Adhyaya 25

Verse 1

व्यास उवाच । शृणु सूत प्रवक्ष्यामि कथां कलशजन्मनः । यामाकर्ण्य नरो भूयाद्विरजा ज्ञानभाजनम्

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ହେ ସୂତ, ଶୁଣ; ମୁଁ କଳଶଜନ୍ମା (ଅଗସ୍ତ୍ୟ)ଙ୍କ କଥା କହିବି। ତାହା ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ନିର୍ମଳ ହୋଇ ଜ୍ଞାନର ପାତ୍ର ହୁଏ।

Verse 2

गिरिं प्रदक्षिणीकृत्य श्रीसंज्ञं कलशोद्भवः । सपत्नीको ददर्शाथ रम्यं स्कंदवनं महत्

‘ଶ୍ରୀ’ ନାମକ ପର୍ବତକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି କଳଶୋଦ୍ଭବ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ପତ୍ନୀସହ ତାହା ପରେ ରମ୍ୟ ଓ ବିଶାଳ ସ୍କନ୍ଦବନ ଦେଖିଲେ।

Verse 3

सर्वर्तं कुसुमाढ्यं च रसवत्फलपादपम् । सुसेव्य कंदमूलाढ्यं सुवल्कलमहीरुहम्

ସେ ବନ ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ପୁଷ୍ପସମୃଦ୍ଧ, ରସାଳ ଫଳଧାରୀ ବୃକ୍ଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ; ସହଜେ ଗମ୍ୟ, କନ୍ଦମୂଳ ପ୍ରଚୁର, ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ବଲ୍କଳଧାରୀ ମହାବୃକ୍ଷରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 4

निवीतश्वापदगणं ससरित्पल्वलावृतम् । स्वच्छ गंभीरकासारं सारं सर्वभुवः परम्

ସେ ବନ ବନ୍ୟପଶୁମାନଙ୍କ ଦଳରୁ ମୁକ୍ତ, ନଦୀ ଓ ପଦ୍ମପଲ୍ୱଳଦ୍ୱାରା ଘେରା; ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ଗଭୀର ସରୋବରରେ ଯୁକ୍ତ—ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଭୂଭାଗମଧ୍ୟରେ ଏହା ପରମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ ଥିଲା।

Verse 5

नानापतत्रिसंघुष्टं नानामुनिजनोषितम् । तपःसंकेतनिलयमिवैकं संपदां पदम्

ସେ ସ୍ଥାନ ନାନାପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ କଲରବରେ ଗୁଞ୍ଜିତ ଥିଲା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ମୁନିଗଣଙ୍କ ନିବାସରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ତାହା ଯେନ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ନିୟତ ଏକମାତ୍ର ଧାମ ଓ ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧିର ଏକ ଆସନ ପରି ପ୍ରତୀତ ହେଲା।

Verse 6

लोहितो नाम तत्रास्ति गिरिः स्वर्णगिरिप्रभः । सुकंदरप्रस्रवणः स्वसानु शिखरप्रभः

ସେଠାରେ ‘ଲୋହିତ’ ନାମକ ଏକ ପର୍ବତ ଥିଲା, ଯାହା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶିଖର ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ। ତାହାରେ ସୁନ୍ଦର କନ୍ଦରା ଓ ପ୍ରବାହମାନ ପ୍ରସ୍ରବଣ ଥିଲା, ଏବଂ ନିଜ ସାନୁ-ଶିଖରର ପ୍ରଭାରେ ଝଲମଲ କରୁଥିଲା।

Verse 7

कैलासस्यैकशकलं कर्मभूमाविहागतम् । तपस्तप्तुमिव प्रोच्चैर्नानाश्चर्यसमन्वितम्

ତାହା ଯେନ କୈଲାସର ଏକ ଖଣ୍ଡ ମାତ୍ର କର୍ମଭୂମିକୁ ଏଠାରେ ଆସିପହଞ୍ଚିଛି। ଉଚ୍ଚରେ ଉଦ୍ଧତ, ନାନା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ସମନ୍ୱିତ—ଯେନ ତପସ୍ୟା କରିବା ପାଇଁ ହିଁ ନିର୍ମିତ।

Verse 8

तत्राद्राक्षीन्मुनिश्रेष्ठोऽगस्त्यः साक्षात्षडाननम् । प्रणम्य दंडवद्भूमौ सपत्नीको महातपाः

ସେଠାରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ସାକ୍ଷାତ୍ ଷଡାନନ (ସ୍କନ୍ଦ)ଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ। ସେ ମହାତପସ୍ବୀ ପତ୍ନୀସହିତ ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ପଡ଼ିଲେ।

Verse 9

तुष्टाव गिरिजासूनुं सूक्तैः श्रुतिसमुद्भवैः । तथा स्वकृतया स्तुत्या प्रबद्ध करसंपुटः

କରଯୁଗଳ ଯୋଡ଼ି ସେ ଗିରିଜାସୁତ (ସ୍କନ୍ଦ)ଙ୍କୁ ଶ୍ରୁତିଜନ୍ୟ ସୂକ୍ତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି କଲେ; ଏବଂ ନିଜେ ରଚିତ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।

Verse 10

अगस्तिरुवाच । नमोस्तु वृंदारकवृंदवंद्य पादारविंदाय सुधाकराय । षडाननायामितविक्रमाय गौरीहृदानंदसमुद्भवाय

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ଦେବବୃନ୍ଦ ଯାହାଙ୍କ ପଦ୍ମଚରଣକୁ ବନ୍ଦନା କରେ, ଚନ୍ଦ୍ରସମ ଶୀତଳ କୃପାମୟ ପ୍ରଭୁ, ଅମିତ ବିକ୍ରମଶାଳୀ ଷଡାନନ, ଏବଂ ଗୌରୀହୃଦୟର ଆନନ୍ଦରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ସ୍ୱରୂପକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 11

नमोस्तु तुभ्यं प्रणतार्तिहंत्रे कर्त्रे समस्तस्य मनोरथानाम् । दात्रे रथानां परतारकस्य हंत्रे प्रचंडासुर तारकस्य

ତୁମକୁ ନମସ୍କାର—ଯିଏ ପ୍ରଣତ ଭକ୍ତଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତି ନାଶ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ମନୋରଥ ପୂରଣ କରନ୍ତି, ପରମ ତାରକଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଦାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଅସୁର ତାରକକୁ ସଂହାର କରନ୍ତି।

Verse 12

अमूर्तमूर्ताय सहस्रमूर्तये गुणाय गुण्याय परात्पराय । अपारपाराय परापराय नमोस्तु तुभ्यं शिखिवाहनाय

ତୁମକୁ ନମସ୍କାର—ତୁମେ ନିରାକାର ମଧ୍ୟ, ସାକାର ମଧ୍ୟ; ସହସ୍ର ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ; ଗୁଣସ୍ୱରୂପ ଓ ଗୁଣ୍ୟର ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ; ପରାତ୍ପର; ଯାହାଙ୍କ ପାର ଅପାର; ପର-ଅପର ଉଭୟରୁ ଅତୀତ—ହେ ଶିଖିବାହନ, ପ୍ରଣାମ।

Verse 13

नमोस्तु ते ब्रह्मविदांवराय दिगंबरायांबर संस्थिताय । हिरण्यवर्णाय हिरण्यबाहवे नमो हिरण्याय हिरण्यरेतसे

ତୁମକୁ ନମସ୍କାର—ବ୍ରହ୍ମବିଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦିଗମ୍ବର ତପସ୍ବୀ, ଆକାଶେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ, ସୁବର୍ଣ୍ଣବାହୁ—ସୁବର୍ଣ୍ଣସ୍ୱରୂପ, ସୁବର୍ଣ୍ଣତେଜ ଓ ସୃଜନଶକ୍ତିଯୁକ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 14

तपःस्वरूपाय तपोधनाय तपःफलानां प्रतिपादकाय । सदा कुमाराय हिमारमारिणे तणीकृतैश्वर्य विरागिणे नमः

ନମସ୍କାର—ତପଃସ୍ୱରୂପ, ତପୋଧନ, ତପସ୍ୟାର ଫଳ ପ୍ରଦାନକାରୀ; ସଦା କୁମାର; ହିମାରର ଶତ୍ରୁ; ଏବଂ ବୈରାଗ୍ୟବାନ, ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ତୃଣସମ।

Verse 15

नमोस्तु तुभ्यं शरजन्मने विभो प्रभातसूर्यारुणदंतपंक्तये । बालाय चाबालपराक्रमाय षाण्मातुरायालमनातुराय

ହେ ବିଭୋ, ଶରଜନ୍ମା ପ୍ରଭୁ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ତୁମ ଦନ୍ତପଙ୍କ୍ତି ପ୍ରଭାତର ଅରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତ। ବାଳ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଅବାଳ ପରାକ୍ରମୀ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ; ଷାଣ୍ମାତୁର—ଛଅ ମାତାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସର୍ବସମର୍ଥ ଓ ଅବ୍ୟାକୁଳ ତୁମକୁ ବନ୍ଦନା।

Verse 16

मीढुष्टमायोत्तरमीढुषे नमो नमो गणानां पतये गणाय । नमोस्तु ते जन्मजरातिगाय नमो विशाखाय सुशक्तिपाणये

ଅତ୍ୟଧିକ ଦାତା ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାତା—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଗଣମାନଙ୍କ ପତି, ସ୍ୱୟଂ ଗଣସ୍ୱରୂପ—ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଣାମ। ଜନ୍ମ ଓ ଜରାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ବିଶାଖ, ଯାହାଙ୍କ ହାତରେ ପ୍ରବଳ ଶକ୍ତି (ବେଳ) ଅଛି—ତୁମକୁ ବନ୍ଦନା।

Verse 17

सर्वस्य नाथस्य कुमारकाय क्रौंचारये तारकमारकाय । स्वाहेय गांगेय च कार्तिकेय शैवेय तुभ्यं सततं नमोऽस्तु

ସର୍ବର ନାଥ କୁମାରଙ୍କୁ, କ୍ରୌଞ୍ଚ-ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ, ତାରକ-ମାରକଙ୍କୁ—ନିତ୍ୟ ନମସ୍କାର। ସ୍ୱାହାପୁତ୍ର, ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର, କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ଶୈବବଂଶଜ—ତୁମକୁ ସଦା ପ୍ରଣାମ।

Verse 18

इत्थं परिष्टुत्य स कार्तिकेयं नमो नमस्त्वित्यभिभाषमाणः । द्विस्त्रिःपरिक्रम्य पुरो विवेश स्थितो मुनीशोपविशेति चोक्तः

ଏଭଳି କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, “ନମୋ ନମସ୍ତେ” ବୋଲି କହୁଥିବା ସେ, ଦୁଇ-ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ପରେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରବେଶ କଲା। ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିବାକୁ—“ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର, ଉପବିଶ” ବୋଲି କୁହାଗଲା।

Verse 19

कार्तिकेय उवाच । क्षेमोस्ति कुंभज मुने त्रिदशैकसहायकृत् । जाने त्वामिह संप्राप्तं तथा विंध्याचलोन्नतिम्

କାର୍ତ୍ତିକେୟ କହିଲେ—ହେ କୁମ୍ଭଜ ମୁନି, ତୁମର କ୍ଷେମ ହେଉ। ଦେବମାନଙ୍କୁ ସହାୟତା କରିଥିବା ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ—ଏହା ମୁଁ ଜାଣେ; ଏବଂ ବିନ୍ଧ୍ୟାଚଳର ଉନ୍ନତିର ବିଷୟଟି ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଜଣା।

Verse 20

अविमुक्ते महाक्षेत्रे क्षेमं त्र्यक्षेण रक्षिते । यत्र क्षीणायुषां साक्षाद्विरूपाक्षोऽस्ति मोक्षदः

ଅବିମୁକ୍ତ ମହାକ୍ଷେତ୍ରରେ, ତ୍ରିନେତ୍ର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଯେଉଁଠି କ୍ଷେମ ସୁରକ୍ଷିତ, ସେଠାରେ କ୍ଷୀଣାୟୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସାକ୍ଷାତ୍ ବିରୂପାକ୍ଷ (ଶିବ) ମୋକ୍ଷଦାତା ଭାବେ ଅଛନ୍ତି।

Verse 21

भूर्भुवः स्वस्तले वापि न पातालतले मलम् । नोर्ध्वलोके मया दृष्टं तादृक्क्षेत्रं क्वचिन्मुने

ଭୂଃ, ଭୁବଃ, ସ୍ୱଃ ଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ପାତାଳରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଊର୍ଧ୍ୱଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ—ହେ ମୁନେ, ଏପରି କ୍ଷେତ୍ର ମୁଁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଦେଖିନାହିଁ।

Verse 22

अहमेकचरोप्यत्र तत्क्षेत्रप्राप्तये मुने । तप्ये तपांसिनाद्यापि फलेयुर्मे मनोरथाः

ହେ ମୁନେ, ମୁଁ ଏକାକୀ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଇ କ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଆଜି ମଧ୍ୟ ତପ କରୁଛି; ମୋର ମନୋରଥଗୁଡ଼ିକ ଫଳିତ ହେଉନ୍ତୁ।

Verse 23

न तत्पुण्यैर्न तद्दानैर्न तपोभिर्न तज्जपैः । न लभ्यं विविधैर्यज्ञैर्लभ्यमैशादनुग्रहात्

ସେ (କାଶୀ-ପ୍ରାପ୍ତି) କେବଳ ପୁଣ୍ୟରେ ନୁହେଁ, ଦାନରେ ନୁହେଁ, ତପରେ ନୁହେଁ, ଜପରେ ନୁହେଁ, ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହା ଈଶ (ଶିବ)ଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଲଭ୍ୟ।

Verse 24

ईश्वरानुग्रहादेव काशीवासः सुदुर्लभः । सुलभः स्यान्मुने नूनं न वै सुकृतकोटिभिः

କେବଳ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରୁ ହିଁ କାଶୀବାସ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ; ହେ ମୁନେ, କୋଟି କୋଟି ସୁକୃତରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ସୁଲଭ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 25

अन्यैव काचित्सा सृष्टिर्विधातुर्याऽतिरेकिणी । न तत्क्षेत्रगुणान्वक्तुमीश्वरोऽपीश्वरो यतः

ସେ (କାଶୀ) ବିଧାତାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଦିବ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି। ସେ କ୍ଷେତ୍ରର ଗୁଣଗାନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିହେବ ନାହିଁ; କାରଣ ଦେବଦେବ ମହାଦେବ ହିଁ ତାହାର ଅଧିଷ୍ଠାତା ଓ ମୂଳ।

Verse 26

अहो मतेः सुदौर्बल्यमहोभाग्यस्य दौर्विधम् । अहो मोहस्य माहात्म्यं यत्काशीह न सेव्यते

ହାୟ! ମନ ବହୁତ ଦୁର୍ବଳ; ହାୟ! ଭାଗ୍ୟ କେତେ ବିପରୀତ। ହାୟ! ମୋହର ଏମିତି ମାହାତ୍ମ୍ୟ—ଏହି ଲୋକରେ କାଶୀକୁ ସେବା-ଉପାସନା କରାଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 27

शरीरं जीर्यते नित्यं संजीर्यंतींद्रियाण्यपि । आयुर्मृगो मृगयुना कृतलक्ष्यो हि मृत्युना

ଶରୀର ନିତ୍ୟ କ୍ଷୟ ହୁଏ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ରମେ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି। ଆୟୁ ଏକ ମୃଗ; ମୃତ୍ୟୁ-ରୂପ ଶିକାରୀ ତାହାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ରଖିଛି।

Verse 28

सापदं संपदं ज्ञात्वा सापायं कायमुच्चकैः । चपला चपलं चायुर्मत्वा काशीं समाश्रयेत्

ସମ୍ପଦ ଆପଦା-ସହିତ ବୋଲି ଜାଣି, ଏହି କାୟା ଅନେକ ଅପାୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ବୁଝି; ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଆୟୁ ମଧ୍ୟ ଚଞ୍ଚଳ ବୋଲି ଭାବି—କାଶୀର ଆଶ୍ରୟ ନେବା ଉଚିତ।

Verse 29

यावन्नैत्यायुषश्चांतस्तावत्काशी न मुच्यते । कालः कलालवस्यापि संख्यातुं नैव विस्मरेत्

ନିୟତ ଆୟୁର ଅନ୍ତ ଆସିନଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାଶୀକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। କାଳ ତ କଳା-ଲବ ପରି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଂଶମାନଙ୍କ ଗଣନା ମଧ୍ୟ କେବେ ଭୁଲେ ନାହିଁ।

Verse 30

जरानिकटनिक्षिप्ता बाधंते व्याधयो भृशम् । तथापि देहो नानेहो नाहो काशीं समीहते

ଯେତେବେଳେ ଜରା ନିକଟ ଆସି ଘୋର ରୋଗମାନେ ଦେହକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ା ଦିଅନ୍ତି, ତଥାପି କାଶୀକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଦେହ ନ ନିରାଶ ହୁଏ, ନ ଶୋକ କରେ।

Verse 31

तीर्थस्नानेन जप्येन परोपकरणोक्तिभिः । विनार्थं लभ्यते धर्मो धर्मादर्थः स्वयं भवेत्

ତୀର୍ଥସ୍ନାନ, ଜପ ଏବଂ ପରୋପକାରୀ ବଚନ ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ସାଂସାରିକ ବ୍ୟୟ ବିନା ଧର୍ମ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ; ଧର୍ମରୁ ଅର୍ଥ-ସମୃଦ୍ଧି ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମେ।

Verse 32

विनैवार्थार्जनोपायं धर्मादर्थो भवेद्ध्रुवम् । अतोऽर्थचिंतामुत्सृज्य धर्ममेकं समाश्रयेत्

ଧନାର୍ଜନର ସାଧାରଣ ଉପାୟ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମରୁ ଅର୍ଥ ନିଶ୍ଚୟ ମିଳେ। ତେଣୁ ଲାଭଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି କେବଳ ଧର୍ମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 33

धर्मादर्थोऽर्थतः कामः कामात्सर्वसुखोदयः । स्वर्गोपि सुलभो धर्मात्काश्ये का दुर्लभा परम्

ଧର୍ମରୁ ଅର୍ଥ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଅର୍ଥରୁ ଧର୍ମସମ୍ମତ କାମନା ସିଦ୍ଧ ହୁଏ; କାମନାସିଦ୍ଧିରୁ ସମସ୍ତ ସୁଖର ଉଦୟ ହୁଏ। ଧର୍ମରୁ ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ସୁଲଭ—ତେବେ କାଶୀରେ କ’ଣ ଦୁର୍ଲଭ?

Verse 34

उपायत्रयमेवात्र स्थाणुर्निर्वाणकारणम् । शर्वाण्यग्रेव भाणाद्धा परिनिर्णीय सर्वतः

ଏଠାରେ ସ୍ଥାଣୁ (ଶିବ) ମୋକ୍ଷର କାରଣ ଭାବେ ତିନିଟି ଉପାୟକୁ ମାତ୍ର ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି; ଶର୍ବାଣୀ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରି, ନିଜ ବଚନରେ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

Verse 35

पूर्वं पाशुपतो योगस्ततस्तीर्थं सितासितम् । ततोप्येकमनायासमविमुक्तं विमुक्तिदम्

ପ୍ରଥମେ ପାଶୁପତ ଯୋଗ; ପରେ ‘ସିତାସିତ’ ନାମକ ତୀର୍ଥ। କିନ୍ତୁ ଏହାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି ଏକ ସହଜ ପଥ—ଅବିମୁକ୍ତ, ମୋକ୍ଷଦାତା।

Verse 36

श्रीशैल हिमशैलाद्या नानान्यायतनानि च । त्रिदंडधारणंचापि संन्यासः सर्वकर्मणाम्

ଶ୍ରୀଶୈଳ, ହିମଶୈଳ ଆଦି ନାନା ପବିତ୍ର ଧାମ; ଏବଂ ତ୍ରିଦଣ୍ଡ ଧାରଣ, ସମସ୍ତ କର୍ମର ସନ୍ନ୍ୟାସ—ଏହାମଧ୍ୟ (ପଥ) ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 37

तपांसि नानारूपाणि व्रतानि नियमा यमाः । सिंधूनामपि संभेदा अरण्यानि बहून्यपि

ନାନା ପ୍ରକାର ତପ, ବ୍ରତ, ନିୟମ ଓ ଯମ; ନଦୀମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଭେଦ; ଏବଂ ବହୁ ଅରଣ୍ୟ—ଏସବୁ ମଧ୍ୟ (ସାଧନ) ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 38

मानसान्यपि भौमानि धारातीर्थादिकानि च । ऊषराश्चापि पीठानि ह्यच्छिन्नाम्नायपाठनम्

ମାନସ (ଆନ୍ତରିକ) ତୀର୍ଥ ଓ ଭୌମ (ପୃଥିବୀସ୍ଥ) ତୀର୍ଥ—ଧାରାତୀର୍ଥ ଆଦି; କଠୋର ସାଧନାର ପୀଠମାନେ ମଧ୍ୟ; ଏବଂ ଅଛିନ୍ନ ଆମ୍ନାୟ-ପରମ୍ପରାର ପାଠ—ଏସବୁ ମଧ୍ୟ (ସାଧନ) ଅଟେ।

Verse 39

जपश्चापि मनूनां च तथाऽग्निहवनानि च । दानानि नानाक्रतवो देवतोपासनानि च

ମନ୍ତ୍ରଜପ, ଅଗ୍ନିରେ ହବନ, ଦାନ, ନାନା ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞ, ଏବଂ ଦେବତା-ଉପାସନା—ଏସବୁ ମଧ୍ୟ (ଧର୍ମସାଧନ) ଭାବେ ପ୍ରଶଂସିତ।

Verse 40

त्रिरात्रं पंचरात्राणि सांख्ययोगादयस्तथा । विष्णोराराधनं श्रेष्ठं मुक्तयेऽभिहितं किल

ତ୍ରିରାତ୍ର, ପଞ୍ଚରାତ୍ର ବ୍ରତ ଓ ସାଂଖ୍ୟ‑ଯୋଗାଦି ସାଧନ କୁହାଯାଇଛି; ତଥାପି ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ‑ଆରାଧନା ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ ବୋଲି ଘୋଷିତ।

Verse 41

पुर्यश्चापि समाख्यातानृतजंतु विमुक्तिदा । कैवल्यसाधनानीह भवंत्येव विनिश्चितम्

ଦେହଧାରୀ ଜୀବଙ୍କୁ ବିମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ ବୋଲି ପ୍ରଖ୍ୟାତ ପୁଣ୍ୟପୁରୀମାନେ, ଏଠାରେ କୈବଲ୍ୟସାଧନ ହେବା ନିଶ୍ଚିତ—ଏହା ଦୃଢ଼ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ।

Verse 42

एतानि यानि प्रोक्तानि काशीप्राप्तिकराणि च । प्राप्य काशीं भवेन्मुक्तो जंतुर्नान्यत्रकुत्रचित्

କାଶୀପ୍ରାପ୍ତିକର ବୋଲି ଯେଉଁ ସାଧନଗୁଡ଼ିକ କୁହାଯାଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା କାଶୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଜୀବ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଏପରି ନୁହେଁ।

Verse 43

अतएव हि तत्क्षेत्रं पवित्रमतिचित्रकृत् । विश्वेशितुः प्रियनित्यं विष्वग्ब्रह्माण्डमंडले

ଏହି କାରଣରୁ ସେ କ୍ଷେତ୍ର ପରମ ପବିତ୍ର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ; ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମଣ୍ଡଳରେ ତାହା ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସଦା ପ୍ରିୟ।

Verse 44

इदमेव हि तत्क्षेत्रं कुशलप्रश्नकारणम् । एह्येहि देहि मे स्पर्शं निजगात्रस्य सुव्रत

ଏହିଏ ସେ କ୍ଷେତ୍ର, ଯାହା କୁଶଳ‑ମଙ୍ଗଳ ପଚାରିବାର କାରଣ। ଆସ, ଆସ—ହେ ସୁବ୍ରତ! ନିଜ ଦେହର ସ୍ପର୍ଶ ମୋତେ ଦିଅ।

Verse 46

त्रिरात्रमपिये काश्यां वसंति नियतेंद्रियाः । तेषां पुनंति नियतं स्पृष्टाश्चरणरेणवः

ଯେମାନେ କାଶୀରେ କେବଳ ତିନି ରାତି ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟସଂୟମରେ ବସନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଦଧୂଳିର ସ୍ପର୍ଶ ମଧ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରେ।

Verse 47

त्वं तु तत्र कृतावासः कृतपुण्यमहोच्चयः । उत्तरप्रवहा स्नान जातपिंगलमूर्धजः

କିନ୍ତୁ ତୁମେ ସେଠାରେ ବାସ କରି ମହାପୁଣ୍ୟର ସଞ୍ଚୟ କରିଛ; ଉତ୍ତରପ୍ରବାହାରେ ସ୍ନାନ କରିବାରୁ ତୁମ କେଶ ପିଙ୍ଗଳ (ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ) ହୋଇଛି।

Verse 48

तव तत्र तु यत्कुंडमगस्तीश्वरसन्निधौ । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च कृतसर्वोदकक्रियः

ଏବଂ ସେଠାରେ ଅଗସ୍ତୀଶ୍ୱରଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଥିବା ତୁମ କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି ତାହାର ଜଳ ପାନ କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ଉଦକକ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ କରିଥିବା ବୋଲି ଗଣ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 49

पितॄन्पिंडैः समभ्यर्च्य श्रद्धाश्राद्धविधानतः । कृत्यकृत्यो भवेज्जंतुर्वाराणस्याः फलं लभेत्

ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଶ୍ରାଦ୍ଧବିଧି ଅନୁସାରେ ପିଣ୍ଡଦାନରେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ କୃତ୍ୟକୃତ୍ୟ ହୋଇ ବାରାଣସୀର ଫଳ ଲାଭ କରେ।

Verse 50

इत्युक्त्वा सर्वगात्राणि स्पष्ट्वा कुंभोद्भवस्य च । स्कंदोऽमृतसरोवारि विगाह्य सुखमाप्तवान्

ଏପରି କହି କୁମ୍ଭୋଦ୍ଭବ (ଅଗସ୍ତ୍ୟ) ଋଷିଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ସ୍କନ୍ଦ ଅମୃତସରୋବରର ଜଳରେ ଅବଗାହନ କରି ସୁଖ-ଆନନ୍ଦ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 51

जय विश्वेश नेत्राणि विनिमील्य वदन्नपि । ततः किंचित्क्षणं दध्यौ गुहः स्थाणुसुनिश्चलः

“ଜୟ ବିଶ୍ୱେଶ!” ଏହିପରି କହିବା ସହିତ ଗୁହ (ସ୍କନ୍ଦ) ନେତ୍ର ନିମୀଳିତ କଲେ; ପରେ କ୍ଷଣମାତ୍ର ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ ସ୍ଥାଣୁ (ଶିବ) ସମ ପରମ ନିଶ୍ଚଳ ରହିଲେ।

Verse 52

स्कंदे विसर्जितध्याने सुप्रसन्नमनोमुखे । प्रतीक्ष्य वागवसरं पप्रच्छाथ मुनिर्गुहम्

ସ୍କନ୍ଦ ଧ୍ୟାନ ଶେଷ କରି ମନ ଓ ମୁଖ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ତେବେ କଥା କହିବାର ଅବସର ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରି ମୁନି ଗୁହଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Verse 53

अगस्तिरुवाच । स्वामिन्यथा भगवता भगवत्यै पुराऽकथि । वाराणस्यास्तु महिमा हिमशैलभुवे मुदा

ଅଗସ୍ତି କହିଲେ—ହେ ସ୍ୱାମୀ! ଭଗବାନ ପୂର୍ବେ ହିମଶୈଳରେ ଆନନ୍ଦରେ ଭଗବତୀଙ୍କୁ ଯେପରି କହିଥିଲେ, ସେପରି ବାରାଣସୀର ମହିମା ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 54

त्वया यथा समाकर्णि तदुत्संगनिवासिना । तथा कथय षड्वक्त्र तत्क्षेत्रं मेऽतिरोचते

ତୁମେ ତାଙ୍କ ଉତ୍ସଙ୍ଗରେ ନିବାସ କରୁଥିବା (ଶିବ)ଙ୍କଠାରୁ ଯେପରି ଶୁଣିଛ, ସେପରି କହ, ହେ ଷଡ୍ବକ୍ତ୍ର; ସେ କ୍ଷେତ୍ର ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୋଚେ।

Verse 55

स्कंद उवाच । शृणुष्व मैत्रावरुणे यथा भगवताऽकथि । तत्क्षेत्रस्याविमुक्तस्य मम मातुः पुरः पुरा

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ହେ ମୈତ୍ରାବରୁଣ (ଅଗସ୍ତି)! ଶୁଣ; ଭଗବାନ ପୂର୍ବେ ମୋ ମାତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ ଯେପରି କହିଥିଲେ, ସେପରି ମୁଁ କହିବି।

Verse 56

श्रुतं च यत्तदुत्संगे स्थितेन स्थिरचेतसा । माहात्म्यं तच्छृणु मुने कथ्यमानं मयाऽनघ

ତାଙ୍କ କୋଳରେ ସ୍ଥିରଚିତ୍ତେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ଯାହା ମୁଁ ଶୁଣିଥିଲି—ହେ ମୁନି, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ମୁଁ ଏବେ କହୁଥିବା ସେଇ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣ।

Verse 57

गुह्यानां परमं गुह्यमविमुक्तमिहेरितम् । तत्र संनिहिता सिद्धिस्तत्र नित्यं स्थितो विभुः

ଏଠାରେ ଅବିମୁକ୍ତକୁ ଗୁହ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ଗୁହ୍ୟ ବୋଲି ଘୋଷିତ କରାଯାଇଛି। ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧି ସଦା ସନ୍ନିହିତ, ଏବଂ ସେଠାରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ ନିତ୍ୟ ବିରାଜନ୍ତି।

Verse 58

भूर्लोके नैव संलग्नं तत्क्षेत्रं त्वंतरिक्षगम् । अयोगिनो न वीक्षंते पश्यंत्येव च योगिनः

ସେଇ କ୍ଷେତ୍ର ଭୂଲୋକ ସହିତ ପ୍ରକୃତରେ ସଂଲଗ୍ନ ନୁହେଁ; ତାହା ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗ, ସାଧାରଣ ଦୃଷ୍ଟିର ପରେ। ଅଯୋଗୀମାନେ ତାହାକୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଯୋଗୀମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।

Verse 59

यस्तत्र निवसेद्विप्र संयतात्मा समाहितः । त्रिकालमपि भुंजानो वायुभक्षसमो भवेत्

ହେ ବିପ୍ର, ଯେ ସେଠାରେ ସଂୟତାତ୍ମା ଓ ସମାହିତଚିତ୍ତ ହୋଇ ବସେ—ସେ ତ୍ରିକାଳ ଭୋଜନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ବାୟୁଭକ୍ଷ ସମାନ ହୋଇଯାଏ।

Verse 60

निमेषमात्रमपि यो ह्यविमुक्तेऽतिभक्तिभाक् । ब्रह्मचर्यसमायुक्तं तेन तप्तं महत्तपः

ଅବିମୁକ୍ତରେ ନିମେଷମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଯେ ଅତିଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ—ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟସମାୟୁକ୍ତ ହୋଇ—ସେ ମହାନ ତପ କରିଛି ବୋଲି ଜାଣିବା।

Verse 61

यस्तु मासं वसेद्धीरो लघ्वाहारो जितेंद्रियः । सर्वं तेन व्रतं चीर्णं दिव्यं पाशुपतं भवेत्

ଯେ ଧୀର ପୁରୁଷ ଲଘ୍ୱାହାରୀ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟ କରି କାଶୀ (ଅବିମୁକ୍ତ) ରେ ଏକ ମାସ ବସେ—ସେ ଏହି କ୍ରିୟାରେ ହିଁ ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥାଏ; ତାହା ଦିବ୍ୟ ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ହୋଇ ଶିବପ୍ରୀତିକର ହୁଏ।

Verse 62

संवत्सरं वसंस्तत्र जितक्रोधो जितेंद्रियः । अपरस्वविपुष्टांगः परान्नपरिवर्जकः

ସେଠାରେ ଏକ ବର୍ଷ ବସି—କ୍ରୋଧଜୟୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟନିଗ୍ରହୀ ହୋଇ—ପରଧନରେ ନିଜ ଦେହ ପୋଷଣ ନ କରି, ଅନ୍ୟମାନେ ଦେଇଥିବା ଅନ୍ନକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ ନ କରି; ସେ ଏହି ପବିତ୍ର ବାସର ଯଥୋଚିତ ଫଳ ପାଏ।

Verse 63

परापवादरहितः किंचिद्दानपरायणः । समाः सहस्रमन्यत्र तेन तप्तं महत्तपः

ଯେ ପରନିନ୍ଦାରହିତ ଓ ଅଳ୍ପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦାନପରାୟଣ—ସେ କାଶୀବାସ ଓ ଏହି ଆଚରଣଦ୍ୱାରା, ଅନ୍ୟତ୍ର ସହସ୍ର ବର୍ଷ ସମାନ ମହାତପ କରିଥାଏ।

Verse 64

यावज्जीवं वसेद्यस्तु क्षेत्रमाहात्म्यविन्नरः । जन्ममृत्यु भयं हित्वा स याति परमां गतिम्

ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଜାଣି ଯେ ମଣିଷ ଜୀବନପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ ବସେ, ସେ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଭୟ ତ୍ୟାଗ କରି ପରମ ଗତିକୁ ପାଏ।

Verse 65

न योगैर्या गतिर्लभ्या जन्मांतरशतैरपि । अन्यत्रहेलया साऽत्र लभ्येशस्य प्रसादतः

ଯେ ଗତି ଯୋଗସାଧନାରେ ମଧ୍ୟ ଶତଶତ ଜନ୍ମରେ ଲଭ୍ୟ ନୁହେଁ, ସେହି ଗତି ଏଠାରେ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ସହଜରେ—ଇଶ୍ୱର (ଶିବ)ଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ—ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 66

ब्रह्महा योऽभिगच्छेद्वै दैवाद्वाराणसीं पुरीम् । तस्य क्षेत्रस्य माहात्म्याद्ब्रह्महत्या निवर्तते

ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା ମଧ୍ୟ ଦୈବଯୋଗେ ବାରାଣସୀ ପୁରୀକୁ ଆସେ, ସେ କ୍ଷେତ୍ରର ମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ତାହାର ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପ ନିବୃତ୍ତ ହୁଏ।

Verse 67

आदेहपतनं यावद्योविमुक्तं न मुंचति । न केवलं ब्रह्महत्या प्रकृतिश्च निवर्तते

ଯେ ଦେହପତନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବିମୁକ୍ତକୁ ଛାଡ଼େ ନାହିଁ, ତାହାର କେବଳ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ନୁହେଁ, ବନ୍ଧନରୂପ ପ୍ରକୃତି ମଧ୍ୟ ନିବୃତ୍ତ ହୁଏ।

Verse 68

अनन्यमानसो भूत्वा तत्क्षेत्रं यो न मुंचति । स मुंचति जरामृत्युं गर्भवासं सुदुःसहम्

ଏକାଗ୍ରମନ ହୋଇ ଯେ ସେହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଛାଡ଼େ ନାହିଁ, ସେ ଜରା-ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃସହ ଗର୍ଭବାସରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 69

अविमुक्तं निषेवेत देवर्षिगणसेवितम् । यदीच्छेन्मानवो धीमान्न पुनर्जननं भुवि

ଯଦି ବୁଦ୍ଧିମାନ ମାନବ ଭୂମିରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ, ତେବେ ଦେବ-ଋଷିଗଣସେବିତ ଅବିମୁକ୍ତକୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁ।

Verse 70

अविमुक्तं न मुंचेत संसारभयमोचनम् । प्राप्य विश्वेश्वरं देवं न स भूयोऽभिजायते

ସଂସାରଭୟ ମୋଚନକାରୀ ଅବିମୁକ୍ତକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ।

Verse 71

कृत्वा पापसह्स्राणि पिशाचत्वं वरंत्विह । न तु क्रतुशतप्राप्यः स्वर्गः काशीपुरीं विना

ହଜାର ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ପିଶାଚତ୍ୱ ହେବା ଶ୍ରେୟସ୍କର; କାରଣ ଶତ କ୍ରତୁରେ ପ୍ରାପ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ କାଶୀପୁରୀ ବିନା ସତ୍ୟରେ ମିଳେ ନାହିଁ।

Verse 72

अंतकाले मनुष्याणां भिद्यमानेषु मर्मसु । वातेनातुद्यमानानां स्मृतिर्नैवोपजायते

ମୃତ୍ୟୁକାଳେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ମର୍ମସ୍ଥାନ ଭିଦ୍ୟମାନ ହେବାବେଳେ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ବାୟୁରେ ପୀଡିତ ହେବାବେଳେ, ସ୍ମୃତି କେବେ ମଧ୍ୟ ଉପଜେ ନାହିଁ।

Verse 73

तत्रोत्क्रमणकाले तु साक्षाद्विश्वेश्वरः स्वयम् । व्याचष्टे तारकं ब्रह्म येनासौ तन्मयो भवेत्

ସେଠାରେ ଦେହତ୍ୟାଗ ସମୟରେ ସାକ୍ଷାତ୍ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ସ୍ୱୟଂ ତାରକ-ବ୍ରହ୍ମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି; ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ଜୀବ ତାଙ୍କର ହିଁ ସ୍ୱରୂପମୟ ହୋଇଯାଏ।

Verse 74

अशाश्वतमिदं ज्ञात्वा मानुष्यं बहुकिल्बिषम् । अविमुक्तं निषेवेत संसारभयनाशनम्

ଏହି ମାନବଜୀବନ ଅଶାଶ୍ୱତ ଓ ବହୁ ଦୋଷରେ ଭରିତ ବୋଲି ଜାଣି, ସଂସାରଭୟ ନାଶକ ଅବିମୁକ୍ତକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 75

विघ्रैरालोड्यमानोपि योऽविमुक्तं न मुंचति । नैःश्रेयसी श्रियं प्राप्य दुःखांतं सोधिगच्छति

ବିଘ୍ନରେ ଆଲୋଡିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ଅବିମୁକ୍ତକୁ ଛାଡ଼େ ନାହିଁ, ସେ ପରମ ନୈଃଶ୍ରେୟସୀ ଶ୍ରୀକୁ ପାଇ ଦୁଃଖର ଅନ୍ତକୁ ଅଧିଗତ କରେ।

Verse 76

महापापौघशमनीं पुण्योपचयकारिणीम् । भुक्तिमुक्तिप्रदामंते को न काशीं सुधीः श्रयेत्

ଯିଏ ମହାପାପର ପ୍ରବାହକୁ ଶମନ କରନ୍ତି, ପୁଣ୍ୟସଞ୍ଚୟ ବଢ଼ାନ୍ତି, ଏବଂ ଶେଷେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦାନ କରନ୍ତି—ଏମିତି କାଶୀକୁ କେଉଁ ସୁଧୀ ଶରଣ ନେବେ ନାହିଁ?

Verse 77

एवं ज्ञात्वा तु मेधावी नाविमुक्तं त्यजेन्नरः । अविमुक्तप्रसादेन विमुक्तो जायते यतः

ଏହା ଜାଣି ମେଧାବୀ ନର ଅବିମୁକ୍ତକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ ଅବିମୁକ୍ତର ପ୍ରସାଦରେ ମନୁଷ୍ୟ ସତ୍ୟରେ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 78

अविमुक्तस्य माहात्म्यं षड्भिर्वक्त्रैः कथं मया । वक्तुं शक्यं न शक्नोति सहस्रास्योपि यत्परम्

ଅବିମୁକ୍ତର ମାହାତ୍ମ୍ୟକୁ ମୁଁ ଛଅ ମୁଖରେ କିପରି କହିବି? ଯାହାର ପରମ ଗୌରବକୁ ସହସ୍ରମୁଖ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିପାରେ ନାହିଁ।

Verse 458

अपि काश्याः समागच्छत्स्पर्शवत्स्पर्श इष्यते । मयात्र तिष्ठता नित्यं किंतु त्वं तत आगतः

କାଶୀରୁ ଆସୁଥିବା ଲୋକର ସ୍ପର୍ଶ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ପର୍ଶ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ମୁଁ ଏଠାରେ ସଦା ରହୁଛି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ସେଠାରୁ ଆସିଛ।