Adhyaya 36

Verse 1

नारद उवाच । अतः परं किमभवत्तन्मे कथय सुव्रत । पूर्वं च तदशेषेण शंस मे वदताम्बर

ନାରଦ କହିଲେ—ଏହା ପରେ କ’ଣ ଘଟିଲା, ମୋତେ କହ, ହେ ସୁବ୍ରତ। ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ସେଥିକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର, ହେ ବକ୍ତାମ୍ବର।

Verse 2

स्थिरीभूतं च तत्स्थानं कियत्कालं वदस्व मे । केन वै रक्ष्यमाणं च कस्याज्ञा वर्तते प्रभो

ସେ ସ୍ଥାନ କେତେକାଳ ସ୍ଥିର ରହିଲା, ମୋତେ କହ। ଏବଂ ତାହା କାହା ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହେଉଥିଲା, ଓ କାହାର ଆଜ୍ଞାରେ ଚାଲେ, ହେ ପ୍ରଭୁ?

Verse 3

ब्रह्मोवाच । त्रेतातो द्वापरांतं च यावत्कलिसमागमः । तावत्संरक्षणे चैको हनूमान्पवनात्मजः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ତ୍ରେତାଯୁଗରୁ ଦ୍ୱାପରର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, କଳିର ଆଗମନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେଇ ସମଗ୍ର କାଳରେ ସୁରକ୍ଷାର ଏକମାତ୍ର ରକ୍ଷକ ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ଥିଲେ।

Verse 4

समर्थो नान्यथा कोपि विना हनुमता सुत । लंका विध्वंसिता येन राक्षसाः प्रबला हताः

ହେ ପୁତ୍ର! ହନୁମାନ ବିନା ସେପରି ସମର୍ଥ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ; ଯିଏ ଲଙ୍କାକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।

Verse 5

स एव रक्षते तत्र रामादेशेन पुत्रक । द्विजस्याज्ञा प्रवर्तेत श्रीमातायास्तथैव च

ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର! ରାମଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେଇ ଏକା ତାହାଁରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପ୍ରବଳ ରହେ, ଏବଂ ଶ୍ରୀମାତାଙ୍କ ଅଧିକାର ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ରହେ।

Verse 6

दिनेदिने प्रहर्षोभूज्जनानां तत्र वासिनाः । पठंति स्म द्विजास्तत्र ऋग्युजुःसामलक्षणान्

ଦିନକୁ ଦିନ ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମନେ ହର୍ଷ ବଢ଼ିଲା। ସେଠାରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଋଗ୍, ଯଜୁଃ, ସାମ ବେଦକୁ ତାହାର ଲକ୍ଷଣ ଓ ସ୍ୱରବିଧି ସହ ପାଠ କରୁଥିଲେ।

Verse 7

अथर्वणमपि तत्र पठंति स्म दिवानिशम् । वेदनिर्घोषजः शब्दस्त्रैलोक्ये सचराचरे

ସେଠାରେ ସେମାନେ ଅଥର୍ବବେଦକୁ ମଧ୍ୟ ଦିନରାତି ପାଠ କରୁଥିଲେ। ବେଦନିର୍ଘୋଷରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶବ୍ଦ ତ୍ରିଲୋକରେ—ଚରାଚର ସହିତ—ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଲା।

Verse 8

उत्सवास्तत्र जायंते ग्रामेग्रामे पुरेपुरे । नाना यज्ञाः प्रवर्तंते नानाधर्मसमाश्रिताः

ସେଠାରେ ଗ୍ରାମେ ଗ୍ରାମେ ଓ ପୁରେ ପୁରେ ଉତ୍ସବ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ନାନାଧର୍ମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ନାନା ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ।

Verse 9

युधिष्ठिर उवाच । कदापि तस्य स्थानस्य भंगो जातोथ वा न वा । दैत्यैर्जितं कदा स्थानमथवा दुष्टराक्षसैः

ୟୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ— ସେହି ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନର କେବେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଛି କି, ନାହିଁ କି? କେବେ ଦୈତ୍ୟମାନେ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେ ସେ ସ୍ଥାନକୁ ଜିତିଥିଲେ କି?

Verse 10

व्यास उवाच । साधु पृष्टं त्वया राजन्धर्मज्ञस्त्वं सदा शुचिः । आदौ कलियुगे प्राप्ते यद्दत्तं तच्छृणुष्व भोः

ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ; ତୁମେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ସଦା ଶୁଚି। ଏବେ ଶୁଣ, ହେ ଭଦ୍ର, କଳିଯୁଗ ଆରମ୍ଭେ ଯାହା ବିଧିତ ହୋଇଥିଲା।

Verse 11

लोकानां च हितार्थाय कामाय च सुखाय च । यज्ञं च कथयिष्यामि तत्सर्वं शृणु भूपते

ଲୋକମାନଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ, ଧର୍ମସମ୍ମତ କାମନା-ପୂର୍ତ୍ତି ଓ ସୁଖ ପାଇଁ, ମୁଁ ଯଜ୍ଞ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କହିବି; ହେ ଭୂପତି, ସବୁ ଶୁଣ।

Verse 12

इदानीं च कलौ प्राप्त आमो नामा वभूव ह । कान्यकुब्जाधिपः श्रीमान्धर्मज्ञो नीतितत्परः

କଳିଯୁଗ ଆସିଲାବେଳେ ‘ଆମୋ’ ନାମରେ ଏକ ରାଜା ହେଲେ— କାନ୍ୟକୁବ୍ଜର ଶ୍ରୀମାନ ଅଧିପତି, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ନୀତିରେ ତତ୍ପର।

Verse 13

शांतो दांतः सुशीलश्च सत्यधर्मपरायणः । द्वापरांते नृपश्रेष्ठ अनागमे कलौ युगे

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଦ୍ୱାପରଯୁଗର ଶେଷେ, କଳିଯୁଗ ଆଗମନ ପୂର୍ବରୁ, ସେ ଶାନ୍ତ, ଦାନ୍ତ, ସୁଶୀଳ ଏବଂ ସତ୍ୟ-ଧର୍ମପରାୟଣ ଥିଲା।

Verse 14

भयात्कलिविशेषेण अधर्मस्य भयादिभिः । सर्वे देवाः क्षितिं त्यक्त्वा नैमिषारण्यमाश्रिताः

କଳିର ବିଶେଷ ଭୟ ଓ ଅଧର୍ମର ଆତଙ୍କରୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ପୃଥିବୀ ତ୍ୟାଗ କରି ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।

Verse 15

रामोपि सेतुबंधं हि ससहायो गतो नृप

ହେ ନୃପ! ରାମ ମଧ୍ୟ ନିଜ ସହାୟମାନଙ୍କ ସହିତ ସେତୁବନ୍ଧକୁ ଗଲେ।

Verse 16

युधिष्ठिर उवाच । कीदृशं हि कलौ प्राप्ते भयं लोके सुदुस्तरम् । यस्मिन्सुरैः परित्यक्ता रत्नगर्भा वसुन्धरा

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—କଳି ଆସିଲେ ଲୋକରେ ଏମିତି କେଉଁ ସୁଦୁସ୍ତର ଭୟ ଉପଜେ, ଯାହାରେ ରତ୍ନଗର୍ଭା ବସୁନ୍ଧରାକୁ ଦେବତାମାନେ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ?

Verse 17

व्यास उवाच । शृणुष्व कलिधर्मास्त्वं भविष्यंति यथा नृप । असत्यवादिनो लोकाः साधुनिन्दापरायणाः

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ହେ ନୃପ! ଶୁଣ, କଳିଧର୍ମ କିପରି ହେବ। ଲୋକେ ଅସତ୍ୟବାଦୀ ହେବେ ଏବଂ ସାଧୁନିନ୍ଦାରେ ପରାୟଣ ହେବେ।

Verse 18

दस्युकर्मरताः सर्वे पितृभक्तिविवर्जिताः । स्वगोत्रदाराभिरता लौल्यध्यानपरायणाः

ସମସ୍ତେ ଦସ୍ୟୁକର୍ମରେ ରତ ହେବେ, ପିତୃଭକ୍ତିବିହୀନ; ସ୍ୱଗୋତ୍ର ନାରୀମାନଙ୍କୁ ଆସକ୍ତ ହୋଇ, ଚଞ୍ଚଳ ଲୋଭଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ରହିବେ।

Verse 19

ब्रह्मविद्वेषिणः सर्वे परस्परविरोधिनः । शरणागतहंतारो भविष्यंति कलौ युगे

ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମ-ବେଦଧର୍ମର ଦ୍ୱେଷୀ, ପରସ୍ପର ବିରୋଧୀ ହେବେ; କଳିଯୁଗରେ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା କରିବେ।

Verse 20

वैश्याचाररता विप्रा वेदभ्रष्टाश्च मानिनः । भविष्यंति कलौ प्राप्ते संध्यालोपकरा द्विजाः

କଳି ଆସିଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବୈଶ୍ୟାଚାରରେ ରତ ହେବେ, ବେଦଭ୍ରଷ୍ଟ ଓ ଅଭିମାନୀ ହେବେ; ଦ୍ୱିଜ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ ତ୍ୟାଗ କରିବେ।

Verse 21

शांतौ शूरा भये दीनाः श्राद्धतर्पणवर्जिताः । असुराचारनिरता विष्णुभक्तिविवर्जिताः

ଶାନ୍ତିରେ ଶୂର, ଭୟରେ ଦୀନ; ଶ୍ରାଦ୍ଧ-ତର୍ପଣ ବର୍ଜନ କରି; ଅସୁରାଚାରରେ ରତ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିବିହୀନ ହେବେ।

Verse 22

परवित्ताभिलाषाश्च उत्कोच ग्रहणे रताः । अस्नातभोजिनो विप्राः क्षत्रिया रणवर्जिताः

ସେମାନେ ପରଧନକୁ ଲୋଭ କରିବେ ଓ ଘୁଷ ଗ୍ରହଣରେ ରତ ହେବେ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସ୍ନାନ ବିନା ଭୋଜନ କରିବେ, ଏବଂ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ରଣଭୂମିକୁ ଏଡ଼ାଇବେ।

Verse 23

भविष्यंति कलौ प्राप्ते मलिना दुष्टवृत्तयः । मद्यपानरताः सर्वेप्यया ज्यानां हि याजकाः

କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ ଲୋକେ ମଲିନ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣବାନ୍ ହେବେ। ସମସ୍ତେ ମଦ୍ୟପାନରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ, ଅଯାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଯାଜକ ହେବେ।

Verse 24

भर्तृद्वेषकरा रामाः पितृद्वेषकराः सुताः । भ्रातृद्वेषकराः क्षुद्रा भविष्यंति कलौ युगे

କଳିଯୁଗରେ ନାରୀମାନେ ଭର୍ତ୍ତାଦ୍ୱେଷୀ ହେବେ, ପୁତ୍ରମାନେ ପିତୃଦ୍ୱେଷୀ ହେବେ; କ୍ଷୁଦ୍ରମନା ଲୋକେ ଭ୍ରାତୃଦ୍ୱେଷୀ ହେବେ।

Verse 25

गव्यविक्रयिणस्ते वै ब्राह्मणा वित्ततत्पराः । गावो दुग्धं न दुह्यंते संप्राप्ते हि कलौ युगे

କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଧନପରାୟଣ ହୋଇ ଗୋବିକ୍ରେତା ହେବେ। ଏହି ଯୁଗରେ ଗାଈମାନେ ପୂର୍ବବତ୍ ଦୁଧ ଦେବେ ନାହିଁ।

Verse 26

फलंते नैव वृक्षाश्च कदाचिदपि भारत । कन्याविक्रय कर्त्तारो गोजाविक्रयकारकाः

ହେ ଭାରତ, କେତେକ ସମୟରେ ବୃକ୍ଷମାନେ ଫଳ ଧରିବେ ନାହିଁ। କନ୍ୟା ବିକ୍ରୟକାରୀ ଏବଂ ଗାଈ ଓ ଶିଶୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିକ୍ରୟକାରୀ ଲୋକ ହେବେ।

Verse 27

विषविक्रयकर्त्तारो रसविक्रयकारकाः । वेदविक्रयकर्त्तारो भविष्यंति कलौ युगे

କଳିଯୁଗରେ ବିଷ ବିକ୍ରୟକାରୀ, ରସ-ଭୋଗର ବ୍ୟବସାୟୀ, ଏବଂ ଏପରିକି ବେଦକୁ ମଧ୍ୟ ବିକ୍ରୟ କରୁଥିବା ଲୋକ ହେବେ।

Verse 28

नारी गर्भं समाधत्ते हायनैकादशेन हि । एकादश्युपवासस्य विरताः सर्वतो जनाः

କଳିଯୁଗରେ ନାରୀ ଏକାଦଶ ବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କରିବ; ଏବଂ ସର୍ବତ୍ର ଲୋକେ ଏକାଦଶୀ ଉପବାସବ୍ରତରୁ ବିରତ ହେବେ।

Verse 29

न तीर्थसेवनरता भविष्यंति च वाडवाः । बह्वाहारा भविष्यंति बहुनिद्रासमाकुलाः

ନାରୀମାନେ ତୀର୍ଥସେବା ଓ ତୀର୍ଥଭ୍ରମଣରେ ରତ ହେବେ ନାହିଁ; ସେମାନେ ଅତିଭୋଜନପ୍ରବଣ ହେବେ ଏବଂ ଅତିନିଦ୍ରାରେ ଆକୁଳ ହେବେ।

Verse 30

जिह्मवृत्तिपराः सर्वे वेदनिंदापरायणाः । यतिनिंदापराश्चैव च्छद्मकाराः परस्परम्

ସମସ୍ତେ ବକ୍ର ଆଚରଣରେ ପରାୟଣ ହେବେ, ବେଦନିନ୍ଦାରେ ତତ୍ପର ରହିବେ; ଏବଂ ଯତିମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି, ଛଦ୍ମବେଶରେ ପରସ୍ପରକୁ ଠକିବେ।

Verse 31

स्पर्शदोषभयं नैव भविष्यति कलौ युगे । क्षत्रिया राज्यहीनाश्च म्लेच्छो राजा भविष्यति

କଳିଯୁଗରେ ଅଶୁଦ୍ଧ ସ୍ପର୍ଶଦୋଷର ଭୟ ରହିବ ନାହିଁ; କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ରାଜ୍ୟହୀନ ହେବେ, ଏବଂ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ରାଜା ହେବ।

Verse 32

विश्वासघातिनः सर्वे गुरुद्रोहरतास्तथा । मित्रद्रोहरता राजञ्छिश्नोदरपरायणाः

ସମସ୍ତେ ବିଶ୍ୱାସଘାତୀ ହୋଇ ଗୁରୁଦ୍ରୋହରେ ରତ ହେବେ; ହେ ରାଜନ୍, ସେମାନେ ମିତ୍ରଦ୍ରୋହରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୋଇ କେବଳ କାମଭୋଗ ଓ ଉଦରପୂର୍ତ୍ତିରେ ପରାୟଣ ରହିବେ।

Verse 33

एकवर्णा भविष्यंति वर्णाश्चत्वार एव च । कलौ प्राप्ते महाराज नान्यथा वचनं मम

ହେ ମହାରାଜ! କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ କୁହାଯିବ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତେ ଏକ (ମିଶ୍ରିତ) ବର୍ଣ୍ଣ ପରି ହେବେ; ମୋ ବଚନ ଅନ୍ୟଥା ହେବ ନାହିଁ।

Verse 34

एतच्छ्रुत्वा गुरोरेव कान्यकुब्जाधिपो बली । राज्यं प्रकुरुते तत्र आमो नाम्ना हि भूतले

ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହା ଶୁଣି, କାନ୍ୟକୁବ୍ଜର ବଳବାନ ଅଧିପତି ‘ଆମ’ ନାମକ ରାଜା ପୃଥିବୀରେ ସେଠାରେ ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 35

सार्वभौमत्वमापन्नः प्रजापालनतत्परः । प्रजानां कलिना तत्र पापे बुद्धिरजायत

ସେ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ପାଇ ପ୍ରଜାପାଳନରେ ତତ୍ପର ଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ କଳିର ପ୍ରଭାବରେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ପାପଦିଗକୁ ଗଲା।

Verse 36

वैष्णवं धर्ममुत्सज्य वौद्धधर्ममुपागताः । प्रजास्तमनुवर्तिन्यः क्षपणैः प्रतिबोधिताः

ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସେମାନେ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କଲେ; କ୍ଷପଣମାନଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ପ୍ରଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।

Verse 37

तस्य राज्ञो महादेवी मामानाम्न्यतिविश्रुता । गर्भं दधार सा राज्ञो सर्वलक्षणसंयुता

ସେଇ ରାଜାଙ୍କ ମହାଦେବୀ ‘ମାମା’ ନାମରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; ସର୍ବ ଶୁଭଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତା ସେ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 38

संपूर्णे दशमे मासि जाता तस्याः सुरूपिणी । दुहिता समये राज्ञ्याः पूर्णचन्द्रनिभानना

ଦଶମ ମାସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ ରାଣୀଙ୍କ ଯଥାସମୟରେ ଏକ ଅତିସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲା; ତାହାର ମୁଖ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ଥିଲା।

Verse 39

रत्नगंगेति नाम्ना सा मणिमाणिक्यभूषिता । एकदा दैवयोगेन देशांतरादुपागतः

ତାହାର ନାମ ‘ରତ୍ନଗଙ୍ଗା’ ରଖାଗଲା ଏବଂ ସେ ମଣି-ମାଣିକ୍ୟରେ ଭୂଷିତ ଥିଲା। ଏକଦା ଦୈବଯୋଗେ ଅନ୍ୟ ଦେଶରୁ ଜଣେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 40

नाम्ना चैवेंद्रसूरिर्वै देशेस्मिन्कान्यकुब्जके । षोडशाब्दा च सा कन्या नोपनीता नृपात्मजा

ଏହି କାଣ୍ୟକୁବ୍ଜ ଦେଶରେ ‘ଇନ୍ଦ୍ରସୂରି’ ନାମରେ ଜଣେ ଥିଲେ। ରାଜକନ୍ୟା ଷୋଳ ବର୍ଷର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଉପନୟନ-ସଂସ୍କାର ହୋଇନଥିଲା।

Verse 41

दास्यांतरेण मिलिता इन्द्रसूरिश्च जीविकः । शाबरीं मंत्रविद्यां च कथयामास भारत

ହେ ଭାରତ! ଦାସୀର ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଲା। ଇନ୍ଦ୍ରସୂରି ଜୀବିକାର ନିମିତ୍ତେ ତାକୁ ଶାବରୀ ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା କହି ଶିଖାଇଲେ।

Verse 42

एकचित्ताभवत्सा तु शूलिकर्मविमोहिता । ततः सा मोहमापन्ना तत्तद्वाक्यपरायणा

ସେହି କ୍ରିୟାର ମୋହରେ ସେ ଏକଚିତ୍ତ ହେଲା; ପରେ ମୋହାବେଶରେ ପଡ଼ି ତାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାକ୍ୟରେ ପରାୟଣ ହୋଇ ରହିଲା।

Verse 43

क्षपणैर्बोधिता वत्स जैनधर्मपरायणा । ब्रह्मावर्ताधिपतये कुंभीपालाय धीमते

ହେ ବତ୍ସ! କ୍ଷପଣମାନଙ୍କ ବୋଧରେ ସେ ଜୈନଧର୍ମରେ ପରାୟଣା ହେଲା। ପରେ ବ୍ରହ୍ମାବର୍ତ୍ତର ଅଧିପତି, ଧୀମାନ କୁଂଭୀପାଳଙ୍କୁ (ବିବାହାର୍ଥେ) ଦିଆଗଲା।

Verse 44

रत्नगंगां महादेवीं ददौ तामिति विक्रमी । मोहेरेकं ददौ तस्मै विवाहे दैवमोहितः

ଏଭଳି ବିକ୍ରମୀ ରାଜା ସେଇ ମହାଦେବୀ ରତ୍ନଗଙ୍ଗାକୁ ତାହାଙ୍କୁ (ବିବାହରେ) ଦେଲେ। ଦୈବମୋହରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ସେଇ ବିବାହରେ ନିଜର ଏକମାତ୍ର ରତ୍ନଧନ ମଧ୍ୟ ତାହାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 45

धर्मारण्यं समागत्य राजधानी कृता तदा । देवांश्च स्थापयामास जैनधर्मप्रणीतकान्

ଧର୍ମାରଣ୍ୟକୁ ଆସି ସେ ତେବେ ତାହାକୁ ନିଜ ରାଜଧାନୀ କଲେ। ଏବଂ ଜୈନଧର୍ମବିଧିଅନୁସାରେ ନିର୍ମିତ ଦେବପ୍ରତିମାମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 46

सर्वे वर्णास्तथाभूता जैन धर्मसमाश्रिताः । ब्राह्मणा नैव पूज्यंते न च शांतिकपौष्टिकम्

ଏଭଳି ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ଜୈନଧର୍ମକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଉ ପୂଜିତ ହେଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଶାନ୍ତିକ ଓ ପୌଷ୍ଟିକ (ସମୃଦ୍ଧି) କର୍ମମଧ୍ୟ କରାଯାଇଲା ନାହିଁ।

Verse 47

न ददाति कदा दानमेवं कालः प्रवर्तते । लब्धशासनका विप्रा लुप्तस्वाम्या अहर्निशम्

କେହି କେବେ ଦାନ ଦେଉନଥିଲେ; ଏଭଳି କାଳ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହେଲା। ଶାସନ-ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିବା ବିପ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଦିନରାତି ସ୍ୱାମୀ-ଆଶ୍ରୟହୀନ ହୋଇ ରହିଲେ।

Verse 48

समाकुलितचित्तास्ते नृपमामं समाययुः । कान्यकुब्जस्थितं शूरं पाखण्डैः परिवेष्टितम्

ଚିତ୍ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ରାଜା କାନ୍ୟକୁବ୍ଜରେ ଥିଲେ; ଶୂର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପାଖଣ୍ଡୀମାନେ ଚାରିଦିଗରୁ ଘେରିଥିଲେ।

Verse 49

कान्यकुब्जपुरं प्राप्य कतिभिर्वासरैर्नृप । गंगोपकण्ठे न्यवसञ्छ्रांतास्ते मोढवाडवाः

ହେ ନୃପ, କିଛି ଦିନରେ କାନ୍ୟକୁବ୍ଜ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚି ସେଇ କ୍ଲାନ୍ତ ମୋଢବାଡ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଗଙ୍ଗାତଟରେ ନିବାସ କଲେ।

Verse 50

चारैश्च कथितास्ते च नृपस्याग्रे समागताः । प्रातराकारिता विप्रा आगता नृपसंसदि

ରାଜାଙ୍କ ଚରମାନେ ସୂଚନା ଦେଇଥିବାରୁ ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆଣାଗଲେ। ପ୍ରଭାତେ ଡାକାଯାଇ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରାଜସଭାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 51

प्रत्युत्थानाभिवादादीन्न चक्रे सादरं नृपः । तिष्ठतो ब्राह्मणान्सर्वान्पर्यपृच्छदसौ ततः

ରାଜା ଆଦରସହ ଉଠି ସ୍ୱାଗତ, ପ୍ରଣାମ ଆଦି ଶିଷ୍ଟାଚାର କଲେ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦାଁଡିଥିବାବେଳେ ସେ ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Verse 52

किमर्थमागता विप्राः किंस्वित्कार्यं ब्रुवंतु तत्

“ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ତୁମେ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଛ? କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି—ତାହା କୁହ।”

Verse 53

विप्रा ऊचुः । धर्मारण्यादिहायातास्त्वत्समीपं नराधिप । राजंस्तव सुतायास्तु भर्ता कुमारपालकः

ବିପ୍ରମାନେ କହିଲେ—ହେ ନରାଧିପ! ଆମେ ଧର୍ମାରଣ୍ୟରୁ ଆସି ଆପଣଙ୍କ ସମୀପକୁ ପହଞ୍ଚିଛୁ। ହେ ରାଜନ, ଆପଣଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ କୁମାରପାଳକ।

Verse 54

तेन प्रलुप्तं विप्राणां शासनं महदद्भुतम् । वर्तता जैनधर्मेण प्रेरितेनेंद्रसूरिणा

ତାହାର ଦ୍ୱାରା ବିପ୍ରମାନଙ୍କ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ସ୍ଥାପିତ ମହାନ୍ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଶାସନ ଲୁପ୍ତ/ଭଙ୍ଗ ହୋଇଛି; କାରଣ ଇନ୍ଦ୍ରସୂରିଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସେ ଜୈନଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଚାଲେ।

Verse 55

राजोवाच । केन वै स्थापिता यूयमस्मिन्मोहेरके पुरे । एतद्धि वाडवाः सर्वं ब्रूत वृत्तं यथातथम्

ରାଜା କହିଲେ—ତୁମେ ଏହି ମୋହେରକ ପୁରରେ କାହା ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହେଲ? ହେ ବାଡବମାନେ, ଯାହା ଘଟିଛି ସେସବୁ ଯଥାତଥ ମୋତେ କୁହ।

Verse 56

विप्रा ऊचुः । काजेशैः स्थापिताः पूर्वं धर्मराजेन धीमता । कृता चात्र शुभे स्थाने रामेण च ततः पुरी

ବିପ୍ରମାନେ କହିଲେ—ପୂର୍ବେ ଧୀମାନ ଧର୍ମରାଜ କାଜେଶ ଆମକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ। ପରେ ଏହି ଶୁଭ ସ୍ଥାନରେ ରାମ ଏଠାରେ ପୁରୀ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 57

शासनं रामचंद्रस्य दृष्ट्वाऽन्यैश्चैव राजभिः । पालितं धर्मतो ह्यत्र शासनं नृपसत्तम

ହେ ନୃପସତ୍ତମ! ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶାସନ ଦେଖି ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ସେହି ଶାସନକୁ ଧର୍ମାନୁସାରେ ପାଳନ କରିଥିଲେ।

Verse 58

इदानीं तव जामाता विप्रान्पालयते न हि । तच्छ्रुत्वा विप्रवाक्यं तु राजा विप्रानथाब्रवीत्

“ଏବେ ତୁମ ଜାମାତା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ କିଛିମାତ୍ରେ ରକ୍ଷା କରୁନାହିଁ।” ଏହି ବିପ୍ରବାକ୍ୟ ଶୁଣି ରାଜା ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 59

यांतु शीघ्रं हि भो विप्राः कथयंतु ममाज्ञया । राज्ञे कुमारपालाय देहि त्वं ब्राह्मणालयम्

ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଶୀଘ୍ର ଯାଆ ଏବଂ ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ରାଜା କୁମାରପାଳଙ୍କୁ କହ— “ବ୍ରାହ୍ମଣାଳୟ (ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ନିବାସ) ଦିଅ।”

Verse 60

श्रुत्वा वाक्यं ततो विप्राः परं हर्षमुपागताः । जग्मुस्ततोऽतिमुदिता वाक्यं तत्र निवेदितम्

ତାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପରମ ହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସେଠାକୁ ଯାଇ ସେହି ସନ୍ଦେଶ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 61

श्वशुरस्य वचः श्रुत्वा राजा वचनमब्रवीत् । कुमारपाल उवाच । रामस्य शासनं विप्राः पालयिष्याम्यहं नहि

ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ରାଜା ଉତ୍ତର ଦେଲେ। କୁମାରପାଳ କହିଲେ— “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ରାମଙ୍କ ଶାସନ/ଆଜ୍ଞାକୁ ମୁଁ ପାଳନ କରିବି ନାହିଁ।”

Verse 62

त्यजामि ब्राह्मणान्यज्ञे पशुहिंसापरायणान् । तस्माद्धि हिंसकानां तु न मे भक्तिर्भवेद्द्विजाः

ଯଜ୍ଞରେ ପଶୁହିଂସାରେ ପରାୟଣ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ତ୍ୟାଗ କରେ। ତେଣୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ହିଂସକମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମୋର ଭକ୍ତି/ଶ୍ରଦ୍ଧା ହେବ ନାହିଁ।

Verse 63

ब्राह्मणा ऊचुः । कथं पाखंडधर्मेण लुप्तशासनको भवान् । पालयस्व नृपश्रेष्ठ मा स्म पापे मनः कृथाः

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—ପାଖଣ୍ଡଧର୍ମରେ ଚାଲି ଆପଣ କିପରି ଶାସ୍ତ୍ରବିଧି ତ୍ୟାଗକାରୀ ହେଲେ? ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମଶାସନ ପାଳନ କରନ୍ତୁ; ପାପରେ ମନ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।

Verse 64

राजोवाच । अहिंसा परमो धर्मो अहिंसा च परं तपः । अहिंसा परमं ज्ञानमहिंसा परमं फलम्

ରାଜା କହିଲେ—ଅହିଂସା ପରମ ଧର୍ମ, ଅହିଂସା ହିଁ ପରମ ତପ। ଅହିଂସା ପରମ ଜ୍ଞାନ, ଅହିଂସା ପରମ ଫଳ।

Verse 65

तृणेषु चैव वृक्षेषु पतंगेषु नरेषु च । कीटेषु मत्कुणाद्येषु अजाश्वेषु गजेषु च

ତୃଣ ଓ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କରେ, ପତଙ୍ଗ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କରେ; କୀଟମାନଙ୍କରେ, ମତ୍କୁଣ ଆଦି ଜୀବମାନଙ୍କରେ, ଛେଳି-ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 66

लूतासु चैव सर्पेषु महिष्यादिषु वै तथा । जंतवः सदृशा विप्राः सूक्ष्मेषु च महत्सु च

ମକଡ଼ି ଓ ସର୍ପମାନଙ୍କରେ, ଏବଂ ମହିଷୀ ଆଦିରେ ମଧ୍ୟ—ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ହେଉ କି ମହାନ, ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁ ସମାନ।

Verse 67

कथं यूयं प्रवर्तध्वे विप्रा हिंसापरायणाः । तच्छ्रुत्वा वज्रतुल्यं हि वचनं च द्विजोत्तमाः

ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ହିଂସାରେ ପରାୟଣ ହୋଇ ଆପଣମାନେ କିପରି ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଅନ୍ତି? ସେହି ବଜ୍ରସମାନ ବଚନ ଶୁଣି ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ—

Verse 68

प्रत्यूचुर्वाडवाः सर्वे क्रोधरक्तेक्षणा दृशा

ତେବେ ସମସ୍ତ ବାଡବମାନେ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ; କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ରକ୍ତିମ ହୋଇ, ରୋଷଭରା ନୟନେ ସେମାନେ କହିଲେ।

Verse 69

ब्राह्मणा ऊचुः । अहिंसा परमो धर्मः सत्यमेतत्त्वयोदितम् । परं तथापि धर्मोऽस्ति शृणुष्वैकाग्रमानसः

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—“ଅହିଂସା ପରମ ଧର୍ମ; ତୁମେ କହିଥିବା କଥା ସତ୍ୟ। ତଥାପି ଆଉ ଏକ ଧର୍ମ ଅଛି; ଏକାଗ୍ରମନେ ଶୁଣ।”

Verse 70

या वेदविहिता हिंसा सा न हिंसेति निर्णयः । शस्त्रेणाहन्यते यच्च पीडा जंतुषु जायते

“ବେଦବିହିତ ହିଂସା, ନିଷ୍କର୍ଷାନୁସାରେ ‘ହିଂସା’ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଶସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଆଘାତ ପାଆନ୍ତି ଓ ଜୀବମାନଙ୍କରେ ପୀଡା ଜନ୍ମେ—”

Verse 71

स एवाधर्म एवास्ति लोके धर्मविदां वर । वेदमंत्रैविहन्यंते विना शस्त्रेण जंतवः

“ସେଇ ହିଁ ଲୋକରେ ଅଧର୍ମ, ହେ ଧର୍ମବିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ: ଶସ୍ତ୍ର ବିନା କେବଳ ବେଦମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଜନ୍ତୁମାନେ ବଧ ହେବା।”

Verse 72

जंतुपीडाकरा नैव सा हिंसा सुखदायिनी । परोपकारः पुण्याय पापाय परपीडनम्

“ଯେ କର୍ମ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ପୀଡା ଦିଏ, ସେହି ‘ସୁଖଦାୟିନୀ ହିଂସା’ ନୁହେଁ। ପରୋପକାରେ ପୁଣ୍ୟ; ପରପୀଡନେ ପାପ।”

Verse 73

वेदोदितां विधायापि हिंसां पापैर्न लिप्यते । विप्राणां वचनं श्रुत्वा पुनर्वचनमब्रवीत्

ବେଦୋକ୍ତ ହିଂସା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ। ବିପ୍ରମାନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସେ ପୁନର୍ବାର ଉତ୍ତର କହିଲା।

Verse 74

राजोवाच । ब्रह्मादीनां परं क्षेत्रं धर्मारण्यमनुत्तमम् । ब्रह्मविष्णु महेशाद्या नेदानीमत्र संति ते

ରାଜା କହିଲେ—ଧର୍ମାରଣ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଦିଙ୍କର ପରମ, ଅନୁତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର। କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ ଆଦି ଏବେ ଏଠାରେ ନାହାନ୍ତି।

Verse 75

न धर्मो विद्यते वात्र उक्तो रामः स मानुषः । क्व वापि लंबपुछोऽसौ यो मुक्तो रक्षणाय वः

ଏଠାରେ ଧର୍ମ ନାହିଁ; ଯେ ‘ରାମ’ କୁହାଯାଏ ସେ ମାତ୍ର ମନୁଷ୍ୟ। ତେବେ ତୁମ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିବା ସେ ଲମ୍ବପୁଛ ଥିବାଜଣ କେଉଁଠି?

Verse 76

शासनं चेन्न दृष्टं वो नैव तत्पालयाम्यहम् । द्विजाः कोपसमाविष्टा ददुः प्रत्युत्तरं तदा

ତୁମେ ଯଦି ସେଇ ଶାସନ (ଅଧିକାର) ଦେଖିନାହ, ତେବେ ମୁଁ ତାହା ପାଳନ କରିବି ନାହିଁ। ଏହା ଶୁଣି କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସେତେବେଳେ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 77

द्विजा ऊचुः । रे मूढ त्वं कथं वेत्थ भाषसे मदलोलुपः । स दैत्यानां विनाशाय धर्मसंरक्षणाय च

ଦ୍ୱିଜମାନେ କହିଲେ—ହେ ମୂଢ! ଅହଂକାର-ଲୋଭରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ତୁ ଏପରି କିପରି ଜାଣୁଛୁ ଓ କହୁଛୁ? ସେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ବିନାଶ ଓ ଧର୍ମସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ହିଁ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 78

रामश्चतुर्भुजः साक्षान्मानुषत्वं गतो भुवि । अगतीनां च गतिदः स वै धर्मपरायणः । दयालुश्च कृपालुश्च जंतूनां परिपालकः

ରାମ ସାକ୍ଷାତ୍ ଚତୁର୍ଭୁଜ ପ୍ରଭୁ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ମାନବରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେ ଅଗତିମାନଙ୍କର ଗତି, ଧର୍ମପରାୟଣ; ଦୟାଳୁ, କୃପାଳୁ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପାଳକ।

Verse 79

राजोवाच । कुतोऽद्य वर्त्तते रामः कुतो वै वायुनंदनः । भ्रष्टाभ्रमिव ते सर्वे क्व रामो हनुमानिति

ରାଜା କହିଲେ—ଆଜି ରାମ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ବାୟୁନନ୍ଦନ କେଉଁଠି? ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମେଘରୁ ଖସିପଡ଼ିଥିବା ପରି ଲାଗୁଛ; ତେବେ ରାମ ଓ ହନୁମାନ କେଉଁଠି?

Verse 80

परंतु रामो हनुमान्यदि वर्त्तेत सर्वतः । इदानीं विप्रसाहाय्य आगमिष्यति मे मतिः

କିନ୍ତୁ ଯଦି ରାମ ଓ ହନୁମାନ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ସର୍ବତ୍ର ବିଦ୍ୟମାନ, ତେବେ ଏବେ ମୋର ନିଶ୍ଚୟ ଏହି—ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହାୟତାରେ ମୁଁ ଅଗ୍ରସର ହେବି।

Verse 81

दर्शयध्वं हनूमंतं रामं वा लक्ष्मणं तथा । यद्यस्ति प्रत्ययः कश्चित्स नो विप्राः प्रदर्श्यताम्

ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖାଅ—କିମ୍ବା ରାମଙ୍କୁ, ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ। ଯଦି କିଛି ପ୍ରମାଣ ଅଛି, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ତାହା ଆମକୁ ଦେଖାଅ।

Verse 82

ते च जातास्त्रिधा तात गोभूजाडालजा स्तथा । मांडलीयास्तथा चैते त्रिविधाश्च मनोरमाः

ଏବଂ ସେମାନେ, ହେ ପ୍ରିୟ, ତିନି ପ୍ରକାର ହେଲେ—ଗୋଭୂଜା, ଆଡାଲଜା, ଏବଂ ମାଣ୍ଡଲୀୟ; ଏହିପରି ଏହି ମନୋହରମାନେ ତ୍ରିବିଧ ହେଲେ।

Verse 83

पुनरागत्य स्थानेऽस्मिन्दत्ता ग्रामास्त्रयोदश । काश्यप्यां चैव गंगायां महादानानि षोडश

ପୁନର୍ବାର ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଫେରି ତେରଟି ଗ୍ରାମ ଦାନ ଦିଆଗଲା; ଏବଂ କାଶ୍ୟପୀ ଓ ଗଙ୍ଗାତଟରେ ଷୋଳଟି ମହାଦାନ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

Verse 84

दत्तानि विप्रमुख्येभ्यो दत्ता ग्रामाः सुशोभनाः । पुनः संकल्पिता वीर षट्पंचाशकसंख्यया

ଏହି ଦାନଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦିଆଗଲା; ସୁଶୋଭିତ ଗ୍ରାମମାନେ ଅର୍ପିତ ହେଲେ। ପୁନଃ, ହେ ବୀର, ଛପନ ସଂଖ୍ୟାରେ ଆଉ ଦାନର ସଙ୍କଳ୍ପ ହେଲା।

Verse 85

षट्त्रिंशच्च सहस्राणि गोभुजा जज्ञिरे वराः । सपादलक्षा वणिजो दत्ता मांडलिकाभिधाः

ଛତ୍ତିଶ ହଜାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୋଭୂଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଏବଂ ‘ମାଣ୍ଡଲିକ’ ନାମରେ ସବା ଲକ୍ଷ ବଣିକ ଅଧୀନରୂପେ ଅର୍ପିତ ହେଲେ।

Verse 86

तेनोक्तं वाडवाः सर्वे दर्शयध्वं हि मारुतिम् । यस्याभिज्ञानमात्रेण स्थितिं पूर्वां ददाम्यहम्

ତେବେ କୁହାଗଲା—ହେ ବାଡବମାନେ, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ନିଶ୍ଚୟ ମାରୁତିଙ୍କୁ ଦେଖାଅ; ତାଙ୍କୁ କେବଳ ପରିଚୟ କରିଲେ ମାତ୍ରେ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କ ପୂର୍ବସ୍ଥିତି ପୁନଃ ଦେବି।

Verse 87

विप्रवाक्यं करिष्यामि प्रत्ययो दर्श्यते यदि । ततः सर्वे भविष्यंति वेदधर्मपरायणाः

ଯଦି ପ୍ରମାଣ ଦେଖାଯାଏ, ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଅନୁସାରେ କରିବି; ତାହାପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବେଦଧର୍ମରେ ପରାୟଣ ହେବେ।

Verse 88

अन्यथा जैनधर्मेण वर्त्तयध्वं हि सर्वशः । नृपवाक्यं तु ते श्रुत्वा स्वेस्वे स्थाने समागताः

ନଚେତ୍ ତୁମେ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ଜୈନଧର୍ମାନୁସାରେ ଆଚରଣ କର। ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନିଜନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ।

Verse 89

वाडवः खिन्नमनसः क्रोधेनांधीकृता भुवि । निश्वासान्मुंचमानास्ते हाहेति प्रवदंति च

ସେଇ ବାଡବମାନେ ମନେ ଖିନ୍ନ ହୋଇ, କ୍ରୋଧରେ ପୃଥିବୀରେ ଅନ୍ଧ ସମ ହୋଇଗଲେ। ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ‘ହାୟ! ହାୟ!’ ବୋଲି ବିଲାପ କଲେ।

Verse 90

दंतान्प्राघर्षयन्सर्वान्न्यपीडंश्च करैः करान् । परस्परं भाषमाणाः कथं कुर्मो वयं त्वितः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦାନ୍ତ କଟକଟାଇ, ହାତରେ ହାତ ଚେପି, ପରସ୍ପର କହିଲେ—‘ଏବେ ଏଠାରୁ ଆମେ କ’ଣ କରିବୁ?’

Verse 91

मिलित्वा वाडवाः सर्वे चक्रुस्ते मंत्रमुत्तमम् । रामवाक्यं हृदि ध्यात्वा ध्यात्वा चैवांजनीसुतम्

ସମସ୍ତ ବାଡବ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଉତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ। ରାମଙ୍କ ବାକ୍ୟକୁ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଅଞ୍ଜନୀସୁତ ହନୁମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନ କଲେ।

Verse 92

द्विजमेलापकं चक्रुर्बाला वृद्धतमा अपि । तेषां वृद्धतमो विप्रो वाक्यमूचे शुभं तदा

ସେମାନେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ଏକ ସଭା କଲେ—ଶିଶୁ ଓ ଅତିବୃଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟ। ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବାଧିକ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୁଭ ବଚନ କହିଲେ।

Verse 93

चतुःषष्टिश्च गोत्राणामस्माकं ये द्विसप्ततिः । स्वस्वगोत्रस्यावटंका एकग्रामाभिभाषिणः

ଆମମଧ୍ୟରେ ଚୌଷଠି ଗୋତ୍ର ଓ ବାହାତ୍ତର ଶାଖା/ବର୍ଗ ଅଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ଗୋତ୍ରର ବିଶେଷ ବଂଶଚିହ୍ନ; ସମସ୍ତେ ଏକ ଗ୍ରାମସମୁଦାୟ ପରି ଏକସ୍ୱରେ କଥା କହନ୍ତି।

Verse 94

प्रयातु स्वस्ववर्गस्य एको ह्येको द्विजः सुधीः । रामेश्वरं सेतु बंधं हनूमांस्तत्र विद्यते

ପ୍ରତ୍ୟେକ ବର୍ଗରୁ ଜଣେ ଜଣେ ସୁଧୀ ଦ୍ୱିଜ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁନ୍ତୁ। ସେ ରାମେଶ୍ୱର ଓ ସେତୁବନ୍ଧକୁ ଯାଉନ୍ତୁ; କାରଣ ସେଠାରେ ହନୁମାନ ସନ୍ନିହିତ ଅଛନ୍ତି।

Verse 95

सर्वे प्रयांतु तत्रैव रामपार्श्वे निरामयाः । निराहारा जितक्रोधा मायया वर्जिताः पुनः

ସମସ୍ତେ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତୁ—ରାମଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ—ରୋଗଦୁଃଖରହିତ ହୋଇ। ନିରାହାର ରହି, କ୍ରୋଧ ଜୟ କରି, ପୁନଃ ମାୟା/କପଟ ତ୍ୟାଗ କରି।

Verse 96

एकाग्रमानसाः सर्वे स्तुत्वा ध्यात्वा जपंतु तम् । ततो दाशरथी रामो दयां कृत्वा द्विजन्मसु

ସମସ୍ତେ ଏକାଗ୍ରମନରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତୁ, ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତୁ, ନାମଜପ କରନ୍ତୁ। ତାପରେ ଦାଶରଥି ରାମ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟା କରି…

Verse 97

शासनं च प्रदास्यति अचलं च युगेयुगे । महता तपसा तुष्टः प्रदास्यति समीहितम्

…ସେ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଅଚଳ ଶାସନ/ବର ଦେବେ। ମହାତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରିବେ।

Verse 98

यस्य वर्गस्य यो विप्रो न प्रयास्यति तत्र वै । स च वर्गात्परित्याज्यः स्थानधर्मान्न संशयः

ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ବର୍ଗ (ସମ୍ପ୍ରଦାୟ) ସହିତ ଯିବେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ସେହି ବର୍ଗରୁ ନିଃସନ୍ଦେହରେ ବହିଷ୍କାର କରାଯିବା ଉଚିତ୍; ଏହା ହିଁ ସ୍ଥାନଧର୍ମ ଅଟେ।

Verse 99

वणिग्वृत्ते न संबंधे न विवाहे कदाचन । ग्रामवृत्ते न संबंधः सर्वस्थाने बहिष्कृताः

ବାଣିଜ୍ୟ କିମ୍ବା ବିବାହରେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ କଦାପି ସମ୍ପର୍କ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଗ୍ରାମ୍ୟ ବ୍ୟାପାରରେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ସମ୍ପର୍କ ରହିବ ନାହିଁ; ସେମାନେ ସର୍ବତ୍ର ବହିଷ୍କୃତ ଅଟନ୍ତି।

Verse 100

सभावाक्यं च तच्छ्रुत्वा तन्मध्ये वाडवः शुचिः । वाग्मी दक्षः सुशब्दश्च त्रिरवैः श्रावयन्द्विजान्

ସଭାର ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜଣେ ପବିତ୍ର, ବାଗ୍ମୀ, ଦକ୍ଷ ଏବଂ ସୁସ୍ୱରଯୁକ୍ତ ବାଡବ (ବ୍ରାହ୍ମଣ) ତିନିଥର ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାଇଲେ।

Verse 110

व्यास उवाच । न जैनधर्मे ये लिप्ता गोभुजा वणिगुत्तमाः । वृत्तिभंगभयात्तत्र मौनमेव समाचरन्

ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ: ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଣିକମାନେ (ଗୋଭୁଜ) ଜୈନ ଧର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ନଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଜୀବିକା ଭଙ୍ଗ ହେବା ଭୟରେ ସେଠାରେ ମୌନ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 120

शासनं भवतामस्तु रामदत्तं न संशयः । त्रयीविद्यास्तु विख्याताः सर्वे वाडवपुंगवाः

ରାମଦତ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ଶାସନ (ଅଧିକାର) ନିଃସନ୍ଦେହରେ ଆପଣମାନଙ୍କର ହେଉ। ସେହି ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଡବମାନେ (ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ) ତିନି ବେଦର ଜ୍ଞାତା ଭାବରେ ବିଖ୍ୟାତ ଅଟନ୍ତି।

Verse 130

विप्रसंघविनाशाय दक्षिणद्वारसंस्थितः । सिंदूरपुष्पमालाभिः पूजितो गणनायकः

ବ୍ରାହ୍ମଣସଂଘର ବିନାଶାର୍ଥେ ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଗଣନାୟକଙ୍କୁ ସିନ୍ଦୂର ଓ ପୁଷ୍ପମାଳାଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରାଗଲା।

Verse 140

त्यक्तस्वकीयवचना वृत्तिहीना भविष्यथ । ततस्तन्मध्यतः कश्चिच्चातुर्विद्य उवाच ह

‘ନିଜ ଵଚନ ତ୍ୟାଗ କଲେ ତୁମେ ଜୀବିକାହୀନ ହେବ।’ ତାପରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଚାତୁର୍ବିଦ୍ୟ (ଚାରି ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ) କହିଲେ।

Verse 150

देशाद्देशांतरं गत्वा वनाच्चैव वनांतरम् । तीर्थेतीर्थे कृतश्राद्धाः सुसंत सत्यव्रतपरायणाः । ते गता दूरमध्वानं हनुमद्दर्शनार्थिनः

ଦେଶରୁ ଦେଶାନ୍ତରକୁ ଓ ବନରୁ ବନାନ୍ତରକୁ ଯାଇ ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ତୀର୍ଥରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ। ଶାନ୍ତ ଓ ସତ୍ୟବ୍ରତପରାୟଣ ସେମାନେ ହନୁମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନାର୍ଥେ ଦୀର୍ଘ ପଥ ଗଲେ।

Verse 160

येन वै दुःखिता विप्रास्तेनाहं दुःखितः कपे

ହେ କପି! ଯେ କାରଣରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେଇ କାରଣରୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ।

Verse 170

अथवा गम्यतां विप्राश्चिरं जीव सुखी भव । वृद्धस्य वाक्यं तच्छ्रुत्वा वाडवाश्चैकमानसाः

‘ନହେଲେ, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ତୁମେ ନିଜ ପଥେ ଯାଅ; ଦୀର୍ଘଜୀବୀ ହେଅ—ସୁଖୀ ରୁହ।’ ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ବାଡବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକମନ ହେଲେ।

Verse 180

चतुश्चत्वारिंशदधिकचतुःशतमितात्मनाम् । ग्रामास्त्रयोदशार्चार्थं सीतापुरसमन्विताः

ସେଠାରେ ଚାରିଶେ ଚାଳିଶ ଜଣ ଇନ୍ଦ୍ରିୟନିଗ୍ରହୀ ଭକ୍ତ ଥିଲେ; ଏବଂ ସୀତାପୁର ସହିତ ତେରଟି ଗ୍ରାମ ପୂଜା‑ଅର୍ଚ୍ଚନା ଓ ନୈବେଦ୍ୟାର୍ପଣ ନିମିତ୍ତେ ନିୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲା।

Verse 190

आंजनेयो यदास्माकं न दास्यति समीहितम् । अनाहारव्रतेनैव प्राणांस्त्यक्ष्यामहे वयम्

ଯଦି ଆଞ୍ଜନେୟ (ହନୁମାନ) ଆମ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେବେ ନାହିଁ, ତେବେ ଆମେ ଅନାହାର‑ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରିବୁ।

Verse 200

तर्जन्यग्रे द्विजश्रेष्ठा अगम्या मां विना परैः । सा सुवर्णमयी भाति यस्यां राज्ये विभीषणः

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୋ ତର୍ଜନୀର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଥିବା ସେ (ଲଙ୍କା) ମୋ ବିନା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗମ୍ୟ; ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟୀ ପରି ଦୀପ୍ତ, ଯାହାର ରାଜ୍ୟରେ ବିଭୀଷଣ ଶାସନ କରନ୍ତି।

Verse 201

स्थापितो रामदेवेन सेयं लंका महापुरी । नियमस्थैः साधुवृंदैस्तीर्थयात्राप्रसंगतः

ଏହି ମହାପୁରୀ ଲଙ୍କାକୁ ରାମଦେବ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ; ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ନିୟମନିଷ୍ଠ ସାଧୁବୃନ୍ଦମାନେ ଏହାକୁ ସେବା ଓ ପୂଜା କରନ୍ତି।

Verse 202

आनीय गंगासलिलं रामेशमभिषिच्य च । क्षिप्ता एते महाभारा दृश्यंते सागरांतरे

ଗଙ୍ଗାଜଳ ଆଣି ରାମେଶଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି, ଏହି ମହାଭାର ଭାରଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ିଦିଆଗଲା; ସେଗୁଡ଼ିକ ସମୁଦ୍ରାନ୍ତରେ ଦେଖାଯାଏ।

Verse 203

निष्पापास्तेन संजाताः साधवस्ते दृढव्रताः । नूनं पुण्योदये वृद्धिः पापे हानिश्च जायते

ସେହି ପବିତ୍ର କର୍ମଦ୍ୱାରା ଦୃଢବ୍ରତ ସାଧୁମାନେ ନିଷ୍ପାପ ହେଲେ। ନିଶ୍ଚୟ ପୁଣ୍ୟୋଦୟେ ପୁଣ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ପାପ ହ୍ରାସ ପାଇ ନଶିଯାଏ।

Verse 204

स्थानभ्रष्टाः कृताः पूर्वं चातुर्विद्या द्विजातयः । जीर्णोद्धारेण रामेण स्थापिताः पुनरेव हि । पूर्वजन्मनि भो विप्रा हरिपूजा कृता मया

ପୂର୍ବେ ଚତୁର୍ବେଦଜ୍ଞ ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ କରାଯାଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଜୀର୍ଣ୍ଣୋଦ୍ଧାରକ ରାମ ତାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ସ୍ଥାପିତ କଲେ। ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ମୁଁ ହରିପୂଜା କରିଥିଲି।

Verse 205

सांप्रतं निश्चला भक्तिर्भवत्सेवा हि दृश्यते । तेन पुण्यप्रभावेण तुष्टो दास्यामि वो वरम्

ବର୍ତ୍ତମାନ ତୁମମାନଙ୍କର ସେବା ଓ ଅଚଳ ଭକ୍ତି ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଉଛି। ସେହି ପୁଣ୍ୟପ୍ରଭାବରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେବି।

Verse 206

धन्योहं कृतकृत्योहं सुभाग्योहं धरातले । अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम्

ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୁଁ କୃତକୃତ୍ୟ, ଏହି ଧରାତଳେ ମୁଁ ସୁଭାଗ୍ୟବାନ। ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସଫଳ ହେଲା, ମୋର ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟରେ ସୁଜୀବିତ ହେଲା।

Verse 207

यदहं ब्राह्मणानां च प्राप्तवांश्चरणांतिकम्

କାରଣ ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଚରଣସନ୍ନିଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି।

Verse 208

व्यास उवाच । दृष्ट्वैव हनुमन्तं ते पुलकांकितविग्रहाः । सगद्गदं यथोचुस्ते वाक्यं वाक्यविशारदाः

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖିମାତ୍ରେ ସେମାନଙ୍କ ଦେହ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲା। ଭାବାବେଶରେ କଣ୍ଠ ଗଦ୍ଗଦ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବାକ୍‌ନିପୁଣମାନେ ଯଥୋଚିତ ବଚନ କହିଲେ।

Verse 18000

वृत्त्यर्थं तेन दत्ता वै ह्यनर्घ्या रत्नकोटयः । तदा ते मोढ १८००० गोभूजा

ଜୀବିକାର୍ଥେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନର କୋଟିକୋଟି ଦାନ କଲେ। ତାପରେ (ପାଠଭ୍ରଂଶ ହେତୁ) ‘ଅଠାରହ ହଜାର’ ଉଲ୍ଲେଖ ଆସେ; ସହିତ ଗୋଦାନ ଓ ଭୂମିଦାନର ସୂଚନା ମିଳେ।