Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 99

Devanagari script

वृषलीं तां विदुर्देवा न शूद्री वृषली भवेत् । ब्रह्महत्या सुरापानं गुरुदारनिषेवणम्

Transliteration

vṛṣalīṃ tāṃ vidurdevā na śūdrī vṛṣalī bhavet | brahmahatyā surāpānaṃ gurudāraniṣevaṇam

Translation

ଦେବମାନେ ତାକୁ ହିଁ ‘ବୃଷଳୀ’ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି; ଶୂଦ୍ରୀ କେବଳ ଜନ୍ମମାତ୍ରେ ବୃଷଳୀ ହୁଏ ନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା, ସୁରାପାନ ଓ ଗୁରୁପତ୍ନୀ-ନିଷେବଣ ପରି ମହାପାପ ସହ ଏହି ସଂଜ୍ଞା ଯୁକ୍ତ।

Word by Word

• वृषलीम्: (as) vṛṣalī
• वृषलीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृषली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• ताम्: her/that (woman)
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• विदुः: know/consider
• विदुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √विद् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• शूद्री: a śūdra woman
• शूद्री: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शूद्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• वृषली: vṛṣalī
• वृषली: Predicate (Pradhana/प्रधाना)
• Type: Noun
• Root: वृषली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• भवेत्: would be/should become
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ब्रह्महत्या: killing of a brāhmaṇa
• ब्रह्महत्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + हत्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्मणः हत्या)

• सुरापानम्: drinking liquor
• सुरापानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुरा (प्रातिपदिक) + पान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सुरायाः पानम्)

• गुरुदारनिषेवणम्: consorting with the teacher’s wife
• गुरुदारनिषेवणम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक) + दार (प्रातिपदिक) + निषेवण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गुरोः दाराणां निषेवणम्)

Speaker

Mārkaṇḍeya (in dialogue; section context)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārtha / audience of seekers

Visual Art Cues

Scene: A sage explains to a gathered group that ‘vṛṣalī’ is defined by actions; symbolic panels show the three mahāpātakas as dark clouds dissipating near a sacred river.

Characters & Entities

• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Moral status is defined by conduct and grave transgressions, not merely by birth.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of Revā-kṣetra ritual guidance, shaping proper performance at the sacred locale.

What ritualistic prescription is mentioned?

It clarifies disqualifying sins (mahāpātakas) relevant to who should be avoided in ritual contexts.