Adhyaya 49

Verse 1

सूत उवाच । पाराशर्यमुने व्यास कुमारः कुंभजन्मने । यदावदत्कथामेतां तदा क्व द्रुपदात्मजा

ସୂତ କହିଲେ: ପରାଶରଙ୍କ ପୁତ୍ର ବ୍ୟାସ ଯେତେବେଳେ କୁମ୍ଭଜନ୍ମା (ଅଗସ୍ତ୍ୟ) ମୁନିଙ୍କ ପୁତ୍ର କୁମାର (ସ୍କନ୍ଦ)ଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ, ସେତେବେଳେ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ କନ୍ୟା ଦ୍ରୌପଦୀ କେଉଁଠି ଥିଲେ?

Verse 2

व्यास उवाच । पुराणसंहितां सूत ब्रूते त्रैकालिकीं कथाम् । संदेहो नात्र कर्तव्यो यतस्तद्गोचरोखिलम्

ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ହେ ସୂତ! ପୁରାଣ-ସଂହିତା ତ୍ରିକାଳବ୍ୟାପୀ କଥା କହେ। ଏଠାରେ ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏ ସବୁ ତାହାର ଗୋଚରରେ ଅଛି।

Verse 3

स्कंद उवाच । आकर्णय मुने पूर्वं पंचवक्त्रो हरः स्वयम् । पृथिव्यां पंचधा भूत्वा प्रादुरासीज्जगद्धितः

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ: ହେ ମୁନି! ପୂର୍ବେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ଶୁଣ। ପଞ୍ଚବକ୍ତ୍ର ହର ସ୍ୱୟଂ ଜଗତ୍‌ହିତ ପାଇଁ ପୃଥିବୀରେ ପାଞ୍ଚ ରୂପ ଧାରଣ କରି ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ।

Verse 4

उमापि च जगद्धात्री द्रुपदस्य महीभुजः । यजतो वह्निकुंडाच्च प्रादुश्चक्रेति सुंदरी

ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ ଉମା ମଧ୍ୟ, ରାଜା ଦ୍ରୁପଦ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାବେଳେ, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ ସେଇ ସୁନ୍ଦରୀକୁ ପ୍ରକଟ କରାଇଲେ।

Verse 5

पंचापि पांडुतनयाः साक्षाद्रुद्रवपुर्धराः । अवतेरुरिह स्वर्गाद्दुष्टसंहारकारकाः

ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର ସମସ୍ତେ ସାକ୍ଷାତ୍ ରୁଦ୍ରସ୍ୱରୂପ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଏଠାକୁ ଅବତରିଲେ—ଦୁଷ୍ଟସଂହାର ପାଇଁ।

Verse 6

नारायणोपि कृष्णत्वं प्राप्य तत्साहचर्यकृत् । उद्वृत्तवृत्तशमनः सद्वृत्तस्थितिकारकः

ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ତାଙ୍କ ସହଚର ହୋଇ, ଦୁରାଚାରକୁ ଶମନ କଲେ ଏବଂ ସଦାଚାରର ସ୍ଥିତିକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 7

प्रतपंतः पृथिव्यां ते पार्थाश्चेरुः पृथक्पृथक् । उदयानुदयौ तस्मिन्संपदां विपदामपि

ପରାକ୍ରମରେ ଦୀପ୍ତ ସେହି ପାର୍ଥମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ବିଚରିଲେ; ତାଙ୍କ ଗତିରେ ସମ୍ପଦ ଓ ବିପଦ—ଉଦୟ ଓ ଅନୁଦୟ—ଦୁହେଁ ଘଟିଲା।

Verse 8

कदाचित्ते महावीरा भ्रातृव्यप्रतिपादिताम् । विपत्तिमाप्य महतीं बभूवुः काननौकसः

ଏକ ସମୟରେ ସେହି ମହାବୀରମାନେ, ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଣିଦିଆ ମହାବିପଦକୁ ପାଇ, ବନବାସୀ ହେଲେ।

Verse 9

पांचाल्यपि च तत्पत्नी पतिव्यसनतापिता । धर्मज्ञा प्राप्य तन्वंगी ब्रध्नमाराधयद्भृशम्

ପାଞ୍ଚାଳୀ ମଧ୍ୟ—ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ—ପତିର ବିପଦଜନିତ ତାପରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ଧର୍ମଜ୍ଞା ଓ ସୁକୁମାରାଙ୍ଗୀ, କାଶୀକୁ ଆସି ବ୍ରଧ୍ନରୂପ ସବିତା ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିରେ ଘନ ଆରାଧନା କଲା।

Verse 10

आराधितोथ सविता तया द्रुपदकन्यया । सदर्वी सपिधानां च स्थालिकामक्षयां ददौ

ଦ୍ରୁପଦକନ୍ୟା ତାହା ଭଳି ଆରାଧନା କରିବାରୁ ସବିତା ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ବୀ (କରଛୁଲ) ଓ ଯଥୋଚିତ ଢାକଣା ସହିତ ଏକ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ଥାଳିକା ଦାନ କଲେ।

Verse 11

आराधयंतीं भावेन सर्वत्र शुचिमानसाम्

ସେ ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ମନକୁ ପବିତ୍ର ରଖି, ହୃଦୟଭାବ ଓ ଭକ୍ତିସହିତ ସବିତା ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରୁଥିଲା।

Verse 12

स्थाल्यैतया महाभागे यावंतोऽन्नार्थिनो जनाः । तावंतस्तृप्तिमाप्स्यंति यावच्च त्वं न भोक्ष्यसे

‘ହେ ମହାଭାଗେ! ଏହି ସ୍ଥାଳି ଦ୍ୱାରା ଯେତେ ଅନ୍ନାର୍ଥୀ ଲୋକ ଆସିବେ, ସେତେ ଲୋକ ତୃପ୍ତି ପାଇବେ—ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ନିଜେ ଭୋଜନ କରିନାହଁ।’

Verse 13

भुक्तायां त्वयि रिक्तैषा पूर्णभक्ता भविप्यति । रसवद्व्यंजननिधिरिच्छाभक्ष्यप्रदायिनी

‘କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଭୋଜନ କରିଲେ ଏହା ଖାଲି ହୋଇଯିବ; ଏହା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନ୍ନ ଓ ରସମୟ ବ୍ୟଞ୍ଜନର ନିଧିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଇଚ୍ଛିତ ଭୋଜନ ପ୍ରଦାନ କରିବ।’

Verse 14

इत्थं वरस्तया लब्धः काश्यामादित्यतो मुने । अपरश्च वरो दत्तस्तस्यै देवेन भास्वता

ହେ ମୁନେ, ଏହିପରି କାଶୀରେ ସେ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଏହି ବର ପାଇଲା; ପରେ ସେଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେବ ତାକୁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ବର ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।

Verse 15

रविरुवाच । विश्वेशाद्दक्षिणेभागे यो मां त्वत्पुरतः स्थितम् । आराधयिष्यति नरः क्षुद्बाधा तस्य नश्यति

ରବି କହିଲେ— ‘ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ, ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ମୋତେ ଯେ ନର ଆରାଧନା କରିବ, ତାହାର କ୍ଷୁଧାବାଧା ନଶିଯିବ।’

Verse 16

अन्यश्च मे वरो दत्तो विश्वेशेन पतिव्रते । तपसा परितुष्टेन तं निशामय वच्मि ते

ହେ ପତିବ୍ରତେ, ତୁମ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଆଉ ଗୋଟିଏ ବର ଦେଇଛନ୍ତି; ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।

Verse 17

प्राग्रवे त्वां समाराध्य यो मां द्रक्ष्यति मानवः । तस्य त्वं दुःखतिमिरमपानुद निजैः करैः

‘ଯେ ମାନବ ପ୍ରଭାତେ ପ୍ରଥମେ ତୁମକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆରାଧନା କରି ପରେ ମୋତେ ଦର୍ଶନ କରିବ, ତାହାର ଦୁଃଖରୂପ ତିମିରକୁ ତୁମେ ନିଜ କିରଣଦ୍ୱାରା ଅପସାରଣ କର।’

Verse 18

अतो धर्माप्रिये नित्यं प्राप्य विश्वेश्वराद्वरम् । काशीस्थितानां जंतूनां नाशयाम्यघसंचयम्

‘ଏହେତୁ, ହେ ଧର୍ମପ୍ରିୟେ, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କଠାରୁ ଏହି ବର ପାଇ ମୁଁ କାଶୀରେ ଅବସ୍ଥିତ ଜୀବମାନଙ୍କର ସଞ୍ଚିତ ପାପସଂଚୟକୁ ନିତ୍ୟ ନାଶ କରେ।’

Verse 19

ये मामत्र भजिष्यंति मानवाः श्रद्धयान्विताः । त्वद्वरोद्यतपाणिं च तेषां दास्यामि चिंतितम्

ଯେମାନେ ଏଠାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ମୋତେ ଭଜିବେ ଏବଂ ବରଦାୟିନୀ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ଉଠାଇଥିବା ହାତରେ ପ୍ରଣାମ କରି ପୂଜିବେ, ସେମାନଙ୍କ ହୃଦୟର ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ମୁଁ ଦେବି।

Verse 20

भवतीं मत्समीपस्थां युधिष्ठिरपतिव्रताम् । विश्वेशाद्दक्षिणेभागे दंडपाणेः समीपतः

ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପ୍ରତି ପତିବ୍ରତା ତୁମେ ମୋ ସମୀପରେ ରହିବ—ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ, ଦଣ୍ଡପାଣିଙ୍କ ସନ୍ନିକଟରେ।

Verse 21

येर्चयिष्यंति भावेन पुरुषा वास्त्रियोपि वा । तेषां कदाचिन्नो भावि भयं प्रियवियोगजम्

ଯେ ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ସ୍ତ୍ରୀ ଭାବଭକ୍ତିରେ (ଏଠାରେ) ପୂଜା କରିବେ, ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରିୟବିୟୋଗଜନିତ ଭୟ କେବେ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 22

न व्याधिजं भयं क्वापि न क्षुत्तृड्दोषसंभवम् । द्रौपदीक्षणतः काश्यां तव धर्मप्रियेनघे

ହେ ଧର୍ମପ୍ରିୟ ନିଷ୍ପାପ! କାଶୀରେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ଶୁଭ ଦର୍ଶନରୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ରୋଗଜନିତ ଭୟ ହେବ ନାହିଁ; ଭୁଖ-ତୃଷ୍ଣା ଦୋଷରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଷ୍ଟ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 23

उवाच च प्रसन्नात्मा भास्करो द्रुपदात्मजाम्

ତେବେ ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ ଭାସ୍କର (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ କନ୍ୟା ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 24

आदित्यस्य कथामेतां द्रौपद्याराधितस्य वै । यः श्रोष्यति नरो भक्त्या तस्यैनः क्षयमेष्यति

ଦ୍ରୌପଦୀ ଦ୍ୱାରା ଆରାଧିତ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ଏହି କଥା ଯେ ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣେ, ତାହାର ପାପ ନିଶ୍ଚୟ କ୍ଷୟ ପାଏ।

Verse 25

स्कंद उव ।च । द्रौपदादित्यमाहात्म्यं संक्षेपात्कथितं मया । मयूखादित्यमाहात्म्यं शृण्विदानीं घटोद्भव

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ଦ୍ରୌପଦ-ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଛି। ଏବେ, ହେ ଘଟୋଦ୍ଭବ ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ମୟୂଖ-ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣ।

Verse 26

पुरा पंचनदे तीर्थे त्रिषुलोकेषु विश्रुते । सहस्ररश्मिर्भगवांस्तपस्तेपे सुदारुणम्

ପୂର୍ବକାଳରେ, ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପଞ୍ଚନଦ ତୀର୍ଥରେ, ସହସ୍ରରଶ୍ମି ଭଗବାନ ଆଦିତ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ତପ କଲେ।

Verse 27

प्रतिष्ठाप्य महालिंगं गभस्तीश्वर संज्ञितम् । गौरीं च मंगला नाम्नीं भक्तमंगलदां सदा

‘ଗଭସ୍ତୀଶ୍ୱର’ ନାମକ ମହାଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ‘ମଙ୍ଗଳା’ ନାମ୍ନୀ ଗୌରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ସେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ସଦା ଶୁଭମଙ୍ଗଳ ଦିଅନ୍ତି।

Verse 28

दिव्यवर्षसहस्रं तु शतेन गुणितं मुने । आराधयञ्शिवं सोमं सोमार्धकृतशेखरम्

ହେ ମୁନି, ଏକ ହଜାର ଦିବ୍ୟବର୍ଷକୁ ଶତଗୁଣ କରି, ଶିରେ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ଶିବଙ୍କୁ ସେ ନିରନ୍ତର ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 29

स्वरूपतस्तु तपनस्त्रिलोकीतापनक्षमः । ततोतितीव्र तपसा जज्वाल नितरां मुने

ସ୍ୱରୂପତଃ ସେ ତପନ ତ୍ରିଲୋକକୁ ତାପିତ କରିବାରେ ସମର୍ଥ। ତାପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟାରେ, ହେ ମୁନି, ସେ ଅଧିକ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଭାବେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲା।

Verse 30

मयूखैस्तत्र सवितुस्त्रैलोक्यदहनक्षमैः । ततं समस्तं तत्काले द्यावाभूम्योर्यदंतरम्

ସେଠାରେ ସବିତାଙ୍କ ତ୍ରିଲୋକଦହନକ୍ଷମ କିରଣମାନେ ସେଇ ସମୟରେ ଦ୍ୟାଵା ଓ ଭୂମି ମଧ୍ୟର ସମଗ୍ର ଅନ୍ତରାଳକୁ ସର୍ବତ୍ର ପୂରିଦେଲେ।

Verse 31

वैमानिकैर्विष्णुपदे तत्यजे च गतागतम् । तीव्रे पतंगमहसि पतंगत्वभयादिव

ବିଷ୍ଣୁପଦରେ ଥିବା ବୈମାନିକ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଆସା-ଯାଆକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟର ସେଇ ତୀବ୍ର ତେଜରେ ଯେନେ ଅଗ୍ନିକୁ ଆକର୍ଷିତ ପତଙ୍ଗ ହୋଇଯିବାର ଭୟ ଥିଲା।

Verse 32

मयूखा एव दृश्यंते तिर्यगूर्ध्वमधोपि च । आदित्यस्य न चादित्यो नीपपुष्पस्थितेरिव

କେବଳ କିରଣମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ—ତିର୍ୟକ୍, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଓ ଅଧୋ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ। ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ଆଦିତ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ ଦେଖାଯାଉନଥିଲେ, ଯେପରି ନୀପପୁଷ୍ପ ନିଜ ଆଶ୍ରୟରେ ଲୁଚିଥାଏ।

Verse 33

तस्यवै महसां राशेस्तपोराशेस्तपोर्चिषाम् । चकंपे साध्वसात्तीव्रा त्रैलोक्यं सचराचरम्

ସେଇ ତେଜର ରାଶି—ତପସ୍ୟାର ସଞ୍ଚୟ ଓ ତପୋଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱଳନ୍ତ କାନ୍ତି—ଠାରୁ ତୀବ୍ର ଭୟରେ ଚରାଚର ସହିତ ତ୍ରିଲୋକ କମ୍ପିଉଠିଲା।

Verse 34

सूर्य आत्मास्य जगतो वेदेषु परिपठ्यते । स एव चेज्वालयिता को नस्त्राता भवेदिह

ବେଦରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଏହି ଜଗତର ଆତ୍ମା ବୋଲି ପଠିତ କରାଯାଏ। ସେଇ ଯଦି ସବୁକୁ ଦହାଇବା ଜ୍ୱାଳକ ହୋଇଯାନ୍ତି, ତେବେ ଏଠାରେ ଆମ ରକ୍ଷକ କିଏ?

Verse 35

जगच्चक्षुरसौ सूर्यो जगदात्मैष भास्करः । जगद्योयन्मृतप्रायं प्रातःप्रातः प्रबोधयेत्

ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜଗତର ଚକ୍ଷୁ; ଏହି ଭାସ୍କର ଜଗତର ଆତ୍ମା—ଯିଏ ପ୍ରତି ପ୍ରଭାତେ ମୃତପ୍ରାୟ ଜଗତକୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି।

Verse 36

तमोंधकूपपतितमुद्यन्नेष दिनेदिने । प्रसार्य परितः पाणीन्प्राणिजातं समुद्धरेत्

ଦିନେଦିନେ ଉଦୟ ହୋଇ ସେ ଅନ୍ଧକାରର ଅନ୍ଧକୂପରେ ପତିତ ପ୍ରାଣିଜାତକୁ, ଯେନେ ସବୁଦିଗରେ ହାତ ପସାରି, ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି।

Verse 37

उदितेऽत्रोदिमो नित्यमस्तं यात्यस्तमाप्नुमः । उदयेऽनुदये तस्मादस्माकं कारणं रविः

ସେ ଉଦୟ ହେଲେ ଆମେ ଏଠାରେ ପ୍ରତିଦିନ ଉଦୟ ହୁଅୁ; ସେ ଅସ୍ତ ହେଲେ ଆମେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ତକୁ ଯାଇ ଅନ୍ତକୁ ପହଞ୍ଚୁ। ତେଣୁ ଉଦୟ-ଅନୁଦୟରେ ରବି ହିଁ ଆମର କାରଣ।

Verse 38

इति व्याकुलितं विश्वं पश्यन्विश्वेश्वरः स्वयम् । विश्वत्राता वरं दातुं संजग्मे तिग्मरश्मये

ଏପରି ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇଥିବା ବିଶ୍ୱକୁ ଦେଖି, ସ୍ୱୟଂ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର—ଜଗତ୍ତ୍ରାତା—ତୀକ୍ଷ୍ଣରଶ୍ମି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ବର ଦେବା ପାଇଁ ଗମନ କଲେ।

Verse 39

मयूखमालिनं शंभुरालोक्याति सुनिश्चलम् । समाधि विस्मृतात्मानं विसिस्माय तपः प्रति

କିରଣମାଳାରେ ଭୂଷିତ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପରମ ନିଶ୍ଚଳ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦେଖି, ସମାଧିରେ ଆତ୍ମବିସ୍ମୃତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସେହି ତପସ୍ୟାରେ ବିସ୍ମିତ ହେଲା।

Verse 40

उवाच च प्रसन्नात्मा श्रीकंठः प्रणतार्तिहृत् । अलं तप्त्वा वरं ब्रूहि द्युमणे महसां निधे

ତେବେ ପ୍ରସନ୍ନହୃଦୟ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ, ପ୍ରଣତମାନଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତିହର, କହିଲେ—“ହେ ଦ୍ୟୁମଣେ, ମହାତେଜର ନିଧି! ତପ ଯଥେଷ୍ଟ; ବର ମାଗ।”

Verse 41

निरुद्धेंद्रियवृत्तित्वाद्ब्रध्नो ध्यानसमाधिना । न जग्राह वचः शंभोर्द्वित्रिरुक्तोप्यकर्णवत्

ଧ୍ୟାନସମାଧିଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରିୟବୃତ୍ତି ନିରୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବାରୁ ବ୍ରଧ୍ନ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ବଚନ ଗ୍ରହଣ କଲା ନାହିଁ; ଦୁଇ-ତିନିଥର କହିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କାନ ନଥିବା ପରି ରହିଲା।

Verse 42

काष्ठीभूतं तु तं ज्ञात्वा शिवः पस्पर्श पाणिना । महातपः समुद्भूत संतापामृतवर्षिणा

ତାକୁ କାଠ ପରି ଜଡ-ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇଥିବା ଜାଣି, ଶିବ ନିଜ ହସ୍ତଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ କଲେ—ସେହି ହସ୍ତ ମହାତପରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ସନ୍ତାପ ଉପରେ ଅମୃତବର୍ଷା କରୁଥିଲା।

Verse 43

तत उन्मीलयांचक्रे लोचने विश्वलोचनः । तस्योदयमिव प्राप्य प्रगे पंकजिनीवनी

ତାପରେ ବିଶ୍ୱଲୋଚନ (ସର୍ବଦର୍ଶୀ) ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଉନ୍ମୀଳିତ କରାଇଲେ—ଯେପରି ପ୍ରଭାତେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପାଇ କମଳିନୀବନ ବିକଶିତ ହୁଏ।

Verse 44

परिव्यपेतसंतापस्तपनः स्पर्शनाद्विभोः । अवग्रहितसस्यश्रीरुल्ललास यथांबुदात्

ବିଭୁଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ତପନଙ୍କ ଦାହସନ୍ତାପ ନିବୃତ୍ତ ହେଲା; ମେଘବୃଷ୍ଟି ପରେ ସସ୍ୟଶ୍ରୀ ଯେପରି ଫୁଟେ, ସେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।

Verse 45

मित्रो नेत्रातिथीकृत्य त्र्यक्षं प्रत्यक्षमग्रतः । दंडवत्प्रणनामोच्चैस्तुष्टाव च पिनाकिनम्

ମିତ୍ର (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ନେତ୍ରଦ୍ୱୟକୁ ‘ଅତିଥି’ କରି (ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖୋଲି) ସମ୍ମୁଖରେ ତ୍ର୍ୟକ୍ଷ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖିଲେ; ପରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ପିନାକୀ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 46

रविरुवाच । देवदेव जगतांपते विभो भर्ग भीम भव चंद्रभूषण । भूतनाथ भवभीतिहारक त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

ରବି କହିଲେ— ହେ ଦେବଦେବ, ଜଗତ୍ପତି, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଭୁ! ହେ ଭର୍ଗ, ହେ ଭୀମ, ଚନ୍ଦ୍ରଭୂଷଣ ଭବ! ହେ ଭୂତନାଥ, ଭବଭୀତିହାରକ! ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି—ନତଜନଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦାନ କରୁଥିବା ତୁମେ।

Verse 47

चंद्रचूडमृड धूर्जटे हर त्र्यक्ष दक्ष शततंतुशातन । शांतशाश्वत शिवापते शिव त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

ହେ ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ, ହେ ମୃଡ, ହେ ଧୂର୍ଜଟି! ହେ ହର, ତ୍ରିନେତ୍ର, ଦକ୍ଷ, ଶତତନ୍ତୁ (ବନ୍ଧନ) ଛେଦକ! ହେ ଶାନ୍ତ, ଶାଶ୍ୱତ, ଶିବାପତି ଶିବ! ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି—ନତଜନଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦାନ କର।

Verse 48

नीललोहित समीहितार्थ दहे द्व्येकलोचन विरूपलोचन । व्योमकेशपशुपाशनाशन त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

ହେ ନୀଲଲୋହିତ, ସମୀହିତାର୍ଥ ପୂରଣକର୍ତ୍ତା! ହେ ଦହନ, ଦ୍ୱ୍ୟେକଲୋଚନ (ଦୁଇ ଓ ଏକ ନେତ୍ରଧାରୀ), ବିରୂପଲୋଚନ! ହେ ବ୍ୟୋମକେଶ, ପଶୁପାଶ (ଜୀବବନ୍ଧନ) ନାଶକ! ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି—ନତଜନଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦାନ କର।

Verse 49

वामदेवशितिकंठशूलभृच्चंद्रशेखर फणींद्रभूषण । कामकृत्पशुपते महेश्वर त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

ହେ ବାମଦେବ, ହେ ନୀଳକଣ୍ଠ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ହେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଫଣୀନ୍ଦ୍ରଭୂଷଣ! ହେ କାମଦମନ ପଶୁପତି ମହେଶ୍ୱର, ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି; ପ୍ରଣତ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛିତ ବର ଦିଅ।

Verse 50

त्र्यंबक त्रिपुरसूदनेश्वर त्राणकृत्त्रिनयनत्रयीमय । कालकूट दलनांतकांतक त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

ହେ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ, ହେ ତ୍ରିପୁରସଂହାରକ ଈଶ୍ୱର, ହେ ରକ୍ଷକ—ତୁମ ତ୍ରିନୟନ ତ୍ରୟୀମୟ! ହେ କାଳକୂଟ ବିଷଦଳନ, ହେ ଯମାନ୍ତକ, ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି; ପ୍ରଣତଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛିତ ବର ଦିଅ।

Verse 51

शर्वरीरहितशर्वसर्वगस्वर्गमार्गसुखदापवर्गद । अंधकासुररिपो कपर्दभृत्त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

ହେ ଶର୍ବ, ତମୋରହିତ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ! ସ୍ୱର୍ଗମାର୍ଗସୁଖଦାତା ଓ ଅପବର୍ଗ (ମୋକ୍ଷ)ଦାତା! ହେ ଅନ୍ଧକାସୁର-ଶତ୍ରୁ, ହେ ଜଟାଧାରୀ, ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି; ପ୍ରଣତଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛିତ ବର ଦିଅ।

Verse 52

शंकरोग्रगिरिजापते पते विश्वनाथविधिविष्णु संस्तुत । वेदवेद्यविदिताऽखिलेंगि तत्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

ହେ ଶଙ୍କର, ହେ ଉଗ୍ର ପ୍ରଭୁ, ହେ ଗିରିଜାପତି, ହେ ପତେ! ହେ ବିଶ୍ୱନାଥ, ବିଧି-ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଂସ୍ତୁତ! ବେଦବେଦ୍ୟ, ସର୍ବାଙ୍ଗରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱସ୍ୱରୂପ, ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି; ପ୍ରଣତଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛିତ ବର ଦିଅ।

Verse 53

विश्वरूपपररूप वर्जितब्रह्मजिह्मरहितामृतप्रद । वाङमनोविषयदूरदूरगत्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

ହେ ଅମୃତସମ ଅମରତ୍ୱଦାତା! ସୀମିତ ‘ବ୍ରହ୍ମ’ ଧାରଣାର ବକ୍ରତାରୁ ମୁକ୍ତ! ବିଶ୍ୱରୂପ ଓ ପରରୂପ—ଉଭୟରୁ ପରେ! ବାଣୀ ଓ ମନର ଗୋଚରରୁ ଅତିଦୂର, ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି; ପ୍ରଣତଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛିତ ବର ଦିଅ।

Verse 54

इत्थं परीत्य मार्तंडो मृडं देवं मृडानिकाम् । अथ तुष्टाव प्रीतात्मा शिववामार्धहारिणीम्

ଏଭଳି ମାର୍ତଣ୍ଡ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ମୃଡଦେବ ଶିବ ଓ ମୃଡାନିକା ଦେବୀଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି; ପ୍ରୀତମନେ ଶିବଙ୍କ ବାମାର୍ଧଧାରିଣୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 55

रविरुवाच । देवि त्वदीयचरणांबुजरेणुगौरीं भालस्थलीं वहति यः प्रणतिप्रवीणः । जन्मांतरेपि रजनीकरचारुलेखा तां गौरयत्यतितरां किल तस्य पुंसः

ରବି କହିଲେ—ହେ ଦେବି! ଯେ ପୁରୁଷ ପ୍ରଣାମରେ ପ୍ରବୀଣ, ସେ ତୁମ ପଦ୍ମଚରଣର ରେଣୁରୁ ଜନ୍ମିତ ଗୌରୀ ଆଭାକୁ ନିଜ ଲଲାଟରେ ଧାରଣ କରେ। ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଭାଳରେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ରେଖା ସେଇ ଚିହ୍ନକୁ ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରେ।

Verse 56

श्रीमंगले सकलमंगलजन्मभूमे श्रीमंगले सकलकल्मषतूलवह्ने । श्रीमंगले सकलदानवदर्पहंत्रि श्रीमंगलेऽखिलमिदं परिपाहि विश्वम्

ହେ ଶ୍ରୀମଙ୍ଗଳେ! ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ଜନ୍ମଭୂମି! ହେ ଶ୍ରୀମଙ୍ଗଳେ! ପାପରୂପ କପାସ ଢେରକୁ ଦହିଦେବା ଅଗ୍ନି! ହେ ଶ୍ରୀମଙ୍ଗଳେ! ସମସ୍ତ ଦାନବଙ୍କ ଦର୍ପହନ୍ତ୍ରୀ! ହେ ଶ୍ରୀମଙ୍ଗଳେ—ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ରକ୍ଷା କର।

Verse 57

विश्वेश्वरि त्वमसि विश्वजनस्य कर्त्री त्वं पालयित्र्यसि तथा प्रलयेपिहंत्री । त्वन्नामकीर्तनसमुल्लसदच्छपुण्या स्रोतस्विनी हरति पातककूलवृक्षान्

ହେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରୀ! ତୁମେ ହେଉଛ ଜଗତ୍‌ଜନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ରୀ; ତୁମେ ପାଳୟିତ୍ରୀ, ଏବଂ ପ୍ରଳୟରେ ସଂହାରିଣୀ ମଧ୍ୟ। ତୁମ ନାମକୀର୍ତ୍ତନରେ ଉଦ୍‌ଭାସିତ ପୁଣ୍ୟର ନିର୍ମଳ ଦୀପ୍ତ ସ୍ରୋତସ୍ୱିନୀ ପାପସମୂହରୂପ ବୃକ୍ଷବନକୁ ମୂଳସହିତ ଉପାଡ଼ି ଦିଏ।

Verse 58

मातर्भवानि भवती भवतीव्रदुःखसंभारहारिणि शरण्यमिहास्ति नान्या । धन्यास्त एव भुवनेषु त एव मान्या येषु स्फुरेत्तवशुभः करुणाकटाक्षः

ହେ ମାତା ଭବାନୀ! ତୀବ୍ର ଦୁଃଖର ଭାରୀ ସଂଭାରକୁ ହରିନେବାଳୀ ତୁମେ ଏକା; ଏଠାରେ ତୁମ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶରଣ ନାହିଁ। ଯାହାଙ୍କ ଉପରେ ତୁମ ଶୁଭ କରୁଣାକଟାକ୍ଷ ଝଲମଲ କରେ, ସେମାନେ ହିଁ ଲୋକେ ଧନ୍ୟ ଓ ସେମାନେ ହିଁ ମାନ୍ୟ।

Verse 59

ये त्वा स्मरंति सततं सहजप्रकाशां काशीपुरीस्थितिमतीं नतमोक्षलक्ष्मीम् । तान्संस्मरेत्स्मरहरो धृतशुद्धबुद्धीन्निर्वाणरक्षणविचक्षणपात्रभूतान्

ଯେମାନେ ତୁମକୁ ସଦା ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି—ସହଜପ୍ରକାଶା, କାଶୀପୁରୀରେ ଅବସ୍ଥିତା, ନମସ୍କାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ମୋକ୍ଷଲକ୍ଷ୍ମୀ—ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରହର ଶିବ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିସ୍ମରଣ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ନିର୍ବାଣ-ରକ୍ଷାରେ ନିପୁଣ ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।

Verse 60

मातस्तवांघ्रियुगलं विमलं हृदिस्थं यस्यास्ति तस्य भुवनं सकलं करस्थम् । यो नामतेज एति मंगलगौरि नित्यं सिद्ध्यष्टकं न परिमुंचति तस्य गेहम्

ମାତା! ଯାହାର ହୃଦୟରେ ତୁମ ନିର୍ମଳ ପାଦଯୁଗଳ ବିରାଜେ, ତାହା ପାଇଁ ସମଗ୍ର ଜଗତ ଯେନ କରତଳସ୍ଥ। ହେ ମଙ୍ଗଳଗୌରୀ! ଯେ ନିତ୍ୟ ତୁମ ନାମତେଜକୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ, ତାହାର ଗୃହକୁ ଅଷ୍ଟସିଦ୍ଧି ଛାଡ଼େ ନାହିଁ।

Verse 61

त्वं देवि वेदजननी प्रणवस्वरूपा गायत्र्यसि त्वमसि वै द्विजकामधेनुः । त्वं व्याहृतित्रयमिहाऽखिलकर्मसिद्ध्यै स्वाहास्वधासि सुमनः पितृतृप्तिहेतुः

ଦେବୀ! ତୁମେ ବେଦଜନନୀ, ପ୍ରଣବ (ଓଁ) ସ୍ୱରୂପା। ତୁମେ ଗାୟତ୍ରୀ; ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାମଧେନୁ ସମାନ। ସମସ୍ତ କର୍ମସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ତୁମେ ତ୍ରିବ୍ୟାହୃତି (ଭୂଃ ଭୁବଃ ସ୍ୱଃ); ତୁମେ ‘ସ୍ୱାହା’ ଓ ‘ସ୍ୱଧା’—ଦେବ ଓ ପିତୃତୃପ୍ତିର କାରଣ, ହେ ସୁମନା!

Verse 62

गौरि त्वमेव शशिमौलिनि वेधसि त्वं सावित्र्यसि त्वमसि चक्रिणि चारुलक्ष्मीः । काश्यां त्वमस्यमलरूपिणि मोक्षलक्ष्मीस्त्वं मे शरण्यमिह मंगलगौरि मातः

ହେ ଗୌରୀ! ଶଶିମୌଳି ଶିବଙ୍କ ସହ ତୁମେ ହିଁ; ବେଧସ୍ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ହିଁ; ତୁମେ ସାବିତ୍ରୀ; ଚକ୍ରଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ତୁମେ ଚାରୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ। କାଶୀରେ, ହେ ଅମଲରୂପିଣୀ, ତୁମେ ମୋକ୍ଷଲକ୍ଷ୍ମୀ। ହେ ମଙ୍ଗଳଗୌରୀ ମାତା, ଏଠି ତୁମେ ହିଁ ମୋର ଶରଣ।

Verse 63

स्तुत्वेति तां स्मरहरार्धशरीरशोभां श्रीमंगलाष्टक महास्तवनेन भानुः । देवीं च देवमसकृत्परितः प्रणम्य तूष्णीं बभूव सविता शिवयोः पुरस्तात्

ସ୍ମରହରଙ୍କ ଅର୍ଧଶରୀରରୂପେ ଶୋଭିତ ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ‘ଶ୍ରୀମଙ୍ଗଳାଷ୍ଟକ’ ନାମକ ମହାସ୍ତବରେ ସ୍ତୁତି କରି, ଭାନୁ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ଦେବୀ ଓ ଦେବଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ପରେ ଶିବ-ଶିବାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନିରବ ହୋଇ ରହିଲେ।

Verse 64

देवदेव उवाच । उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते प्रसन्नोस्मि महामते । मित्रमन्नेत्रगो नित्यं प्रपश्ये तच्चराचरम्

ଦେବଦେବ (ଶିବ) କହିଲେ—ଉଠ, ଉଠ; ତୋର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ହେ ମହାମତି। ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ମିତ୍ରରୂପେ ତୋର ନେତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ସେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତକୁ ମୁଁ ସଦା ଦେଖୁଛି।

Verse 65

मम मूर्तिर्भवान्सूर्य सर्वज्ञो भव सर्वगः । सर्वेषां महसां राशिः सर्वेषां सर्वकर्मवित्

ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତୁମେ ମୋର ମୂର୍ତ୍ତି ହେଉ। ସର୍ବଜ୍ଞ ହେଉ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ହେଉ। ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଆଲୋକ-ତେଜର ନିଧି ହେଉ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ କର୍ମର ଜ୍ଞାତା ହେଉ।

Verse 66

सर्वेषां सर्वदुःखानि भक्तानां त्वं निराकुरु । त्वया नाम्नां चतुःषष्ट्या यदष्टकमुदीरितम्

ତୁମେ ସମସ୍ତ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନିବାରଣ କର। ଏବଂ ତୁମେ ଚଉଷଠି ନାମ ଦ୍ୱାରା ଯେ ଅଷ୍ଟକ (ଆଠ ଶ୍ଲୋକର ସ୍ତୋତ୍ର) ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛ…

Verse 67

अनेन मां परिष्टुत्य नरो मद्भक्तिमाप्स्यति । अष्टकं मंगलागौर्या मंगलाष्टकसंज्ञकम्

ଏହାଦ୍ୱାରା ମୋତେ ସ୍ତୁତି କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ମୋର ଭକ୍ତି ପାଇବ। ଏହା ମଙ୍ଗଳାଗୌରୀଙ୍କ ଅଷ୍ଟକ; ଏହାର ନାମ ‘ମଙ୍ଗଳାଷ୍ଟକ’।

Verse 68

अनेन मंगलागौरीं स्तुत्वा मंगलमाप्स्यति । चतुःषष्ट्यष्टकं स्तोत्रं मंगलाष्टकमेव च

ଏହାଦ୍ୱାରା ମଙ୍ଗଳାଗୌରୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ମଙ୍ଗଳ (ଶୁଭତା) ପାଇବ। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ‘ଚତୁଃଷଷ୍ଟ୍ୟଷ୍ଟକ’; ଏହାହିଁ ନିଶ୍ଚୟ ‘ମଙ୍ଗଳାଷ୍ଟକ’।

Verse 69

एतत्स्तोत्रवरं पुण्यं सर्वपातकनाशनम् । दूरदेशांतरस्थोपि जपन्नित्यं नरोत्तमः

ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟ ସ୍ତୋତ୍ର ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ। ଦୂରଦେଶରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ନିତ୍ୟ ଜପ କରେ, ସେ ଏହାର ପବିତ୍ର ଫଳ ପାଏ।

Verse 70

त्रिसंध्यं परिशुद्धात्मा काशीं प्राप्स्यति दुर्लभाम् । अनेन स्तोत्रयुग्मेन जप्तेन प्रत्यहं नृभिः

ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର-ଯୁଗଳକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଜପ କରି, ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ, ପରିଶୁଦ୍ଧଚିତ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଦୁର୍ଲଭ କାଶୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 71

ध्रुवदैनंदिनं पापं क्षालितं नात्र संशयः । न तस्य देहिनो देहे जातु चित्किल्बिषस्थितिः

ଦୈନନ୍ଦିନ ନିଶ୍ଚିତ ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ଧୋଇଯାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏମିତି ଦେହୀର ଦେହରେ କେବେ ପାପର ଲେଶ ମଧ୍ୟ ରହେନାହିଁ।

Verse 72

त्रिकालं योजयेन्नित्यमेतत्स्तोत्रद्वयंशुभम् । किंजप्तैर्बहुभिः स्तोत्रैश्चंचलश्रीप्रदैर्नृणाम्

ଏହି ଶୁଭ ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱୟକୁ ତ୍ରିକାଳେ ନିତ୍ୟ ଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ। କେବଳ ଚଞ୍ଚଳ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା ଅନେକ ସ୍ତୋତ୍ର ଜପ କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ କି ଲାଭ?

Verse 73

एतत्स्तोत्रद्वयं दद्यात्काश्यां नैःश्रेयसीं श्रियम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन मानवैर्मोक्षकांक्षिभिः

ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱୟ କାଶୀରେ ନୈଃଶ୍ରେୟସୀ—ମୋକ୍ଷମାର୍ଗଦାୟିନୀ—ଶ୍ରୀ ପ୍ରଦାନ କରେ। ତେଣୁ ମୋକ୍ଷକାଙ୍କ୍ଷୀ ମାନବମାନେ ସର୍ବ ପ୍ରୟାସରେ ଏହାକୁ ଧାରଣ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 74

एतत्स्तोत्रद्वयं जप्यं त्यक्त्वा स्तोत्राण्यनेकशः । प्रपंच आवयोरेव सर्व एष चराचरः

ଅନେକ ସ୍ତୋତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରି ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର-ଦ୍ୱୟକୁ ହିଁ ଜପ କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ୍ ସତ୍ୟରେ ସେଇ ଦୁଇ (ଦେବତତ୍ତ୍ୱ)ଙ୍କର ପ୍ରପଞ୍ଚରୂପ ପ୍ରକାଶ।

Verse 75

तदावयोःस्तवादस्मान्निष्प्रपंचो जनो भवेत् । समृद्धिमाप्य महतीं पुत्रपौत्रवतीमिह

ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ସ୍ତବରୂପ ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରପଞ୍ଚ-ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏବଂ ଏଠାରେ ମହା ସମୃଦ୍ଧି ପାଇ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 76

अंते निर्वाणमाप्नोति जपन्स्तोत्रमिदं नरः । अन्यच्च शृणु सप्ताश्व ग्रहराज दिवाकर

ଶେଷରେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଜପ କରୁଥିବା ନର ନିର୍ବାଣ ପାଏ। ଆଉ ଶୁଣ—ହେ ସପ୍ତାଶ୍ୱ, ହେ ଗ୍ରହରାଜ, ହେ ଦିବାକର!

Verse 77

त्वया प्रतिष्ठितं लिंगं गभस्तीश्वरसंज्ञितम् । सेवितं भक्तिभावेन सर्वसिद्धिसमर्पकम्

ତୁମେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିବା ‘ଗଭସ୍ତୀଶ୍ୱର’ ନାମକ ଲିଙ୍ଗ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସେବିତ ହୁଏ ଏବଂ ସେ ସର୍ବ ସିଦ୍ଧି-ସମ୍ପଦା ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 78

त्वया गभस्तिमालाभिश्चांपेयांबुजकांतिभिः । यदर्चित्वैश्वरं लिंगं सर्वभावेन भास्कर

ହେ ଭାସ୍କର! ଚାମ୍ପକ ଓ ପଦ୍ମର କାନ୍ତି ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ କିରଣମାଳାଦ୍ୱାରା, ସର୍ବଭାବ ଅର୍ପଣ କରି, ତୁମେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଲିଙ୍ଗକୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିଥିଲ।

Verse 79

गभस्तीश्वर इत्याख्यां ततो लिंगमवाप्स्यति । अर्चयित्वा गभस्तीशं स्नात्वा पंचनदे नरः

ତତଃ ସେହି ଲିଙ୍ଗ ‘ଗଭସ୍ତୀଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ। ଗଭସ୍ତୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି ପଞ୍ଚନଦେ ସ୍ନାନ କଲେ ଭକ୍ତ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ।

Verse 80

न जातु जायते मातुर्जठरे धूतकल्मषः । इमां च मंगलागौरीं नारी वा पुरुषोपि वा

ଯାହାର ପାପ ଧୋଇଯାଇଛି ସେ କେବେ ମାତୃଗର୍ଭରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଉନାହିଁ। ଏହି ମଙ୍ଗଳାଗୌରୀ ବ୍ରତ ନାରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ—ଯେ କେହି କରିପାରେ।

Verse 81

चैत्रशुक्लतृतीयायामुपोषणपरायणः । महोपचारैः संपूज्य दुकूलाभरणादिभिः

ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତୃତୀୟା ତିଥିରେ ଉପବାସନିଷ୍ଠ ହୋଇ, ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ ଆଦି ମହୋପଚାରରେ ମଙ୍ଗଳାଗୌରୀଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 82

रात्रौ जागरणं कृत्वा गीतनृत्यकथादिभिः । प्रातः कुमारीः संपूज्य द्वादशाच्छादनादिभिः

ରାତିରେ ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, କଥା ଆଦିରେ ଜାଗରଣ କରି, ପ୍ରଭାତେ ବାରୋଟି କୁମାରୀଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର-ଆଚ୍ଛାଦନ ଆଦି ଦାନ ସହିତ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 83

संभोज्यपरमान्नाद्यैर्दत्त्वान्येभ्योपि दक्षिणाम् । होमं कृत्वा विधानेन जातवेदस इत्यृचा

ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅନ୍ନାଦିରେ (ସମ୍ମାନିତମାନଙ୍କୁ) ଭୋଜନ କରାଇ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ‘ଜାତବେଦସଃ…’ ଆରମ୍ଭ ଋଚାଦ୍ୱାରା ବିଧିମତେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 84

अष्टोत्तरशताभिश्च तिलाज्याहुतिभिः प्रगे । एकं गोमिथुनं दत्त्वा ब्राह्मणाय कुटुंबिने

ପ୍ରଭାତେ ତିଳ ଓ ଘୃତର ୧୦୮ ଆହୁତି ଦେଇ, ଗୃହସ୍ଥ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗୋମିଥୁନ (ଗାଈର ଯୁଗଳ) ଦାନ କଲେ ଏହି ବିଧି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 85

श्रद्धया समलंकृत्य भूषणैर्द्विजदंपती । भोजयित्वा महार्हान्नैः प्रीयेतां मंगलेश्वरौ

ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଭୂଷଣରେ ଅଲଙ୍କୃତ କରି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅନ୍ନରେ ଭୋଜନ କରାଇଲେ ମଙ୍ଗଳେଶ୍ୱର (ଓ ମଙ୍ଗଳା) ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 86

इति मंत्रं समुच्चार्य प्रातः कृत्वाथ पारणम् । न दुर्भगत्वमाप्नोति न दारिद्र्यं कदाचन

ଏହିପରି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପ୍ରଭାତେ ପାରଣ (ସମାପନ ଭୋଜନ) କଲେ, କେବେ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଆସେନାହିଁ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ମଧ୍ୟ କଦାପି ହୁଏନାହିଁ।

Verse 87

न वै संतानविच्छित्तिं भोगोच्छित्तिं न जातुचित् । स्त्री वैधव्यं न चाप्नोति न नायोषिद्वियोगभाक्

ସନ୍ତାନର ବିଚ୍ଛେଦ ହୁଏନାହିଁ, ଭୋଗସୁଖର କ୍ଷୟ ମଧ୍ୟ କେବେ ହୁଏନାହିଁ। ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ବୈଧବ୍ୟ ଆସେନାହିଁ, ଓ ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ପତ୍ନୀ-ବିୟୋଗର ଭାଗୀ ହୁଏନାହିଁ।

Verse 88

पापानि विलयं यांति पुण्यराशिश्च लभ्यते । अपि वंध्या प्रसूयेत कृत्वैतन्मंगलाव्रतम्

ପାପଗୁଡ଼ିକ ଲୟ ପାଉଛି ଓ ପୁଣ୍ୟରାଶି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ଏହି ମଙ୍ଗଳା-ବ୍ରତ କଲେ ବନ୍ଧ୍ୟା ସ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତାନ ପ୍ରସବ କରିପାରେ।

Verse 89

एतद्व्रतस्य करणात्कुरूपत्वं न जातुचित् । कुमारी विंदतेत्यंतं गुणरूपयुतं पतिम्

ଏହି ବ୍ରତ କରିଲେ କେବେ ମଧ୍ୟ କୁରୂପତା ଜନ୍ମେ ନାହିଁ। କୁମାରୀ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଓ ମନୋହର ରୂପଯୁକ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପତିକୁ ପାଏ।

Verse 90

कुमारोपि व्रतं कृत्वा विंदति स्त्रियमुत्तमाम् । संति व्रतानि बहुशो धनकामप्रदानि च

ଯୁବକ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ କରି ଉତ୍ତମ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ପାଏ। ଧନ ଓ ଇଚ୍ଛିତ ଭୋଗ ପ୍ରଦାନକାରୀ ଅନେକ ବ୍ରତ ଅଛି।

Verse 91

नाप्नुयुर्जातुचित्तानि मंगलाव्रततुल्यताम् । कर्तव्या चाब्दिकी यात्रा मधौ तस्यां तिथौ नरैः

ସେହି ଅନ୍ୟ ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକ କେବେ ମଧ୍ୟ ମଙ୍ଗଳାବ୍ରତ ସମାନ ହୁଏ ନାହିଁ। ମଧୁ ମାସର ସେହି ତିଥିରେ ଲୋକମାନେ ବାର୍ଷିକ ଯାତ୍ରା-ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 92

सर्वविघ्नप्रशांत्यर्थं सदा काशीनिवासिभिः । अपरं द्युमणे वच्मि तव चात्र तपस्यतः

ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ କାଶୀନିବାସୀମାନେ ଏହା ସଦା କରିବା ଉଚିତ। ହେ ଦ୍ୟୁମଣି, ଏଠାରେ ତପ କରୁଥିବା ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଆଉ କିଛି କହୁଛି।

Verse 93

मयूखा एव खे दृष्टा न च दृष्टं कलेवरम् । मयूखादित्य इत्याख्या ततस्ते दितिनंदन

ଆକାଶରେ କେବଳ କିରଣମାନେ ଦେଖାଗଲେ, ଦେହରୂପ ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ। ତେଣୁ, ହେ ଦିତିନନ୍ଦନ, ‘ମୟୂଖାଦିତ୍ୟ’ ନାମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

Verse 94

त्वदर्चनान्नृणां कश्चिन्न व्याधिः प्रभविष्यति । भविष्यति न दारिद्र्यं रविवारे त्वदीक्षणात्

ତୁମ ଅର୍ଚ୍ଚନାରୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ କୌଣସି ବ୍ୟାଧି ପ୍ରଭବିତ ହୁଏ ନାହିଁ; ଏବଂ ରବିବାର ତୁମ ଦର୍ଶନରୁ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 95

इत्थं मयूखादित्यस्य शिवो दत्त्वा बहून्वरान् । तत्रैवांतर्हितो भूतो रविस्तत्रैव तस्थिवान्

ଏଭଳି ଶିବ ମୟୂଖାଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ବହୁ ବର ଦେଇ ସେଠାରେଇ ଅନ୍ତର୍ହିତ ହେଲେ; ଏବଂ ରବି (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ସେଠାରେଇ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରହିଲେ।

Verse 96

श्रुत्वाख्यानमिदं पुण्यं मयूखादित्यसंश्रयम् । द्रौपदादित्यसहितं नरो न निरयं व्रजेत्

ମୟୂଖାଦିତ୍ୟସଂଶ୍ରୟ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଆଖ୍ୟାନକୁ, ଦ୍ରୌପଦାଦିତ୍ୟସହିତ, ଯେ ଶୁଣେ ସେ ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ।