Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 57

Devanagari script

गुह्यानां परमं गुह्यमविमुक्तमिहेरितम् । तत्र संनिहिता सिद्धिस्तत्र नित्यं स्थितो विभुः

Transliteration

guhyānāṃ paramaṃ guhyamavimuktamiheritam | tatra saṃnihitā siddhistatra nityaṃ sthito vibhuḥ

Translation

ଏଠାରେ ଅବିମୁକ୍ତକୁ ଗୁହ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ଗୁହ୍ୟ ବୋଲି ଘୋଷିତ କରାଯାଇଛି। ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧି ସଦା ସନ୍ନିହିତ, ଏବଂ ସେଠାରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ ନିତ୍ୟ ବିରାଜନ୍ତି।

Word by Word

• गुह्यानाम्: of secrets
• गुह्यानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गुह्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• परमम्: supreme
• परमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• गुह्यम्: secret (mystery)
• गुह्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुह्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• अविमुक्तम्: Avimukta (sacred place)
• अविमुक्तम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अविमुक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; स्थाननाम (proper/place name)

• इह: here
• इह: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb of place)

• ईरितम्: declared
• ईरितम्: Karta (Subject-complement/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: ईर् (धातु) + इत (क्त; कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (declared/uttered)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb)

• संनिहिता: is present
• संनिहिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सं + निहित (धा-धातु/निधा-धातु, क्त; कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (present/placed)

• सिद्धिः: attainment, success
• सिद्धिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb: always)

• स्थितः: abides
• स्थितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्थित (स्था-धातु, क्त; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• विभुः: the Lord, the all-pervading one
• विभुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: muni

Visual Art Cues

Scene: A luminous sacred precinct labeled ‘Avimukta’ radiates hidden power; siddhis personified stand near a central Śiva-presence, indicating ever-available accomplishment due to divine indwelling.

Characters & Entities

• Avimukta-kṣetra
• Vibhu (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī’s Avimukta is a hidden spiritual reality where Śiva’s presence makes liberation-oriented accomplishment readily accessible.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Avimukta-kṣetra in Kāśī (Vārāṇasī), the ‘never-abandoned’ domain of Śiva.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite; the verse states the metaphysical status of the kṣetra and the constant availability of siddhi there.