Adhyaya 155

Verse 1

। श्रीमार्कण्डेय उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि सर्वतीर्थादनुत्तमम् । उत्तरे नर्मदाकूले शुक्लतीर्थं युधिष्ठिर

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ଏହା ପରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରୁ ଅନୁତ୍ତମ ତୀର୍ଥକୁ କହିବି; ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ନର୍ମଦାର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଥିବା ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥ।

Verse 2

तस्य तीर्थस्य चान्यानि पुण्यत्वाच्छुभदर्शनात् । पृथिव्यां सर्वतीर्थानि कलां नार्हन्ति षोडशीम्

ସେଇ ତୀର୍ଥର ପୁଣ୍ୟତ୍ୱ ଓ ଶୁଭଦର୍ଶନର ପ୍ରଭାବରୁ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ତାହାର ମହିମାର ଷୋଡଶଂଶକୁ ମଧ୍ୟ ସମାନ ନୁହେଁ।

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । तस्य तीर्थस्य माहात्म्यं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः । भ्रातृभिः सहितः सर्वैस्तथान्यैर्द्विजसत्तमैः

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ମୁଁ ସେଇ ତୀର୍ଥର ତତ୍ତ୍ୱତଃ ମହାତ୍ମ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି; ମୋ ସମସ୍ତ ଭ୍ରାତାମାନଙ୍କ ସହ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସହ।

Verse 4

श्रीमार्कण्डेय उवाच । शुक्लतीर्थस्य चोत्पत्तिमाकर्णय नरेश्वर । यस्य संदर्शनादेव ब्रह्महत्या प्रलीयते

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ନରେଶ୍ୱର, ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥର ଉତ୍ପତ୍ତି ଶୁଣ; ଯାହାର କେବଳ ଦର୍ଶନରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାପାପ ଲୟ ପାଏ।

Verse 5

नर्मदा सरितां श्रेष्ठा सर्वपापप्रणाशिनी । यच्च बाल्यं कृतं पापं दर्शनादेव नश्यति

ନର୍ମଦା ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ସର୍ବପାପ ପ୍ରଣାଶିନୀ; ଏବଂ ବାଲ୍ୟକାଳରେ କୃତ ପାପ ମଧ୍ୟ ତାହାର କେବଳ ଦର୍ଶନରେ ନଶିଯାଏ।

Verse 6

मोक्षदानि न सर्वत्र शुक्लतीर्थमृते नृप । शुक्लतीर्थस्य माहात्म्यं पुराणे यच्छ्रुतं मया

ହେ ନୃପ, ମୋକ୍ଷଦାୟୀ ତୀର୍ଥ ସର୍ବତ୍ର ନୁହେଁ—ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥ ବ୍ୟତୀତ ନାହିଁ। ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥର ମହାତ୍ମ୍ୟ ପୁରାଣରେ ମୁଁ ଯେପରି ଶୁଣିଛି, ସେପରି କହିବି।

Verse 7

समागमे मुनीनां तु देवानां हि तथैव च । कथितं देवदेवेन शितिकण्ठेन भारत । कैलासे पर्वतश्रेष्ठे तत्ते संकथयाम्यहम्

ମୁନିମାନଙ୍କ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ସମାଗମରେ ଦେବଦେବ ଶିତିକଣ୍ଠ (ଶିବ) ହେ ଭାରତ, ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠ କୈଲାସରେ ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେହି କଥା ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ କହୁଛି।

Verse 8

पुरा कृतयुगस्यादौ तोषितुं गिरिजापतिम् । तपश्चचार विपुलं विष्णुर्वर्षसहस्रकम् । वायुभक्षो निराहारः शुक्लतीर्थे व्यवस्थितः

ପୁରା କୃତଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ ଗିରିଜାପତି (ଶିବ)ଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଏକ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ମହାତପ କଲେ। ସେ ବାୟୁଭକ୍ଷ, ନିରାହାର ହୋଇ ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥରେ ସ୍ଥିର ରହିଲେ।

Verse 9

ततः प्रत्यक्षतामागाद्देवदेवो महेश्वरः । प्रादुर्भूतस्तु सहसा तत्र तीर्थे नराधिप

ତାପରେ ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହେଲେ; ହେ ନରାଧିପ, ସେ ସହସା ସେହି ତୀର୍ଥରେ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ।

Verse 10

क्रोशद्वयमिदं चक्रे भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

ସେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଦୁଇ କ୍ରୋଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୁକ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି ପ୍ରଦାନକାରୀ କରିଦେଲେ। ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 11

गङ्गा कनखले पुण्या कुरुक्षेत्रे सरस्वती । ग्रामे वा यदि वारण्ये पुण्या सर्वत्र नर्मदा

ଗଙ୍ଗା କନଖଲରେ ପୁଣ୍ୟ, ସରସ୍ୱତୀ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ପୁଣ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ନର୍ମଦା ଗ୍ରାମେ ହେଉ କି ଅରଣ୍ୟେ—ସର୍ବତ୍ର ପୁଣ୍ୟମୟ।

Verse 12

सर्वौषधीनामशनं प्रधानं सर्वेषु पेयेषु जलं प्रधानम् । निद्रा सुखानां प्रमदा रतीनां सर्वेषु गात्रेषु शिरः प्रधानम्

ସମସ୍ତ ଔଷଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆହାର ହିଁ ପ୍ରଧାନ, ସମସ୍ତ ପାନୀୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜଳ ହିଁ ପ୍ରଧାନ। ସୁଖମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଦ୍ରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରତିସୁଖରେ ପ୍ରିୟା ପ୍ରମଦା ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିର (ମସ୍ତକ) ପ୍ରଧାନ।

Verse 13

स्नातस्यापि यथा पुण्यं ललाटं नृपसत्तम । शुक्लतीर्थं तथा पुण्यं नर्मदायां युधिष्ठिर

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଯେପରି ଲଲାଟ (କପାଳ) ବିଶେଷ ପୁଣ୍ୟମୟ ବୋଲି ମନାଯାଏ, ସେପରି ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର! ନର୍ମଦାରେ ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ।

Verse 14

सरितां च यथा गङ्गा देवतानां जनार्दनः । शुक्लतीर्थं तथा पुण्यं नर्मदायां व्यवस्थितम्

ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ଗଙ୍ଗା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ଜନାର୍ଦନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସେପରି ନର୍ମଦାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥ ପରମ ପବିତ୍ର।

Verse 15

चतुष्पदानां सुरभिर्वर्णानां ब्राह्मणो यथा । प्रधानं सर्वतीर्थानां शुक्लतीर्थं तथा नृप

ହେ ନୃପ! ଚତୁଷ୍ପଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ସୁରଭି (କାମଧେନୁ) ପ୍ରଧାନ, ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରଧାନ; ସେପରି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥ ପ୍ରଧାନ।

Verse 16

ग्रहाणां तु यथादित्यो नक्षत्राणां यथा शशी । शिरो वा सर्वगात्राणां धर्माणां सत्यमिष्यते

ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଦିତ୍ୟ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ଯେପରି ପ୍ରଧାନ, ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶଶୀ (ଚନ୍ଦ୍ର) ଯେପରି ପ୍ରଧାନ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିର (ମସ୍ତକ) ଯେପରି ପ୍ରଧାନ—ସେପରି ସମସ୍ତ ଧର୍ମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟକୁ ପ୍ରଧାନ ବୋଲି ମନାଯାଏ।

Verse 17

तथैव पार्थ तीर्थानां शुक्लतीर्थमनुत्तमम् । दुर्विज्ञेयो यथा लोके परमात्मा सनातनः

ହେ ପାର୍ଥ! ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥ ଅନୁତ୍ତମ; ତଥାପି ତାହାକୁ ଚିହ୍ନିବା ଦୁର୍ଲଭ—ଯେପରି ଏହି ଲୋକେ ସନାତନ ପରମାତ୍ମା ଦୁର୍ବୋଧ।

Verse 18

सुसूक्ष्मत्वादनिर्देश्यः शुक्लतीर्थं तथा नृप । मन्दप्रज्ञत्वमापन्ने महामोहसमन्वितः

ହେ ନୃପ! ଅତିସୂକ୍ଷ୍ମତା ହେତୁ ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିବା କଠିନ; ମନ୍ଦପ୍ରଜ୍ଞ ଓ ମହାମୋହାବୃତ ଲୋକ ତାହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିପାରେ ନାହିଁ।

Verse 19

शुक्लतीर्थं ना जानाति नर्मदातटसंस्थितम् । बहुनात्र किमुक्तेन धर्मपुत्र पुनः पुनः

ସେ ନର୍ମଦାତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥକୁ ଜାଣେ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଅଧିକ କହି କ’ଣ ଲାଭ, ହେ ଧର୍ମପୁତ୍ର, ପୁନଃ ପୁନଃ?

Verse 20

शुक्लतीर्थं महापुण्यं सम्प्राप्तं कल्मषक्षयात् । योऽत्र दत्ते शुचिर्भूत्वा एकं रेवाजलाञ्जलिम्

ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥ ମହାପୁଣ୍ୟମୟ, କଲ୍ମଷକ୍ଷୟକାରୀ। ଯେ କେହି ଏଠାରେ ଶୁଚି ହୋଇ ରେବାଜଳର ଏକ ଅଞ୍ଜଳି ମାତ୍ର ଦାନ କରେ—

Verse 21

कल्पकोटिसहस्राणि पितरस्तेन तर्पिताः

ସେହି କର୍ମଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ହଜାର କୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 22

एकः पुत्रो धरापृष्ठे पित्ःणामार्तिनाशनः । चाणक्यो नाम राजाभूच्छुक्लतीर्थं च वेद सः

ପୃଥିବୀରେ ପିତୃମାନଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତି ନାଶ କରୁଥିବା ଏକ ପୁତ୍ର ଥିଲା। ଚାଣକ୍ୟ ନାମରେ ଏକ ରାଜା ଉଦିତ ହେଲେ; ସେଇ ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥକୁ ଜାଣୁଥିଲେ।

Verse 23

युधिष्ठिर उवाच । कोऽसौ द्विजवरश्रेष्ठ चाणक्यो नाम नामतः । शुक्लतीर्थस्य यो वेत्ता नान्यो वेत्ता हि कश्चन

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜବରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଚାଣକ୍ୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେ କିଏ? ଯିଏ ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥର ଜ୍ଞାତା; ତାହାକୁ ଅନ୍ୟ କେହି ଜାଣେନି ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ।

Verse 24

केनोपायेन तत्तीर्थं तेन ज्ञातं धरातले । तदहं श्रोतुमिच्छामि परं कौतूहलं हि मे

କେଉଁ ଉପାୟରେ ସେଇ ତୀର୍ଥ ପୃଥିବୀରେ ଜଣାପଡ଼ିଲା, ଏବଂ କିଏ ତାହାକୁ ଖୋଜିଲେ? ମୁଁ ତାହା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ; ମୋର କୌତୂହଳ ଅତ୍ୟଧିକ।

Verse 25

श्रीमार्कण्डेय उवाच । इक्ष्वाकुप्रभवो राजा नप्ता शुद्धोदनस्य च । चाणक्यो नाम राजर्षिर्बुभुजे पृथिवीमिमाम्

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଏକ ରାଜା ଥିଲେ; ସେ ଶୁଦ୍ଧୋଦନଙ୍କ ପୌତ୍ର। ଚାଣକ୍ୟ ନାମର ସେଇ ରାଜର୍ଷି ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କରୁଥିଲେ।

Verse 26

विक्रान्तो मतिमाञ्छूरः सर्वलोकैरवञ्चितः । वञ्चितः सहसा धूर्तवायसाभ्यां नृपोत्तमः

ସେ ପରାକ୍ରମୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଶୂର; କେହି ତାଙ୍କୁ ଠକିପାରୁନଥିଲେ। ତଥାପି ସେଇ ନୃପୋତ୍ତମ ହଠାତ୍ ଦୁଇ ଧୂର୍ତ୍ତ କାଉ ଦ୍ୱାରା ଠକାଗଲେ।

Verse 27

युधिष्ठिर उवाच । कथं स वञ्चितो राजा वायसाभ्यां कुतोऽथवा । पुरा येन प्रतिज्ञातं धीगर्भेण महात्मना

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ସେ ରାଜା ଦୁଇ କାଉଁରେ କିପରି ବଞ୍ଚିତ ହେଲା? ସେମାନେ କେଉଁଠୁ ଆସିଲେ? ଏବଂ ପୂର୍ବେ ମହାତ୍ମା ଧୀଗର୍ଭ କିପରି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲେ?

Verse 28

न जीवे वञ्चितोऽन्येन प्राणांस्त्यक्ष्ये न संशयः । एतन्मे वद विप्रेन्द्र परं कौतूहलं मम

ଯଦି ମୁଁ ଅନ୍ୟଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଞ୍ଚିତ ହେଉ, ତେବେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିବି ନାହିଁ; ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବି। ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ଏହା ମୋତେ କହ; ମୋର କୌତୁହଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ।

Verse 29

श्रीमार्कण्डेय उवाच । आत्मानं वञ्चितं ज्ञात्वा तदा संगृह्य वायसौ । प्रेषयामास तीव्रेण दण्डेन यमसादनम्

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ନିଜେ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇଛି ବୋଲି ଜାଣି, ସେତେବେଳେ ସେ ଦୁଇ କାଉଁକୁ ଧରି, ତୀବ୍ର ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ଯମସଦନକୁ (ମୃତ୍ୟୁକୁ) ପଠାଇଲା।

Verse 30

वायसावूचतुः । सुन्दोपसुन्दयोः पुत्रावावां काकत्वमागतौ । मा वधीस्त्वं महाभाग कस्मिंश्चित्कारणान्तरे

ଦୁଇ କାଉଁ କହିଲେ—ଆମେ ସୁନ୍ଦ ଓ ଉପସୁନ୍ଦଙ୍କ ପୁତ୍ର; କାଉଁ-ଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛୁ। ହେ ମହାଭାଗ, ଆମକୁ ମାରନି; ଏହା ପଛରେ ଏକ ବିଶେଷ କାରଣ ଅଛି।

Verse 31

तावावां कृतसंकल्पौ त्वया कोपेन मानद । निरस्तावनिरस्तौ वा यास्यावः परमां गतिम्

ଆମେ ଦୁଇଜଣ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ବଦ୍ଧ। ହେ ମାନଦ, ତୁମ କ୍ରୋଧରେ—ଆମକୁ ତ୍ୟାଗ କର କି ନ କର—ଆମେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବୁ।

Verse 32

तदादेशय राजेन्द्र कृत्वा तव महत्प्रियम् । मुक्तशापौ भविष्यावो ब्रह्मणो वचनं तथा

ଏହେତୁ ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ତୁମକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଆମକୁ ଆଜ୍ଞା ଦିଅ। ତେବେ ଆମେ ଶାପମୁକ୍ତ ହେବୁ—ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବଚନ।

Verse 33

तच्छ्रुत्वा काकवचनं चाणक्यो नृपसत्तमः । नाहं जीवे विदित्वैवं वञ्चितः केन कर्हिचित्

କାକମାନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚାଣକ୍ୟ (ମନେ ଭାବିଲେ)—“ଏହା ଜାଣି ମୁଁ ଆଉ ବଞ୍ଚିବି ନାହିଁ; କେବେ ନ କେବେ କେହି ମୋତେ ଠକାଇଛି।”

Verse 34

तस्मात्तीर्थं विजानीतं यमस्य सदने द्विजौ । प्रेषयामि यथान्यायं श्रुत्वा तत्कथयिष्यथः

ଏହେତୁ ହେ ଦୁଇ ଦ୍ୱିଜ! ଯମଙ୍କ ସଦନରେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ତୀର୍ଥ ବୋଲି ଜାଣ। ଯଥାନ୍ୟାୟ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ସେଠାକୁ ପଠାଉଛି; ଦେଖି ତୁମେ ତାହା କହିବ।

Verse 35

तेनैव मुक्तौ तौ काकौ स्रक्चन्दनविभूषितौ । शीघ्रगौ प्रेषयामास यमस्य सदनं प्रति

ସେହି କର୍ମଦ୍ୱାରା ଦୁଇ କାକ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନରେ ବିଭୂଷିତ। ଶୀଘ୍ରଗତିରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଯମଙ୍କ ସଦନ ପ୍ରତି ପଠାଗଲା।

Verse 36

राजोवाच । तत्र धर्मपुरं गत्वा विचरन्तावितस्ततः । यदि पृच्छति धर्मात्मा यमः संयमनो महान्

ରାଜା କହିଲେ—“ସେଠାରେ ଧର୍ମପୁରକୁ ଯାଇ ଏଠି-ସେଠି ଘୁର। ଯଦି ଧର୍ମାତ୍ମା ମହା ସଂୟମନ ଯମ ତୁମକୁ ପଚାରନ୍ତି ତେବେ…”

Verse 37

कुतो वामागतं ब्रूतं केन वा भूषितावुभौ । मदीया भारती तस्य कथनीया ह्यशङ्कितम्

ତାହାକୁ କୁହ—ତୁମେ କେଉଁ ସ୍ଥାନରୁ ଆସିଛ, ଏବଂ ତୁମ ଦୁହଙ୍କୁ କିଏ ଭୂଷିତ କରିଛି? ମୋର ଏହି ବାଣୀ ତାହାକୁ ନିର୍ଭୟରେ କହିଦେବ।

Verse 38

इक्ष्वाकुसंभवो राजा चाणक्यो नाम धार्मिकः । द्वादशाहे मृतस्यास्य तर्पितावशनादिना

ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶଜ ଚାଣକ୍ୟ ନାମକ ଧାର୍ମିକ ରାଜା ଅଛନ୍ତି। ଏହି ମୃତକର ଦ୍ୱାଦଶାହ କ୍ରିୟାରେ ସେ ଅନ୍ନାଦି ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ତର୍ପିତ କରିଛନ୍ତି।

Verse 39

तच्छ्रुत्वा वचनं राज्ञो गतौ तौ यमसादनम् । क्रीडितौ प्राङ्गणे तस्य स्रक्चन्दनविभूषितौ । धर्मराजेन तौ दृष्टौ पृष्टौ धृष्टौ च वायसौ

ରାଜାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସେ ଦୁହେଁ ଯମସଦନକୁ ଗଲେ। ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନରେ ଭୂଷିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ କ୍ରୀଡ଼ା କଲେ। ଧର୍ମରାଜ ସେଇ ଧୃଷ୍ଟ କାଉଦୁଇଟିକୁ ଦେଖି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Verse 40

यम उवाच । कुतः स्थानात्समायातौ केन वा भूषितावुभौ । वृत्तं वै कथ्यतामेतद्वायसावविशङ्कया

ଯମ କହିଲେ—ତୁମେ କେଉଁ ସ୍ଥାନରୁ ଆସିଛ? ତୁମ ଦୁହଙ୍କୁ କିଏ ଭୂଷିତ କରିଛି? ହେ କାଉମାନେ, ଏହି ସମଗ୍ର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ନିର୍ଭୟରେ କୁହ।

Verse 41

काकावूचतुः । इक्ष्वाकुसम्भवो राजा चाणक्यो नाम धार्मिकः । द्वादशाहे मृतस्यास्य तर्पितावशनादिभिः

କାଉଦୁଇଟି କହିଲେ—ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶଜ ଚାଣକ୍ୟ ନାମକ ଧାର୍ମିକ ରାଜା ଅଛନ୍ତି। ଏହି ମୃତକର ଦ୍ୱାଦଶାହ କ୍ରିୟାରେ ସେ ଅନ୍ନାଦି ଅର୍ପଣ କରି ଆମକୁ ତର୍ପିତ କରିଛନ୍ତି।

Verse 42

तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा सदा वैवस्वतो यमः । चित्रगुप्तं कलिं कालं वीक्ष्यतामिदमब्रवीत्

ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବୈବସ୍ୱତ ଯମ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ, କଳି ଓ କାଳଙ୍କୁ ଦେଖି ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 43

अण्डजस्वेदजातीनां भूतानां सचराचरे । विहितं लोककर्त्ःणां सान्निध्यं ब्रह्मणा मम

ଅଣ୍ଡଜ ଓ ସ୍ୱେଦଜ ଜନ୍ମ ଭୂତମାନଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଚରାଚର ସୃଷ୍ଟିକୁ—ଲୋକକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ନିୟମକ ଭାବେ ମୋ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ବିଧାନ କରିଛନ୍ତି।

Verse 44

गतः कुत्र दुराचारश्चाणक्यो नामतस्त्विह । अन्विष्यतां पुराणेषु त्वितिहासेषु या गतिः

ଏଠାରେ ‘ଚାଣକ୍ୟ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ସେ ଦୁରାଚାରୀ କେଉଁଠି ଗଲା? ପୁରାଣ ଓ ଇତିହାସରୁ ଖୋଜି ତାହାର ଗତି କ’ଣ ହୋଇଛି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।

Verse 45

ततस्तैर्धर्मपालैस्तु धर्मराजप्रचोदितैः । निरीक्षिता पुराणोक्ता कर्मजा गतिरागतिः

ତାପରେ ଧର୍ମରାଜ ଯମଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସେହି ଧର୍ମପାଳମାନେ ପୁରାଣୋକ୍ତ କର୍ମଜ ଗତି-ଆଗତି (ଯିବା-ଆସିବା)କୁ ପରୀକ୍ଷା କଲେ।

Verse 46

ततः प्रोवाच वचनं धर्मो धर्मभृतां वरः । शृण्वतां धर्मपालानां मेघगम्भीरया गिरा

ତାପରେ ଧର୍ମ—ଧର୍ମଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ଶୁଣୁଥିବା ଧର୍ମପାଳମାନଙ୍କୁ ମେଘଗମ୍ଭୀର ବାଣୀରେ କହିଲେ।

Verse 47

शुक्लतीर्थे मृतानां तु नर्मदाविमले जले । अण्डजस्वेदजातीनां न गतिर्मम सन्निधौ

ନର୍ମଦାର ବିମଳ ଜଳରେ ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥରେ ଯେ ମରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ମୋ ଲୋକକୁ ଗତି ନାହିଁ—ଅଣ୍ଡଜ ଓ ସ୍ୱେଦଜ ଜନ୍ମର ଜୀବଙ୍କର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 48

तत्तीर्थं धार्मिकं लोके ब्रह्मविष्णुमहेश्वरैः । निर्मितं परया भक्त्या लोकानां हितकाम्यया

ସେ ତୀର୍ଥ ଲୋକେ ଧର୍ମପୀଠ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର ପରମ ଭକ୍ତିରେ, ସର୍ବଲୋକହିତ କାମନାରେ, ତାହା ନିର୍ମାଣ କଲେ।

Verse 49

पापोपपातकैर्युक्ता ये नरा नर्मदाजले । शुक्लतीर्थे मृताः शुद्धा न ते मद्विषयाः क्वचित्

ପାପ ଓ ଉପପାତକରେ ଯୁକ୍ତ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ନର୍ମଦାଜଳରେ ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥରେ ମରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ କେବେ ମୋ ଅଧିକାରରେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 50

एतच्छ्रुत्वा तु वचनं तौ काकौ यमभाषितम् । आगतौ शीघ्रगौ पार्थ दृष्ट्वा यमपुरं महत्

ଯମଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ସେ ଦୁଇ ଶୀଘ୍ରଗାମୀ କାକ, ହେ ପାର୍ଥ, ମହାନ ଯମପୁରକୁ ଦେଖି ପୁନଃ ଫେରିଆସିଲେ।

Verse 51

पृष्टौ तौ प्रणतौ राज्ञा यथावृत्तं यथाश्रुतम् । कथयामासतुः पार्थ दानवौ काकतां गतौ

ରାଜା ପଚାରିଲେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ପ୍ରଣାମ କରି, ଯାହା ଘଟିଥିଲା ଓ ଯାହା ଶୁଣିଥିଲେ ସେହିପରି କହିଲେ, ହେ ପାର୍ଥ—କାକରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେ ଦୁଇ ଦାନବ।

Verse 52

अस्मात्स्थानाद्गतावावां यमस्य पुरमुत्तमम् । पृथिव्या दक्षिणे भागे ह्यतीत्य बहुयोनिजम्

ଏହି ସ୍ଥାନରୁ ଆମେ ଯମରାଜଙ୍କ ଉତ୍ତମ ପୁରୀକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲୁ; ପୃଥିବୀର ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ବହୁ ଯୋନିଜ ଅଞ୍ଚଳ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆଗେଇଲୁ।

Verse 53

तत्पुरं कामगं दिव्यं स्वर्णप्राकारतोरणम् । अनेकगृहसम्बाधं मणिकाञ्चनभूषितम्

ସେ ପୁରୀ ଦିବ୍ୟ ଓ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ପ୍ରକଟ; ତାହାର ପ୍ରାକାର ଓ ତୋରଣ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟ, ଅନେକ ଗୃହରେ ସମ୍ବାଧ, ମଣି ଓ କାଞ୍ଚନରେ ଭୂଷିତ ଥିଲା।

Verse 54

चतुष्पथैश्चत्वरैश्च घण्टामार्गोपशोभितम् । उद्यानवनसंछन्नं पद्मिनीखण्डमन्दितम्

ସେ ନଗର ଚତୁଷ୍ପଥ ଓ ବିଶାଳ ଚତ୍ୱରରେ ଶୋଭିତ, ଘଣ୍ଟାଚିହ୍ନିତ ମାର୍ଗରେ ସୁନ୍ଦର; ଉଦ୍ୟାନ ଓ ବନରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ, ପଦ୍ମିନୀ ସରୋବର-ଖଣ୍ଡରେ ମଣ୍ଡିତ ଥିଲା।

Verse 55

हंससारससंघुष्टं कोकिलाकुलसंकुलम् । सिंहव्याघ्रगजाकीर्णमृक्षवानरसेवितम्

ସେଠାରେ ହଂସ ଓ ସାରସର କଲରବ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା, କୋକିଳାକୁଳରେ ସଙ୍କୁଳ ଥିଲା; ସିଂହ-ବ୍ୟାଘ୍ର-ଗଜରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଭାଲୁ-ବାନରମାନେ ସେବିତ କରୁଥିଲେ।

Verse 56

नरनारीसमाकीर्णं नित्योत्सवविभूषितम् । शंखदुन्दुभिर्निर्घोषैर्वीणावेणुनिनादितम्

ସେ ନଗର ନର-ନାରୀମାନେ ଭରିଥିଲେ, ନିତ୍ୟ ଉତ୍ସବରେ ବିଭୂଷିତ; ଶଙ୍ଖ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ନିର୍ଘୋଷରେ ଗୁଞ୍ଜିତ, ଓ ବୀଣା-ବେଣୁର ନାଦରେ ମୁଖରିତ ଥିଲା।

Verse 57

यममार्गेऽपि विहितं स्वर्गलोकमिवापरम् । गतौ तत्र पुनश्चान्यैर्यमदूतैर्यमाज्ञया

ଯମମାର୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ସେ ସ୍ଥାନ ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପରି ସ୍ଥାପିତ ଥିଲା। ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ଯମଦୂତମାନଙ୍କ ସହ ପୁନର୍ବାର ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 58

विदितौ प्रेषितौ तत्र यत्र देवो जगत्प्रभुः । प्राणस्य भीत्या दृष्टोऽसौ सिंहासनगतः प्रभुः

ସେମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ନେଇ ସେଠାକୁ ପ୍ରେରଣ କରାଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବ—ଜଗତ୍ପ୍ରଭୁ—ବିରାଜିତ ଥିଲେ। ସେ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରାଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୟ ଜଗାଉଥିବା, ସିଂହାସନାସୀନ ରୂପେ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

Verse 59

महाकायो महाजङ्घो महास्कन्धो महोदरः । महावक्षा महाबाहुर्महावक्त्रेक्षणो महान्

ସେ ମହାକାୟ, ମହାଜଂଘାଯୁକ୍ତ, ବିଶାଳ ସ୍କନ୍ଧ ଓ ମହୋଦର ଧାରୀ ଥିଲେ। ମହାବକ୍ଷ, ପ୍ରବଳ ବାହୁ—ମହାନ; ବିଶାଳ ମୁଖ ଓ ଆଜ୍ଞାଦାୟକ ନୟନ ଥିଲା।

Verse 60

महामहिषमारूढो महामुकुटभूषितः । तत्रान्यश्च कलिः कालश्चित्रगुप्तो महामतिः

ସେ ମହାମହିଷ ଉପରେ ଆରୂଢ ଓ ମହାମୁକୁଟରେ ଭୂଷିତ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ—କଳି, କାଳ ଏବଂ ମହାମତି ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ।

Verse 61

समागतौ तदा दृष्टौ मध्ये ज्वलितपावकौ । पुण्यपापानि जन्तूनां श्रुतिस्मृत्यर्थपारगौ

ତେବେ ଦୁଇଜଣ ସେଠାରେ ଆସିଥିବା ଦେଖାଗଲେ, ଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନିର ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଜୀବମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ-ପାପ ବିଚାରକ, ଶ୍ରୁତି-ସ୍ମୃତିର ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।

Verse 62

विचारयन्तौ सततं तिष्ठाते तौ दिवानिशम् । ततो ह्यावां प्रणामान्ते यमेन यममूर्तिना

ସେ ଦୁଇଜଣ ଦିନରାତି ସତତ ଚିନ୍ତନ କରି ସେଠାରେ ହିଁ ରହିଲେ। ତାପରେ ଆମ ପ୍ରଣାମର ଶେଷରେ ଯମ—ଯମସ୍ୱରୂପ—ଆମକୁ କହିଲେ।

Verse 63

पृष्टावागमने हेतुं तमब्रूव शृणुष्व तत् । उज्जयिन्यां महीपालश्चाणक्योऽभूत्प्रतापवान्

ଆମ ଆଗମନର କାରଣ ପଚାରାଯାଉଥିବାବେଳେ ଆମେ ତାକୁ କହିଲୁ—“ଏହା ଶୁଣ। ଉଜ୍ଜୟିନୀରେ ଚାଣକ୍ୟ ନାମକ ଏକ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ମହୀପାଳ ଥିଲେ।”

Verse 64

द्वादशाहे मृतस्यास्य भुक्त्वा प्राप्तौ यमालयम् । ततोऽस्माकं वचः श्रुत्वा कम्पयित्वा शिरो यमः

ଏହି ମୃତକର ଦ୍ୱାଦଶାହ କର୍ମ ପରେ ଆମେ ଭୋଜନ କରି ଯମାଳୟକୁ ପହଞ୍ଚିଲୁ। ଆମ କଥା ଶୁଣି ଯମ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଶିର ହଲାଇଲେ।

Verse 65

उवाच वचनं सत्यं सभामध्ये हसन्निव । अस्ति तत्कारणं येन चाणक्यः पापपूरुषः

ସଭାମଧ୍ୟରେ ଯମ ହସୁଥିବା ପରି ସତ୍ୟବଚନ କହିଲେ—“ଏକ କାରଣ ଅଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ପାପପୁରୁଷ ଚାଣକ୍ୟ ଏଠାକୁ ଆସିଲା ନାହିଁ।”

Verse 66

नायातो मम लोके तु सर्वपापभयंकरे । शुक्लतीर्थे मृतानां तु नर्मदायां परं पदम्

“ସେ ମୋ ଲୋକକୁ ଆସିଲା ନାହିଁ; ଏହା ସମସ୍ତ ପାପୀଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଗତି। ନର୍ମଦାର ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥରେ ଯେ ମରନ୍ତି, ସେମାନେ ପରମ ପଦ (ମୋକ୍ଷ) ପାଆନ୍ତି।”

Verse 67

जायते सर्वजन्तूनां नात्र काचिद्विचारणा । अवशः स्ववशो वापि जन्तुस्तत्क्षेत्रमण्डले

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ସେଠାରେ ଫଳ ସ୍ୱତଃ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏଠାରେ କୌଣସି ବିଚାରଣା ନାହିଁ। ଅବଶ ହେଉ କି ସ୍ୱବଶ—ଯେ ପ୍ରାଣୀ ସେହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରମଣ୍ଡଳରେ ଅଛି, ସେ ନିୟତ ଫଳ ପାଏ।

Verse 68

मृतः स वै न सन्देहो रुद्रस्यानुचरो भवेत् । तद्धर्मवचनं श्रुत्वा निर्गत्य नगराद्बहिः

ଯେ ସେଠାରେ ମରେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଚର ହୁଏ। ସେହି ଧର୍ମବଚନ ଶୁଣି ସେମାନେ ନଗରରୁ ବାହାରକୁ ନିଷ୍କ୍ରମଣ କଲେ।

Verse 69

पश्यन्तौ विविधां घोरां नरके लोकयातनाम् । त्रिंशत्कोट्यो हि घोराणां नरकाणां नृपोत्तम

ସେ ଦୁଇଜଣ ନରକରେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଘୋର ଯାତନା ଦେଖୁଥିଲେ। ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ନରକ ତିରିଶ କୋଟି ଅଛି।

Verse 70

दृष्टा भीतौ परामार्तिगतौ तत्र महापथि । नरको रौरवस्तत्र महारौरव एव च

ସେହି ମହାପଥରେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଦେଖାଗଲେ—ଭୟଭୀତ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଣାକ୍ରାନ୍ତ। ସେଠାରେ ରୌରବ ନାମକ ନରକ ଏବଂ ମହାରୌରବ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 71

पेषणः शोषणश्चैव कालसूत्रोऽस्थिभञ्जनः । तामिस्रश्चान्धतामिस्रः कृमिपूतिवहस्तथा

ସେଠାରେ ପେଷଣ ଓ ଶୋଷଣ, କାଳସୂତ୍ର ଓ ଅସ୍ଥିଭଞ୍ଜନ; ତାମିସ୍ର ଓ ଅନ୍ଧତାମିସ୍ର; ଏବଂ କୃମିପୂତିବହ ନାମକ ନରକମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 72

दृष्टश्चान्यो महाज्वालस्तत्रैव विषभोजनः । नरकौ दंशमशकौ तथा यमलपर्वतौ

ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ନରକମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଗଲେ—ମହାଜ୍ୱାଳ ଓ ସେଠାରେଇ ବିଷଭୋଜନ; ଦଂଶ ଓ ମଶକ ନାମକ ନରକ, ଏବଂ ଯମଲପର୍ବତ ନାମର ଯୁଗଳ ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 73

नदी वैतरणी दृष्टा सर्वपापप्रणाशिनी । शीतलं सलिलं यत्र पिबन्ति ह्यमृतोपमम्

ସେମାନେ ବୈତରଣୀ ନଦୀକୁ ଦେଖିଲେ—ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପର ନାଶକାରିଣୀ; ସେଠାରେ ଜଳ ଶୀତଳ, ଏବଂ ଲୋକେ ତାହାକୁ ଅମୃତ ସମାନ ପାନ କରନ୍ତି।

Verse 74

तदेव नीरं पापानां शोणितं परिवर्तते । असिपत्रवनं चान्यद्दृष्टान्या महती शिला

ସେଇ ଜଳଟି ପାପୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରକ୍ତରେ ପରିଣତ ହୁଏ। ସେଠାରେ ଆଉ ଏକ ଭୟ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ—ଅସିପତ୍ରବନ (ତଳୱାର-ସଦୃଶ ପତ୍ରର ବନ) ଏବଂ ଏକ ବିଶାଳ ଶିଳାଖଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ।

Verse 75

अग्निपुंजनिभाकारा विशाला शाल्मली परा । इत्यादयस्तथैवान्ये शतसाहस्रसंज्ञिताः

ଅଗ୍ନିପୁଞ୍ଜ ସଦୃଶ ଆକାର ଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳ ପରମ ଶାଲ୍ମଲୀ (ନରକ) ଅଛି। ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଅନେକ ନରକ ମଧ୍ୟ କଥିତ—ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଶତସାହସ୍ରରେ ଗଣ୍ୟ।

Verse 76

घोरघोरतरा दृष्टाः क्लिश्यन्ते यत्र मानवाः । वाचिकैर्मानसैः पापैः कर्मजैश्च पृथग्विधैः

ଅଧିକ ଅଧିକ ଘୋର ପ୍ରଦେଶ ଦେଖାଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କ୍ଲେଶ ଭୋଗନ୍ତି—ବାଚିକ ପାପରୁ, ମାନସିକ ପାପରୁ, ଏବଂ କର୍ମଜନ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଦୋଷରୁ।

Verse 77

अहंकारकृतैर्दोषैर्मायावचनपूर्वकैः । पिता माता गुरुर्भ्राता अनाथा विकलेन्द्रियाः

ଅହଂକାରଜନିତ ଦୋଷ ଓ ମାୟାମୟ ବଚନର ପ୍ରଭାବରେ ଲୋକେ ପିତା, ମାତା, ଗୁରୁ କିମ୍ବା ଭ୍ରାତା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶେଷେ ଅନାଥ ଓ ବିକଳ ଇନ୍ଦ୍ରିୟବାନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 78

भ्रमन्ति नोद्धृता येषां गतिस्तेषां हि रौरवे । तत्र ते द्वादशाब्दानि क्षपित्वा रौरवेऽधमाः

ଯେମାନେ ଉଦ୍ଧାର ନ ପାଇ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଗତି ନିଶ୍ଚୟ ରୌରବ ନରକ; ସେଠାରେ ସେ ଅଧମମାନେ ବାରୋ ବର୍ଷ କାଟି ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ଅଧୋଗତିକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 79

इह मानुष्यके लोके दीनान्धाश्च भवन्ति ते । देवब्रह्मस्वहर्त्ःणां नराणां पापकर्मणाम्

ଏହି ମାନବଲୋକରେ ସେମାନେ ଦୀନ ଓ ଅନ୍ଧ ହୋଇଯାଆନ୍ତି—ଯେ ପାପୀ ନର ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ହରଣ କରନ୍ତି।

Verse 80

महारौरवमाश्रित्य ध्रुवं वासो यमालये । ततः कालेन महता पापाः पापेन वेष्टिताः

ମହାରୌରବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଯମାଳୟରେ ବାସ କରନ୍ତି; ପରେ ଦୀର୍ଘ କାଳେ ପାପୀମାନେ ନିଜ ପାପରେ ହିଁ ଆବୃତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 81

जायन्ते कण्टकैर्भिन्नाः कोशे वा कोशकारकाः । मृगपक्षिविहङ्गानां घातका मांसभक्षकाः

ସେମାନେ କଣ୍ଟକରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି, କିମ୍ବା କୋଷ ଭିତରେ କୋଷ ତିଆରି କରୁଥିବା ଜୀବ ହୁଅନ୍ତି—ଯେମାନେ ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି।

Verse 82

पेषणं नरकं यान्ति शोषणं जीवबन्धनात् । तत्रत्यां यातनां घोरां सहित्वा शास्त्रचोदिताम्

ସେମାନେ ପେଷଣ ନାମକ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିବା ଦୋଷରୁ ଶୋଷଣ ନରକକୁ ମଧ୍ୟ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେଠାରେ ଶାସ୍ତ୍ରବିହିତ ଘୋର ଯାତନା ସହି କର୍ମାନୁସାରେ ଆଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 83

इह मानुष्यतां प्राप्य पङ्ग्वन्धबधिरा नराः । गवार्थे ब्राह्मणार्थे च ह्यनृतं वदतामिह

ଏହି ଲୋକରେ ମାନବଜନ୍ମ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଯେମାନେ ଗୋରୁର ସ୍ୱାର୍ଥରେ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥରେ ଅନୃତ କହନ୍ତି, ସେମାନେ ଖୋଡ଼ା, ଅନ୍ଧ ଓ ବଧିର ହୋଇଯାଆନ୍ତି।

Verse 84

पतनं जायते पुंसां नरके कालसूत्रके । तत्रत्या यातना घोरा विहिता शास्त्रकर्तृभिः

ମନୁଷ୍ୟମାନେ କାଳସୂତ୍ରକ ନାମକ ନରକରେ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେଠାର ଘୋର ଯାତନା ଶାସ୍ତ୍ରକର୍ତ୍ତାମାନେ ବିଧାନ କରିଛନ୍ତି।

Verse 85

भुक्त्वा समागता ह्यत्र ते यास्यन्त्यन्त्यजां गतिम् । बन्धयन्ति च ये जीवांस्त्यक्त्वात्मकुलसन्ततिम्

ସେହି ଫଳ ଭୋଗ କରି ପୁନଃ ଏଠାକୁ ଆସି ସେମାନେ ଅନ୍ତ୍ୟଜ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେମାନେ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ବାନ୍ଧନ୍ତି—ନିଜ କୁଳସନ୍ତତିର ଧାରାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଫଳ ପାଆନ୍ତି।

Verse 86

पतन्ति नात्र सन्देहो नरके तेऽस्थिभञ्जने । तत्र वर्षशतस्यान्त इह मानुष्यतां गताः

ସେମାନେ ଅସ୍ଥିଭଞ୍ଜନ ନାମକ ନରକରେ ପତନ କରନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଶତବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ପୁନଃ ଏଠାରେ ମାନବଜନ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

Verse 87

कुब्जा वामनकाः पापा जायन्ते दुःखभागिनः । ये त्यजन्ति स्वकां भार्यां मूढाः पण्डितमानिनः

ଯେ ପାପୀ ମୂଢ଼, ନିଜକୁ ପଣ୍ଡିତ ଭାବି, ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଃଖଭାଗୀ ହୋଇ କୁବ୍ଜ ଓ ବାମନ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରନ୍ତି।

Verse 88

ते यान्ति नरकं घोरं तामिस्रं नात्र संशयः । तत्र वर्षशतस्यान्ते इह मानुष्यतां गताः

ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ‘ତାମିସ୍ର’ ନାମକ ଘୋର ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଶତବର୍ଷ ରହି ଶେଷେ ପୁଣି ଏଠାରେ ମାନବଜନ୍ମ ପାଆନ୍ତି।

Verse 89

दुश्चर्माणो दुर्भगाश्च जायन्ते मानवा हि ते । मानकूटं तुलाकूटं कूटकं तु वदन्ति ये

ଯେମାନେ ମିଥ୍ୟା ମାପ, ମିଥ୍ୟା ତୁଳା ଓ ଠକେଇପୂର୍ଣ୍ଣ ନକଲିପନା କହନ୍ତି (ଏବଂ କରନ୍ତି), ସେମାନେ ଚର୍ମରୋଗ ଓ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ସହିତ ମାନବ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି।

Verse 90

नरके तेऽन्धतामिस्रे प्रपच्यन्ते नराधमाः । शतसाहस्रिकं कालमुषित्वा तत्र ते नराः

ସେହି ନରାଧମମାନେ ‘ଅନ୍ଧତାମିସ୍ର’ ନରକରେ ପକାଯାଇ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗନ୍ତି। ସେଠାରେ ଲକ୍ଷବର୍ଷ କାଳ ରହି, ପରେ କର୍ମାନୁସାରେ ଅନ୍ୟ ଗତିକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 91

इह शत्रुगृहे त्वन्धा भ्रमन्ते दीनमूर्तयः । पितृदेवद्विजेभ्योऽन्नमदत्त्वा येऽत्र भुञ्जते

ଯେମାନେ ଏଠାରେ ପିତୃ, ଦେବ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ନ ନଦେଇ ନିଜେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଲୋକରେ ଶତ୍ରୁଘରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ଦୀନମୂର୍ତ୍ତିରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି।

Verse 92

नरके कृमिभक्ष्ये ते पतन्ति स्वात्मपोषकाः । ततः प्रसूतिकाले हि कृमिभुक्तश्च सव्रणः

ଯେମାନେ କେବଳ ନିଜକୁ ମାତ୍ର ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ‘କୃମିଭକ୍ଷ୍ୟ’ ନାମକ ନରକରେ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି। ପରେ ଜନ୍ମକାଳେ ସେମାନେ କୀଟଭକ୍ଷିତ ଓ ଘାଉରେ ଆବୃତ ହୋଇ ଜନ୍ମନେଇଥାନ୍ତି।

Verse 93

जायतेऽशुचिगन्धोऽत्र परभाग्योपजीवकः । स्वकर्मविच्युताः पापा वर्णाश्रमविवर्जिताः

ଏଠାରେ ସେ ଅଶୁଚି ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଅନ୍ୟର ଭାଗ୍ୟ ଉପରେ ଜୀବିକା କରେ। ସ୍ୱକର୍ମରୁ ଚ୍ୟୁତ ପାପୀମାନେ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମଧର୍ମକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି।

Verse 94

नरके पूयसम्पूर्णे क्लिश्यन्ते ह्ययुतं समाः । पूर्णे तत्र ततः काले प्राप्य मानुष्यकं भवम्

ପୂୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନରକରେ ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଦଶହଜାର ବର୍ଷ କ୍ଲେଶ ଭୋଗନ୍ତି। ସେଠାରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କାଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ସେମାନେ ପୁନଃ ମାନବଜନ୍ମ ପାଆନ୍ତି।

Verse 95

उद्वेजनीया भूतानां जायन्ते व्याधिभिर्वृताः । अग्निदो गरदश्चैव लोभमोहान्वितो नरः

ସେମାନେ ରୋଗରେ ଆବୃତ ହୋଇ ଜନ୍ମନେଇ, ଭୂତଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟର କାରଣ ହୁଅନ୍ତି। ଯେ ଅଗ୍ନିଦାତା ଓ ବିଷଦାତା, ସେ ଲୋଭ-ମୋହରେ ଆବିଷ୍ଟ ନର।

Verse 96

नरके विषसम्पूर्णे निमज्जति दुरात्मवान् । तत्र वर्षशतात्कालादुन्मज्जनमवस्थितः

ବିଷରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନରକରେ ଦୁରାତ୍ମା ନିମଜ୍ଜିତ ହୁଏ। ସେଠାରେ ସେ ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପରକୁ ଉଠିନ ପାରି, ନିମଗ୍ନ ହୋଇ ରହେ।

Verse 97

भुवि मानुषतां प्राप्य कृपणो जायते पुनः । पादुकोपानहौ छत्रं शय्यां प्रावरणानि च

ପୃଥିବୀରେ ମାନବଜନ୍ମ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପୁନଃ କୃପଣ ହୋଇ ଜନ୍ମେ—ପାଦୁକା-ଚପ୍ପଲ, ଜୁତା, ଛତା, ଶୟ୍ୟା ଓ ଆବରଣକୁ ନିଜ ଧନ ଭାବି ସେଥିରେ ଆସକ୍ତ ରହେ।

Verse 98

अदत्त्वा दंशमशकैर्भक्ष्यन्ते जन्यसप्ततिम् । पितुर्द्रव्यापहर्तारस्ताडनक्रोशने रताः

ଯେମାନେ କେବେ ଦାନ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଦଂଶକ କୀଟ ଓ ମଶା ଦ୍ୱାରା ସତରି ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଟାଯାଇ ପୀଡିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେମାନେ ପିତାଙ୍କ ଧନ ଅପହରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦଣ୍ଡଲୋକରେ ପିଟାମାରି ଓ ଆର୍ତ୍ତ କ୍ରନ୍ଦନରେ ରତ ହୋଇ ଯାତନା ଭୋଗନ୍ତି।

Verse 99

पीडनं क्रियते तेषां यत्र तौ युग्मपर्वतौ । या सा वैतरणी घोरा नदी रक्तप्रवाहिनी

ଯେଉଁଠାରେ ସେଇ ଦୁଇ ଯୁଗ୍ମ ପର୍ବତ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ହିଁ ସେମାନଙ୍କୁ ପୀଡନ କରାଯାଏ। ସେଇ ଘୋର ବୈତରଣୀ—ରକ୍ତପ୍ରବାହ ପରି ବହୁଥିବା ନଦୀ।

Verse 100

पिबन्ति रुधिरं तत्र येऽभियान्ति रजस्वलाम् । असिपत्रवने घोरे पीड्यन्ते पापकारिणः

ସେଠାରେ ଯେ ପାପୀ ରଜସ୍ୱଳା ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଅଭିଗମନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ତ ପିଆଯାଏ; ଏମିତି ଦୁଷ୍କର୍ମୀ ଘୋର ଅସିପତ୍ରବନରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପୀଡିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 101

परपीडाकरा नित्यं ये नरोऽन्त्यजगामिनः । गुरुदाररतानां तु महापातकिनामपि

ଯେ ପୁରୁଷମାନେ ସଦା ପରକୁ ପୀଡା ଦିଅନ୍ତି, ଯେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପତିତ ଆଚରଣରେ ଲୀନ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ଗୁରୁଙ୍କ ପତ୍ନୀରେ ଆସକ୍ତ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମହାପାତକୀ, ମହାପାପୀ ଭାବେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

Verse 102

शिलावगूहनं तेषां जायते जन्मसप्ततिम् । ज्वलन्तीमायसीं घोरां बहुकण्टकसंवृताम्

ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସତର ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ‘ଶିଳା-ଆଲିଙ୍ଗନ’ ନାମକ ଯାତନା ହୁଏ—ଭୟଙ୍କର, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଲୋହାର କାରାଗାର, ଚାରିଦିଗରେ ଅନେକ କଣ୍ଟକରେ ଘେରା।

Verse 103

शाल्मलीं तेऽवगूहन्ति परदाररता हि ये । परस्य योषितं हृत्वा ब्रह्मस्वमपहृत्य च

ଯେମାନେ ପରସ୍ତ୍ରୀରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ ଶାଲ୍ମଲୀ (କଣ୍ଟକମୟ ଶିମୁଳ) ବୃକ୍ଷକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ଯେମାନେ ପରର ଯୋଷିତକୁ ହରଣ କରନ୍ତି ଓ ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱ (ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନ) ଚୋରି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଯାତନାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 104

अरण्ये निर्जले देशे स भवेत्क्रूरराक्षसः । देवस्वं ब्राह्मणस्वं च लोभेनैवाहरेच्च यः

ଯେ ଲୋଭରେ ଦେବସ୍ୱ (ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ଧନ) ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ୱ ହରଣ କରେ, ସେ ନିର୍ଜଳ ଅରଣ୍ୟଦେଶରେ ବସୁଥିବା କ୍ରୂର ରାକ୍ଷସ ହୋଇଯାଏ।

Verse 105

स पापात्मा परे लोके गृध्रोच्छिष्टेन जीवति । एवमादीनि पापानि भुञ्जन्ते यमशासनात्

ସେ ପାପାତ୍ମା ପରଲୋକରେ ଗିଧମାନଙ୍କ ଛାଡ଼ିଦିଆ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରେ; ଏଭଳି ଯମଶାସନରେ ସେମାନେ ଏହିପରି ଓ ଅନ୍ୟ ପାପର ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି।

Verse 106

येषां तु दर्शनादेव श्रवणाज्जायते भयम् । तथा दानफलं चान्ये भुञ्जाना यममन्दिरे

କେତେକଙ୍କୁ ତ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ କିମ୍ବା ଶୁଣିବାମାତ୍ରେ ଭୟ ଜନ୍ମେ; ଅନ୍ୟେ ଯମମନ୍ଦିରରେ ନିଜ ଦାନଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି।

Verse 107

दृष्टाः श्रुतं कथयतां दूतानां च यमाज्ञया । रथैरन्ये गजैरन्ये केचिद्वाजिभिरावृताः

ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦେଖା‑ଶୁଣା କଥା କହୁଥିବା ଦୂତମାନେ ଦେଖାଗଲେ; କେହି ରଥରେ ଘେରା, କେହି ଗଜରେ, ଆଉ କେହି ଅଶ୍ୱରେ ଆବୃତ ଥିଲେ।

Verse 108

दृष्टास्तत्र महाभाग तपःसंचयसंस्थिताः । गोदाता स्वर्णदाता च भूमिरत्नप्रदा नराः

ସେଠାରେ, ହେ ମହାଭାଗ, ତପସ୍ୟାର ସଞ୍ଚୟରେ ସ୍ଥିତ ନରମାନେ ଦେଖାଗଲେ—ଗୋଦାତା, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଦାତା ଏବଂ ଭୂମି‑ରତ୍ନ ପ୍ରଦାନକାରୀ।

Verse 109

शय्याशनगृहादीनां स लोकः कामदो नृणाम् । अन्नं पानीयसहितं ददते येऽत्र मानवाः

ସେ ଲୋକ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୟ୍ୟା, ଆସନ, ଗୃହ ଆଦି ଦେଇ କାମଦ ହୋଇଯାଏ—ବିଶେଷକରି ଯେମାନେ ଏଠାରେ ପାନୀୟଜଳ ସହିତ ଅନ୍ନଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 110

तत्र तृप्ताः सुसंतुष्टाः क्रीडन्ते यमसादने । अत्र यद्दीयते दानमपि वालाग्रमात्रकम्

ସେଠାରେ ତୃପ୍ତ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସେମାନେ ଯମସଦନରେ କ୍ରୀଡା କରନ୍ତି; ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ—ବାଳାଗ୍ରମାତ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ବ୍ୟର୍ଥ ଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 111

तदक्षयफलं सर्वं शुक्लतीर्थे नृपोत्तम । एतत्ते कथितं सर्वं यद्दृष्टं यच्च वै श्रुतम्

ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥରେ ସେ ସବୁ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଦେଏ; ଯାହା ଦେଖାଗଲା ଓ ଯାହା ନିଶ୍ଚୟ ଶୁଣାଗଲା—ସେ ସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।

Verse 112

कुरुष्व यदभिप्रेतं यदि शक्नोषि मुच्यताम् । तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा चाणक्यो हृष्टमानसः

ଯଦି ତୁମେ ସମର୍ଥ, ତେବେ ଯାହା ଅଭିପ୍ରେତ ତାହା କର; ବନ୍ଧନ ମୋଚିତ ହେଉ। ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଚାଣକ୍ୟ ହୃଦୟେ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 113

विसर्जयामास खगावभिनन्द्य पुनःपुनः । ताभ्यां गताभ्यां सर्वस्वं दत्त्वा विप्रेषु भारत

ସେ ଦୁଇ ପକ୍ଷୀକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଅଭିନନ୍ଦନ କରି ପରେ ବିଦାୟ କଲେ। ସେମାନେ ଯାଇସାରିଲେ ପରେ, ହେ ଭାରତ, ସେ ନିଜ ସର୍ବସ୍ୱ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।

Verse 114

कामक्रोधौ परित्यज्य जगामामरपर्वतम् । तत्र बद्ध्वोडुपं गाढं कृष्णरज्ज्वावलम्बितम्

କାମ ଓ କ୍ରୋଧକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ସେ ଅମରପର୍ବତକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ କଳା ରଜ୍ଜୁରେ ଝୁଲୁଥିବା ଛୋଟ ନୌକାକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ବାନ୍ଧିଲେ।

Verse 115

प्लवमानो जगामाऽशु ध्यायन्देवं जनार्दनम् । आरोग्यं भास्करादिच्छेद्धनं वै जातवेदसः

ସେ ପ୍ଲବମାନ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ଆଗକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଦେବ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ଭାସ୍କରଠାରୁ ଆରୋଗ୍ୟ, ଏବଂ ଜାତବେଦସ ଅଗ୍ନିଠାରୁ ଇଚ୍ଛିତ ଧନ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।

Verse 116

प्राप्नोति ज्ञानमीशानान्मोक्षं प्राप्नोति केशवात् । नीलं रक्तं तदभवन्मेचकं यद्धि सूत्रकम्

ଈଶାନଠାରୁ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ, କେଶବଠାରୁ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଯେ ସୂତ୍ର ନୀଳ ଓ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ସେହିଟି ଗାଢ଼ ମେଘଶ୍ୟାମ ରଙ୍ଗର ହୋଇଗଲା।

Verse 117

शुद्धस्फटिकसङ्काशं दृष्ट्वा रज्जुं महामतिः । आप्लुत्य विमले तोये गतोऽसौ वैष्णवं पदम्

ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ ରଜ୍ଜୁକୁ ଦେଖି ସେ ମହାମତି ନିର୍ମଳ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ବୈଷ୍ଣବ ପରମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 118

गायन्ति यद्वेदविदः पुराणं नारायणं शाश्वतमच्युताह्वयम् । प्राप्तः स तं राजसुतो महात्मा निक्षिप्य देहं शुभशुक्लतीर्थे

ବେଦବିଦମାନେ ‘ଅଚ୍ୟୁତ’ ନାମେ ଯେ ଶାଶ୍ୱତ ନାରାୟଣ-ପୁରାଣକୁ ଗାନ କରନ୍ତି, ସେହି ପୁରାଣକୁ ସେ ମହାତ୍ମା ରାଜସୁତ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ଏବଂ ଶୁଭ ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 119

एषा ते कथिता राजन्सिद्धिश्चाणक्यभूभृतः । तथान्यत्तव वक्ष्यामि शृणुष्वैकाग्रमानसः

ହେ ରାଜନ୍, ଚାଣକ୍ୟ ଭୂଭୃତଙ୍କ ଏହି ସିଦ୍ଧି ତୁମକୁ କୁହାଗଲା। ଏବେ ଆଉ କିଛି କହିବି—ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶୁଣ।