Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 44

Devanagari script

सदेव नियताः संतः शांताः षोडश ते द्विजाः । उपहाराः सदा प्रेष्यास्त्वया भक्त्या महीपते । मासांते चाभिषेकश्च ग्राह्यो रुद्रघटोद्भवः

Transliteration

sadeva niyatāḥ saṃtaḥ śāṃtāḥ ṣoḍaśa te dvijāḥ | upahārāḥ sadā preṣyāstvayā bhaktyā mahīpate | māsāṃte cābhiṣekaśca grāhyo rudraghaṭodbhavaḥ

Translation

ସେହି ଷୋଳଜଣ ଦ୍ୱିଜ ସଦା ନିୟତ, ସଜ୍ଜନ ଓ ଶାନ୍ତ। ହେ ମହୀପତେ! ଭକ୍ତିସହିତ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ସଦା ଉପହାର ପଠାଇବ; ଏବଂ ପ୍ରତି ମାସାନ୍ତେ ରୁଦ୍ରଘଟୋଦ୍ଭବ ଜଳରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ ଗ୍ରହଣ କରିବ।

Word by Word

• sadā: always
• sadā: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: sadā (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (कालवाचक) = adverb of time

• eva: indeed, certainly
• eva: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: eva (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (निश्चय/अवधारण) = emphatic particle

• niyatāḥ: restrained, observant
• niyatāḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: niyata (कृदन्त-प्रातिपदिक; नि+यम्)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण = disciplined/restrained

• santaḥ: good men, virtuous ones
• santaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sat (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; ‘सन्तः’ = good men/saints

• śāntāḥ: calm, pacified
• śāntāḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: śānta (कृदन्त-प्रातिपदिक; शम्)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त = calm/pacified

• ṣoḍaśa: sixteen
• ṣoḍaśa: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ṣoḍaśa (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्या-विशेषण; पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनस्य विशेषणम्

• te: those
• te: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; सर्वनाम—‘those’ (dvijāḥ इत्यस्य विशेषणम्)

• dvijāḥ: twice-born (Brahmins)
• dvijāḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: dvija (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्

• upahārāḥ: offerings, gifts
• upahārāḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: upahāra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्

• sadā: always
• sadā: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: sadā (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (कालवाचक)

• preṣyāḥ: to be sent/provided
• preṣyāḥ: Karta (Predicate/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: preṣya (कृदन्त-प्रातिपदिक; प्र+इष्/प्रेष्)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; यत्/ण्यत्-प्रत्ययान्त अर्थे ‘प्रेष्य’ = to be sent/provided

• tvayā: by you
• tvayā: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: tvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया एकवचनम् (Instrumental singular)

• bhaktyā: with devotion
• bhaktyā: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: bhakti (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे तृतीया एकवचनम् (Instrumental singular)

• mahīpate: O king
• mahīpate: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: mahī+pati (प्रातिपदिक)
• Form: समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (महī=पृथिवी + पतिः); पुंलिङ्गे सम्बोधन एकवचनम्

• māsānte: at the end of the month
• māsānte: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: māsa+anta (प्रातिपदिक)
• Form: समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (मासस्य अन्ते); पुंलिङ्गे/नपुंसके सप्तमी एकवचनम् (Locative singular)

• ca: and
• ca: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (समुच्चय) = conjunction

• abhiṣekaḥ: ablution, consecration
• abhiṣekaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: abhiṣeka (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (Nominative singular)

• ca: and
• ca: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (समुच्चय)

• grāhyaḥ: should be taken/received
• grāhyaḥ: Vidhi (Obligation predicate/विधि)
• Type: Adjective
• Root: grah (धातु)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; विधिलिङ्गार्थक ‘ग्राह्य’ (तव्यत्/ण्यत्) = to be taken/accepted

• rudraghaṭodbhavaḥ: arising from the Rudra-pot (water from a Rudra-jar)
• rudraghaṭodbhavaḥ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: rudra+ghaṭa+udbhava (प्रातिपदिक)
• Form: समासः तत्पुरुषः (रुद्रस्य घटः तस्मात् उद्भवः); पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; ‘अभिषेकः’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Narrator within Nāgarakhaṇḍa (contextual purāṇic narrator addressing/relating counsel to a king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Camatkārapura (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Sixteen serene brāhmaṇas stand as a disciplined ritual college; the king offers gifts, while a Rudra-kalaśa (consecrated pot) is prepared for monthly abhiṣeka.

Characters & Entities

• Rudra (Śiva)
• Brāhmaṇas (dvijāḥ)
• King (mahīpati)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion expressed through disciplined, regular worship of Rudra and respectful support of virtuous brāhmaṇas sustains dharma and auspiciousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within a Tīrthamāhātmya setting of the Nāgarakhaṇḍa; the snippet emphasizes tīrtha-based ritual discipline rather than naming the site explicitly.

What ritualistic prescription is mentioned?

Monthly (māsānta) Rudra-abhiṣeka using consecrated water from a Rudra-ghaṭa, along with regular offerings sent to sixteen disciplined brāhmaṇas.