Adhyaya 40

Verse 1

नारद उवाच । ज्ञातिभेदे तु संजाते तस्मिन्मोहेरके पुरे । त्रैविद्यैः किं कृतं ब्रह्मंस्तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍! ସେହି ମୋହେରକ ନଗରରେ ଯେତେବେଳେ ଜ୍ଞାତିଭେଦ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ତେବେ ତ୍ରୈବିଦ୍ୟ (ବେଦଜ୍ଞ) ଲୋକମାନେ କ’ଣ କଲେ? ମୁଁ ପଚାରୁଛି; ତାହା ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 2

ब्रह्मोवाच । स्वस्थाने वाडवाः सर्वे हर्षनिर्भरमानसाः । अग्निहोत्रपरा केऽपि केऽपि यज्ञपरायणाः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ସମସ୍ତ ବାଡବ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ହିଁ ରହିଲେ; ତାଙ୍କର ମନ ହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। କେହି ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରେ ନିଷ୍ଠ, କେହି ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରାୟଣ ଥିଲେ।

Verse 3

केऽपि चाग्निसमाधानाः केऽपि स्मार्ता निरंतरम् । पुराणन्यायवेत्तारो वेदवेदांगवादिनः

କେହି ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିର ସ୍ଥାପନା ଓ ପାଳନରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲେ; କେହି ନିରନ୍ତର ସ୍ମାର୍ତ୍ତ ପରମ୍ପରାକୁ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ପୁରାଣ ଓ ନ୍ୟାୟର ଜ୍ଞାତା, ଏବଂ ବେଦ-ବେଦାଙ୍ଗର ବ୍ୟାଖ୍ୟାକାର ଥିଲେ।

Verse 4

सुखेन स्वान्सदाचारान्कुर्वन्तो ब्रह्मवादिनः । एवं धर्मसमाचारान्कुर्वतां कुशलात्मनाम्

ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ସେମାନେ ସୁଖରେ ନିଜ ସଦାଚାର ପାଳନ କରୁଥିଲେ। ଏହିପରି କୁଶଳଚିତ୍ତ ଲୋକମାନେ ଧର୍ମର ଯଥାଯଥ ଆଚାର-ସମାଚାର କରୁଥିବାବେଳେ…

Verse 5

स्थानाचारान्कुलाचारानधिदेव्याश्च भाषितान् । धर्मशास्त्रस्थितं सर्वं काजेशैरुदितं च यत्

ସେମାନେ ଦେଶାଚାର ଓ କୁଳାଚାର, ଅଧିଦେବୀଙ୍କ କଥିତ ବାକ୍ୟ, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ ସ୍ଥାପିତ ସମସ୍ତ ନିୟମ ଏବଂ କାଜେଶମାନେ (ଅଧିକାରୀ) ଘୋଷିତ କଥା ସବୁକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।

Verse 6

परंपरागतं धर्म मूचुस्ते वाडवोत्तमाः

ସେଇ ଉତ୍ତମ ବାଡବମାନେ ପରମ୍ପରାଗତ ଧର୍ମକୁ ଉପଦେଶ କଲେ।

Verse 7

ब्राह्मणा ऊचुः । उपास्ते यश्च लिखितं रक्तपादैस्तु वाडवाः । ज्ञातिश्रेष्ठः स विज्ञेयो वलिर्देयस्ततः परम्

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—ବାଡବମାନେ ରକ୍ତପାଦ (ଲାଲ ପାଦଚିହ୍ନ) ସହିତ ଲେଖିଥିବା ସେଇ ଲେଖ୍ୟକୁ ଯେ ଉପାସନା କରେ, ସେ ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଜଣାଯିବ; ତାପରେ ବଲି (ଅର୍ପଣ) ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 8

रक्तचंदनं प्रसाध्याथ प्रसिद्धं स्वकुलं तथा । कुंकुमारक्तपादैस्तैर्गंधपुष्पादिचर्चितैः

ତାପରେ ରକ୍ତଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ ସେମାନେ ନିଜ କୁଳକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଲେ—କୁଙ୍କୁମରେ ରଞ୍ଜିତ ସେଇ ପାଦଚିହ୍ନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଯାହା ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଆଦିରେ ଅର୍ଚ୍ଚିତ ଥିଲା।

Verse 9

संभूय लिखितं तच्च रक्तपादं तदुच्यते । रामस्य लेख्यं ते सर्वे पूजयंतु समाहिताः

ସଭାରେ ସମେତି ଲେଖାଯାଇଥିବା ସେଇ ଲେଖ୍ୟକୁ ‘ରକ୍ତପାଦ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସମାହିତଚିତ୍ତେ ରାମଙ୍କ ସେଇ ଲେଖ୍ୟକୁ ପୂଜା କରନ୍ତୁ।

Verse 10

रामस्य करमुद्रां च पूजयंतु द्विजाः सदा । येषां दोषाः सदाचारे व्यभिचारादयो यदि

ଦ୍ୱିଜମାନେ ସଦା ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ କରମୁଦ୍ରାକୁ ପୂଜନ କରନ୍ତୁ। କିନ୍ତୁ ଯାହାଙ୍କ ସଦାଚାରରେ ବ୍ୟଭିଚାର ଆଦି ଦୋଷ ରହିଛି, ସେମାନେ ଯଥୋଚିତ ଶୁଦ୍ଧି-ସଂଶୋଧନ ବିନା ଏହା ଧାରଣ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 11

तेषां दण्डो विधेयस्तु य उक्तो विधिवद्विजैः । चिह्नं न राममुद्राया यावद्दंडं ददाति न

ଏମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପଣ୍ଡିତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବିଧିମତେ କହିଥିବା ଦଣ୍ଡ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବିଧେୟ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାମମୁଦ୍ରାର ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 12

विना दण्डप्रदानेन मुद्राचिह्नं न धार्यते । मुद्राहस्ताश्च विज्ञेया वाडवा नृपसत्तम

ଦଣ୍ଡ ପ୍ରଦାନ ବିନା ମୁଦ୍ରା-ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରାଯାଏ ନାହିଁ। ଯାହାଙ୍କ ହସ୍ତରେ ମୁଦ୍ରା ରହେ ସେମାନେ ‘ବାଡ଼ବ’ ବୋଲି ଜଣାଯିବେ, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 13

पुत्रे जाते पिता दद्द्याच्छ्रीमात्रे तु बलिं सदा । पलानि विंशतिः सर्प्पिर्गुडः पंचप लानि च

ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ ପିତା ସଦା ଶ୍ରୀମାତୃଙ୍କୁ ବଳି (ନୈବେଦ୍ୟ-ଅର୍ପଣ) ଦେବା ଉଚିତ। ତାହାରେ ଘିଅ କୁଡ଼ି ପଳ ଏବଂ ଗୁଡ଼ ପାଞ୍ଚ ପଳ ମଧ୍ୟ ରହିବ।

Verse 14

कुंकुमादिभिरभ्यर्च्य जातमात्रः सुतस्तदा । षष्ठे च दिवसे राजन्षष्ठीं पूजयते सदा

ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିତମାତ୍ରେ କୁଙ୍କୁମ ଆଦିଦ୍ୱାରା (ଦେବୀଙ୍କ) ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି, ପରେ ଷଷ୍ଠ ଦିନରେ—ହେ ରାଜନ୍—ସଦା ଷଷ୍ଠୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 15

दद्यात्तत्र बलिं साज्यं कुर्याद्धि बलिपंचकम् । पंचप्रस्थान्बलीन्दद्यात्सवस्त्राञ्छ्रीफलैर्युतान्

ସେଠାରେ ଘିଅ ସହିତ ବଳି ଅର୍ପଣ କରି, ବିଧିପୂର୍ବକ ପଞ୍ଚବଳି କରିବା ଉଚିତ। ବସ୍ତ୍ର ସହ ଶୁଭ ଫଳଯୁକ୍ତ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରସ୍ଥ ପରିମାଣର ବଳି ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 16

कुंकुमादिभिरभ्यर्च्य श्रीमात्रे भक्तिपूर्वकम् । वितशाठ्यं न कुर्वीत कुले संततिवृद्धये

କୁଙ୍କୁମ ଆଦିଦ୍ରବ୍ୟରେ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ଶ୍ରୀମାତୃଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ବ୍ୟୟ କିମ୍ବା ଅର୍ପଣରେ କପଟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କୁଳର ସନ୍ତତିବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏହା ଶ୍ରେୟସ୍କର।

Verse 17

तद्धि चार्पयता द्रव्यं वृद्धौ यद्ध्रीणितं पुनः । जन्मनो नंतरं कार्यं जातकर्म यथाविधि

ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୁନଃ ଉପାର୍ଜିତ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ହିଁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ତାହାକୁ ଲୁଚାଇ ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏବଂ ଜନ୍ମ ପରେ ସତ୍ୱର ବିଧିଅନୁସାରେ ଜାତକର୍ମ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 18

विप्रानुकीर्तिता याश्च वृत्तिः सापि विभज्यते । प्रथमा लभ्यमाना च वृत्तिर्वै यावती पुनः

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଥିବା ‘ବୃତ୍ତି’ (ଜୀବିକା) ମଧ୍ୟ ବିଭାଗ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମ ଭାଗ ହେଉଛି ଯେପରି ମିଳେ—ଯେତେ ମିଳେ—ସେତେ ବୃତ୍ତି।

Verse 19

तस्या वृत्तेरर्द्धभागो गोत्रदेव्यै तु कल्प्यताम् । द्विगुणं वणिजा चैव पुत्रं जाते भवेदिति

ସେହି ବୃତ୍ତିର ଅର୍ଧଭାଗ ଗୋତ୍ରଦେବୀଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଉ। ଏବଂ ବଣିକ ପାଇଁ ଦ୍ୱିଗୁଣ ଦାନର ବିଧାନ ଅଛି, ଯାହାର ଫଳରେ ପୁତ୍ରଜନ୍ମ ଶୁଭ ହେବ।

Verse 20

मांडलीयाश्च ये शूद्रास्तेषामर्ककरं त्विदम् । अडालजानां त्रिगुणं गोभुजानां चतुर्गुणम्

ମାଣ୍ଡଲୀୟ ନାମକ ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ‘ଅର୍କକର’ ନାମକ କର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ଅଡାଲଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ତ୍ରିଗୁଣ, ଗୋଭୁଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚତୁର୍ଗୁଣ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 21

इत्येतत्कथितं सर्वमन्यच्च शूद्रजातिषु । यस्य दोषस्तु हत्यायाः समुद्भूतो विधेर्वशात्

ଏହିପରି ଶୂଦ୍ରଜାତିମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ କଥା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଷୟ ମଧ୍ୟ କୁହାଗଲା। ଏବେ ବିଧିର ବଶରେ ଯାହାରେ ହତ୍ୟାଦୋଷ ଉଦ୍ଭବିଛି, ତାହାର ପ୍ରସଙ୍ଗ (ଆଗକୁ) କୁହାଯାଉଛି।

Verse 22

दण्डस्तु विधिवत्तस्य कर्त्तव्यो वेदशास्त्रिभिः । अन्यायो न्यायवादी स्यान्निर्द्दोषे दोषदायकः

ତାହାର ଦଣ୍ଡ ବେଦ-ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞମାନେ ବିଧିଅନୁସାରେ ନିଶ୍ଚୟ କରିବେ। ନଚେତ୍ ନ୍ୟାୟର ନାମରେ ଅନ୍ୟାୟ ହୁଏ—ନିର୍ଦୋଷ ଉପରେ ଦୋଷ ଆରୋପ କଲେ।

Verse 23

पंक्तिभेदस्य कर्ता च गोसहस्रवधः स्मृतः । वृत्तिभागविभजनं तथा न्यायविचारणम् । श्रीरामदूतकस्याग्रे कर्त्तव्यमिति निश्चयः

ଯେ ପଙ୍କ୍ତିଭେଦ (ଭୋଜନପଙ୍କ୍ତିର ଭଙ୍ଗ) କରାଏ, ସେ ସହସ୍ର ଗୋବଧ ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ଜୀବିକା ଓ ଭାଗର ବିଭାଜନ, ଏବଂ ନ୍ୟାୟବିଚାର—ଏସବୁ ଶ୍ରୀରାମଦୂତ (ହନୁମାନ)ଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କରିବା ନିଶ୍ଚିତ।

Verse 24

तस्य पूजां प्रकुर्वीत तदा कालेऽथवा सदा । तैलेन लेपयेत्तस्य देहे वै विघ्नशांतये

ତାଙ୍କ ପୂଜା ଯଥାକାଳେ କିମ୍ବା ସଦା କରିବା ଉଚିତ। ବିଘ୍ନଶାନ୍ତି ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଦେହରେ ତେଲ ଲେପନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 25

धूपं दीपं फलं दद्यात्पुष्पैर्नानाविधैः किल । पूजितो हनुमानेव ददाति तस्य वांछितम्

ଧୂପ, ଦୀପ, ଫଳ ଏବଂ ନାନାପ୍ରକାର ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ପୂଜିତ ହନୁମାନ ଭକ୍ତଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦିଅନ୍ତି।

Verse 26

प्रतिपुत्रं तु तस्याग्रे कुर्यान्नान्यत्र कुत्रचित् । श्रीमाताबकुलस्वामिभागधेयं तु पूर्वतः

ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ହିଁ କରିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ନୁହେଁ। ଏବଂ ପ୍ରଥମେ ଶ୍ରୀ ମାତା ବକୁଲ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଭାଗ ଅଲଗା କରି ରଖିବା ଉଚିତ।

Verse 27

पश्चात्प्रतिग्रहं विप्रैः कर्त्तव्यमिति निश्चितम् । समागमेषु विप्राणां न्यायान्यायविनिर्णये

ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତିଗ୍ରହ (ଦାନ/ଦକ୍ଷିଣା ଗ୍ରହଣ) କରିବା ଉଚିତ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ—ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସମାଗମରେ ନ୍ୟାୟ-ଅନ୍ୟାୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ।

Verse 28

निर्णयं हृदये धृत्वा तत्रस्थं श्रावयेद्द्विजान् । केवलं धर्मबुद्ध्या च पक्षपातं विवर्जयेत्

ନିର୍ଣ୍ଣୟକୁ ହୃଦୟରେ ଦୃଢ଼ କରି ଧରି, ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାଇବା ଉଚିତ। ଏବଂ କେବଳ ଧର୍ମବୁଦ୍ଧିରେ ପକ୍ଷପାତ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 29

सर्वेषां संमतं कार्यं तद्ध्यविकृतमेव च । आकारितस्ततो विप्रः सभायां भयमेति चेत्

ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମତି ଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ହିଁ କରିବା ଉଚିତ; ସେହି ନିର୍ଣ୍ଣୟ ନିର୍ମଳ ରହେ। କିନ୍ତୁ ଡାକାଯାଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଭାରେ ଭୟ ପାଇଲେ—

Verse 30

न तस्य वाक्यं श्रोतव्यं निर्णीतार्थनिवारणे । यस्य वर्जस्तु क्रियते मिलित्वा सर्व वाडवैः

ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ସମାଜ ଏକତ୍ର ହୋଇ ବହିଷ୍କୃତ କରିଛନ୍ତି, ସେ ଯଦି ପୂର୍ବରୁ ନ୍ୟାୟରେ ନିର୍ଣ୍ଣୀତ ବିଷୟକୁ ଉଲଟାଇବାକୁ କହେ, ତାହାର କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 31

खानपानादिकं सर्वं कार्यं तेन विवर्जयेत् । तस्य कन्या न दातव्या तत्संसर्गी च तादृशः

ତାଙ୍କ ସହ ଖାଦ୍ୟ-ପାନୀୟ ଆଦି ସମସ୍ତ ବ୍ୟବହାର ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ୍। ତାଙ୍କୁ କନ୍ୟାଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀ ଏବଂ ସେହିପରି ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 32

ततो दंडं प्रकुर्वीत सर्वैरेव द्विजोत्तमैः । भोजनं कन्यकादानमिति दाशरथेर्मतम्

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ବିଧିଅନୁସାରେ ଦଣ୍ଡ ବିଧାନ କରନ୍ତୁ। ଅନ୍ନଦାନ ଓ କନ୍ୟାଦାନ—ଏହିପରି ଦାଶରଥିଙ୍କ ମତ କୁହାଯାଏ।

Verse 33

यत्किंचित्कुरुते पापं लब्धुं स्थलमथापि वा । शुष्कार्द्रं वसते चान्ने तस्मादन्नं परि त्यजेत्

ଯେ କେହି ପଦ କିମ୍ବା ସ୍ଥାନ ଲାଭ ପାଇଁ ପାପ କରେ ଏବଂ ଶୁଷ୍କ-ଆର୍ଦ୍ର ଅନ୍ନରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରେ, ତେବେ ତାହାର ଅନ୍ନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍।

Verse 34

कुर्वंस्तत्पापभागी स्यात्तस्य दंडो यथाविधि । न्यायं न पश्यते यस्तु शक्तौ सत्यां सदा यतः

ଏପରି ଅଧର୍ମକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିବା ଲୋକ ସେହି ପାପର ଭାଗୀ ହୁଏ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବିଧିଅନୁସାରେ ଦଣ୍ଡ ଅଛି। ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ନ୍ୟାୟକୁ ରକ୍ଷା କରେ ନାହିଁ, ସେ ସଦା ନିନ୍ଦନୀୟ।

Verse 35

पापभागी स विज्ञेय इति सत्यं न संशयः । उत्कोचं यस्तु गृह्णाति पापिनां दुष्टकर्मिणाम् । सकलं च भवेत्तस्य पापं नैवात्र सशयः

ସେ ପାପର ଭାଗୀ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ—ଏହା ସତ୍ୟ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେ ପାପୀ ଓ ଦୁଷ୍କର୍ମୀ ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ଘୁଷ (ଉତ୍କୋଚ) ଗ୍ରହଣ କରେ, ତାହାର ଉପରେ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ପାପ ପଡ଼େ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 36

तस्यान्नं गृह्यते नैव कन्यापि न कदाचन । हितमाचरते यस्तु पुत्राणामपि वै नरः

ତାହାର ଅନ୍ନ କେବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ କେବେବି ତାକୁ କନ୍ୟା ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯେ ପୁରୁଷ ନିଜ ପୁଅମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ହିତ ଆଚରଣ କରେ, ସେ ଏହି ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ପାଳନ କରୁ।

Verse 37

स एतान्नियमान्सर्वान्पालयेन्नात्र संशयः । एवं पत्रं लिखित्वा तु वाडवास्ते प्रह र्षिताः

ସେ ଏହି ସମସ୍ତ ନିୟମ ନିଶ୍ଚୟ ପାଳନ କରୁ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏଭଳି ପତ୍ର ଲେଖି ସେହି ବାଡବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 38

प्राप्ते कलियुगे घोरे यथा पापं न कुर्वते । इति ज्ञात्वा तु सर्वे ते न्यायधर्मं प्रचक्रिरे

ଭୟଙ୍କର କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ ପାପ ନ କରିବା ପାଇଁ କିପରି ଚାଲିବ—ଏହା ଜାଣି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନ୍ୟାୟଧର୍ମ ପ୍ରଚଳିତ କଲେ।

Verse 39

व्यास उवाच । कलौ प्राप्ते द्विजाः सर्वे स्थानभ्रष्टा यतस्ततः । पक्षमुत्कलं ग्रहीष्यंति तथा स्युः पक्षपातिनः

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ଏଠି-ସେଠି ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହେବେ। ସେମାନେ ଦଳ (ପକ୍ଷ) ଧରିବେ, ଏବଂ ପରେ ପକ୍ଷପାତୀ ହେବେ।

Verse 40

भोक्ष्यंते म्लेच्छकग्रामान्कोलाविध्वंसिभिः किल । वेदभ्रष्टाश्च ते विप्रा भविष्यंति कलौ युगे

କଳିଯୁଗରେ ନିଶ୍ଚୟ କୋଳବିଧ୍ୱଂସକମାନେ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକୁ ଭୋଗିବେ; ଏବଂ ସେଇ ଅନ୍ଧକାର ଯୁଗରେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦଭ୍ରଷ୍ଟ ହେବେ।

Verse 42

यस्मिन्गोत्रे समुत्पन्ना वाडवा ये महाबलाः

ସେହି ମହାବଳୀ ବାଡ଼ବମାନେ କେଉଁ ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ?

Verse 43

व्यास उवाच ज्ञायते गोत्रसंज्ञाऽथ केचिच्चैव पराक्रमैः । यस्ययस्य च यत्कर्म तस्य तस्यावटंककः

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ଗୋତ୍ରସଂଜ୍ଞା ଜଣାଯାଏ; କେହି କେହି ନିଜ ପରାକ୍ରମରେ ମାତ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଯେଉଁ ଯେଉଁ କର୍ମ ଯେ କରେ, ସେହି ସେହି ତାହାର ଚିହ୍ନ (ଅବଟଙ୍କକ) ହୁଏ।

Verse 44

अवटंकैर्हि ज्ञायंते नान्यथा ज्ञायते क्वचित् । गोत्रैश्च प्रवरैश्चैव अवटंकैर्नृपात्मज

ସେମାନେ ଏହି ଚିହ୍ନ (ଅବଟଙ୍କକ) ଦ୍ୱାରା ହିଁ ପରିଚିତ; ଅନ୍ୟଥା କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାନ୍ତି ନାହିଁ। ଗୋତ୍ର ଓ ପ୍ରବର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ—ଏହିପରି ଚିହ୍ନରେ, ହେ ରାଜପୁତ୍ର।

Verse 47

व्यास उवाच । ज्ञायंते यत्रयत्रस्था माध्यंदिनीया महाबलाः । कौथमीं च समाश्रित्य केचिद्विप्रा गुणान्विताः

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ସେହି ମହାବଳୀ ମାଧ୍ୟନ୍ଦିନୀୟମାନେ ରହନ୍ତି, ସେଠି ସେଠି ସେମାନେ ପରିଚିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏବଂ କୌଥୁମୀ ଶାଖାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି କିଛି ଗୁଣାନ୍ୱିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ (ସେଠାରେ) ଥାଆନ୍ତି।

Verse 48

ऋगथर्वणजा शाखा नष्टा सा च महामते । एवं वै वर्तमानास्ते वाडवा धर्मसंभवाः

ହେ ମହାମତେ! ଋଗ୍ ଓ ଅଥର୍ବଣରୁ ଜନ୍ମିତ ସେଇ ଶାଖା ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା। ଏହିପରି ଧର୍ମସମ୍ଭବ ବାଡବମାନେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅଛନ୍ତି।

Verse 49

धर्मारण्ये महाभागाः पुत्रपौत्रान्विताऽभवन् । शूद्राः सर्वे महाभागाः पुत्रपौत्र समावृताः

ଧର୍ମାରଣ୍ୟରେ ସେଇ ମହାଭାଗମାନେ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର ସହିତ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶୂଦ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମହାଭାଗ, ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରରେ ଆବୃତ ଥିଲେ।

Verse 50

धर्मारण्ये महातीर्थे सर्वे ते द्विजसेवकाः । अभवन्रामभक्ताश्च रामाज्ञां पालयंति च

ଧର୍ମାରଣ୍ୟ ମହାତୀର୍ଥରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦ୍ୱିଜସେବକ ହେଲେ। ସେମାନେ ରାମଭକ୍ତ ହୋଇ ରାମାଜ୍ଞାକୁ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରନ୍ତି।

Verse 51

आज्ञामत्याऽदरेणेह हनूमंतश्च वीर्यवान् । पालयेत्सोऽपि चेदानीं सुप्राप्ते वै कलौ युगे

ଏଠାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ମତି ଓ ଆଦର ସହ, ବୀର୍ୟବାନ ହନୁମାନ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଆଜ୍ଞାକୁ ପାଳନ କରିଥାନ୍ତେ। ଏବେ କଲିଯୁଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତଦ୍ରୂପ ହେଉ।

Verse 52

अदृष्टरूपी हनुमांस्तत्र भ्रमति नित्यशः । त्रैविद्या वाडवा यत्र चातुर्विद्यास्तथैव च

ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟରୂପୀ ହନୁମାନ ନିତ୍ୟ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି; ଯେଉଁଠି ବାଡବମାନେ ତ୍ରୈବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏବଂ ସେହିପରି କେତେକ ଚାତୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ପାରଙ୍ଗତ।

Verse 53

सभायामुपविष्टा येऽन्यायात्पापं प्रकुर्वते । जयो हि न्यायकर्तॄणामजयोऽन्यायकारिणाम्

ସଭାରେ ବସି ଯେମାନେ ଅନ୍ୟାୟରେ ପାପ କରନ୍ତି—ଜୟ ସତ୍ୟରେ ନ୍ୟାୟକର୍ତ୍ତାଙ୍କର, ଏବଂ ପରାଜୟ ଅନ୍ୟାୟକାରୀଙ୍କର।

Verse 54

सापराधे यस्तु पुत्रे ताते भ्रातरि चापि वा । पक्षपातं प्रकुर्वीत तस्य कुप्यति वायुजः

ଦୋଷୀ ପୁତ୍ର, ପିତା କିମ୍ବା ଭାଇଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଯେ ପକ୍ଷପାତ କରେ, ତାହାପରେ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 55

कुपितो हनुमानेष धननाशं करोति वै । पुत्रनाशं करोत्येव धामनाशं तथैव च

ଏହି ହନୁମାନ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ ନିଶ୍ଚୟ ଧନନାଶ କରନ୍ତି; ପୁତ୍ରନାଶ କରନ୍ତି ଏବଂ ଗୃହ-ଧାମର ନାଶ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି।

Verse 56

सेवार्थं निर्मितः शूद्रो न विप्रान्परिषेवते । वृत्तिं वा न ददात्येव हनुमांस्तस्य कुप्यति

ସେବାର୍ଥେ ସୃଷ୍ଟ ଶୂଦ୍ର ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସେବା ନ କରେ, କିମ୍ବା ତାଙ୍କୁ ଜୀବିକା-ସହାୟତା ନ ଦେଉ—ତାହାପରେ ହନୁମାନ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 57

अर्थनाशं पुत्रनाशं स्थाननाशं महा भयम् । कुरुते वायुपुत्रो हि रामवाक्यमनुस्मरन्

ରାମବାକ୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ କରି ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ଧନନାଶ, ପୁତ୍ରନାଶ, ସ୍ଥାନନାଶ ଏବଂ ମହାଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।

Verse 58

यत्र कुत्र स्थिता विप्राः शूद्रा वा नृपसत्तम । न निर्द्धना भवेयुस्ते प्रसादाद्राघवस्य च

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣ—କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ—ବସନ୍ତି, ରାଘବ (ଶ୍ରୀରାମ)ଙ୍କ କୃପାରେ ସେମାନେ କେବେ ନିର୍ଧନ ହେବେ ନାହିଁ।

Verse 59

यो मूढश्चाप्यधर्मात्मा पापपाषंडमाश्रितः । निजान्विप्रान्परित्यज्य परज्ञातींश्च मन्यते

ଯେ ମୂଢ ଅଧର୍ମାତ୍ମା ପାପମୟ ପାଷଣ୍ଡକୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ, ସେ ନିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି ପରଜନଙ୍କୁ ନିଜ ଜ୍ଞାତି ବୋଲି ମାନେ।

Verse 60

तस्य पूर्वकृतं पुण्यं भस्मीभवति नान्यथा । अन्येषां दीयते दानं स्वल्पं वा यदि वा बहु

ତାହାର ପୂର୍ବକୃତ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଭସ୍ମୀଭୂତ ହୁଏ—ଏହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ ଫଳ ନାହିଁ। ସେ ଯେ ଦାନ ଦିଏ, ଅଳ୍ପ ହେଉ କି ବହୁ, ତାହା ତାଙ୍କର ନୁହେଁ—ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛି ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।

Verse 61

यथा भवति वै पूर्वं ब्रह्मविष्णुशिवैः कृतम् । तस्य देवा न गृह्णंति हृव्यं कव्यं च पूर्वजाः

ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବ ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି—ତାହାନୁସାରେ ତାଙ୍କର ହବ୍ୟକୁ ଦେବମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ତାଙ୍କର କବ୍ୟକୁ ପୂର୍ବଜମାନେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 62

वंचयित्वा निजान्विप्रानन्येभ्यः प्रददेत्तु यः । तस्य जन्मार्जितं पुण्यं भस्मीभवति तत्क्षणात्

ଯେ ନିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଏ, ତାହାର ଜନ୍ମାର୍ଜିତ ପୁଣ୍ୟ ସେଇ କ୍ଷଣରେ ଭସ୍ମୀଭୂତ ହୁଏ।

Verse 63

ब्रह्मविष्णुशिवैश्चैव पूजिता ये द्विजोत्तमाः ते । षां ये विमुखाः शूद्रा रौरवे निवसंति ते

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ ଯେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଯେ ଶୂଦ୍ରମାନେ ବିମୁଖ ଓ ବିଦ୍ୱେଷୀ, ସେମାନେ ‘ରୌରବ’ ନରକରେ ବସନ୍ତି।

Verse 64

यो लौल्याच्च कुलाचारं गोत्राचारं प्रलोपयेत् । स्वाचारं यो न कुर्वीत कदाचिद्वै विमोहितः

ଯେ ଲୋଭବଶତଃ କୁଳାଚାର ଓ ଗୋତ୍ରାଚାରକୁ ଲୋପ କରେ, ଏବଂ ଯେ ମୋହଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ କେବେ ନିଜ ସ୍ୱଧର୍ମ-ଆଚାର ପାଳନ କରେ ନାହିଁ—ସେ ପତନ ପାଏ।

Verse 65

सर्वनाशो भवेत्तस्य भस्मीभवति तत्क्षणात् । तस्मात्सर्वः कुलाचारः स्थानाचारस्तथैव च

ଏପରି ଲୋକର ସର୍ବନାଶ ହୁଏ; ସେ ସେହି କ୍ଷଣରେ ଯେନ ଭସ୍ମୀଭୂତ ହୋଇଯାଏ। ତେଣୁ କୁଳାଚାର ଓ ସ୍ଥାନାନୁସାର ଯଥୋଚିତ ଆଚାର ନିଶ୍ଚୟ ପାଳନୀୟ।

Verse 66

गोत्राचारः पालनीयो यथावित्तानुसारतः । एवं ते कथितं राजन्धर्मारण्यं पुरातनम्

ଗୋତ୍ରାଚାର ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟାନୁସାରେ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ରାଜନ୍, ଏଭଳି ଭାବେ ତୁମକୁ ପୁରାତନ ଧର୍ମାରଣ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା।

Verse 67

स्थापितं देवदेवैश्च ब्रह्मविष्णुशिवादिभिः । धर्मारण्यं कृतयुगे त्रेतायां सत्यमंदिरम् । द्वापरे वेदभवनं कालौ मोहेरकं स्मृतम्

ଦେବଦେବ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଆଦିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ଏହି ସ୍ଥାନ କୃତଯୁଗରେ ‘ଧର୍ମାରଣ୍ୟ’, ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ‘ସତ୍ୟମନ୍ଦିର’, ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ‘ବେଦଭବନ’ ଏବଂ କଳିଯୁଗରେ ‘ମୋହେରକ’ ବୋଲି ସ୍ମରଣୀୟ।

Verse 68

ब्रह्मोवाच । य इदं शृणुयात्पुत्र श्रद्धया परया युतः । धर्मारण्यस्य माहात्म्यं सर्वकिल्बिषनाशनम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ବତ୍ସ, ଯେ ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଧର୍ମାରଣ୍ୟର ସର୍ବ ପାପନାଶକ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣେ, ସେ ପବିତ୍ରତା ପାଏ।

Verse 69

मनोवाक्कायजनितं पातकं त्रिविधं च यत् । तत्सर्वं नाशमायाति श्रवणात्कीर्तनात्सुकृत्

ମନ, ବାଣୀ ଓ କାୟାରୁ ଜନିତ ଯେ ତ୍ରିବିଧ ପାପ, ଏହି (ମାହାତ୍ମ୍ୟ) ଶ୍ରବଣ ଓ କୀର୍ତ୍ତନରେ ସେ ସବୁ ନଶି ପୁଣ୍ୟରୂପ ହୁଏ।

Verse 70

धन्यं यशस्यमायुष्यं सुखसंतानदायकम् । माहात्म्यं शृणुयाद्वत्स सर्वसौख्याप्तये नरः

ଏହି ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଧନ୍ୟ, ଯଶଦାୟକ, ଆୟୁବର୍ଧକ ଏବଂ ସୁଖସନ୍ତାନଦାୟକ। ବତ୍ସ, ସର୍ବ ସୁଖ ପାଇଁ ନର ଏହା ଶୁଣୁ।

Verse 71

सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं सर्वक्षेत्रेषु यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति धर्मारण्यस्य सेवनात्

ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ପୁଣ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରର ଫଳ—ସେଇ ଫଳ ଧର୍ମାରଣ୍ୟର ସେବା (ଦର୍ଶନ-ପୂଜା) ଦ୍ୱାରା ମିଳେ।

Verse 72

नारद उवाच । धर्मारण्यस्य माहात्म्यं यच्छ्रुतं त्वन्मुखांबुजात् । धर्मवाप्यां यत्र धर्म्मस्तपस्तेपे सुदुष्कुरम्

ନାରଦ କହିଲେ—ଆପଣଙ୍କ ପଦ୍ମମୁଖରୁ ମୁଁ ଧର୍ମାରଣ୍ୟର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣିଛି; ଯେଉଁଠି ଧର୍ମବାପୀରେ ଧର୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର ତପ କରିଥିଲେ।

Verse 73

तस्य क्षेत्रस्य महिमा मया त्वत्तोऽवधारितः । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि धर्मारण्यदिदृक्षया

ତୁମଠାରୁ ମୁଁ ସେହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ସମ୍ୟକ୍ ଜାଣିଲି। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ଧର୍ମାରଣ୍ୟ ଦର୍ଶନ ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ଏବେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଛି।

Verse 74

तत्र वाक्यजलौघेन पावितोऽहं चतुर्मुख

ସେଠାରେ, ହେ ଚତୁର୍ମୁଖ! ତୁମ ବାକ୍ୟର ଜଳପ୍ରବାହରେ ମୁଁ ପବିତ୍ର ହୋଇଛି।

Verse 75

व्यास उवाच । इदमाख्यानकं सर्वं कथितं पांडुनंदन । यच्छ्रुत्वा गोसहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः

ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ! ଏହି ସମଗ୍ର ପବିତ୍ର ଆଖ୍ୟାନ ମୁଁ କହିଦେଲି। ଯେ ଏହା ଶୁଣେ, ସେ ସହସ୍ର ଗୋଦାନ ସମାନ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ।

Verse 76

अपुत्रो लभते पुत्रान्निर्द्धनो धनवान्भवेत् । रोगी रोगात्प्रमुच्येत बद्धो मुच्येत बंधनात्

ଅପୁତ୍ର ପୁତ୍ର ପାଏ, ନିର୍ଧନ ଧନବାନ ହୁଏ। ରୋଗୀ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ବନ୍ଧିତ ବନ୍ଧନରୁ ଛୁଟିଯାଏ।

Verse 77

विद्यार्थी लभते विद्यामुत्तमां कर्मसाधनाम् । तीर्थयात्राफलं तस्य कोटिकन्याफलं लभेत्

ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀ କର୍ମସାଧନକାରୀ ଉତ୍ତମ ବିଦ୍ୟା ଲଭେ। ସେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ଫଳ ପାଏ, ଏବଂ ‘କୋଟିକନ୍ୟା’ ସମାନ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମଧ୍ୟ ଲଭେ।

Verse 78

यः श्रृणोति नरो भक्त्या नारी वाथ नरोत्तम । निरयं नैव पश्यंति एकोत्तरशतैः सह

ହେ ନରୋତ୍ତମ! ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ଯେ ଭକ୍ତିରେ ଏହା ଶୁଣେ, ସେ ଏକଶେ ଏକ ଜଣ ସ୍ୱଜନ ସହିତ ନରକ ଦେଖେ ନାହିଁ।

Verse 79

शुभे देशे निवेश्याथ क्षौमवस्त्रादिभिस्तथा । पुराणपुस्तकं राजन्प्रयतः शिष्टसंमतः

ହେ ରାଜନ୍! ଶୁଭ ଦେଶରେ ପୁରାଣପୁସ୍ତକକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, କ୍ଷୌମବସ୍ତ୍ର ଆଦିଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରି, ଶୁଚି ହୋଇ ଶିଷ୍ଟସମ୍ମତ ଆଚାରରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେବା ଉଚିତ।

Verse 80

अर्चयेच्च यथा न्यायं गंधमाल्यैः पृथक्पृथक् । समाप्तौ नृप ग्रंथस्य वाचकस्यानुपूजनम्

ଗନ୍ଧ ଓ ମାଳାକୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଅର୍ପଣ କରି ବିଧିମତେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ। ହେ ନୃପ! ଗ୍ରନ୍ଥ ସମାପ୍ତିରେ ବାଚକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯଥୋଚିତ ପୂଜା-ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 81

दानादिभिर्यथान्यायं संपूर्णफलहेतवे । मुद्रिकां कुंडले चैव ब्रह्मसूत्रं हिरण्मयम्

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଯଥାବିଧି ଦାନାଦି କରିବା ଉଚିତ—ମୁଦ୍ରିକା (ଅଙ୍ଗୁଠି), କୁଣ୍ଡଳ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ର (ଯଜ୍ଞୋପବୀତ) ଦେବା।

Verse 82

वस्त्राणि च विचित्राणि गंधमाल्यानुलेपनैः । देववत्पूजनं कृत्वा गां च दद्यात्पयस्विनीम्

ବିଚିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର, ଗନ୍ଧ, ମାଳା ଓ ଅନୁଲେପନ ଅର୍ପଣ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ପରି ପୂଜା ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ପୟସ୍ୱିନୀ (ଦୁଧ ଦେଉଥିବା) ଗାଈକୁ ମଧ୍ୟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 83

एवं विधानतः श्रुत्वा धर्मारण्यकथानकम् । धर्मारण्यनिवासस्य फलमाप्नोत्यसंशयम्

ଏହିପରି ବିଧିପୂର୍ବକ ଧର୍ମାରଣ୍ୟର ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣିଲେ, ଧର୍ମାରଣ୍ୟ-ନିବାସର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁଣ୍ୟଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।