Adhyaya 83
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज तीर्थं परमशोभनम् । ब्रह्महत्याहरं प्रोक्तं रेवातटसमाश्रयम् । हनूमताभिधं ह्यत्र विद्यते लिङ्गमुत्तमम्
ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତତଃ, ହେ ମହାରାଜ, ପରମ ଶୋଭନ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଅ; ଯାହା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା-ନାଶକ ବୋଲି କଥିତ ଏବଂ ରେବାତଟାଶ୍ରିତ। ସେଠାରେ ‘ହନୂମତା’ ନାମକ ଉତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି।
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । हनूमन्तेश्वरं नाम कथं जातं वदस्व मे । ब्रह्महत्याहरं तीर्थं रेवादक्षिणसंस्थितम्
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—‘ହନୂମନ୍ତେଶ୍ୱର’ ନାମ କିପରି ହେଲା, ମୋତେ କହନ୍ତୁ। ଏହି ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା-ନାଶକ ତୀର୍ଥ ରେବାର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 3
श्रीमार्कण्डेय उवाच । साधु साधु महाबाहो सोमवंशविभूषण । गुह्याद्गुह्यतरं तीर्थं नाख्यातं कस्यचिन्मया
ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ— ସାଧୁ, ସାଧୁ, ହେ ମହାବାହୋ, ସୋମବଂଶର ବିଭୂଷଣ! ଏହି ତୀର୍ଥ ଗୁହ୍ୟଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅତିଗୁହ୍ୟ; ମୁଁ ଏହା କାହାକୁ ମଧ୍ୟ କହିନାହିଁ।
Verse 4
तव स्नेहात्प्रवक्ष्यामि पीडितो वार्द्धकेन तु । पूर्वं जातं महद्युद्धं रामरावणयोरपि
ତୋ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରୁ, ବାର୍ଧକ୍ୟରେ ପୀଡିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଏହା କହିବି। ପୂର୍ବକାଳରେ ରାମ ଓ ରାବଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ମହାଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା।
Verse 5
पुलस्त्यो ब्रह्मणः पुत्रो विश्रवास्तस्य वै सुतः । रावणस्तेन संजातो दशास्यो ब्रह्मराक्षसः
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଥିଲେ ବିଶ୍ରବା। ତାଙ୍କଠାରୁ ଦଶାନନ ରାବଣ ଜନ୍ମିଲା— ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
Verse 6
त्रैलोक्यविजयी भूतः प्रसादाच्छूलिनः स च । गीर्वाणा विजिताः सर्वे रामस्य गृहिणी हृता
ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ସେ ତ୍ରିଲୋକବିଜୟୀ ହେଲା। ସମସ୍ତ ଦେବତା ପରାଜିତ ହେଲେ, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଗୃହିଣୀ (ସୀତା) ହରଣ ହେଲେ।
Verse 7
वारितः कुम्भकर्णेन सीतां मोचय मोचय । विभीषणेन वै पापो मन्दोदर्या पुनःपुनः
ସେହି ପାପୀକୁ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ବିଭୀଷଣ ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ ମନ୍ଦୋଦରୀ ରୋକିଲେ— “ସୀତାକୁ ମୋଚନ କର, ମୋଚନ କର!” ବୋଲି।
Verse 8
त्वं जितः कार्तवीर्येण रैणुकेयेन सोऽपि च । स रामो रामभद्रेण तस्य संख्ये कथं जयः
ତୁମେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲ, ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ରୈଣୁକେୟ ରାମ (ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ) ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲା। ସେଇ ରାମ ମଧ୍ୟ ରାମଭଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜିତାଗଲା; ତେଣୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାହାର ଜୟ କିପରି ନିଶ୍ଚିତ?
Verse 9
रावण उवाच । वानरैश्च नरैरृक्षैर्वराहैश्च निरायुधैः । देवासुरसमूहैश्च न जितोऽहं कदाचन
ରାବଣ କହିଲା—ନିରାୟୁଧ ବାନର, ନର, ଋକ୍ଷ (ଭାଲୁ) ଓ ବରାହମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ଦେବ-ଅସୁର ସମୂହ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ମୁଁ କେବେ ବି ପରାଜିତ ହୋଇନାହିଁ।
Verse 10
श्रीमार्कण्डेय उवाच । सुग्रीवहनुमद्भ्यां च कुमुदेनाङ्गदेन च । एतैरन्यैः सहायैश्च रामचन्द्रेण वै जितः
ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ହନୁମାନ, କୁମୁଦ ଓ ଅଙ୍ଗଦ, ଏବଂ ଏହି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସହାୟମାନଙ୍କ ସହିତ, ରାମଚନ୍ଦ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ତୁମକୁ ଜିତିଥିଲେ।
Verse 11
रामचन्द्रेण पौलस्त्यो हतः संख्ये महाबलः । वनं भग्नं हताः शूराः प्रभञ्जनसुतेन च
ମହାବଳୀ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ (ରାବଣ) ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଲା। ବନ ଭଙ୍ଗିଗଲା, ଏବଂ ପ୍ରଭଞ୍ଜନସୁତ (ହନୁମାନ) ମଧ୍ୟ ଶୂରମାନଙ୍କୁ ନିହତ କଲେ।
Verse 12
रावणस्य सुतो जन्ये हतश्चाक्षकुमारकः । आयामो रक्षसां भीमः सम्पिष्टो वानरेण तु
ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣର ପୁତ୍ର ଅକ୍ଷକୁମାର ହତ ହେଲା; ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଭୀମ ଏକ ମହାଯୋଦ୍ଧା ମଧ୍ୟ ବାନର ଦ୍ୱାରା ଚକ୍କି ହୋଇଗଲା।
Verse 13
एवं रामायणे वृत्ते सीतामोक्षे कृते सति । अयोध्यां तु गते रामे हनुमान्स महाकपिः
ଏହିପରି ରାମାୟଣର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ସମାପ୍ତ ହେଲା ଓ ସୀତାଙ୍କ ମୋକ୍ଷ ସିଦ୍ଧ ହେଲା। ରାମ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଗଲେ ପରେ ସେଇ ମହାକପି ହନୁମାନ ଆଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
Verse 14
कैलासाख्यं गतः शैलं प्रणामाय महेशितुः । तिष्ठ तिष्ठेत्यसौ प्रोक्तो नन्दिना वानरोत्तमः
ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବାକୁ ସେ କୈଲାସ ନାମକ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ। ତେବେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ନନ୍ଦୀ କହିଲେ—“ଠିଆ ହେ, ଠିଆ ହେ!”
Verse 15
ब्रह्महत्यायुतस्त्वं हि राक्षसानां वधेन हि । भैरवस्य सभा नूनं न द्रष्टव्या त्वया कपे
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବଧ ହେତୁ ତୁମ ଉପରେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ପାପଭାର ଆସିଛି। ତେଣୁ, ହେ କପି, ଭୈରବଙ୍କ ସଭାକୁ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ନ ଦେଖିବା, ନ ସେଠାକୁ ଯିବା।
Verse 16
हनुमानुवाच । नन्दिनाथ हरं पृच्छ पातकस्योपशान्तिदम् । पापोऽहं प्लवगो यस्मात्संजातः कारणान्तरात्
ହନୁମାନ କହିଲେ—ହେ ନନ୍ଦିନାଥ, ପାପଶାନ୍ତି କରୁଥିବା ଉପାୟ ହର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ପଚାର। କାରଣ ମୁଁ କପି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ କାରଣରୁ ପାପୀ ହୋଇଛି।
Verse 17
नन्द्युवाच । रुद्रदेहोद्भवा किं ते न श्रुता भूतले स्थिता । श्रवणाज्जन्मजनितं द्विगुणं कीर्तनाद्व्रजेत्
ନନ୍ଦୀ କହିଲେ—ହେ ରୁଦ୍ରଦେହୋଦ୍ଭବ, ଭୂତଳରେ ରହି ତୁମେ ଏହା ଶୁଣିନାହ କି? କେବଳ ଶ୍ରବଣରେ ଜନ୍ମଜନିତ ପାପ ନଶିଯାଏ; କୀର୍ତ୍ତନରେ ଦ୍ୱିଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ।
Verse 18
त्रिंशज्जन्मार्जितं पापं नश्येद्रेवावगाहनात् । तस्मात्त्वं नर्मदातीरं गत्वा चर तपो महत्
ରେବାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ତିରିଶ ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପ ନଶିଯାଏ। ତେଣୁ ତୁମେ ନର୍ମଦା-ତୀରକୁ ଯାଇ ମହାତପ କର।
Verse 19
गन्धर्वाहसुतोऽप्येवं नन्दिनोक्तं निशम्य च । प्रयातो नर्मदातीरमौर्व्यादक्षिणसङ्गमम्
ଗନ୍ଧର୍ବାହାର ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ନନ୍ଦିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ନର୍ମଦା-ତୀରକୁ—ଔର୍ବୀ ସହ ଦକ୍ଷିଣ ସଙ୍ଗମକୁ—ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା।
Verse 20
दध्यौ सुदक्षिणे देवं विरूपाक्षं त्रिशूलिनम् । जटामुकुटसंयुक्तं व्यालयज्ञोपवीतिनम्
ଦକ୍ଷିଣମୁଖୀ ହୋଇ ସେ ଦେବ ବିରୂପାକ୍ଷ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲା—ଜଟାମୁକୁଟଧାରୀ, ସର୍ପକୁ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଭାବେ ଧାରଣ କରିଥିବା।
Verse 21
भस्मोपचितसर्वाङ्गं डमरुस्वरनादितम् । उमार्द्धाङ्गहरं शान्तं गोनाथासनसंस्थितम्
ସେ ସେଇ ଶାନ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲା—ଯାହାଙ୍କ ସର୍ବାଙ୍ଗ ଭସ୍ମରେ ଆବୃତ, ଡମରୁର ନାଦରେ ନିନାଦିତ, ଉମାକୁ ଅର୍ଧାଙ୍ଗ ଭାବେ ଧାରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଗୋନାଥ (ନନ୍ଦି) ଆସନରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ।
Verse 22
वत्सरान् सुबहून् यावदुपासांचक्र ईश्वरम् । तावत्तुष्टो महादेव आजगाम सहोमया
ବହୁ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲା। ତାପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ମହାଦେବ ଉମା ସହିତ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
Verse 23
उवाच मधुरां वाणीं मेघगम्भीरनिस्वनाम् । साधु साध्वित्युवाचेशः कष्टं वत्स त्वया कृतम्
ସେ ମେଘଗମ୍ଭୀର ନିନାଦସଦୃଶ ମଧୁର ବାଣୀରେ କହିଲେ— “ସାଧୁ, ସାଧୁ,” ବୋଲି ଈଶ୍ୱର କହିଲେ; “ବତ୍ସ, ତୁମେ ଦୁର୍ଗମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ।”
Verse 24
न च पूर्वं त्वया पापं कृतं रावणसंक्षये । स्वामिकार्यरतस्त्वं हि सिद्धोऽसि मम दर्शनात्
ରାବଣସଂହାରେ ତୁମେ ପୂର୍ବେ କୌଣସି ପାପ କରିନାହ। ସ୍ୱାମୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିରତ ହୋଇ, ମୋ ଦର୍ଶନରେ ତୁମେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛ।
Verse 25
हनुमांश्च हरं दृष्ट्वा उमार्द्धाङ्गहरं स्थिरम् । साष्टाङ्गं प्रणतोऽवोचज्जय शम्भो नमोऽस्तु ते । जयान्धकविनाशाय जय गङ्गाशिरोधर
ହନୁମାନ ଉମାକୁ ଅର୍ଧାଙ୍ଗରୂପେ ଧାରଣ କରିଥିବା ସ୍ଥିର ହରଙ୍କୁ ଦେଖି ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ— “ଜୟ ଶମ୍ଭୋ, ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ; ଅନ୍ଧକବିନାଶକଙ୍କୁ ଜୟ, ଗଙ୍ଗାଶିରୋଧରଙ୍କୁ ଜୟ।”
Verse 26
एवं स्तुतो महादेवो वरदो वाक्यमब्रवीत् । वरं प्रार्थय मे वत्स प्राणसम्भवसम्भव
ଏଭଳି ସ୍ତୁତି ପାଇ ଵରଦ ମହାଦେବ କହିଲେ— “ବତ୍ସ, ମୋ ପାଖରୁ ବର ମାଗ; ପ୍ରାଣସମ୍ଭବ (ବାୟୁଦେବ) ର ସନ୍ତାନ।”
Verse 27
श्रीहनुमानुवाच । ब्रह्मरक्षोवधाज्जाता मम हत्या महेश्वर । न पापोऽहं भवेदेव युष्मत्सम्भाषणे क्षणात्
ଶ୍ରୀ ହନୁମାନ କହିଲେ— “ମହେଶ୍ୱର, ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ବଧରୁ ମୋ ପାଇଁ ହତ୍ୟାଦୋଷ ଜନ୍ମିଛି। ହେ ଦେବ, ଆପଣଙ୍କ ସହ କଥାହେବା ମାତ୍ରେ କ୍ଷଣେ ମୁଁ ପାପୀ ନ ରହିଯାଉ।”
Verse 28
ईश्वर उवाच । नर्मदातीर्थमाहात्म्याद्धर्मयोगप्रभावतः । मन्मूर्तिदर्शनात्पुत्र निष्पापोऽसि न संशयः
ଇଶ୍ୱର କହିଲେ—ନର୍ମଦା-ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟରୁ, ଧର୍ମ-ଯୋଗର ପ୍ରଭାବରୁ ଏବଂ ମୋ ସ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶନରୁ, ହେ ପୁତ୍ର, ତୁମେ ନିଷ୍ପାପ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 29
अन्यं च ते प्रयच्छामि वरं वानरपुंगव । उपकाराय लोकानां नामानि तव मारुते
ଆଉ ହେ ବାନରପୁଙ୍ଗବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ବର ଦେଉଛି—ଲୋକମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ହେ ମାରୁତି, ତୁମ ନାମଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।
Verse 30
हनूमानं जनिसुतो वायुपुत्रो महाबलः । रामेष्टः फाल्गुनो गोत्रः पिङ्गाक्षोऽमितविक्रमः
ସେ ହନୁମାନ—ଅଞ୍ଜନୀସୁତ, ବାୟୁପୁତ୍ର, ମହାବଳୀ; ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ଫାଲ୍ଗୁନ ଗୋତ୍ରଜ; ପିଙ୍ଗାକ୍ଷ, ଅମିତ ବିକ୍ରମଶାଳୀ।
Verse 31
उदधिक्रमणश्रेष्ठो दशग्रीवस्य दर्पहा । लक्ष्मणप्राणदाता च सीताशोकनिवर्तनः
ସମୁଦ୍ର ଲଂଘନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦଶଗ୍ରୀବର ଦର୍ପନାଶକ; ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରାଣ ଦେଇଥିବା ଏବଂ ସୀତାଙ୍କ ଶୋକ ନିବାରକ।
Verse 32
इत्युक्त्वान्तर्दधे देव उमया सह शङ्करः । हनूमानीश्वरं तत्र स्थापयामास भक्तितः
ଏପରି କହି ଦେବ ଶଙ୍କର ଉମାଙ୍କ ସହ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ତାପରେ ହନୁମାନ ଭକ୍ତିରେ ସେଠାରେ ଇଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
Verse 33
आत्मयोगबलेनैव ब्रह्मचर्यप्रभावतः । ईश्वरस्य प्रसादेन लिङ्गं कामप्रदं हि तत् । अच्छेद्यमप्रतर्क्यं च विनाशोत्पत्तिवर्जितम्
ଆତ୍ମଯୋଗବଳରେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ, ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ସେହି ଲିଙ୍ଗ ନିଶ୍ଚୟ କାମ୍ୟଫଳଦାୟକ ହେଲା—ଅଛେଦ୍ୟ, ତର୍କାତୀତ ଏବଂ ବିନାଶ-ଉତ୍ପତ୍ତିବର୍ଜିତ।
Verse 34
श्रीमार्कण्डेय उवाच । हनूमन्तेश्वरे पुत्र प्रत्यक्षप्रत्ययं शृणु । यद्वृत्तं द्वापरस्यादौ त्रेतान्ते पाण्डुनन्दन
ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ପୁତ୍ର! ହନୂମନ୍ତେଶ୍ୱରରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ପ୍ରମାଣଭୂତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣ—ଦ୍ୱାପରଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ ଏବଂ ତ୍ରେତାଯୁଗର ଶେଷରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ।
Verse 35
सुपर्वा नाम भूपालो बभूव वसुधातले । तस्य राज्ञः सदा सौख्यं नरा दीर्घायुषः सदा
ବସୁଧାତଳରେ ‘ସୁପର୍ବା’ ନାମକ ଜଣେ ଭୂପାଳ ଥିଲେ। ସେ ରାଜାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ସଦା ସୁଖ-ଶାନ୍ତି ଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରଜାମାନେ ସର୍ବଦା ଦୀର୍ଘାୟୁ ଥିଲେ।
Verse 36
स पुत्रधनसंयुक्तश्चौरोपद्रववर्जितः । शतबाहुर्बभूवास्य पुत्रो भीमपराक्रमः
ସେ ପୁତ୍ର ଓ ଧନରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଚୋରମାନଙ୍କ ଉପଦ୍ରବ ନଥିଲା। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶତବାହୁ, ଭୀମ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ଥିଲେ।
Verse 37
आसक्तोऽसौ सदा कालं पापधर्मैर्नरेश्वर । अटाट्यत धरां सर्वां पर्वतांश्च वनानि च
ହେ ନରେଶ୍ୱର! ସେ ସଦା ପାପଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ; ଅଶାନ୍ତ ହୋଇ ସେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ—ପର୍ବତ ଓ ବନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ—ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ।
Verse 38
वधार्थं मृगयूथानामागतो विन्ध्यपर्वतम् । तरुजातिसमाकीर्णे हस्तियूथसमाचिते
ମୃଗଦଳମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ଆସିଲା—ନାନା ପ୍ରକାର ଗଛରେ ଘନ ଏବଂ ହାତୀଦଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
Verse 39
सिंहचित्रकशोभाढ्ये मृगवाराहसंकुले । क्रीडित्वा स वने राजा नर्मदामानतः क्वचित्
ସିଂହ ଓ ବିଚିତ୍ର ଶୋଭାରେ ଶୋଭିତ, ମୃଗ ଓ ବରାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେଇ ବନରେ ରାଜା କ୍ରୀଡା କରୁଥିବାବେଳେ କେତେବେଳେ ନର୍ମଦାର ନିକଟକୁ ଆସିଲା।
Verse 40
हनूमन्तवने प्राप्तः शतक्रोशप्रमाणके । चिञ्चिणीवनशोभाढ्ये कदम्बतरुसंकुले
ସେ ଶତକ୍ରୋଶ ପରିମାଣର ହନୂମନ୍ତବନକୁ ପହଞ୍ଚିଲା—ତେତୁଳିବନର ଶୋଭାରେ ଭାସ୍ୱର ଏବଂ କଦମ୍ବ ଗଛରେ ଘନ।
Verse 41
नित्यं पालाशजम्बीरैः करंजखदिरैस्तथा । पाटलैर्बदरैर्युक्तैः शमीतिन्दुकशोभितम्
ସେ ବନ ସଦା ପଲାଶ ଓ ଜମ୍ବୀର, କରଞ୍ଜ ଓ ଖଦିର ଗଛରେ ଯୁକ୍ତ; ପାଟଳ ଓ ବଦର ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଶମୀ ଓ ତିନ୍ଦୁକରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
Verse 42
मृगयूथैः समाछन्नशिखण्डिस्वरनादितम् । पारावतकसङ्घानां समन्तात्स्वरशोभितम्
ସେ ବନ ମୃଗଦଳରେ ଆଛାଦିତ ଏବଂ ମୟୂରଙ୍କ ଡାକରେ ନିନାଦିତ ଥିଲା; ଚାରିଦିଗରେ ପାରାବତ ଦଳମାନଙ୍କ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
Verse 43
शरत्कालेऽरमद्राजा बहुले चाश्विनस्य सः । वनमध्यं गतोऽद्राक्षीद्भ्रमन्तं पिङ्गलद्विजम्
ଶରତ୍କାଳରେ, ଆଶ୍ୱିନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ସମୟରେ ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କଲେ। ପରେ ବନମଧ୍ୟକୁ ଯାଇ ପିଙ୍ଗଳବର୍ଣ୍ଣ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
Verse 44
पुस्तिकाकरसंस्थं च पप्रच्छ चपलं द्विजम्
ହାତରେ ପୁସ୍ତିକା ଧରିଥିବା ସେଇ ଚଞ୍ଚଳ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ରାଜା ସେଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
Verse 45
शतबाहुरुवाच । एकाकी त्वं वने कस्माद्भ्रमसे पुस्तिकाकरः । इतस्ततोऽपि सम्पश्यन् कथयस्व द्विजोत्तम
ଶତବାହୁ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ତୁମେ ଏକାକୀ ଏହି ବନରେ ହାତରେ ପୁସ୍ତିକା ଧରି କାହିଁକି ଭ୍ରମଣ କରୁଛ? ଇତସ୍ତତଃ ଦେଖି ମୋତେ କହ।
Verse 46
ब्राह्मण उवाच । कान्यकुब्जात्समायातः प्रेषितो राजकन्यया । अस्थिक्षेपाय वै राजन्हनूमन्तेश्वरे जले
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍! ମୁଁ କାନ୍ୟକୁବ୍ଜରୁ ଆସିଛି। ରାଜକନ୍ୟା ମୋତେ ହନୂମନ୍ତେଶ୍ୱରର ଜଳରେ ଅସ୍ଥିକ୍ଷେପ କରିବାକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି।
Verse 47
राजोवाच । अस्थिक्षेपो जले कस्माद्धनूमन्तेश्वरे द्विज । क्रियते केन कार्येण साश्चर्यं कथ्यतां मम
ରାଜା କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜ! ହନୂମନ୍ତେଶ୍ୱରର ଜଳରେ ଅସ୍ଥିକ୍ଷେପ କାହିଁକି କରାଯାଏ? କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି କ୍ରିୟା ହୁଏ? ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ବିଷୟ ମୋତେ କହ।
Verse 48
सुपर्वणः सुतो यानं त्यक्त्वा भूमौ प्रणम्य च । कृताञ्जलिपुटो भूत्वा ब्राह्मणाय नरेश्वर । समस्तं कथयामास वृत्तान्तं स्वं पुरातनम्
ହେ ନରେଶ୍ୱର! ସୁପର୍ବଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯାନ ତ୍ୟାଗ କରି ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲା। ପରେ କରଯୋଡ଼ି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିଜ ପୁରାତନ ସମଗ୍ର ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିଲା।
Verse 49
ब्राह्मण उवाच । शिखण्डी नाम राजास्ति कन्यकुब्जे प्रतापवान् । अपुत्रोऽसौ महीपालः कन्या जाता मनोरथैः
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—କାନ୍ୟକୁବ୍ଜରେ ଶିଖଣ୍ଡୀ ନାମକ ଏକ ପ୍ରତାପବାନ ରାଜା ଅଛନ୍ତି। ସେ ମହୀପାଳ ପୁତ୍ରହୀନ ଥିଲେ, ତଥାପି ତାଙ୍କ ମନୋରଥାନୁସାରେ ଏକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲା।
Verse 50
जातिस्मरा सुचार्वङ्गी नर्मदायाः प्रभावतः । पित्रा च सैकदा कन्या विवाहाय प्रजल्पिता
ନର୍ମଦାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରୁ ସେ କନ୍ୟା ଜାତିସ୍ମରା—ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତିସମ୍ପନ୍ନ—ଏବଂ ସୁଚାରୁ ଅଙ୍ଗଯୁକ୍ତା ଥିଲା। ଏକଦା ପିତା ତାହାର ବିବାହ କଥା ଉଠାଇଲେ।
Verse 51
अनित्ये पुत्रि संसारे कन्यादानं ददाम्यहम् । श्वःकृत्यमद्य कुर्वीत पूर्वाह्णे चापराह्णिकम् । न हि प्रतीक्षते मृत्युः कृतं चास्य न चाकृतम्
‘କନ୍ୟେ! ଏହି ସଂସାର ଅନିତ୍ୟ; ମୁଁ ତୋର କନ୍ୟାଦାନ କରିବି। ଆସନ୍ତାକାଲିର କାର୍ଯ୍ୟ ଆଜି କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଅପରାହ୍ଣର କାମ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବାହ୍ଣରେ—କାରଣ ମୃତ୍ୟୁ କୃତ କିମ୍ବା ଅକୃତ କିଛିର ଅପେକ୍ଷା କରେନାହିଁ।’
Verse 52
कन्योवाच । इच्छेयं यत्र काले हि तत्र देया त्वया पितुः । पुत्रीवाक्यादसौ राजा विस्मितो वाक्यमब्रवीत्
କନ୍ୟା କହିଲା—‘ପିତା, ଯେ ସମୟରେ ମୋର ଇଚ୍ଛା ହେବ, ସେହି ସମୟରେ ତୁମେ ମୋତେ ବିବାହ ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ।’ କନ୍ୟାର ବଚନ ଶୁଣି ରାଜା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
Verse 53
शिखण्ड्युवाच । कथ्यतां मे महाभागे साश्चर्यं भाषितं त्वया । पितुर्वाक्येन सा बालोत्तमा ह्यागतान्तिकम्
ଶିଖଣ୍ଡୀ କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗେ! ତୁମେ କହିଥିବା ସେଇ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟବାକ୍ୟ ମୋତେ ବିସ୍ତାରେ କହ। ପିତାଙ୍କ ବଚନରେ ସେ ଉତ୍ତମ କନ୍ୟା ନିକଟକୁ ଆସିଲା।
Verse 54
कथयामास यद्वृत्तं हनूमन्तेश्वरे नृप । कलापिनी ह्यहं तात युता भर्त्रावसं तदा
ହେ ନୃପ! ତାପରେ ସେ ହନୂମନ୍ତେଶ୍ୱରରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସେ ସବୁ କହିଲା—“ତାତ, ମୁଁ ସେତେବେଳେ କଲାପିନୀ ଥିଲି, ଭର୍ତ୍ତା ସହ ତଥା ରହୁଥିଲି।”
Verse 55
रेवौर्व्यासङ्गमन्तिस्था रेवाया दक्षिणे तटे । हनूमन्तवने पुण्ये चिक्रीडाहं यदृच्छया
ରେବାର ସଙ୍ଗମ ନିକଟରେ, ରେବାର ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ, ପୁଣ୍ୟ ହନୂମନ୍ତ ବନରେ ମୁଁ ଯଦୃଚ୍ଛାରେ ଘୁରିବା ସହ କ୍ରୀଡ଼ା କରୁଥିଲି।
Verse 56
भर्तृयुक्ता च संसुप्ता रजन्यां सरले नगे । आगता लुब्धकास्तत्र क्षुधार्ता वनमुत्तमम्
ଭର୍ତ୍ତା ସହ ମୁଁ ରାତିରେ ସରଳ ଗଛତଳେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଥିଲି। ସେତେବେଳେ ଭୁଖରେ କାତର ଶିକାରୀମାନେ ସେଇ ଉତ୍ତମ ବନକୁ ସେଠାରେ ଆସିଲେ।
Verse 57
भर्तृयोगयुता पापैर्दृष्टाहं वधचिन्तकैः । पाशबन्धं समादाय बद्धाहं स्वामिना सह
ଭର୍ତ୍ତା ସହ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବଧଚିନ୍ତାକାରୀ ସେଇ ପାପୀମାନେ ମୋତେ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ପାଶର ଦୋରି ନେଇ ମୋ ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ମୋତେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।
Verse 58
ग्रीवां ते मोटयामासुः पिच्छाछोटनकं कृतम् । हुताशनमुखे तैस्तु सह कान्तेन लुब्धकैः
ସେଇ ଲୁବ୍ଧକ ଶିକାରୀମାନେ ତୋର ଗ୍ରୀବାକୁ ମୋଡ଼ି ପିଚ୍ଛାର ଗୁଚ୍ଛ ପରି କରି, ମୋ ପ୍ରିୟ ସହ ଆମକୁ ହୁତାଶନମୁଖେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
Verse 59
परिभर्ज्यावयोर्मांसं भक्षयित्वा यथेष्टतः । सुप्ताः स्वस्थेन्द्रिया रात्रौ सा गता शर्वरी क्षयम्
ଆମ ମାଂସକୁ ଭଜି ଯଥେଷ୍ଟ ଭକ୍ଷଣ କରି, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟରେ ସେମାନେ ରାତିରେ ଶୋଇଲେ; ଏଭଳି ସେଇ ଶର୍ବରୀ ଶେଷକୁ ଗଲା।
Verse 60
प्रभाते मांसशेषं च जम्बुकैर्गृध्रघातिभिः । मच्छरीरोद्भवं चास्थि स्नायुमांसेन चावृतम्
ପ୍ରଭାତେ ଅବଶିଷ୍ଟ ମାଂସକୁ ଗୃଧ୍ରଘାତୀ ଜମ୍ବୁକମାନେ ନେଇଗଲେ; ମୋ ଶରୀରଜ ଏକ ଅସ୍ଥି ସ୍ନାୟୁ ଓ ମାଂସରେ ଆବୃତ ହୋଇ ରହିଗଲା।
Verse 61
गृहीतं घातिनैकेन चाकाशात्पतितं तदा । तं मांसभक्षणं दृष्ट्वा परे पक्षिण आगताः
ତେବେ ଗୋଟିଏ ଘାତକ ପକ୍ଷୀ ତାହାକୁ ଧରିଲା, ଏବଂ ସେହିଟି ଆକାଶରୁ ତଳେ ପଡ଼ିଲା; ସେ ମାଂସଭକ୍ଷଣ ଦେଖି ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ।
Verse 62
दृष्ट्वा पक्षिसमूहं तु अस्थिखण्डं व्यसर्जयत् । विहगानां समस्तानां धावतां चैव पश्यताम्
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ଦେଖି ସେ ଅସ୍ଥିଖଣ୍ଡଟି ଛାଡ଼ିଦେଲା; ସମସ୍ତ ବିହଙ୍ଗ ଧାଉଥିବା ଓ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ।
Verse 63
पतितं नर्मदातोये हनूमन्तेश्वरे नृप । मदीयमस्थिखण्डं च पतितं नर्मदाजले
ହେ ରାଜନ୍, ହନୂମନ୍ତେଶ୍ୱରେ ନର୍ମଦାଜଳରେ ମୋର ଅସ୍ଥିଖଣ୍ଡ ପତିତ ହେଲା; ସେହି ନର୍ମଦାର ପବିତ୍ର ସ୍ରୋତରେ ଲୀନ ହେଲା।
Verse 64
तस्य तीर्थस्य पुण्येन जाताहं पुत्रिका तव । भूपकन्या त्वहं जाता पूर्णचन्द्रनिभानना
ସେହି ତୀର୍ଥର ପୁଣ୍ୟପ୍ରଭାବରେ ମୁଁ ତୁମର କନ୍ୟା ଭାବେ ଜନ୍ମିଲି; ରାଜକନ୍ୟା ହୋଇ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ମୁଖବତୀ ହେଲି।
Verse 65
जातिस्मरा नरेन्द्रस्य संजाता भवतः कुले । तस्माद्विवाहं नेच्छामि मम भर्ता नृपोत्तम
ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର, ତୁମ କୁଳରେ ମୁଁ ପୂର୍ବଜନ୍ମସ୍ମୃତିସମ୍ପନ୍ନା ହୋଇ ଜନ୍ମିଛି; ତେଣୁ ମୁଁ ବିବାହ ଇଚ୍ଛା କରୁନାହିଁ—ମୋର ଭର୍ତ୍ତା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା।
Verse 66
विषमे वर्ततेऽद्यापि शकुन्तमृगजातिषु । तस्यास्थिशेषं राजेन्द्र तस्मिंस्तीर्थे भविष्यति
ସେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ପକ୍ଷୀ ଓ ମୃଗ ଯୋନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିପଦଜନକ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତାହାର ଦେହର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅସ୍ଥି ସେହି ତୀର୍ଥରେ ମିଳିବ।
Verse 67
तत्क्षेपणार्थं वै तात प्रेषयाद्य द्विजोत्तमम् । एतत्ते सर्वमाख्यातं कारणं नृपसत्तम
ଏହେତୁ, ହେ ତାତ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାବିଧି କ୍ଷେପଣ କରିବା ପାଇଁ ଆଜିହିଁ ଜଣେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରେଷଣ କର; ହେ ନୃପସତ୍ତମ, ସମସ୍ତ କାରଣ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
Verse 68
मद्भर्ता विषमे स्थाने शकुन्तमृगजातिषु । यदि प्रेषयसे तात कंचित्त्वं नर्मदातटे
ମୋ ସ୍ୱାମୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷମ ଅବସ୍ଥାରେ, ପକ୍ଷୀ ଓ ମୃଗ ଯୋନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି। ହେ ତାତ, ଯଦି କାହାକୁ ପଠାଅ, ନର୍ମଦା ତଟକୁ ହିଁ ପଠାଅ।
Verse 69
तस्याहं कथयिष्यामि स्थानैश्चिह्नैश्च लक्षितम् । शिखण्डिनाप्यहं तत्र ह्याहूतो ह्यवनीपते
ସେହି ସ୍ଥାନଟିକୁ ଦେଶ‑ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷଣ ସହିତ ମୁଁ କହିଦେବି। ହେ ଅବନୀପତି, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଶିଖଣ୍ଡି ମୋତେ ଡାକିଥିଲେ।
Verse 70
दास्यामि विंशतिग्रामान्गच्छ त्वं नर्मदातटे । प्रेषणं मे प्रतिज्ञातमलक्ष्म्या पीडितेन तु
ମୁଁ କୋଡ଼ିଏ ଗ୍ରାମ ଦେବି—ତୁମେ ନର୍ମଦା ତଟକୁ ଯାଅ। ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟରେ ପୀଡିତ ମୁଁ ଏହି ପ୍ରେଷଣକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛି।
Verse 71
कन्योवाच । गच्छ त्वं नर्मदां पुण्यां सर्वपापक्षयंकरीम् । आग्नेय्यां सोमनाथस्य हनूमन्तेश्वरः परः
କନ୍ୟା କହିଲା—ସର୍ବପାପକ୍ଷୟକାରିଣୀ ପୁଣ୍ୟ ନର୍ମଦାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ। ସୋମନାଥଙ୍କ ଆଗ୍ନେୟ (ଦକ୍ଷିଣ‑ପୂର୍ବ) ଦିଗରେ ପରମ ହନୂମନ୍ତେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ ଅଛି।
Verse 72
अर्धक्रोशेन रेवाया विस्तीर्णो वटपादपः । करंजः कटहश्चैव सन्निधाने वटस्य च
ରେବାଠାରୁ ଅର୍ଧ କ୍ରୋଶ ଦୂରେ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ବଟବୃକ୍ଷ ଅଛି। ସେହି ବଟର ସନ୍ନିଧାନରେ କରଞ୍ଜ ଓ କଟହ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
Verse 73
न्यग्रोधमूलसांनिध्ये सूक्ष्मान्यस्थीनि द्रक्ष्यसि । समूह्य तानि संगृह्य गच्छ रेवां द्विजोत्तम
ବଟବୃକ୍ଷର ମୂଳସମୀପରେ ତୁମେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅସ୍ଥିଖଣ୍ଡ ଦେଖିବ। ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ର କରି ସାବଧାନରେ ସଂଗ୍ରହ କରି, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ରେବା ନଦୀ ପାଖକୁ ଯାଅ।
Verse 74
आश्विनस्यासिते पक्षे त्रिपुरारिस्तु वै तिथौ । स्नाप्य त्रिशूलिनं भक्त्या रात्रौ त्वं कुरु जागरम्
ଆଶ୍ୱିନ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ, ତ୍ରିପୁରାରିଙ୍କ ପବିତ୍ର ତିଥିରେ, ଭକ୍ତିସହିତ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ ରାତିଭରି ଜାଗରଣ କର।
Verse 75
क्षिपेः प्रभाते तानि त्वं नाभिमात्रजलस्थितः । इत्युच्चार्य द्विजश्रेष्ठ विमुक्तिस्तस्य जायताम्
ପ୍ରଭାତେ ନାଭିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଳରେ ଦାଁଡ଼ି ସେଇ ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରବାହରେ ଛାଡ଼—ଏହି କଥା ଉଚ୍ଚାରି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହାର ମୁକ୍ତି ହୁଏ।
Verse 76
क्षिप्त्वास्थीनि पुनः स्नानं कर्तव्यं त्वघनाशनम् । एवं कृते तु राजेन्द्र गतिस्तस्य भविष्यति
ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରବାହରେ ଛାଡ଼ିଦେଇ ପୁନଃ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ—ଏହା ପାପନାଶକ। ଏଭଳି କଲେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତାହାର ସଦ୍ଗତି ନିଶ୍ଚୟ ହେବ।
Verse 77
कथितं कन्यया यच्च तत्सर्वं पुस्तिकाकृतम् । आगतोऽहं नृपश्रेष्ठ तीर्थेऽत्र दुरितापहे
କନ୍ୟା ଯାହା କହିଥିଲା, ସେ ସବୁକୁ ମୁଁ ଏକ ପୁସ୍ତିକାରେ ଲେଖିରଖିଛି। ତେଣୁ, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାପହର ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ମୁଁ ଆସିଛି।
Verse 78
सोऽभिज्ञानं ततो दृष्ट्वा नीत्वास्थीनि नरेश्वर । पूर्वोक्तेन विधानेन प्राक्षिपं नार्मदा मसिपुष्पवृष्टिःऽशु साधु साध्विति पाण्डव । विमानं च ततो दिव्यमागतं बर्हिणस्तदा
ତେବେ, ହେ ନରେଶ୍ୱର, ପରିଚୟ-ଚିହ୍ନ ଦେଖି ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ, ପୂର୍ବୋକ୍ତ ବିଧିଅନୁସାରେ ମୁଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନର୍ମଦାରେ ବିସର୍ଜନ କଲି। ସହସା ଖଡ୍ଗ-ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା ଏବଂ “ସାଧୁ ସାଧୁ” ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା, ହେ ପାଣ୍ଡବ; ପରେ ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ଆସିଲା।
Verse 79
दिव्यरूपधरो भूत्वा गतो नाके कलापवान् । एवं तु प्रत्ययं दृष्ट्वा हनूमन्तेश्वरे नृप
ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲା। ଏପରି ପ୍ରମାଣ ଦେଖି, ହେ ନୃପ, ହନୂମନ୍ତେଶ୍ୱରରେ ତାହା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହେଲା।
Verse 80
चकारानशनं विप्रः शतबाहुश्च भूपतिः । शोषयामासतुस्तौ स्वमीश्वराराधने रतौ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନଶନ କଲେ, ଏବଂ ରାଜା ଶତବାହୁ ମଧ୍ୟ ତେଣୁହି କଲେ। ଉଭୟେ ସ୍ୱାମୀ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଆରାଧନାରେ ରତ ହୋଇ, ତପସ୍ୟାରେ ଦେହକୁ କ୍ଷୀଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
Verse 81
ध्यायन्तौ तस्थतुर्देवं शतबाहुद्विजोत्तमौ । मासार्धेन मृतो राजा शतबाहुर्महामनाः
ଶତବାହୁ ରାଜା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ—ଉଭୟେ ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଅଚଳ ରହିଲେ। ଅର୍ଧମାସରେ ମହାମନା ଶତବାହୁ ରାଜାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା।
Verse 82
किङ्कणीजालशोभाढ्यं विमानं तत्र चागतम् । साधु साधु नृपश्रेष्ठ विमानारोहणं कुरु
କିଙ୍କଣୀଜାଳର ଶୋଭାରେ ଭୂଷିତ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ସେଠାରେ ଆସିଲା। (ଧ୍ୱନି ହେଲା)—“ସାଧୁ ସାଧୁ, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିମାନାରୋହଣ କର।”
Verse 83
। अध्याय
॥ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ॥
Verse 84
अप्सरस ऊचुः । लोभावृतो ह्ययं विप्रो लोभात्पापस्य संग्रहः । हनूमन्तेश्वरे राजन्ये मृताः सत्त्वमास्थिताः
ଅପ୍ସରାମାନେ କହିଲେ— ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଲୋଭରେ ଆବୃତ; ଲୋଭରୁ ହିଁ ପାପସଞ୍ଚୟ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ହନୂମନ୍ତେଶ୍ୱରରେ ରାଜବଂଶୀ ହୋଇ ଯେ ମୃତ ହେଲେ, ସେମାନେ ସତ୍ତ୍ୱନିଷ୍ଠା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
Verse 85
ते यान्ति शांकरे लोके सर्वपापक्षयंकरे । नैव पापक्षयश्चास्य ब्राह्मणस्य नरेश्वर
ସେମାନେ ଶଙ୍କରଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଯାହା ସର୍ବପାପକ୍ଷୟକର। କିନ୍ତୁ, ହେ ନରେଶ୍ୱର, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣର ପାପକ୍ଷୟ ହେଲା ନାହିଁ।
Verse 86
गृहं च गृहिणी चित्ते ब्राह्मणस्य प्रवर्तते । शतबाहुस्ततो विप्रमुवाच विनयान्वितः
ବ୍ରାହ୍ମଣର ଚିତ୍ତରେ ପୁନର୍ବାର ‘ଗୃହ’ ଓ ‘ଗୃହିଣୀ’ର ଭାବ ଉଦିତ ହେଲା। ତେବେ ବିନୟଯୁକ୍ତ ଶତବାହୁ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
Verse 87
त्यज मूलमनर्थस्य लोभमेनं द्विजोत्तम । इत्युक्त्वा स्वर्ययौ राजा स्वर्गकन्यासमावृतः
ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଏହି ଲୋଭକୁ ତ୍ୟାଗ କର— ଏହା ଅନର୍ଥର ମୂଳ। ଏମିତି କହି ରାଜା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ସ୍ୱର୍ଗକନ୍ୟାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ।
Verse 88
दिनैः कैश्चिद्गतो विप्रः स्वर्गं वैतालिकैर्वृतः । बर्ही च काशीराजस्य पुत्रस्तीर्थप्रभावतः
କିଛି ଦିନ ପରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦିବ୍ୟ ବୈତାଳିକମାନଙ୍କ ଘେରାଉରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। କାଶୀରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ବର୍ହୀ ମଧ୍ୟ ସେହି ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରୁ ଏହି ଫଳ ପାଇଲା।
Verse 89
आत्मानं कन्यया दत्तं पूर्वजन्म व्यचिन्तयन् । सा च तं प्रौढमालोक्य पितुराज्ञामवाप्य च । स्वयंवरे स्वभर्तारं लेभे साध्वी नृपात्मजम्
ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ କରି ସେ ଚିନ୍ତା କଲା—ସେ କନ୍ୟା କିପରି ତାକୁ ‘ଦାନ’ କରିଥିଲା। ଏବଂ ସେ ସାଧ୍ବୀ କନ୍ୟା ତାକୁ ଏବେ ପ୍ରୌଢ ଦେଖି, ପିତାଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ, ସ୍ୱୟଂବରରେ ସେହି ସଦ୍ଗୁଣ ରାଜପୁତ୍ରକୁ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ବରିଲା।
Verse 90
श्रीमार्कण्डेय उवाच । एतद्वृत्तान्तमभवत्तस्मिंस्तीर्थे नृपोत्तम । एतस्मात्कारणान्मेध्यं तीर्थमेतत्सदा नृप
ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ଏହି ସମଗ୍ର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଘଟିଥିଲା। ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ରାଜନ, ଏହି ତୀର୍ଥ ସଦା ମେଧ୍ୟ, ପବିତ୍ର ଓ ପାବନକାରୀ।
Verse 91
अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां सर्वकालं नरेश्वर । विशेषाच्चाश्विने मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशीम्
ହେ ନରେଶ୍ୱର, ଅଷ୍ଟମୀ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ—ଯେକୌଣସି ସମୟରେ—(ଏହା କରାଯାଇପାରେ); କିନ୍ତୁ ବିଶେଷକରି ଆଶ୍ୱିନ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ।
Verse 92
स्नापयेदीश्वरं भक्त्या क्षौद्रक्षीरेण सर्पिषा । दध्ना च खण्डयुक्तेन कुशतोयेन वै पुनः
ଭକ୍ତିରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ନାପନ କରାଯାଉ—ମଧୁ ଓ ଦୁଧରେ, ଘିଅରେ, ଚିନି ମିଶା ଦହିରେ, ଏବଂ ପୁନଃ କୁଶାଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରାଯାଇଥିବା ଜଳରେ।
Verse 93
श्रीखण्डेन सुगन्धेन गुण्ठयेच्च महेश्वरम् । ततः सुगन्धपुष्पैश्च बिल्वपत्रैश्च पूजयेत्
ସୁଗନ୍ଧିତ ଶ୍ରୀଖଣ୍ଡଚନ୍ଦନରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅନୁଲେପନ କରିବ। ତାପରେ ସୁଗନ୍ଧି ପୁଷ୍ପ ଓ ବିଲ୍ୱପତ୍ରଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବ।
Verse 94
मुचकुन्देन कदेन जातीकाशकुशोद्भवैः । उन्मत्तमुनिपुष्पौघैः पुष्पैस्तत्कालसम्भवैः
ମୁଚକୁନ୍ଦ ପୁଷ୍ପ, କଦା ଫୁଲ, ଜାତୀ (ଚମେଲି) ପୁଷ୍ପ, କାଶା ଓ କୁଶରୁ ଉଦ୍ଭବ ପୁଷ୍ପ—ତଥା ଉନ୍ମତ୍ତମୁନି ପୁଷ୍ପର ପ୍ରଚୁରତା ଓ ସେଇ ଋତୁରେ ମିଳୁଥିବା ପୁଷ୍ପମାନେ ଦ୍ୱାରା—
Verse 95
अर्चयेत्परया भक्त्या हनूमन्तेश्वरं शिवम् । घृतेन दापयेद्दीपं तैलेन तदभावतः
ପରମ ଭକ୍ତିରେ ହନୂମନ୍ତେଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବ। ଘିଅରେ ଦୀପ ଅର୍ପଣ କରିବ; ଘିଅ ନଥିଲେ ତେଲରେ କରିବ।
Verse 96
श्राद्धं च कारयेत्तत्र ब्राह्मणैर्वेदपारगैः । सर्वलक्षणसम्पूर्णैः कुलीनैर्गृहपालकैः
ସେଠାରେ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଇବ—ଯେମାନେ ସମସ୍ତ ସଦ୍ଲକ୍ଷଣରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, କୁଳୀନ ଓ ଗୃହଧର୍ମପାଳକ।
Verse 97
तर्पयेद्ब्राह्मणान् भक्त्या वसनान्नहिरण्यतः । नरकस्था दिवं यान्तु प्रोच्येति प्रणमेद्द्विजान्
ଭକ୍ତିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ଅନ୍ନ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରି ତୃପ୍ତ କରିବ। ‘ନରକସ୍ଥ ଲୋକେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତୁ’ ବୋଲି କହି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବ।
Verse 98
पतितान् वर्जयेद्विप्रान् वृषली यस्य गेहिनी । स्ववृषं चापरित्यज्य वृषैरन्यैर्वृषायते
ପତିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଯାହାର ଗୃହିଣୀ ‘ବୃଷଳୀ’—ନିଜ ପତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ‘ସ୍ତ୍ରୀ’ ପରି ରହେ—ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 99
वृषलीं तां विदुर्देवा न शूद्री वृषली भवेत् । ब्रह्महत्या सुरापानं गुरुदारनिषेवणम्
ଦେବମାନେ ତାକୁ ହିଁ ‘ବୃଷଳୀ’ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି; ଶୂଦ୍ରୀ କେବଳ ଜନ୍ମମାତ୍ରେ ବୃଷଳୀ ହୁଏ ନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା, ସୁରାପାନ ଓ ଗୁରୁପତ୍ନୀ-ନିଷେବଣ ପରି ମହାପାପ ସହ ଏହି ସଂଜ୍ଞା ଯୁକ୍ତ।
Verse 100
सुवर्णहरणन्यासमित्रद्रोहोद्भवं तथा । नश्यते पातकं सर्वमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्
ସୁବର୍ଣ୍ଣ ହରଣ, ନ୍ୟାସରେ ଦ୍ରୋହ ଓ ମିତ୍ରଦ୍ରୋହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପାପ—ଏପରି ସମସ୍ତ ପାତକ ନଶ୍ୟତି; ଏହିପରି ଶଙ୍କର କହିଲେ।
Verse 101
श्रीमार्कण्डेय उवाच । वाक्प्रलापेन भो वत्स बहुनोक्तेन किं मया । सर्वपातकसंयुक्तो दद्याद्दानं द्विजन्मने
ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ବତ୍ସ, କେବଳ ବାକ୍ପ୍ରଲାପରେ, ମୋର ବହୁ କଥାର କି ଲାଭ? ସର୍ବ ପାତକସଂଯୁକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
Verse 102
गोदानं च प्रकर्तव्यमस्मिंस्तीर्थे विशेषतः । गोदानं हि यतः पार्थ सर्वदानाधिकं स्मृतम्
ଏହି ତୀର୍ଥରେ ବିଶେଷତଃ ଗୋଦାନ ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ। କାରଣ, ହେ ପାର୍ଥ, ଗୋଦାନ ସମସ୍ତ ଦାନଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
Verse 103
सर्वदेवमया गावः सर्वे देवास्तदात्मकाः । शृङ्गाग्रेषु महीपाल शक्रो वसति नित्यशः
ଗାଈମାନେ ସର୍ବଦେବମୟୀ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାହାରେ ଆତ୍ମରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ। ହେ ମହୀପାଳ! ତାଙ୍କର ଶୃଙ୍ଗାଗ୍ରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ନିତ୍ୟ ବସନ୍ତି।
Verse 104
उरः स्कन्दः शिरो ब्रह्मा ललाटे वृषभध्वजः । चन्द्रार्कौ लोचने देवौ जिह्वायां च सरस्वती
ତାହାର ଉରସ୍ଥଳେ ସ୍କନ୍ଦ, ଶିରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଲଲାଟେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ (ଶିବ) ବିରାଜିତ। ତାହାର ନୟନଦ୍ୱୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର–ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବ, ଏବଂ ଜିହ୍ୱାରେ ସରସ୍ୱତୀ ନିବାସ କରନ୍ତି।
Verse 105
मरुद्गणाः सदा साध्या यस्या दन्ता नरेश्वर । हुङ्कारे चतुरो वेदान् विद्यात्साङ्गपदक्रमान्
ହେ ନରେଶ୍ୱର! ତାହାର ଦନ୍ତମାନେ ମରୁଦ୍ଗଣ; ସାଧ୍ୟଗଣମାନେ ମଧ୍ୟ ସଦା ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ତାହାର ପବିତ୍ର ‘ହୁଁ’କାରରୁ ସାଙ୍ଗ ଓ ପଦକ୍ରମ ସହିତ ଚାରି ବେଦକୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
Verse 106
ऋषयो रोमकूपेषु ह्यसंख्यातास्तपस्विनः । दण्डहस्तो महाकायः कृष्णो महिषवाहनः
ତାହାର ରୋମକୂପମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ ତପସ୍ୱୀ ଋଷିମାନଙ୍କର ନିବାସ। ଏବଂ ଦଣ୍ଡହସ୍ତ, ମହାକାୟ, କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ—ମହିଷବାହନ ପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 107
यमः पृष्ठस्थितो नित्यं शुभाशुभपरीक्षकः । चत्वारः सागराः पुण्याः क्षीरधाराः स्तनेषु च
ତାହାର ପୃଷ୍ଠେ ଯମ ନିତ୍ୟ ଅବସ୍ଥିତ—ଶୁଭାଶୁଭ କର୍ମର ପରୀକ୍ଷକ। ଏବଂ ତାହାର ସ୍ତନମାନେ କ୍ଷୀରଧାରାରୂପେ ଚାରି ପୁଣ୍ୟ ସାଗର ବିଦ୍ୟମାନ।
Verse 108
विष्णुपादोद्भवा गङ्गा दर्शनात्पापनाशनी । प्रस्रावे संस्थिता यस्मात्तस्माद्वन्द्या सदा बुधैः
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ଗଙ୍ଗା ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ପାପନାଶିନୀ। ଯେହେତୁ ସେ ଗୋ-ପ୍ରସ୍ରବରେ ସ୍ଥିତ, ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନୀୟ ମାନନ୍ତି।
Verse 109
लक्ष्मीश्च गोमये नित्यं पवित्रा सर्वमङ्गला । गोमयालेपनं तस्मात्कर्तव्यं पाण्डुनन्दन
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନିତ୍ୟ ଗୋମୟରେ ବସନ୍ତି—ତାହା ପବିତ୍ର ଓ ସର୍ବମଙ୍ଗଳଦାୟିନୀ। ତେଣୁ, ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ଗୋମୟ ଲେପନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 110
गन्धर्वाप्सरसो नागाः खुराग्रेषु व्यवस्थिताः । पृथिव्यां सागरान्तायां यानि तीर्थानि भारत । तानि सर्वाणि जानीयाद्गौर्गव्यं तेन पावनम्
ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା ଓ ନାଗମାନେ ତାହାର ଖୁରର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ସ୍ଥିତ। ହେ ଭାରତ, ସମୁଦ୍ରାନ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେସବୁ ଗୋମାତାରେ ଅଛି ବୋଲି ଜାଣ; ତେଣୁ ଗବ୍ୟ ସବୁ ପାବନ।
Verse 111
युधिष्ठिर उवाच । सर्वदेवमयी धेनुर्गीर्वाणाद्यैरलंकृता । एतत्कथय मे तात कस्माद्गोषु समाश्रिताः
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—‘ଧେନୁ ସର୍ବଦେବମୟୀ ଓ ଦେବଗଣାଦିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ। ହେ ତାତ, ଦେବତାମାନେ କାହିଁକି ଗୋମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି—ମୋତେ କହ।’
Verse 112
श्रीमार्कण्डेय उवाच । सर्वदेवमयो विष्णुर्गावो विष्णुशरीरजाः । देवास्तदुभयात्तस्मात्कल्पिता विविधा जनैः
ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—‘ବିଷ୍ଣୁ ସର୍ବଦେବମୟ, ଏବଂ ଗୋମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଜନ୍ମିତ। ତେଣୁ ଏହି ଦୁଇ ସତ୍ୟରୁ ଲୋକେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବେ ଗୋରେ ଦେବତାଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ କଳ୍ପନା କରନ୍ତି।’
Verse 113
श्वेता वा कपिला वापि क्षीरिणी पाण्डुनन्दन । सवत्सा च सुशीला च सितवस्त्रावगुण्ठिता
ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ! ଗାଈ ଶ୍ୱେତ ହେଉ କି କପିଳା, କ୍ଷୀରରେ ସମୃଦ୍ଧ ହେଉ; ବଛଡ଼ା ସହିତ, ସୁଶୀଳ ସ୍ୱଭାବର ଏବଂ ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତ—ଏମିତି ଗୋଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 114
कांस्यदोहनिका देया स्वर्णशृङ्गी सुभूषिता । हनूमन्तेश्वरस्याग्रे भक्त्या विप्राय दापयेत्
କାଂସ୍ୟର ଦୋହନିକା (ଦୁଧ ଦୋହିବା ପାତ୍ର) ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଗାଈକୁ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଶୃଙ୍ଗ ଓ ଶୁଭ ଆଭୂଷଣରେ ସୁଶୋଭିତ କରିବା ଉଚିତ। ହନୂମନ୍ତେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଭକ୍ତିସହିତ ଏହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରାଇବା ଉଚିତ।
Verse 115
नियमस्थेन सा देया स्वर्गमानन्त्यमिच्छता । असमर्थाय ये दद्युर्विष्णुलोके प्रयान्ति ते
ନିୟମାଚରଣରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗର ଅନନ୍ତ ଫଳ ଇଚ୍ଛୁକ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯେମାନେ ଅସମର୍ଥ ଦୀନଙ୍କୁ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 116
असौ लोके च्युतो राजन्भूतले द्विजमन्दिरे । कुशलो जायते पुत्रो गुणविद्याधनर्द्धिमान्
ହେ ରାଜନ୍! ସେ ତାହା ଲୋକରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ଗୃହରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି। ସେ ଗୁଣ, ବିଦ୍ୟା, ଧନ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଯୁକ୍ତ କୁଶଳ ପୁତ୍ର ହୁଏ।
Verse 117
सर्वपापहरं तीर्थं हनूमन्तेश्वरं नृप । शृण्वन्विमुच्यते पापाद्वर्णसंकरसंभवात्
ହେ ନୃପ! ହନୂମନ୍ତେଶ୍ୱର ସର୍ବପାପହର ତୀର୍ଥ। ତାହାର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ବର୍ଣ୍ଣସଂକରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଳୁଷରୁ ମଧ୍ୟ।
Verse 118
दूरस्थश्चिन्तयन् पश्यन्मुच्यते नात्र संशयः
ଦୂରେ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ଯେ ସେହି ପବିତ୍ର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଚିନ୍ତନ କରି ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୁକ୍ତି ପାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।