Adhyaya 13

Verse 1

सूत उवाच । दशार्णाधिपतेस्तस्य वज्रबाहोर्महाभुजः । बभूव शत्रुर्बलवान्राजा मगधराट् ततः

ସୂତ କହିଲେ—ଦଶାର୍ଣ୍ଣର ଅଧିପତି ମହାବାହୁ ବଜ୍ରବାହୁଙ୍କ ପାଇଁ ସେତେବେଳେ ଏକ ବଳବାନ୍ ଶତ୍ରୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା—ମଗଧର ରାଜା।

Verse 2

स वै हेमरथो नाम बाहुशाली रणोत्कटः । बलेन महतावृत्य दशार्णं न्यरुधद्बली

ହେମରଥ ନାମକ ସେ ରାଜା ବାହୁବଳୀ ଓ ରଣେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ; ସେ ମହାବଳ ନେଇ ଦଶାର୍ଣ୍ଣକୁ ଘେରି, ବଳବାନ୍ ହୋଇ ଅବରୋଧ କଲା।

Verse 3

चमूपास्तस्य दुर्धर्षाः प्राप्य देशं दशार्णकम् । व्यलुंपन्वसुरत्नानि गृहाणि ददहुः परे

ତାଙ୍କର ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଶିବିରାନୁଚରମାନେ ଦଶାର୍ଣ୍ଣ ଦେଶକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଧନ-ରତ୍ନ ଲୁଟିଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଘରଗୁଡ଼ିକୁ ଜଳାଇଦେଲେ।

Verse 4

केचिद्धनानि जगृहुः केचिद्बालान्स्त्रियोऽपरे । गोधनान्यपरेऽगृह्णन्केचिद्धान्यपरिच्छदान् । केचिदारामसस्यानि गृहोद्यानान्यनाशयत्

କେହି ଧନ ନେଲେ, କେହି ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ, ଆଉ କେହି ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ହରଣ କଲେ। କେହି ଗୋଧନ ନେଲେ, କେହି ଧାନ୍ୟ ଓ ଗୃହସାମଗ୍ରୀ। କେହି ଉଦ୍ୟାନର ଫସଲ ଓ ଘରସଂଲଗ୍ନ ବାଗିଚାଗୁଡ଼ିକୁ ନଷ୍ଟ କଲେ।

Verse 5

एवं विनाश्य तद्राज्यं स्त्रीगोधनजिघृक्षवः । आवृत्य तस्य नगरीं वज्रबाहोस्तु मागधः

ଏଭଳି ସେଇ ରାଜ୍ୟକୁ ଧ୍ୱଂସ କରି, ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଗୋଧନ-ଧନର ଲୋଭରେ ମାଗଧ ରାଜା ବଜ୍ରବାହୁଙ୍କ ନଗରୀକୁ ଚାରିଦିଗରୁ ଘେରିଲା।

Verse 6

एवं पर्याकुलं वीक्ष्य राजा नगरमेव च । युद्धाय निर्जगामाशु वज्रबाहुः ससै निकः

ନଗର ଏଭଳି ଅସ୍ଥିର ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ରାଜା ବଜ୍ରବାହୁ ସେନାସହିତ ଶୀଘ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବାହାରିଲେ।

Verse 7

वज्रबाहुश्च भूपालस्तथा मंत्रिपुरःसराः । युयुधुर्मागधैः सार्धं निजघ्नुः शत्रुवाहिनीम्

ରାଜା ବଜ୍ରବାହୁ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ମାଗଧମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି ଶତ୍ରୁ-ସେନାକୁ ନିହତ କଲେ।

Verse 8

वज्रबाहुर्महेष्वासो दंशितो रथमास्थितः । विकिरन्बाणवर्षाणि चकार कदनं महत्

ମହାଧନୁର୍ଧର ବଜ୍ରବାହୁ କବଚ ପିନ୍ଧି ରଥାରୂଢ ହୋଇ, ବାଣବର୍ଷା ଛାଡ଼ି ମହା ସଂହାର କଲେ।

Verse 9

दशार्णराजं युध्यंतं दृष्ट्वा युद्धे सुदुःसहम् । तमेव तरसा वव्रुः सर्वे मागधसैनिकाः

ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଦଶାର୍ଣ୍ଣରାଜଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ମାଗଧ ସେନା ଜୋରେ କେବଳ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଲେ।

Verse 10

कृत्वा तु सुचिरं युद्धं मागधा दृढविक्रमाः । तत्सैन्यं नाशयामासुर्लेभिरे च जयश्रियम्

ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଦୃଢ ପରାକ୍ରମୀ ମାଗଧମାନେ ସେ ରାଜାଙ୍କ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରି ବିଜୟଶ୍ରୀ ଲାଭ କଲେ।

Verse 11

केचित्तस्य रथं जघ्नुः केचित्तद्धनुराच्छिनम् । सूतं तस्य जघानैकस्त्वपरः खड्गमाच्छिनत्

କେହି ତାହାର ରଥକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, କେହି ତାହାର ଧନୁଷକୁ କାଟିଦେଲେ। ଜଣେ ତାହାର ସାରଥିକୁ ମାରିଦେଲେ, ଅନ୍ୟଜଣେ ତାହାର ଖଡ୍ଗକୁ ଛିନ୍ନ କଲେ।

Verse 12

संछिन्नखड्गधन्वानं विरथं हतसारथिम् । बलाद्गृहीत्वा बलिनो बबंधुर्नृपतिं रुषा

ଖଡ୍ଗ ଓ ଧନୁଷ ଛିନ୍ନ, ରଥହୀନ ଓ ସାରଥିହୀନ ହୋଇଥିବା ସେ ନୃପତିଙ୍କୁ ବଳବାନ ଯୋଧାମାନେ କ୍ରୋଧରେ ବଳପୂର୍ବକ ଧରି ବାନ୍ଧିଦେଲେ।

Verse 13

तस्य मंत्रिगणं सर्वं तत्सैन्यं च विजित्य ते । मागधास्तस्य नगरीं विविशुर्जयकाशिनः

ତାହାର ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳ ଓ ସେନାକୁ ଜୟ କରି, ବିଜୟକାନ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତ ମାଗଧମାନେ ତାହାର ନଗରୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 14

अश्वान्नरान्गजानुष्ट्रान्पशूंश्चैव धनानि च । जगृहुर्युवतीः सर्वाश्चार्वंगीश्चैव कन्यकाः

ସେମାନେ ଅଶ୍ୱ, ପୁରୁଷ, ଗଜ, ଉଷ୍ଟ୍ର, ପଶୁ ଓ ଧନସମ୍ପତ୍ତି ହରଣ କଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯୁବତୀ ଓ ସୁନ୍ଦରାଙ୍ଗୀ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନେଇଗଲେ।

Verse 15

राज्ञो बबंधुर्महिषीर्दासीश्चैव सहस्रशः । कोशं च रत्नसंपूर्णं जह्रुस्तेऽप्याततायिनः

ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କ ମହିଷୀମାନଙ୍କୁ ଓ ସହସ୍ର ଦାସୀମାନଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ; ଏବଂ ରତ୍ନସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୋଷକୁ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଆତତାୟୀମାନେ ଲୁଟିନେଲେ।

Verse 16

एवं विनाश्य नगरीं हृत्वा स्त्रीगोधनादिकम् । वज्रबाहुं बलाद्बद्ध्वा रथे स्थाप्य विनिर्ययुः

ଏଭଳି ନଗରୀକୁ ଧ୍ୱଂସ କରି, ସ୍ତ୍ରୀ, ଗୋଧନ ଆଦିକୁ ହରିନେଇ, ବଜ୍ରବାହୁଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ବାନ୍ଧି ରଥରେ ବସାଇ ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 17

एवं कोलाहले जाते राष्ट्रनाशे च दारुणे । राजपुत्रोऽथ भद्रायुस्तद्वार्तामशृणोद्बली

ଏଭଳି କୋଳାହଳ ହେଲା ଓ ରାଷ୍ଟ୍ରନାଶ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଘଟିଲା; ସେତେବେଳେ ବଳବାନ ରାଜପୁତ୍ର ଭଦ୍ରାୟୁ ସେଇ ବାର୍ତ୍ତା ଶୁଣିଲେ।

Verse 18

पितरं शत्रुनिर्बद्धं पितृपत्नीस्तथा हृताः । नष्टं दशार्णराष्ट्रं च श्रुत्वा चुक्रोश सिंहवत्

ଶତ୍ରୁମାନେ ପିତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଛନ୍ତି, ପିତୃପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ହରିନେଇଛନ୍ତି, ଦଶାର୍ଣ୍ଣ ରାଷ୍ଟ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି—ଏହା ଶୁଣି ସେ ସିଂହ ପରି ଗର୍ଜନ କଲେ।

Verse 19

स खड्गशंखावादाय वैश्यपुत्रसहायवान् । दंशितो हयमारुह्य कुमारो विजिगीषया

ସେ ରାଜକୁମାର ବୈଶ୍ୟପୁତ୍ରଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଖଡ୍ଗ ଓ ଶଙ୍ଖନାଦ କରାଇଲେ; ପରେ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇ ବିଜୟେଚ୍ଛାରେ ଘୋଡ଼ାରେ ଆରୋହଣ କଲେ।

Verse 20

जवेनागत्य तं देशं मागधैरभिपूरितम् । दह्यमानं क्रंदमानं हृतस्त्रीसुतगोधनम्

ସେ ତ୍ୱରାରେ ଧାଇ ମାଗଧ ସେନାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ସେଇ ଦେଶକୁ ପହଞ୍ଚିଲା; ଦେଶ ଜ୍ୱଳୁଥିଲା, କ୍ରନ୍ଦନରେ ଗୁଞ୍ଜୁଥିଲା, ଏବଂ ସେଠାରେ ସ୍ତ୍ରୀ, ସନ୍ତାନ, ଗୋଧନ ଓ ଧନ ହରଣ ହୋଇଥିଲା।

Verse 21

दृष्ट्वा राजजनं सर्वं राज्यं शून्यं भयाकुलम् । क्रोधाध्मातमनास्तूर्णं प्रविश्य रिपुवाहिनीम् । आकर्णाकृष्टकोदंडो ववर्ष शरसंततीः

ସମସ୍ତ ରାଜଜନ ଓ ରାଜ୍ୟକୁ ଶୂନ୍ୟ ଏବଂ ଭୟାକୁଳ ଦେଖି, କ୍ରୋଧରେ ଫୁଲିଥିବା ମନ ନେଇ ସେ ତୁରନ୍ତ ଶତ୍ରୁସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କଲା; କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧନୁ ଟାଣି ଅବିରତ ଶରବୃଷ୍ଟି କଲା।

Verse 22

ते हन्यमाना रिपवो राजपुत्रेण सायकैः । तमभिद्रुत्य वेगेन शरैर्विव्यधुरुल्बणैः

ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇଥିବା ଶତ୍ରୁମାନେ ବେଗରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇ ଆସି, ଭୟଙ୍କର ଶରଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 23

हन्यमानोऽस्त्रपूगेन रिपुभिर्युद्धदुर्मदैः । न चचाल रणे धीरः शिववर्माभिरक्षितः

ଯୁଦ୍ଧମଦରେ ମତ୍ତ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରସମୂହରେ ଆହତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଶିବକବଚରେ ସୁରକ୍ଷିତ ସେ ଧୀର ଯୋଦ୍ଧା ରଣରେ ଏକଦମ ଡଗମଗାଇଲା ନାହିଁ।

Verse 24

सोऽस्त्रकर्षं प्रसह्याशु प्रविश्य गजलीलया । जघानाशु रथान्नागान्पदातीनपि भूरिशः

ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ଘନ ଚାପକୁ ବଳପୂର୍ବକ ଭେଦି ସେ ଶୀଘ୍ର ଗଜଗତିରେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା; ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ରଥ, ହାତୀ ଓ ଅନେକ ପଦାତିଙ୍କୁ ସଂହାର କଲା।

Verse 25

तत्रैकं रथिनं हत्वा ससूतं नृपनंदनः । तमेव रथमास्थाय वैश्यनंदनसारथिः । विचचार रणे धीरः सिंहो मृगकुलं यथा

ସେଠାରେ ନୃପନନ୍ଦନ ଏକ ରଥୀକୁ ସାରଥି ସହିତ ବଧ କରି, ସେଇ ରଥକୁ ଆରୋହଣ କଲା; ବୈଶ୍ୟପୁତ୍ର ସାରଥି ହେଲା। ଧୀର ବୀର ରଣଭୂମିରେ ହରିଣଦଳ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ପରି ବିଚରିଲା।

Verse 26

अथ सर्वे सुसंरब्धाः शूराः प्रोद्यतकार्मुकाः । अभिसस्रुस्तमेवैकं चमूपा बलशालिनः

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଶୂରମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଧନୁଷ ଉଠାଇ, ବଳଶାଳୀ ସେନାନାୟକମାନେ ସେଇ ଏକମାତ୍ର ଯୋଦ୍ଧା ଉପରେ ଧାଇଲେ।

Verse 27

तेषामापततामग्रे खड्गमुद्यम्य दारुणम् । अभ्युद्ययौ महावीरान्दर्शयन्निव पौरुषम्

ସେମାନେ ଧାଇଆସୁଥିବା ଅଗ୍ରଭାଗରେ ସେ ଦାରୁଣ ଖଡ୍ଗ ଉଠାଇ, ମହାବୀରମାନଙ୍କ ଦିଗକୁ ଝାପିଲା—ମନେ ହେଲା ନିଜ ପୌରୁଷ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଛି।

Verse 28

करालांतकजिह्वाभं तस्य खड्गं महोज्ज्वलम् । दृष्ट्वैव सहसा मम्रुश्च मूपास्तत्प्रभावतः

ତାହାର ଖଡ୍ଗ କରାଳ ଅନ୍ତକର ଜିହ୍ୱା ପରି ମହାଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା; ତାହାକୁ ଦେଖିମାତ୍ରେ ତାହାର ପ୍ରଭାବରେ ସେନାନାୟକମାନେ ହଠାତ୍ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।

Verse 29

येये पश्यंति तं खड्गं प्रस्फुरंतं रणांगणे । ते सर्वे निधनं जग्मुर्वज्रं प्राप्येव कीटकः

ରଣାଙ୍ଗଣରେ ଯେଯେ ସେଇ ପ୍ରସ୍ଫୁରିତ ଖଡ୍ଗକୁ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବଜ୍ରାଘାତ ପାଇଥିବା କୀଟ ପରି ନିଧନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 30

अथासौ सर्वसैन्यानां विनाशाय महाभुजः । शंखं दध्मौ महारावं पूरयन्निव रोदसी

ତେବେ ସେଇ ମହାବାହୁ ବୀର ସମଗ୍ର ସେନାର ବିନାଶ ନିମିତ୍ତେ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇ, ମହାରବ ସହିତ ଶଙ୍ଖ ଧ୍ୱନି କଲେ; ଯେନେ ତାହାର ନାଦରେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ଉଭୟ ପୂରିଗଲା।

Verse 31

तेन शंखनिनादेन विषाक्तेनैव भूयसा । श्रुतमात्रेण रिपवो मूर्च्छिताः पतिता भुवि

ସେଇ ଶଙ୍ଖନିନାଦ—ଅଧିକ ପ୍ରବଳ ବିଷ ସଦୃଶ—କେବଳ ଶୁଣିବାମାତ୍ରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ମୂର୍ଛିତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

Verse 32

येऽश्वपृष्ठे रथे ये च ये च दंतिषु संस्थिताः । ते विसंज्ञाः क्षणात्पेतुः शंखनादहतौजसः

ଯେମାନେ ଘୋଡ଼ାପିଠିରେ, ଯେମାନେ ରଥରେ, ଯେମାନେ ହାତୀପିଠିରେ ଥିଲେ—ଶଙ୍ଖନାଦରେ ତାଙ୍କର ଓଜ ହତ ହୋଇ—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ କ୍ଷଣେ ସଂଜ୍ଞାହୀନ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 33

तान्भूमौ पतितान्सर्वान्नष्टसंज्ञा न्निरायुधान् । विगणय्य शवप्रायाननावधीद्धर्मशास्त्रवित्

ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା, ସଂଜ୍ଞାହୀନ ଓ ନିରାୟୁଧ ସେମାନଙ୍କୁ ଶବପ୍ରାୟ ବୋଲି ଭାବି, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରବିଦ୍ ସେମାନଙ୍କୁ ଅବଗଣା କରି ହତ କଲେ ନାହିଁ।

Verse 34

आत्मनः पितरं बद्धं मोचयित्वा रणाजिरे । तत्पत्नीः शत्रुवशगाः सर्वाः सद्यो व्यमोचयत्

ରଣଭୂମିରେ ବନ୍ଧିତ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି, ଶତ୍ରୁବଶରେ ଥିବା ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ ସଦ୍ୟ ମୁକ୍ତ କଲେ।

Verse 35

पत्नीश्च मंत्रिमुख्यानां तथान्येषां पुरौकसाम् । स्त्रियो बालांश्च कन्याश्च गोधनादीन्यनेकशः

ସେ ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ଓ ଅନ୍ୟ ନଗରବାସୀମାନଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ—ସ୍ତ୍ରୀ, ଶିଶୁ ଓ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ—ଏବଂ ଗୋଧନ ଆଦି ନାନା ପ୍ରକାର ଧନକୁ ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ଉଦ୍ଧାର କଲେ।

Verse 36

मोचयित्वा रिपुभयात्तमाश्वासयदाकुलः । अथारिसैन्येषु चरंस्तेषां जग्राह योषितः

ଶତ୍ରୁଭୟରୁ ତାହାକୁ ମୋଚନ କରି, ନିଜେ ଆକୁଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ତାହାକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ। ପରେ ଶତ୍ରୁସେନାମଧ୍ୟରେ ବିଚରଣ କରି ସେମାନଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ନେଲେ।

Verse 37

मरुन्मनोजवानश्वान्मातंगान्गिरिसन्निभान् । स्यंदनानि च रौक्माणि दासीश्च रुचिराननाः

ସେ ପବନ ଓ ମନ ପରି ବେଗବାନ ଅଶ୍ୱ, ପର୍ବତସଦୃଶ ମାତଙ୍ଗ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥ, ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ମୁଖବିଶିଷ୍ଟ ଦାସୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 38

युग्मम् । सर्वमाहृत्य वेगेन गृहीत्वा तद्धनं बहु । मागधेशं हेमरथं निर्बबंध पराजितम्

ସମସ୍ତକୁ ବେଗରେ ସଂଗ୍ରହ କରି ସେଇ ବହୁ ଧନ ଗ୍ରହଣ କରି, ପରାଜିତ ମଗଧରାଜ ହେମରଥକୁ ସେ ବନ୍ଧନ କଲେ।

Verse 39

तन्मंत्रिणश्च भूपांश्च तत्र मुख्यांश्च नायकान् । गृहीत्वा तरसा बद्ध्वा पुरीं प्रावेशयद्द्रुतम्

ତାହାର ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ, ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଓ ସେଠାର ମୁଖ୍ୟ ନାୟକମାନଙ୍କୁ ଧରି, ସେ ତ୍ୱରାରେ ବାନ୍ଧି ଶୀଘ୍ରେ ପୁରୀରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ।

Verse 40

पूर्वं ये समरे भग्ना विवृत्ताः सर्वतोदिशम् । ते मंत्रिमुख्या विश्वस्ता नायकाश्च समाययुः

ଯେମାନେ ପୂର୍ବେ ସମରେ ପରାଜିତ ହୋଇ ସର୍ବଦିଗକୁ ଛିଟିଯାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଏବେ ପୁନଃ ଫେରିଲେ—ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀ, ବିଶ୍ୱସ୍ତ ସହଚର ଓ ସେନାନାୟକ—ସମେତ ଏକତ୍ର ହେଲେ।

Verse 41

कुमारविक्रमं दृष्ट्वा सर्वे विस्मितमानसाः । तं मेनिरे सुरश्रेष्ठं कारणादागतं भुवम्

କୁମାରଙ୍କ ବିକ୍ରମ ଦେଖି ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲା; ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ମାନିଲେ, ଯେନେ କୌଣସି ଦିବ୍ୟ କାରଣରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଅବତରିତ।

Verse 42

अहो नः सुमहाभाग्यमहो नस्तपसः फलम् । केनाप्यनेन वीरेण मृताः संजीविताः खलु

“ଆହା! ଆମର ମହାସୌଭାଗ୍ୟ; ଆହା! ଏହା ଆମ ତପସ୍ୟାର ଫଳ—ଏହି ବୀର ମୃତପ୍ରାୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଜୀବନ ଦେଇଛି।”

Verse 43

एष किं योगसिद्धो वा तपःसिद्धो ऽथवाऽमरः । अमानुषमिद कर्म यदनेन कृतं महत्

“ଏ କି ଯୋଗସିଦ୍ଧ, କି ତପଃସିଦ୍ଧ—ନା ଦେବତା? କାରଣ ଏହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୃତ ଏହି ମହତ୍ କର୍ମ ମାନବ-ମାପକୁ ଅତୀତ।”

Verse 44

नूनमस्य भवेन्माता सा गौरीति शिवः पिता । अक्षौहिणीनां नवकं जिगायानंतशक्तिधृक्

“ନିଶ୍ଚୟ ଏହାଙ୍କ ମାତା ଗୌରୀ ଓ ପିତା ଶିବ; କାରଣ ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରି ସେ ନଅ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନାକୁ ଜୟ କରିଛନ୍ତି।”}]}

Verse 45

इत्याश्चर्ययुतैर्हृष्टैः प्रशंसद्भिः परस्परम् । पृष्टोऽमात्यजनेनासावात्मानं प्राह तत्त्वतः

ଏପରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପରସ୍ପରକୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ଅମାତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ; ତେବେ ସେ ନିଜ ବିଷୟର ସତ୍ୟକୁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ କହିଦେଲେ।

Verse 46

समागतं स्वपितरं विस्मयाह्लादविप्लुतम् । मुंचंतमानंदजलं ववंदे प्रेमविह्वलः

ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି—ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ଲୁତ, ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁ ଝରାଉଥିବା—ସେ ପ୍ରେମରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ନମି ବନ୍ଦନା କଲା।

Verse 47

स राजा निजपुत्रेण प्रणयादभिवंदितः । आश्लिष्य गाढं तरसा बभाषे प्रेमकातरः

ସେ ରାଜା ନିଜ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେମପୂର୍ବକ ଅଭିବନ୍ଦିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଗାଢ଼ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ପ୍ରେମକାତର ହୋଇ ଶୀଘ୍ର କହିଲେ।

Verse 48

कस्त्वं देवो मनुष्यो वा गन्धर्वो वा महामते । का माता जनकः को वा को देशस्तव नाम किम्

ହେ ମହାମତେ! ତୁମେ କିଏ—ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟ କି ଗନ୍ଧର୍ବ? ତୁମ ମାତା କିଏ, ପିତା କିଏ; ତୁମ ଦେଶ କେଉଁଟି, ତୁମ ନାମ କଣ?

Verse 49

कस्मान्न शत्रुभिर्बद्धान्मृतानिव हतौजसः । कारुण्यादिह संप्राप्य सपत्नीकान्मुमोच यः

ସେ କାହିଁକି କରୁଣାବଶେ ଏଠାକୁ ଆସି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧା, ଯାହାଙ୍କର ବଳ ଭଙ୍ଗିଗଲା ଓ ଯେମାନେ ମୃତପ୍ରାୟ ଥିଲେ—ସେମାନଙ୍କୁ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହିତ ମୁକ୍ତ କଲେ?

Verse 50

कुतो लब्धमिदं शौर्यं धैर्यं तेजो बलोन्नतिः । जिगीषसीव लोकांस्त्रीन्सदेवासुरमानुषान्

ଏହି ଶୌର୍ୟ, ଏହି ଧୈର୍ୟ, ଏହି ତେଜ ଓ ବଳର ଉନ୍ନତି ତୁମେ କେଉଁଠୁ ପାଇଲ? ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦେବ‑ଅସୁର‑ମନୁଷ୍ୟ ସହିତ ତ୍ରିଲୋକ ଜୟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ମନେ ହେଉଛ।

Verse 51

अपि जन्मसहस्रेण तवानृण्यं महौजसः । कर्तुं नाहं समर्थोस्मि सहैभिर्दारबांधवैः

ହେ ମହାଓଜସ୍ବୀ! ସହସ୍ର ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ—ମୋର ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ସହିତ—ତୁମ ଉପକାରର ଋଣ ଶୋଧିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।

Verse 52

इमान्पुत्रानिमाः पत्नीरिदं राज्यमिदं पुरम् । सर्वं विहाय मच्चित्तं त्वय्येव प्रेमबंधनम्

ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ, ଏହି ପତ୍ନୀମାନେ, ଏହି ରାଜ୍ୟ ଓ ଏହି ପୁର—ସବୁକୁ ତ୍ୟାଗ କରି—ମୋ ଚିତ୍ତ ପ୍ରେମବନ୍ଧନରେ କେବଳ ତୁମଠାରେ ହିଁ ବନ୍ଧିତ ହୋଇଛି।

Verse 53

सर्वं कथय मे तात मत्प्राणपरिरक्षक । एतासां मम पत्नीनां त्वदधीनं हि जीवितम्

ହେ ତାତ, ମୋ ପ୍ରାଣର ରକ୍ଷକ! ମୋତେ ସବୁ କଥା କହ; କାରଣ ମୋର ଏହି ପତ୍ନୀମାନଙ୍କର ଜୀବନ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ଅଧୀନରେ ଅଛି।

Verse 54

सूत उवाच । इति पृष्टः स भद्रायुः स्वपित्रा तमभाषत । एष वैश्यसुतो राजन्सुनयो नाम मत्सखा

ସୂତ କହିଲେ—ନିଜ ପିତା ଏଭଳି ପଚାରିବାରୁ ଭଦ୍ରାୟୁ କହିଲା—“ହେ ରାଜନ୍! ଏହା ଏକ ବୈଶ୍ୟପୁତ୍ର; ଏହାର ନାମ ସୁନୟ, ଏବଂ ଏହା ମୋର ମିତ୍ର।”

Verse 55

अहमस्य गृहे रम्ये वसामि सहमातृकः । भद्रायुर्नाम मद्वृत्तं पश्चाद्विज्ञापयामि ते

ମୁଁ ତାଙ୍କର ରମ୍ୟ ଗୃହରେ ମୋ ମାତା ସହିତ ବସୁଛି। ମୋର ନାମ ଭଦ୍ରାୟୁ; ପରେ ମୋର ସମଗ୍ର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ତୁମକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଜଣାଇବି।

Verse 56

पुरं प्रविश्य भद्रं ते सदारः ससुहृज्जनः । त्यक्त्वा भयमरातिभ्यो विहरस्व यथासुखम्

ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କର—ତୋର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ—ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ସୁହୃଦ୍ଜନ ସହିତ। ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଭୟ ତ୍ୟାଗ କରି ଯଥାସୁଖେ ବସି ଭ୍ରମଣ କର।

Verse 57

नैतान्मुंच रिपूंस्तावद्यावदागमनं मम । अहमद्य गमिष्यामि शीघ्रमात्मनिवेशनम्

ମୋର ଫେରା ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବ ନାହିଁ। ମୁଁ ଆଜି ଶୀଘ୍ର ମୋ ନିଜ ନିବାସକୁ ଯିବି।

Verse 58

इत्युक्त्वा नृपमामंत्र्य भद्रायुर्नृपनंदनः । आजगाम स्वभवनं मात्रे सर्वं न्यवेदयत्

ଏପରି କହି ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ନେଇ, ରାଜପୁତ୍ର ଭଦ୍ରାୟୁ ନିଜ ଘରକୁ ଆସି ମାତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା ନିବେଦନ କଲା।

Verse 59

सापि हृष्टा स्वतनयं परिरेभेऽश्रुलोचना । स च वैश्यपतिः प्रेम्णा परिष्वज्याभ्यपूजयत्

ସେ ମଧ୍ୟ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଅଶ୍ରୁଭରା ନୟନରେ ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲା। ଏବଂ ସେଇ ବୈଶ୍ୟ ଗୃହପତି ମଧ୍ୟ ପ୍ରେମରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ସମ୍ମାନ କଲା।

Verse 60

वज्रबाहुश्च राजेंद्रः प्रविष्टो निजमंदिरम् । स्त्रीपुत्रामात्य सहितः प्रहर्षमतुलं ययौ

ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ରବାହୁ ନିଜ ମନ୍ଦିର-ପ୍ରାସାଦରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁତ୍ର ଓ ଅମାତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ଅତୁଳ ହର୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 61

तस्यां निशायां व्युष्टायामृषभो योगिनां वरः । चंद्रांगदं समागत्य सीमंतिन्याः पतिं नृपम्

ସେଇ ରାତି ବିତି ପ୍ରଭାତ ହେଲାପରେ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷଭ ଆସି ସୀମନ୍ତିନୀଙ୍କ ପତି ନୃପ ଚନ୍ଦ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଭେଟିଲେ।

Verse 62

भद्रायुषः समुत्पत्तिं तस्य कर्माप्यमानुषम् । आवेद्य रहसि प्रेम्णा त्वत्सुतां कीर्तिमालिनीम्

ସେ ପ୍ରେମପୂର୍ବକ ଗୁପ୍ତରେ ଭଦ୍ରାୟୁଷର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ତାହାର ଅମାନୁଷ କର୍ମବିଶେଷ କହି, ତୁମ କନ୍ୟା କୀର୍ତ୍ତିମାଲିନୀ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଇଲେ।

Verse 63

भद्रायुषे प्रयच्छेति बोधयित्वा च नैषधम् । ऋषभो निर्जगामाथ देशकालार्थतत्त्ववित्

ନୈଷଧ ନୃପଙ୍କୁ ‘ଏହାକୁ ଭଦ୍ରାୟୁଷଙ୍କୁ ଦିଅ’ ବୋଲି ବୋଧ କରାଇ, ଦେଶ-କାଳ-ପ୍ରୟୋଜନର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଋଷଭ ସେଠାରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 64

विशेषकम् । अथ चंद्रांगदो राजा मुहूर्त्ते मंगलोचिते । भद्रायुषं समाहूय प्रायच्छत्कीर्त्तिमालिनीम्

ତାପରେ ରାଜା ଚନ୍ଦ୍ରାଙ୍ଗଦ ମଙ୍ଗଳୋଚିତ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭଦ୍ରାୟୁଷଙ୍କୁ ଡାକି କୀର୍ତ୍ତିମାଲିନୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 65

कृतोद्वाहः स राजेंद्रतनयः सह भार्यया । हेमासनस्थः शुशुभे रोहिण्येव निशाकरः

ବିବାହ-ସଂସ୍କାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ସେ ରାଜେନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର ପତ୍ନୀସହ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନରେ ବସି, ରୋହିଣୀ ସହିତ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଶୋଭିତ ହେଲା।

Verse 66

वज्रबाहुं तत्पितरं समाहूय स नैषधः । पुरं प्रवेश्य सामात्यः प्रत्युद्गम्याभ्यपूजयत्

ନୈଷଧ ରାଜା ଭଦ୍ରାୟୁଷଙ୍କ ପିତା ବଜ୍ରବାହୁଙ୍କୁ ଡାକି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କୁ ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇ, ସ୍ୱୟଂ ଆଗକୁ ଯାଇ ସ୍ୱାଗତ କରି ଯଥୋଚିତ ସମ୍ମାନ-ପୂଜା କଲେ।

Verse 67

तत्रापश्यत्कृतोद्वाहं भद्रायुषमरिंदमम् । पादयोः पतितं प्रेम्णा हर्षात्तं परिषस्वजे

ସେଠାରେ ସେ ବିବାହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ଶତ୍ରୁଦମନ ଭଦ୍ରାୟୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କ ପାଦରେ ପଡ଼ି, ବଜ୍ରବାହୁ ହର୍ଷରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।

Verse 68

एष मे प्राणदो वीर एष शत्रुनिषूदनः । अथाप्यज्ञातवंशोऽयं मयानंतपराक्रमः

‘ଏହି ବୀର ମୋ ପ୍ରାଣଦାତା, ଏହି ଶତ୍ରୁନିଷୂଦନ; ତଥାପି ଏହାର ବଂଶ ଅଜ୍ଞାତ—ମୁଁ ଦେଖିଛି, ଏହାର ପରାକ୍ରମ ଅନନ୍ତ।’

Verse 69

एष ते नृप जामाता चंद्रांगद महाबलः । अस्य वंशमथोत्पत्तिं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः

‘ହେ ମହାବଳୀ ନୃପ ଚନ୍ଦ୍ରାଙ୍ଗଦ! ଏହିଜଣ ଏବେ ଆପଣଙ୍କ ଜାମାତା। ଏହାର ବଂଶ ଓ ଉତ୍ପତ୍ତିର କଥା ମୁଁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।’

Verse 70

इत्थं दशार्णराजेन प्रार्थितो निषधाधिपः । विविक्त उपसंगम्य प्रहसन्निदमब्रवीत्

ଏହିପରି ଦଶାର୍ଣ୍ଣରାଜାଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ନିଷଧାଧିପତି ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ନିକଟେ ଯାଇ, ହସି ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 71

एष ते तनयो राजञ्छैशवे रोगपीडितः । त्वया वने परित्यक्तः सह मात्रा रुजार्तया

ହେ ରାଜନ୍! ଏହି ତୁମ ପୁତ୍ର—ଶୈଶବରୁ ରୋଗପୀଡିତ। ତୁମେ ତାକୁ ବନରେ, ଯନ୍ତ୍ରଣାକ୍ରାନ୍ତ ମାତା ସହିତ, ପରିତ୍ୟାଗ କରିଥିଲ।

Verse 72

परिभ्रमंती विपिने सा नारी शिशुनामुना । दैवाद्वैश्यगृहं प्राप्ता तेन वैश्येन रक्षिता

ସେ ନାରୀ ସେଇ ଶିଶୁ ସହ ବନରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ ଦୈବବଶେ ଗୋଟିଏ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଲା; ସେ ବୈଶ୍ୟ ତାକୁ ରକ୍ଷା କଲେ।

Verse 73

अथासौ बहुरोगार्तो मृतस्तव कुमारकः । केनापि योगिराजेन मृतः संजीवितः पुनः

ତାପରେ ଅନେକ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ତୁମ ସେଇ ଛୋଟ ପୁତ୍ର ମରିଗଲା; କିନ୍ତୁ ଜଣେ ଯୋଗିରାଜ ମୃତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଲେ।

Verse 74

ऋषभाख्यस्य तस्यैव प्रभावाच्छिवयोगिनः । रूपं च देवसदृशं प्राप्तौ मातृकुमारकौ

ଋଷଭ ନାମକ ସେଇ ଶିବଯୋଗୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବରୁ ମାତା ଓ ପୁତ୍ର—ଦୁହେଁ ଦେବସଦୃଶ ରୂପ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 75

तेन दत्तेन खड्गेन शंखेन रिपुघातिना । जिगाय समरे शत्रूञ्छिववर्माभिरक्षितः

ସେହି ଯୋଗୀ ଦତ୍ତ ଖଡ୍ଗ ଓ ରିପୁଘାତୀ ଶଙ୍ଖଦ୍ୱାରା, ଶିବକବଚରେ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ସେ ସମରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜୟ କଲା।

Verse 76

द्विषट्सहस्रनागानां बलमेको बिभर्त्यसौ । सर्वविद्यासु निष्णातो मम जामातृतां गतः

ସେ ଏକାଇ ବାରହଜାର ହାତୀଙ୍କ ସମ ବଳ ଧାରଣ କରେ; ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଣାତ ହୋଇ ସେ ମୋର ଜାମାତା ହୋଇଛି।

Verse 77

अत एनं समादाय मातरं चास्य सुव्रताम् । गच्छस्व नगरीं राजन्प्राप्स्यसि श्रेय उत्तमम्

ଏହେତୁ ଏହାକୁ ଓ ଏହାର ସୁବ୍ରତା ମାତାଙ୍କୁ ସହ ନେଇ, ହେ ରାଜନ୍, ନିଜ ନଗରୀକୁ ଯାଅ; ତୁମେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶ୍ରେୟ ପାଇବ।

Verse 78

इति चंद्रांगदः सर्वमाख्यायांतर्गृहे स्थिताम् । तस्याग्र पत्नीमाहूय दर्शयामास भूषिताम्

ଏପରି ଚନ୍ଦ୍ରାଙ୍ଗଦ ସବୁ କଥା କହି, ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଥିବା ତାହାର ଅଗ୍ର୍ୟା ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଡାକି, ଭୂଷିତ ରୂପେ ଦେଖାଇଲା।

Verse 79

इत्यादि सर्वमाकर्ण्य दृष्ट्वा च स महीपतिः । व्रीडितो नितरां मौढ्यात्स्वकृतं कर्म गर्हयन्

ଏସବୁ ଶୁଣି ଓ ଦେଖି ସେ ମହୀପତି ନିଜ ମୂଢତାରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲା ଏବଂ ନିଜେ କରିଥିବା କର୍ମକୁ ଗର୍ହା କଲା।

Verse 80

प्राप्तश्च परमानन्दं तयोर्दर्शनकौतुकात् । पुलकांकितसर्वांगस्तावुभौ परिषस्वजे

ସେମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନର ଆନନ୍ଦୋତ୍କଣ୍ଠାରୁ ସେ ପରମାନନ୍ଦ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ରୋମାଞ୍ଚରେ ସର୍ବାଙ୍ଗ ପୁଲକିତ ହୋଇ, ସେ ଉଭୟଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।

Verse 81

युग्मम् । एवं निषधराजेन पूजितश्चाभिनन्दितः । स भोजयित्वा तं सम्यक्स्वयं च सह मंत्रिभिः

ଏଭଳି ନିଷଧରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଓ ଅଭିନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ଭୋଜନ କରାଇଲେ; ଏବଂ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ଭୋଜନ କଲେ।

Verse 82

तामात्मनोग्रमहिषीं पुत्रं तमपि तां स्नुषाम् । आदाय सपरीवारो वज्रबाहुः पुरीं ययौ

ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିଷୀ ରାଣୀକୁ, ସେହି ପୁତ୍ରକୁ ଓ ସେହି ସ୍ନୁଷାକୁ ସହ ନେଇ, ପରିବାରସହିତ ବଜ୍ରବାହୁ ପୁରୀକୁ ଗଲେ।

Verse 83

स संभ्रमेण महता भद्रायुः पितृमंदिरम् । संप्राप्य परमानंदं चक्रे सर्वपुरौकसाम्

ମହା ଉତ୍ସାହରେ ଭଦ୍ରାୟୁ ପିତୃମନ୍ଦିରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି ସେ ସମସ୍ତ ପୁରବାସୀଙ୍କୁ ପରମାନନ୍ଦ ଦେଲେ।

Verse 84

कालेन दिवमारूढे पितरि प्राप्तयौवनः । भद्रायुः पृथिवीं सर्वां शशासाद्भुतविक्रमः

କାଳକ୍ରମେ ପିତା ସ୍ୱର୍ଗାରୋହଣ କଲେ; ତେବେ ଯୌବନପ୍ରାପ୍ତ ଭଦ୍ରାୟୁ ଅଦ୍ଭୁତ ପରାକ୍ରମରେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କଲେ।

Verse 85

मागधेशं हेमरथं मोचयामास बंधनात् । संधाय मैत्रीं परमां ब्रह्मर्षीणां च सन्निधौ

ସେ ମଗଧର ଅଧିପତି ହେମରଥଙ୍କୁ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କଲେ; ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ପରମ ମୈତ୍ରୀ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 86

इत्थं त्रिलोकमहितां शिवयोगिपूजां कृत्वा पुरातनभवेऽपि स राजसूनुः । निस्तीर्य दुःसहविपद्गणमाप्तराज्यश्चंद्रांगदस्य सुतया सह साधु रेमे

ଏହିପରି, ସେ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ତ୍ରିଲୋକମହିତ ଶିବଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପୂଜା କଲେ। ଦୁଃସହ ବିପଦମାଳାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପାଇ, ଚନ୍ଦ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କ କନ୍ୟା ସହ ଧର୍ମପୂର୍ବକ ସୁଖରେ ରହିଲେ।