Adhyaya 8

Verse 1

लोपामुद्रोवाच । जीवितेश कथामेतां पुण्यां पुण्यपुरीश्रिताम् । न तृप्तिमधिगच्छामि श्रुत्वा त्वच्छ्रीमुखेरिताम्

ଲୋପାମୁଦ୍ରା କହିଲେ—ହେ ଜୀବିତେଶ! ତୁମ ଶ୍ରୀମୁଖରୁ ଶୁଣିଥିବା, ପୁଣ୍ୟପୁରୀରେ ଆଶ୍ରିତ ଏହି ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ତୃପ୍ତି ମିଳୁନାହିଁ।

Verse 2

मायापुर्यां मुक्तिपुर्यां शिवशर्मा द्विजोत्तमः । मृतोपि मोक्षं नैवाप ब्रूहि तत्कारणं विभो

ମାୟାପୁରୀ—ମୁକ୍ତିପୁରୀ—ରେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ଶିବଶର୍ମା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ପାଇଲେ ନାହିଁ। ହେ ବିଭୋ, ତାହାର କାରଣ କହ।

Verse 3

अगस्त्य उवाच । साक्षन्मोक्षो न चैतासु पुरीषु प्रियभाषिणि । पुरोद्दिश्यामुमेवार्थमितिहासो मयाश्रुतः

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ପ୍ରିୟଭାଷିଣୀ! ଏହି ପୁରୀମାନଙ୍କରେ ମୋକ୍ଷ ସାକ୍ଷାତ୍ ସ୍ୱତଃ ମିଳେ ନାହିଁ। ଏହି ଅର୍ଥ ବିଷୟରେ ମୁଁ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସ ଶୁଣିଛି।

Verse 4

शृणु कांते विचित्रार्थां कथां पापप्रणाशिनीम् । पुण्यशीलसुशीलाभ्यां कथितां शिवशर्मणे

ହେ କାନ୍ତେ! ପାପପ୍ରଣାଶିନୀ, ବିଚିତ୍ରାର୍ଥା ସେଇ କଥା ଶୁଣ; ପୁଣ୍ୟଶୀଳା ଓ ସୁଶୀଳା ଶିବଶର୍ମାଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।

Verse 5

शिवशर्मोवाच । अयि विष्णुगणौ पुण्यौ पुंडरीकदलेक्षणौ । किंचिद्विज्ञप्तुकामोहं प्रवृद्धकरसंपुटः

ଶିବଶର୍ମା କହିଲେ—ହେ ବିଷ୍ଣୁଗଣ, ହେ ପୁଣ୍ୟବାନ, ପଦ୍ମପତ୍ରନୟନମାନେ! ମୁଁ କରଯୋଡ଼ି ଏକ ନିବେଦନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 6

न नाम युवयोर्वेद्मि वेद्म्याकृत्या च किंचन । पुण्यशीलसुशीलाख्यौ युवां भवितुमर्हथः

ମୁଁ ତୁମ ଦୁହଙ୍କ ନାମ ଜାଣେନି; କିନ୍ତୁ ତୁମ ଆକୃତି ଦେଖି କିଛି ବୁଝିପାରେ। ତୁମେ ଦୁହେଁ ‘ପୁଣ୍ୟଶୀଳ’ ଓ ‘ସୁଶୀଳ’ ବୋଲି କୁହାଯିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ—ପୁଣ୍ୟବାନ ଓ ସଦାଚାରୀ।

Verse 7

गणा वूचतुः । भगवद्भक्तियुक्तानां किमज्ञातं भवादृशाम् । एतदेव हि नौ नाम यदुक्तं श्रीमता त्वया

ଗଣମାନେ କହିଲେ—ଭଗବଦ୍ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଆପଣଙ୍କ ପରି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ଅଜଣା ରହିପାରେ? ହେ ଶ୍ରୀମାନ, ଆପଣ ଯାହା କହିଲେ ସେଇ ଆମ ନାମ; ଯଥା ଆପଣ ଉଚ୍ଚାରିଲେ ତଥାହି।

Verse 8

यदन्यदपि ते चित्ते प्रष्टव्यं तदशंकितम् । संपृच्छस्व महाप्राज्ञ प्रीत्या तत्प्रब्रवावहे

ତୁମ ମନରେ ଆଉ କିଛି ପଚାରିବାକୁ ଥାଇଲେ, ନିର୍ଭୟରେ ପଚାର, ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ; ଆମେ ପ୍ରୀତିସହ ତାହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦେବୁ।

Verse 9

इति श्रुत्वा स वचनं भगवद्गणभाषितम् । अतिप्रीतिकरं हृद्यं ततस्तौ प्रत्युवाच ह

ଭଗବାନଙ୍କ ଗଣମାନେ କହିଥିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୀତିକର ଓ ହୃଦୟହର୍ଷକ ବଚନ ଶୁଣି, ସେ ପରେ ସେଇ ଦୁହଙ୍କୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲା।

Verse 10

दिव्य द्विज उवाच । क एष लोको ऽल्पश्रीकः स्वल्पपुण्यजनाकृतिः । क इमे विकृताकारा ब्रूतमेतन्ममाग्रतः

ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱିଜ କହିଲେ—ଏହା କେଉଁ ଲୋକ, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀ ଅଳ୍ପ ଏବଂ ସ୍ୱଳ୍ପପୁଣ୍ୟ ଲୋକେ ପୂର୍ଣ୍ଣ? ଆଉ ଏହି ବିକୃତାକାର ପ୍ରାଣୀମାନେ କିଏ? ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କହ।

Verse 11

गणावूचतुः । अयं पिशाचलोकोत्र वसंति पिशिताशनाः । दत्त्वानुतापभाजो ये नोनो कृत्वा ददत्यपि

ଗଣମାନେ କହିଲେ—ଏହା ପିଶାଚ-ଲୋକ; ଏଠାରେ ମାଂସଭୋଜୀମାନେ ବସନ୍ତି। ଯେମାନେ ଦାନ କରି ପରେ ଅନୁତାପ କରନ୍ତି, ପୁନଃପୁନଃ ଖେଦସହ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଏହି ଦଶାର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 12

शिवं प्रसंगतोभ्यर्च्य सकृत्त्वशुचिचेतसः । अल्पपुण्याल्पलक्ष्मी काः पिशाचास्त इमे सखे

ସଖେ, ଏମାନେ ପିଶାଚ—ଅଳ୍ପ ପୁଣ୍ୟ ଓ ଅଳ୍ପ ଲକ୍ଷ୍ମୀର ଧାରକ। ସଂଯୋଗବଶତଃ ଏକଥର ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଚିତ୍ତ ଅଶୁଚି ଥିଲା।

Verse 13

ततो गच्छन्ददर्शाग्रे हृष्टपुष्टजनावृतम् । पिचंडिलैः स्थूलवक्त्रैर्मेघगंभीरनिःस्वनैः

ତାପରେ ଆଗକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ ସେ ଆଗରେ ଦେଖିଲା—ହର୍ଷିତ ଓ ପୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ ଘେରିଥିବା ଏକ ଅଞ୍ଚଳ; ମୋଟା ମୁହଁର, ଦୃଢ଼ ଦେହର, ଏବଂ ମେଘଗମ୍ଭୀର ନାଦ ପରି ଧ୍ୱନି କରୁଥିବା।

Verse 14

लोकैरप्युषितं लोकं श्यामलांगैश्च लोमशैः । गणौ कथयतां केमी को लोकः पुण्यतः कुतः

ଏହି ଲୋକ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବସିଥିବା—ଶ୍ୟାମ ଅଙ୍ଗ ଓ ଲୋମଶ ଦେହଧାରୀ। ହେ ଗଣମାନେ, କହ: ଏମାନେ କିଏ, ଏହା କେଉଁ ଲୋକ, ଏବଂ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରୁ ଏହାର ଉଦ୍ଭବ?

Verse 15

गणावूचतुः । गुह्यकानामयं लोकस्त्वेते वै गुह्यकाः स्मृताः । न्यायेनोपार्ज्य वित्तानि गूहयंति च ये भुवि

ଗଣମାନେ କହିଲେ—ଏହା ଗୁହ୍ୟକମାନଙ୍କ ଲୋକ; ଏମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଗୁହ୍ୟକ ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ। ଯେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ନ୍ୟାୟରେ ଧନ ଉପାର୍ଜନ କରି, ତାହାକୁ ଗୁପ୍ତ ରଖି ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 16

स्वमार्गगाधनाढ्याश्च शूद्रप्रायाः कुटुंबिनः । संविभज्य च भोक्तारः क्रोधासूयाविवर्जिताः

ସେମାନେ ନିଜ-ନିଜ କର୍ମମାର୍ଗରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଅଧିକାଂଶ ଶୂଦ୍ରପ୍ରାୟ ଗୃହସ୍ଥ। ବଣ୍ଟି ଦେଇ ପରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି; କ୍ରୋଧ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତ।

Verse 17

न तिथिं नैव वारं च संक्रात्यादि न पर्व च । नाधर्मं न च धर्मं च विदंत्येते सदा सुखाः

ସେମାନେ ନ ତିଥି ଗଣନ୍ତି, ନ ବାର; ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଆଦି ପର୍ବ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଅଧର୍ମ-ଧର୍ମର ଭେଦ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ତଥାପି ସଦା ସୁଖୀ।

Verse 18

एकमेव हि जानंति कुलपूज्यो हि यो द्विजः । तस्मै गाः संप्रयच्छंति मन्यंते तद्वचःस्फुटम्

ସେମାନେ ଏକମାତ୍ର ନୀତି ଜାଣନ୍ତି—କୁଳରେ ପୂଜ୍ୟ ଯେ ଦ୍ୱିଜ, ସେଇ ଆଦରଣୀୟ। ତାଙ୍କୁ ଗାଈ ଦାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ବଚନକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣ ମାନନ୍ତି।

Verse 19

समृद्धिभाजोह्यत्रापि तेन पुण्येन गुह्यकाः । भुंजते स्वर्गसौख्यानि देववच्चाकुतोभयाः

ସେହି ପୁଣ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ସମୃଦ୍ଧିର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ପରି ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ସୁଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି ଏବଂ କୌଣସି ଦିଗରୁ ଭୟ ନାହିଁ।

Verse 20

ततो विलोकयामास लोकं लोचनशर्मदम् । केऽमी जनास्त्वसौ लोकः किंनामा वदतां गणौ

ତାପରେ ସେ ଚକ୍ଷୁକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ସେଇ ଲୋକକୁ ଦେଖି ପଚାରିଲେ—“ଏମାନେ କିଏ? ଏହି ଲୋକର ନାମ କ’ଣ? ହେ ଗଣମାନେ, କହ।”

Verse 21

गणावूचतुः । गांधर्वस्त्वेषलोकोऽमी गंधर्वाश्च शुभव्रताः । देवानां गायनाद्येते चारणाः स्तुतिपाठकाः

ଗଣମାନେ କହିଲେ—ଏହା ଗାନ୍ଧର୍ବଲୋକ; ଏମାନେ ଶୁଭବ୍ରତଧାରୀ ଗନ୍ଧର୍ବ। ଏମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଚାରଣ ହୋଇ ସ୍ତୁତିପାଠ କରନ୍ତି।

Verse 22

गीतज्ञा अतिगीतेन तोषयंति नराधिपान् । स्तुवंति च धनाढ्यांश्च धनलोभेन मोहिता

ସେମାନେ ଗୀତଜ୍ଞ; ଅତିଶୟ ଗାନରେ ରାଜମାନଙ୍କୁ ତୁଷ୍ଟ କରନ୍ତି। ଧନଲୋଭରେ ମୋହିତ ହୋଇ ଧନୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।

Verse 23

राज्ञां प्रसादलब्धानि सुवासांसि धनान्यपि । द्रव्याण्यपि सुगंधीनि कर्पूरादीन्यनेकशः

ରାଜମାନଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ସେମାନେ ସୁବାସିତ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଧନ ପାଆନ୍ତି; ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ—କର୍ପୂର ଆଦି ଅନେକ ପ୍ରକାରରେ ପ୍ରଚୁର ମିଳେ।

Verse 24

ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छंति गीतं गायंत्यहर्निशम् । श्रुतावेव मनस्तेषां नाट्यशास्त्रकृतश्रमाः

ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଗୀତ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଦିନରାତି ଗାନ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ମନ କେବଳ ଶ୍ରୁତିରେ (ଶୁଣା ସ୍ୱରରେ) ନିବିଷ୍ଟ; ନାଟ୍ୟଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଶିକ୍ଷାରେ ସେମାନେ ଶ୍ରମ କରନ୍ତି।

Verse 25

तेन पुण्येन गांधर्वो लोकस्त्वेषां विशिष्यते । ब्राह्मणास्तोषिता यद्वै गीतविद्यार्जितैर्धनैः

ସେହି ପୁଣ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଗାନ୍ଧର୍ବଲୋକ ବିଶେଷ ହୁଏ; କାରଣ ଗୀତବିଦ୍ୟାର୍ଜିତ ଧନଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି।

Verse 26

गीतविद्याप्रभावेन देवर्षिर्नारदो महान् । मान्यो वैष्णवलोके वै श्रीशंभोश्चातिवल्लभः

ଗୀତବିଦ୍ୟାର ପ୍ରଭାବରେ ମହାଦେବର୍ଷି ନାରଦ ବୈଷ୍ଣବଲୋକରେ ପୂଜ୍ୟ, ଏବଂ ଶ୍ରୀଶମ୍ଭୁ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ।

Verse 27

तुंबुरुर्ना रदश्चोभौ देवानामतिदुर्लभौ । नादरूपी शिवः साक्षान्नादतत्त्वविदौ हि तौ

ତୁମ୍ବୁରୁ ଓ ନାରଦ—ଉଭୟେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଅତିଦୁର୍ଲଭ; କାରଣ ଶିବ ସାକ୍ଷାତ୍ ନାଦସ୍ୱରୂପ, ଏବଂ ସେମାନେ ଦୁହେଁ ନାଦତତ୍ତ୍ୱବିଦ୍।

Verse 28

यदि गीतं क्वचिद्गीतं श्रीमद्धरिहरांतिके । मोक्षस्तु तत्फलं प्राहुः सा न्निध्यमथवा तयोः

ଯଦି କେଉଁଠି ଶ୍ରୀମାନ୍ ହରି-ହରଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଗୀତ ଗାଯାଏ, ତାହାର ଫଳ ମୋକ୍ଷ—କିମ୍ବା ସେ ଦୁହଙ୍କ ନିକଟ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ—ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 29

गीतज्ञो यदि गीतेन नाप्नोति परमं पदम् । रुद्रस्यानुचरो भूत्वा तेनैव सह मोदते

ଗୀତଜ୍ଞ ଯଦି ଗାନ ଦ୍ୱାରା ପରମ ପଦ ପାଉନାହିଁ, ତେବେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଚର ହୋଇ ସେଇ ତାଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ।

Verse 30

अस्मिंल्लोके सदा कालं स्मृतिरे षा प्रगीयते । तद्गीतमालया पूज्यौ देवौ हरिहरौ सदा

ଏହି ଲୋକରେ ସଦାକାଳ ଏହି ସ୍ମୃତି ଗାଯାଏ: ସେଇ ଗୀତମାଳା ଦ୍ୱାରା ହରି ଓ ହର—ଏହି ଦୁଇ ଦେବ ସଦା ପୂଜ୍ୟ।

Verse 31

इति शृण्वन्क्षणात्प्राप पुनरन्यन्मनोहरम् । शिवशर्माथ पप्रच्छ किं संज्ञं नगरं त्विदम्

ଏହିପରି ଶୁଣି ସେ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ପୁନର୍ବାର ଅନ୍ୟ ଏକ ମନୋହର ଦୃଶ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା। ତେବେ ଶିବଶର୍ମା ପଚାରିଲେ— “ଏହି ନଗରର ନାମ କ’ଣ?”

Verse 32

गणावूचतुः । असौ वैद्याधरो लोको नाना विद्या विशारदाः । एते विद्यार्थिनामन्नमुपानद्वस्त्रकंबलम्

ଗଣମାନେ କହିଲେ— “ଏହା ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କର ଲୋକ; ସେମାନେ ନାନା ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ। ସେମାନେ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ନ, ପାଦୁକା/ଜୁତା, ବସ୍ତ୍ର ଓ କମ୍ବଳ ଦିଅନ୍ତି।”

Verse 33

औषधान्यपि यच्छं ति तत्पीडाशमनानि हि । नानाकलाः शिक्षयंति विद्यागर्वविवर्जिताः

ସେମାନେ ପୀଡାକୁ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଶମନ କରୁଥିବା ଔଷଧମାନେ ମଧ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି। ବିଦ୍ୟାର ଗର୍ବ ଛାଡ଼ି ସେମାନେ ନାନା କଳା ଶିଖାନ୍ତି।

Verse 34

शिष्यं पुत्रेण पश्यंति वस्त्र तांबूल भोजनैः । अलंकृताश्च सत्कन्या धर्मा दुद्वाहयंति च

ସେମାନେ ଶିଷ୍ୟକୁ ପୁତ୍ରସମ ଦେଖନ୍ତି ଏବଂ ବସ୍ତ୍ର, ତାମ୍ବୂଳ, ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ପାଳନ କରନ୍ତି। ଅଲଙ୍କୃତ ସତ୍କୁଳୀନ କନ୍ୟାମାନଙ୍କର ଧର୍ମପୂର୍ବକ ବିବାହ ମଧ୍ୟ କରାନ୍ତି।

Verse 35

अभिलाषधिया नित्यं पूजयंतीष्टदेवताः । एतः पुण्यैर्वसंतीह विद्याधर वरा इमे

ସେମାନେ ଭକ୍ତିମୟ ଅଭିଲାଷାଚିତ୍ତରେ ନିତ୍ୟ ନିଜ ଇଷ୍ଟଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି। ଏହି ପୁଣ୍ୟବଳରେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଏଠାରେ ବସନ୍ତି।

Verse 36

यावदित्थं कथां चक्रुस्तावत्संयमिनीपतिः । धर्मराजोभिसंप्राप्तो देवदुंदुभि निःस्वनैः

ସେମାନେ ଏପରି କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଥିବା ସମୟରେ, ସଂୟମିନୀର ପତି ଧର୍ମରାଜ ଦେବଦୁନ୍ଦୁଭିର ଘନ ନିନାଦ ସହିତ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 37

सोम्यमूर्तिर्विमानस्थो धर्मज्ञैः परिवारितः । सेवाकर्मसु चतुरैर्भृत्यैस्त्रिचतुरैः सह

ସେ ସୌମ୍ୟମୂର୍ତ୍ତି, ବିମାନରେ ଆସୀନ, ଧର୍ମଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ଥିଲେ ଏବଂ ସେବାକର୍ମରେ ନିପୁଣ ତିନି-ଚାରିଜଣ ଭୃତ୍ୟ ସହିତ ଥିଲେ।

Verse 38

धर्मराज उवाच । साधुसाधु महाबुद्धे शिवशर्मन्द्विजोत्तम । कुलोचितं ब्राह्मणानां भवता प्रतिपादितम्

ଧର୍ମରାଜ କହିଲେ—“ସାଧୁ, ସାଧୁ! ହେ ମହାବୁଦ୍ଧି ଶିବଶର୍ମନ୍, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ତୁମେ ନିଜ କୁଳଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣାଚାରକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ପ୍ରତିପାଦନ କରିଛ।”

Verse 39

वेदाभ्यासः कृतः पूर्वं गुरवश्चापि तोषिताः । धर्मशास्त्रपुराणे षु दृष्टो धर्मस्त्वयाऽदृतः

“ପୂର୍ବେ ତୁମେ ବେଦାଭ୍ୟାସ କରିଛ ଏବଂ ଗୁରୁମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଛ; ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପୁରାଣରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଧର୍ମକୁ ତୁମେ ଆଦର କରିଛ।”

Verse 40

क्षालितं मुक्तिपुर्यद्भिराशुगंतृशरीरकम् । कोविदोऽस्ति भवानेव जीविते जीवितेतरे

“ମୁକ୍ତିପୁରୀର ଜଳ ତୁମ ଶୀଘ୍ର ଗମନଶୀଳ ଶରୀରକୁ ପବିତ୍ର କରିଛି; ଜୀବନ ଓ ଜୀବନୋତ୍ତର ବିଷୟରେ ସତ୍ୟ କୋବିଦ ତୁମେ ହିଁ।”

Verse 41

कलेवरं पूतिगंधि सदैवाशुचिभाजनम् । सुतीर्थपुण्य पण्येन सम्यग्विनिमितं त्वया

ଏହି ଦେହ ଦୁର୍ଗନ୍ଧମୟ ଓ ସଦା ଅଶୁଚିର ପାତ୍ର; ସୁତୀର୍ଥର ପୁଣ୍ୟ-ରୂପ ମୂଲ୍ୟଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏହାକୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୁନଃଗଢ଼ିଛ।

Verse 42

अतएवाहि पांडित्यमाद्रिंयते विचक्षणाः । अहःक्षेपं न क्षिपंति क्षणमेकं हि ते बुधाः

ଏହି କାରଣରୁ ବିଚକ୍ଷଣମାନେ ସତ୍ୟ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି; ସେ ବୁଧମାନେ ଦିନକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି ନାହିଁ—ଏକ କ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 43

निमेषान्पंचपान्मर्त्ये प्राणंति प्राणिनो ध्रुवम् । तत्रापि न प्रवर्तेयुरघकर्मणि गर्हिते

ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଅତି ଅଳ୍ପ—କିଛି ନିମେଷମାତ୍ର ଜୀବନ୍ତି; ତଥାପି ଗର୍ହିତ ପାପକର୍ମରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 44

स्थिरापायः सदा कायो न धनं निधनेऽवति । तन्मूढः प्रौढकार्ये किं न यतेत भवानिव

ଏହି ଶରୀର ସଦା ବିନାଶମୁଖୀ, ଧନ ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ରକ୍ଷା କରେ ନାହିଁ; ତେବେ ମୂଢ ଲୋକ ମହାନ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ କାହିଁକି ଯତ୍ନ ନ କରିବ—ତୁମେ କରିଥିବା ପରି?

Verse 45

सत्वरं गत्वरं चायुर्लोकः शोकसमाकुलः । तस्माद्धर्मे मतिः कार्या भवतेव सुधार्मिकैः

ଆୟୁ ଶୀଘ୍ର ଓ ସଦା ସରିଯାଏ, ଜଗତ ଶୋକରେ ଆକୁଳ; ତେଣୁ ସୁଧାର୍ମିକମାନେ ଧର୍ମରେ ମନ ନିଶ୍ଚଳ କରିବା ଉଚିତ—ତୁମେ କରିଥିବା ପରି।

Verse 46

सत्कर्मणो विपाकोऽयं तव वंद्यौ ममाप्यहो । यदेतौ भगवद्भक्तौ सखित्वं भवतो गतौ

ଏହା ତୁମ ସତ୍କର୍ମର ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ—ଆହା, କେତେ ଅଦ୍ଭୁତ! ତୁମ ଓ ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦନୀୟ ଏହି ଦୁଇ ଭଗବଦ୍ଭକ୍ତ ତୁମ ସହ ସଖ୍ୟତା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି।

Verse 47

ममाज्ञा दीयतां तस्मात्साहाय्यं करवाणि किम् । यत्कर्तव्यं मादृशैस्ते तत्कृतं भवतैवहि

ଏହେତୁ ମୋତେ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ—ମୁଁ କି ସାହାଯ୍ୟ କରିବି? ମୋ ପରି ଲୋକେ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ, ସେହି କାମ ଆପଣ ଏକାଇ ପୂର୍ବରୁ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି।

Verse 48

अद्य धन्यतरोस्मीह यद्दृष्टौ भगवद्गणौ । सेवा सदैव मे ज्ञाप्या श्रीमच्चरणसन्निधौ

ଆଜି ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ମୁଁ ଭଗବାନଙ୍କ ଗଣମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲି। ତାଙ୍କ ଶ୍ରୀଚରଣସନ୍ନିଧିରେ ମୋତେ ସଦା ସେବା ନିୟୋଜିତ ହେଉ।

Verse 49

ततः प्रस्थापितस्ताभ्यां प्राविशत्स्वपुरीं यमः । अप्राक्षीच्च ततो विप्रस्तौ गणौ प्रस्थिते यमे

ତାପରେ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ ବିଦାୟ ପାଇ ଯମ ନିଜ ପୁରୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଯମ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା ପରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଇ ଗଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲା।

Verse 50

शिवशर्मोवाच । साक्षादयं धर्मराजो ननु सौम्यतराकृतिः । धर्म्याण्येव वचांस्यस्य मनः प्रीतिकराणि च

ଶିବଶର୍ମା କହିଲେ—ଏହେ ତ ସାକ୍ଷାତ୍ ଧର୍ମରାଜ; ତଥାପି ତାଙ୍କର ଆକୃତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୌମ୍ୟ। ତାଙ୍କର ବଚନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧର୍ମମୟ ଏବଂ ମନକୁ ପ୍ରୀତିଦାୟକ।

Verse 51

पुरी संयमनी सेयमतीव शुभलक्षणा । आकर्ण्य यस्य नामापि पापिनोऽतीव बिभ्यति

ସଂୟମନୀ ନାମକ ଏହି ପୁରୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନ; କିନ୍ତୁ ତାହାର ନାମମାତ୍ର ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ପାପୀମାନେ ଅତିଶୟ ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 52

यमरूपं वर्ण यंति मर्त्यलोकेऽन्यथा जनाः । अन्यथाऽयं मया दृष्टो ब्रूतं तत्कारणं गणौ

ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ଲୋକେ ଯମଙ୍କ ରୂପକୁ ଅନ୍ୟ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଦେଖିଛି—ହେ ଗଣଦ୍ୱୟ, ତାହାର କାରଣ କୁହ।

Verse 53

केन पश्यंत्यमुं लोकं निवसंति तथात्र के । इदमेवास्य किं रूपं किं चान्यच्च निवेद्यताम्

ସେଇ ଲୋକ କେଉଁ ଉପାୟରେ ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ସେଠାରେ କେଉଁମାନେ ବସନ୍ତି? ଏହିଟି ମାତ୍ର କି ତାଙ୍କର ରୂପ, ନା ଅନ୍ୟ ରୂପ ମଧ୍ୟ ଅଛି? ଦୟାକରି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।

Verse 54

गणावूचतुः । शृणु सौम्य सुसौम्योऽसौ दृश्यतेत्र भवादृशैः । धर्ममूर्तिः प्रकृत्यैव निःशंकैः पुण्यराशिभिः

ଗଣଦ୍ୱୟ କହିଲେ—ହେ ସୌମ୍ୟ, ଶୁଣ। ଏଠାରେ ତୁମ ପରି ପୁଣ୍ୟରାଶିସମ୍ପନ୍ନ, ନିଃଶଙ୍କ ଲୋକଙ୍କୁ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୌମ୍ୟ ରୂପରେ ଦିଶନ୍ତି; କାରଣ ସ୍ୱଭାବତଃ ସେ ଧର୍ମମୂର୍ତ୍ତି।

Verse 55

अयमेव हि पिंगाक्षः क्रोधरक्तांतलोचनः । दंष्ट्राकरालवदनो विद्युल्ललनभीषणः

ଏହି ଏକେ ସେ ପିଙ୍ଗାକ୍ଷ, କ୍ରୋଧରେ ନେତ୍ରାନ୍ତ ରକ୍ତିମ; ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଦ୍ୱାରା ବିକରାଳ ମୁଖବିଶିଷ୍ଟ, ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଭୟଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ (ରୂପରେ ମଧ୍ୟ) ଅଛନ୍ତି।

Verse 56

ऊर्ध्वकेशोऽतिकृष्णांगः प्रलयांबुदनिःस्वनः । कालदंडोद्यतकरो भुकुटी कुटिलाननः

ଯାହାର କେଶ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱମୁଖୀ, ଅଙ୍ଗ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଳା, ପ୍ରଳୟକାଳୀନ ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ, ହାତରେ କାଳଦଣ୍ଡ ଉତ୍ତୋଳନ କରିଥିବା ଏବଂ ଭ୍ରୁକୁଟି କୁଟିଳ ମୁଖ ଅଟେ।

Verse 57

आनयैनं पातयैनं बधानामुंच दुर्दम । घातयैनं सुदुर्वृत्तं मूर्ध्नि तीव्रमयोघनैः

ଏହାକୁ ଆଣ, ତଳେ ପକାଅ, ବାନ୍ଧ, ହେ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ! ଏହାକୁ ଛାଡ଼ ନାହିଁ। ଏହି ଦୁରାଚାରୀର ମସ୍ତକରେ ଲୁହାର ଘନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାର କର।

Verse 58

आताडयैनं दुर्वृत्तं धृत्वा पादौ शिलातले । उत्पाटयास्य नेत्रे त्वं निधाय चरणं गले

ଏହି ଦୁରାଚାରୀକୁ ପ୍ରହାର କର, ଏହାର ପାଦକୁ ପଥର ଶିଳାରେ ଜାବୁଡି ଧର। ଏହାର ଗଳାରେ ପାଦ ରଖି ତୁମେ ଏହାର ଆଖି ଦୁଇଟିକୁ ଉପାଡି ଦିଅ।

Verse 59

एतस्य गल्लावुत्फुल्लौ क्षुरेणाशुवि पाटय । पाशेन कंठं बद्धास्य समुल्लंबय भूरुहे

ଏହାର ଫୁଲିଥିବା ଗାଲକୁ କ୍ଷୁର ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ଚିରି ଦିଅ। ଏହାର ବେକକୁ ଦଉଡିରେ ବାନ୍ଧି ଗଛରେ ଝୁଲାଇ ଦିଅ।

Verse 60

विदारयास्य मूर्धानं करपत्रेण दारुवत् । पार्ष्णिघातैर्घ्नतास्यास्यं समुच्चूर्णय दारुणैः

କରତ ଦ୍ୱାରା କାଠ ପରି ଏହାର ମୁଣ୍ଡକୁ ଚିରି ଦିଅ। ଗୋଇଠାର ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ ଦ୍ୱାରା ଏହାର ମୁହଁକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣବିଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦିଅ।

Verse 61

परदारप्रसृमरं करं छिंध्यस्य पापिनः । परदारगृहं यातुः पादौ चास्य विखंडय

ପରସ୍ତ୍ରୀ ଆଡ଼କୁ ବଢ଼ୁଥିବା ଏହି ପାପୀର ହାତ କାଟିଦିଅ ଏବଂ ପରସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ଅନ୍ୟର ଘରକୁ ଯାଉଥିବା ଲୋକର ଗୋଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଦିଅ।

Verse 62

सूचीभी रोमकूपेषु तनुं व्यधिहि सर्वतः । दातुः परकलत्रांगे नखपंक्ती दुरात्मनः

ପରସ୍ତ୍ରୀର ଅଙ୍ଗରେ ନଖ ଦାଗ ଦେଉଥିବା ଏହି ଦୁରାତ୍ମାର ଶରୀରର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋମକୂପରେ ଚାରିଆଡୁ ଛୁଞ୍ଚି ଫୋଡ଼ିଦିଅ।

Verse 63

परदारमुखाघ्रातुर्मुखे निष्ठीवयास्य हि । वक्तुः परापवादस्य कीलं तीक्ष्णं मुखे क्षिप

ପରସ୍ତ୍ରୀର ମୁଖକୁ ଆଘ୍ରାଣ କରୁଥିବା ଲୋକର ମୁହଁରେ ଛେପ ପକାଅ ଏବଂ ପରନିନ୍ଦା କରୁଥିବା ଲୋକର ପାଟିରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କୀଳା (କଣ୍ଟା) ପୁରାଅ।

Verse 64

भर्जयैनं चणकवत्तप्तवालुक कर्परैः । भ्राष्ट्रे विकटवक्त्रत्वं परसंतापकारिणम्

ଅନ୍ୟକୁ କଷ୍ଟ ଦେଉଥିବା ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଉତ୍ତପ୍ତ ବାଲିପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ଚଣା ଭାଜିଲା ପରି ଭାଜିଦିଅ, ଯେପରି ତା’ର ମୁହଁ ବିକୃତ ହୋଇଯିବ।

Verse 65

दोषारोपं सदाकर्तुरदोषे क्रूरलोचन । निमज्जयास्य वदनं पूयशोणितकर्दमे

ହେ କ୍ରୂରଲୋଚନ! ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ବ୍ୟକ୍ତି ଉପରେ ସର୍ବଦା ଦୋଷାରୋପ କରୁଥିବା ଲୋକର ମୁହଁକୁ ପୂଜ ଓ ରକ୍ତର କାଦୁଅରେ ବୁଡ଼ାଇ ଦିଅ।

Verse 66

अदत्तपरवस्तूनां गृह्णतः करपल्लवम् । आप्लुत्याप्लुत्य तैलेन तप्तांगारे पचोत्कट

ଯେ ଅନ୍ୟର ଅଦତ୍ତ ବସ୍ତୁ ଗ୍ରହଣ କରେ, ତାହାର ହସ୍ତକୁ ଧରି ବାରମ୍ବାର ତୈଳରେ ବୁଡ଼ାଇ ଉତ୍ତପ୍ତ ଅଙ୍ଗାରରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଦଗ୍ଧ କର ।

Verse 67

अपवादं गुरोर्वक्तुर्निंदाकर्तुः सुपर्वणाम् । तप्तलोहशलाकाश्च मुखे भीषण निक्षिप

ହେ ଭୀଷଣ! ଗୁରୁଙ୍କର ନିନ୍ଦା କରୁଥିବା ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ମୁଖରେ ଉତ୍ତପ୍ତ ଲୌହ ଶଳାକା ନିକ୍ଷେପ କର ।

Verse 68

परमर्म स्पृशश्चास्य परच्छिद्रप्रकाशितुः । सुतप्तायोमयाञ्च्छंकून्सर्वसंधिषु रोपय

ଯେ ଅନ୍ୟର ମର୍ମକୁ ଆଘାତ ଦିଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟର ଦୋଷ ପ୍ରକାଶ କରେ, ତାହାର ସମସ୍ତ ଗଣ୍ଠିରେ ଉତ୍ତପ୍ତ ଲୌହ କଣ୍ଟା ବିଦ୍ଧ କର ।

Verse 69

अन्ये न दीयमाने स्वे निषेद्धुःपापकारिणः । आच्छेत्तुः परवृत्तीनां जिह्वां छिंध्यस्य दुर्मुख

ହେ ଦୁର୍ମୁଖ! ଯେଉଁ ପାପୀ ଅନ୍ୟକୁ ନିଜ ଧନ ଦାନ କରିବାରେ ବାଧା ଦିଏ ଏବଂ ଯେ ଅନ୍ୟର ଜୀବିକା ଛେଦନ କରେ, ତାହାର ଜିହ୍ୱା କାଟିଦିଅ ।

Verse 70

देवस्वभोक्तुः क्रोडास्य ब्राह्मणस्वस्यभोजिनः । विदार्योदरमस्याशु विट्कीटैः परिपूरय

ଦେବତାଙ୍କ ଧନ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିବା ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନ ହରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ଉଦର ଶୀଘ୍ର ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ କରି ବିଷ୍ଠା କୀଟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କର ।

Verse 71

न देवार्थे न विप्रार्थे नातिथ्यर्थे पचेत्क्वचित् । तममुं स्वार्थपक्तारं कुंभीपाके पचांधक

ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଅତିଥିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରୋଷେଇ କରେ ନାହିଁ, ହେ ଅନ୍ଧକ! କେବଳ ନିଜ ପାଇଁ ରୋଷେଇ କରୁଥିବା ସେହି ସ୍ୱାର୍ଥପରକୁ କୁମ୍ଭୀପାକ ନର୍କରେ ପାକ କର।

Verse 72

उग्रास्य शिशुहंतारममुं विश्रंभघातिनम् । कृतघ्नं नय वेगेन महारौरव रौरवम्

ହେ ଉଗ୍ରମୁଖ! ଏହି ଶିଶୁହତ୍ୟାକାରୀ, ବିଶ୍ୱାସଘାତକ ଏବଂ କୃତଘ୍ନ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ବେଗରେ ରୌରବ ଏବଂ ମହାରୌରବ ନର୍କକୁ ନେଇଯାଅ।

Verse 73

ब्रह्मघ्नं चांधतामिस्रे सुरापं पूयशोणिते । कालसूत्रे हेमचौरमवीचौ गुरुतल्पगम्

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାକାରୀକୁ ଅନ୍ଧତାମିସ୍ରରେ, ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ପୂୟଶୋଣିତରେ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଚୋରକୁ କାଳସୂତ୍ରରେ ଏବଂ ଗୁରୁପତ୍ନୀଗାମୀକୁ ଅବୀଚି ନର୍କରେ ନିକ୍ଷେପ କର।

Verse 74

तत्संसर्गिणमावर्षमसिपत्रवने तथा । एतान्महापातकिनस्तप्ततैलकटाहके

ଏମାନଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନଙ୍କୁ ଆବର୍ଷ ତଥା ଅସିପତ୍ରବନ ନର୍କକୁ ପଠାଅ। ଏହି ମହାପାପୀମାନଙ୍କୁ ଫୁଟୁଥିବା ତେଲ କଡ଼େଇରେ ପକାଅ।

Verse 75

आप्लुत्याप्लुत्य दुर्दंष्ट्रकाकोलैर्लोहतुंडकैः । संतोद्यमानान्पापिष्ठान्नित्यं कल्पं निवासय

ସେମାନଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ବୁଡ଼ାଇ, ଲୁହା ଥଣ୍ଟ ଥିବା ଭୟଙ୍କର କାଉମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଖୁମ୍ପାଇ, ସେହି ପାପୀମାନଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ରଖ।

Verse 76

स्त्रीघ्नं गोघ्नं च मित्रघ्नं कूटशाल्मलिपादपे । उल्लंबय चिरंकालमूर्ध्वपादमधोमुखम्

ସ୍ତ୍ରୀ ହତ୍ୟାକାରୀ, ଗୋହତ୍ୟାକାରୀ ଏବଂ ମିତ୍ରଘାତୀଙ୍କୁ କୂଟଶାଲ୍ମଳୀ ବୃକ୍ଷରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୋଡ଼ ଉପରକୁ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ କରି ଝୁଲାଇ ରଖ।

Verse 77

त्वचमस्य च संदंशैस्त्रोटय त्वं महाभुज । आश्लेषितुर्मित्रपत्न्या भुजावुत्पाटया शुच

ହେ ମହାବାହୁ! ଚିମୁଟା ଦ୍ୱାରା ଏହାର ଚର୍ମକୁ ଛିଣ୍ଡାଇ ଦିଅ। ମିତ୍ର ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥିବା ସେହି ଅପବିତ୍ର ବ୍ୟକ୍ତିର ବାହୁ ଦ୍ୱୟକୁ ଓପାଡ଼ି ଦିଅ।

Verse 78

ज्वालाकीले महाघोरे नरकेऽमुं नि पातय । यो वह्निना दाहयति परक्षेत्रं परालयम्

ଯେ ଅନ୍ୟର କ୍ଷେତ ଏବଂ ଅନ୍ୟର ଘରକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଜାଳିଦିଏ, ତାକୁ ମହାଘୋର 'ଜ୍ୱାଳାକୀଳ' ନାମକ ନର୍କରେ ନିକ୍ଷେପ କର।

Verse 79

कालकूटे च गरदं कूटसाक्ष्याभिवादिनम् । मानकूटं तुलाकूटं कंठमोटे निपातय

ବିଷ ଦେଉଥିବା ଏବଂ ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷୀ ଦେଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ 'କାଳକୂଟ' ନର୍କରେ ପକାଅ। ମାପ ଓ ଓଜନରେ ଠକୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ 'ମାନକୂଟ', 'ତୁଳାକୂଟ' ଏବଂ 'କଣ୍ଠମୋଟ' ନର୍କରେ ନିକ୍ଷେପ କର।

Verse 80

लालापिबेच दुष्प्रेक्ष्य तीर्थासुष्ठीविनं नय । आमपाके च गर्भघ्नं शूलपाकेऽन्यतापिनम्

ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନରେ ଛେପ ପକାଉଥିବା ଦୁଷ୍ଟକୁ ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର 'ଲାଲାପିବ' ନର୍କକୁ ନିଅ। ଭ୍ରୂଣ ହତ୍ୟାକାରୀକୁ 'ଆମପାକ' ଏବଂ ଅନ୍ୟକୁ କଷ୍ଟ ଦେଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ 'ଶୂଳପାକ' ନର୍କରେ ନିକ୍ଷେପ କର।

Verse 81

रसविक्रयिणं विप्रमिक्षुयंत्रे प्रपीडय । प्रजापीडाकरं भूपमंधकूपे निपातय

ନିଷିଦ୍ଧ ‘ରସ’ ବିକ୍ରୟକାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଇଖୁ-ଯନ୍ତ୍ରରେ ପିଷିଦିଅ; ଏବଂ ପ୍ରଜାକୁ ପୀଡ଼ାଦାୟକ ରାଜାକୁ ଅନ୍ଧକୂପ ନରକରେ ପତିତ କର।

Verse 82

गोतिलांश्च तुरंगांश्च विक्रेतारं द्विजाधमम् । मातुलान्याः सुरायाश्च विक्रेतारं हलायुध

ଗୋ, ତିଳ ଓ ଘୋଡ଼ା ବିକ୍ରୟକାରୀ ସେ ଅଧମ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ (ଦଣ୍ଡ ଦିଅ); ଏବଂ ସୁରା-ମଦ ବିକ୍ରେତାକୁ ମଧ୍ୟ—ହେ ହଲାୟୁଧ।

Verse 83

मुसलोलूखले वैश्यं कंडयैनं पुनःपुनः । शूद्रं द्विजावमंतारं द्विजाग्रे मंचसेविनम्

ମୁସଲୋଲୂଖଲ ନରକରେ ସେହି ବୈଶ୍ୟକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଖୁରେଇ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଅ; ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଅବମାନ କରୁଥିବା ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମଞ୍ଚରେ ବସୁଥିବା ଶୂଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ (ଦଣ୍ଡ ଦିଅ)।

Verse 84

अधोमुखे च नरके दीर्घग्रीवप्रपीड्य

ଅଧୋମୁଖ ନାମକ ନରକରେ ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ଗ୍ରୀବାକୁ ଚାପି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଏ।

Verse 85

शूद्रं ब्राह्मणजेतारं वैश्यं बाह्मणमानिनम् । क्षत्रियं याजकं चापि विप्रं वेदविवर्जितम्

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଶୂଦ୍ରକୁ; ନିଜକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବୁଥିବା ବୈଶ୍ୟକୁ; ଯାଜକକର୍ମ କରୁଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟକୁ; ଏବଂ ବେଦବିହୀନ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ମଧ୍ୟ (ଦଣ୍ଡ ଦିଅ)।

Verse 86

लाक्षालवणमांसानां सतैलविषसर्पिषाम् । आयुधेक्षुविकाराणां विक्रेतारं द्विजाधमम्

ଲାଖ, ଲୁଣ, ମାଂସ, ତେଲ, ବିଷ, ଘିଅ, ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଆଖୁ ବିକାର ବିକ୍ରୟ କରୁଥିବା ସେହି ନୀଚ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ (ଧର)।

Verse 87

पाशपाणेकशापाणे बद्ध्वैतांश्चरणेदृढम् । घातयंतौ कशाघातैर्नयतं तप्तकर्दमे

ହେ ପାଶ ଓ ଚାବୁକ ଧାରଣକାରୀ! ଏମାନଙ୍କ ପାଦକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବାନ୍ଧି, ଚାବୁକରେ ପ୍ରହାର କରି କରି ତପ୍ତକର୍ଦ୍ଦମ ନର୍କକୁ ନିଅ।

Verse 88

इमां स्त्रियं श्लेषयाशु पुंश्चलीं कुलकल्मषाम् । तेनोपपतिना सार्धं तप्तायसमयेन च

କୁଳର କଳଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଏହି ବ୍ୟଭିଚାରିଣୀ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ସେହି ଉପପତି ସହିତ ଏବଂ ତପ୍ତ ଲୌହ ପ୍ରତିମା ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଆଲିଙ୍ଗନ କରାଅ।

Verse 89

स्वयं गृहीत्वा नियमं यस्त्यजेदजितेंद्रियः । तं प्रापय दुराधर्षं बहुभ्रमरदंशके

ଯେଉଁ ଅଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜେ ନିୟମ ଗ୍ରହଣ କରି ତାହା ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେହି ପାପୀକୁ 'ବହୁଭ୍ରମରଦଂଶକ' ନର୍କକୁ ପଠାଅ।

Verse 90

इत्यादिजल्पन्दुर्वृत्तैः श्रूयते दूरतो यमः । स्वकर्मशंकितैः पापै र्दृश्यतेति भयंकरः

ଦୁରାଚାରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଏପରି କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଥିବା ଯମରାଜ ଦୂରରୁ ଶୁଣାଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ କର୍ମ ପାଇଁ ଭୟଭୀତ ପାପୀମାନଙ୍କୁ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଆନ୍ତି।

Verse 91

ये प्रजाः पालयंतीह पुत्रानेव निजौरसान् । दंडयंति च धर्मेण भूपास्तेऽस्य सभासदः

ଯେ ରାଜାମାନେ ଏଠାରେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ନିଜ ଔରସ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପରି ପାଳନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଧର୍ମାନୁସାରେ ଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମରାଜଙ୍କ ସଭାସଦ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 92

वर्णाश्रमाश्च यद्राष्ट्रे ऽनुतिष्ठंति निजां क्रियाम् । कालेनापन्ननिधना भूपास्तेऽस्य सभासदः

ଯାହାର ରାଜ୍ୟରେ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମମାନେ ନିଜ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକ୍ରିୟାକୁ ଯଥାବିଧି ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେ ରାଜା କାଳ ଆସିଲେ ଦେହତ୍ୟାଗ କରି ଯମସଭାସଦ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 93

नैव दीनो न दुर्वृत्तो नापद्ग्रस्तो न शोकभाक् । येषां राष्ट्रे प्रदृश्यंते भूपास्तेऽस्य सभासदः

ଯେମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଦୀନ କେହି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ଦୁର୍ବୃତ୍ତ କେହି ନାହିଁ, ଆପଦାରେ ପୀଡ଼ିତ କେହି ନାହିଁ, ଶୋକାକୁଳ କେହି ନାହିଁ—ସେହି ରାଜାମାନେ ଯମସଭାସଦ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 94

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः स्वधर्म निरताः सदा । अन्येपि ये संयमिनः संयमिन्यां वसंति ते

ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ ସଦା ସ୍ୱଧର୍ମରେ ନିରତ ରହନ୍ତି; ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଯେ ସଂୟମୀମାନେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସଂୟମିନୀ (ଯମପୁରୀ)ରେ ବସନ୍ତି।

Verse 95

उशीनरः सुधन्वा च वृषपर्वा जयद्रथः । रजिः सहस्रजित्कुक्षिर्दृढधन्वा रिपुंजयः

ଉଶୀନର, ସୁଧନ୍ୱା, ବୃଷପର୍ବା, ଜୟଦ୍ରଥ, ରଜି, ସହସ୍ରଜିତ, କୁକ୍ଷି, ଦୃଢଧନ୍ୱା ଓ ରିପୁଞ୍ଜୟ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି।

Verse 96

युवनाश्वो दंतवक्त्रो नाभागो रिपुमंगलः । करंधमो धर्मसेनः परमर्दः परांतकः

ଯୁବନାଶ୍ୱ, ଦନ୍ତବକ୍ତ୍ର, ନାଭାଗ, ରିପୁମଙ୍ଗଳ, କରନ୍ଧମ, ଧର୍ମସେନ, ପରମର୍ଦ୍ଦ ଓ ପରାନ୍ତକ—ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ଧର୍ମସଭାରେ ନାମରେ କୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 97

एते चान्ये च बहवो राजानो नीतिवर्तिनः । धर्माधर्मविचारज्ञाः सुधर्मायां समासते

ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ନୀତିବର୍ତ୍ତୀ ରାଜା, ଧର୍ମ-ଅଧର୍ମ ବିଚାରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ‘ସୁଧର୍ମା’ ନାମକ ଦିବ୍ୟ ସଭାରେ ଏକତ୍ର ଆସୀନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 99

गोविंदमाधवमुकुंद हरेमुरारे शंभो शिवेश शशिशेखर शूलपाणे । दामोदराच्युत जनार्दन वासुदेव त्याज्या भटाय इति संततमामनंति

‘ଗୋବିନ୍ଦ, ମାଧବ, ମୁକୁନ୍ଦ, ହରି, ମୁରାରି; ଶମ୍ଭୁ, ଶିବେଶ, ଶଶିଶେଖର, ଶୂଳପାଣି; ଦାମୋଦର, ଅଚ୍ୟୁତ, ଜନାର୍ଦନ, ବାସୁଦେବ’—ଏଭଳି ନାମସ୍ମରଣ କରି ସେମାନେ ସଦା କହନ୍ତି: ‘ହେ ଯମଭଟମାନେ, ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।’

Verse 100

गंगाधरांधकरिपो हरनीलकंठ वैकुंठ कैटभरिपो कमठाब्जपाणे । भूतेशखंडपरशोमृडचंडिकेश त्याज्या भटाय इति संततमामनंति

‘ଗଙ୍ଗାଧର, ଅନ୍ଧକରିପୁ, ହର, ନୀଳକଣ୍ଠ; ବୈକୁଣ୍ଠ, କୈଟଭରିପୁ, କମଠ, ଅବ୍ଜପାଣି; ଭୂତେଶ, ଖଣ୍ଡପରଶୁ, ମୃଡ, ଚଣ୍ଡିକେଶ’—ଏଭଳି ଜପ କରି ସେମାନେ ନିରନ୍ତର କହନ୍ତି: ‘ହେ ଭଟମାନେ, ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।’

Verse 110

इत्थं द्विजेंद्र निजभृत्यगणान्सदैव संशिक्षयेदवनिगान्स हि धर्मराजः । अन्येपि ये हरिहरांकधरा धरायां ते दूरतः पुनरहो परिवर्जनीयाः

ଏଭଳି, ହେ ଦ୍ୱିଜେନ୍ଦ୍ର, ଧର୍ମରାଜ ଯମ ନିଜ ଭୃତ୍ୟଗଣକୁ ସଦା ଶିକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତି। ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଯେମାନେ କେବଳ ହରି-ହରଙ୍କ ବାହ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଶୁଦ୍ଧାଚାର ନାହିଁ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୂରରୁ ହିଁ ପରିହାର୍ଯ୍ୟ।

Verse 112

इति शृण्वन्कथां रम्यां शिवशर्माप्रियेऽनघाम । प्रहृष्टवक्त्रः पुरतो ददर्शाप्सरसापुरीम्

ଏହି ରମ୍ୟ କଥା ଶୁଣି ଶିବଶର୍ମାଙ୍କ ନିର୍ଦୋଷ ପ୍ରିୟା, ହର୍ଷରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁଖ ସହ, ସମ୍ମୁଖରେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ନଗରୀକୁ ଦେଖିଲା।