲେ।

Verse 101

तस्मिन्कुण्डे ततः स्नानं कृतं सर्वैर्महात्मभिः । भयत्रस्तैर्विशुद्ध्यर्थं शेषैरपि महात्मभिः

ତାପରେ ସେହି କୁଣ୍ଡରେ ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମାମାନେ ସ୍ନାନ କଲେ; ଭୟରେ କମ୍ପିତ ଅନ୍ୟ ମହାତ୍ମାମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ।

Verse 102

ततो नीरोगतां प्राप्तः स भूपस्तत्क्षणाद्विजाः । यस्तत्र कुरुते स्नानमद्यापि द्विजसत्तमाः

ତାପରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେ ରାଜା ସେହି କ୍ଷଣରେ ନିରୋଗତା ପାଇଲେ। ଆଜି ମଧ୍ୟ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଯେ କେହି ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରେ—

Verse 103

कार्तिक्यां परदारोत्थैः स विमुच्येत पातकैः । एषां युगत्रये शुद्धिरासीत्तत्र द्विजन्मनाम्

କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ସେ ପରସ୍ତ୍ରୀ-ସମ୍ବନ୍ଧଜନିତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତିନି ଯୁଗରେ ସେଠାରେ ଶୁଦ୍ଧି ଥିଲା।

Verse 104

कुलशीलविहीनानामन्येषामपि पाप्मनाम् । मत्वा कलियुगं घोरं परदारसुरंजितम् । तत्र शुद्धिस्ततः सर्वैः कृता विप्रैश्च वाचिका

କୁଳଧର୍ମ ଓ ସଦାଚାରହୀନ ଲୋକମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପାପୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ପରସ୍ତ୍ରୀରୂପ ‘ଅସୁର’ରେ ରଞ୍ଜିତ ଏହି ଘୋର କଳିଯୁଗକୁ ଭାବି, ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ଶୁଦ୍ଧିର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବାଚିକ (ଘୋଷଣାତ୍ମକ) ଶୁଦ୍ଧିକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

Verse 106

अद्यापि कुरुते तत्र यः स्नानं द्विजसत्तमाः । त्रिजातो दह्यते तत्र वह्निना स न संशयः

ଆଜି ମଧ୍ୟ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଯେ କେହି ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ତ୍ରିଜାତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଶୁଦ୍ଧିର ଅଗ୍ନିଦ୍ୱାରା ଦହି ନିର୍ମଳ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 113

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेवरक्षेत्रमाहात्म्ये दमयन्त्युपाख्याने त्रिजातकविशुद्धयेऽग्निकुंडमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयोदशोत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱର-କ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ଦମୟନ୍ତୀ-ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ‘ତ୍ରିଜାତକ-ବିଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ-ବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଏକଶ ତେରୋତ୍ତର ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।