Adhyaya 36
Shukla YajurvedaAdhyaya 3624 Mantras

Adhyaya 36

Pitryajna and ancestral rites.

← Adhyaya 35Adhyaya 37

Mantras

Mantra 1

ऋचं॒ वाचं॒ प्र प॑द्ये॒ मनो॒ यजु॒: प्र प॑द्ये॒ साम॑ प्रा॒णं प्र प॑द्ये॒ चक्षु॒: श्रोत्रं॒ प्र प॑द्ये । वागोज॑: स॒हौजो॒ मयि॑ प्राणापा॒नौ

ଋଚ୍ ଓ ବାଣୀରେ ମୁଁ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛି; ମନ ଓ ଯଜୁଃରେ ମୁଁ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛି; ସାମ ଓ ପ୍ରାଣରେ ମୁଁ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛି; ଚକ୍ଷୁ ଓ ଶ୍ରୋତ୍ରରେ ମୁଁ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛି। ବାଣୀର ଓଜସ, ବଳର ଓଜସ, ଏବଂ ପ୍ରାଣ-ଅପାନ ମୋ ଭିତରେ ରହୁ।

Mantra 2

यन्मे॑ छि॒द्रं चक्षु॑षो॒ हृद॑यस्य॒ मन॑सो॒ वाति॑तृण्णं॒ बृह॒स्पति॑र्मे॒ तद्द॑धातु । शं नो॑ भवतु॒ भुव॑नस्य॒ यस्पति॑:

ମୋ ଚକ୍ଷୁରେ, ହୃଦୟରେ, ମନରେ ଯେ କୌଣସି ଛିଦ୍ର-ଦୋଷ ଅଛି—ଯାହା ପବନଦ୍ୱାରା ଭେଦିତ ଓ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ—ତାହା ବୃହସ୍ପତି ମୋ ଭିତରେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରୁନ୍ତୁ। ଭୁବନର ଅଧିପତି ସେ ଆମ ପାଇଁ କଲ୍ୟାଣକର ହେଉନ୍ତୁ।

Mantra 3

भूर्भुव॒: स्व॒: तत्स॑वि॒तुर्वरे॑ण्यं॒ भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि । धियो॒ यो न॑: प्रचो॒दया॑त्

ଭୂଃ ଭୁବଃ ସ୍ୱଃ—ଦେବ ସବିତୃଙ୍କ ସେଇ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବରେଣ୍ୟ ଭର୍ଗ (ତେଜ)କୁ ଆମେ ଧ୍ୟାନ କରୁଛୁ; ସେ ଆମ ଧିୟମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଚୋଦିତ କରୁନ୍ତୁ।

Mantra 4

कया॑ नश्चि॒त्र आ भु॑वदू॒ती स॒दावृ॑ध॒: सखा॑ । कया॒ शचि॑ष्ठया वृ॒ता

କେଉଁ ଉପାୟରେ ଅଦ୍ଭୁତ ସଖା, ସଦା ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ, ସହାୟତା ସହିତ ଆମ ପାଖକୁ ଆସିବ? କେଉଁ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ସେ ବରଣୀୟ ହେବ?

Mantra 5

कस्त्वा॑ स॒त्यो मदा॑नां॒ मᳪहि॑ष्ठो मत्स॒दन्ध॑सः । दृ॒ढा चि॑दा॒रुजे॒ वसु॑

ହେ ସତ୍ୟବାନ! ମଦମାନଙ୍କ (ଉଲ୍ଲାସମାନଙ୍କ) ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାତା, ସୋମପାନରେ ଆନନ୍ଦିତ—କିଏ ଧନ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ବସ୍ତୁକୁ ମଧ୍ୟ ଚିରିଦେବ?

Mantra 6

अ॒भी षु ण॒: सखी॑नामवि॒ता ज॑रितॄ॒णाम् । श॒तं भ॑वास्यू॒तिभि॑:

ସଖୀମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ତୁମେ ଆମର ରକ୍ଷକ ହେଅ; ସ୍ତୁତିକାରମାନଙ୍କର ପାଳକ ହେଅ। ଶତ ସହାୟତା ସହିତ ତୁମେ ସନ୍ନିହିତ ରୁହ।

Mantra 7

कया॒ त्वं न ऊ॒त्याभि प्र म॑न्दसे वृषन् । कया॑ स्तो॒तृभ्य॒ आ भ॑र

ହେ ବୃଷଭ (ଇନ୍ଦ୍ର), କେଉଁ ସହାୟତାରେ ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅ? କେଉଁ ଉପାୟରେ ସ୍ତୋତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମ ବର ଏଠାକୁ ଆଣ?

Mantra 8

इन्द्रो॒ विश्व॑स्य राजति । शं नो॑ अस्तु द्वि॒पदे॒ शं चतु॑ष्पदे

ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ରାଜ କରନ୍ତି। ଆମ ପାଇଁ କଲ୍ୟାଣ ହେଉ—ଦ୍ୱିପଦ ପାଇଁ କଲ୍ୟାଣ, ଚତୁଷ୍ପଦ ପାଇଁ କଲ୍ୟାଣ।

Mantra 9

शं नो॑ मि॒त्र: शं वरु॑ण॒: शं नो॑ भवत्वर्य॒मा । शं न॒ इन्द्रो॒ बृह॒स्पति॒: शं नो॒ विष्णु॑रुरुक्र॒मः

ଆମ ପାଇଁ ମିତ୍ର କଲ୍ୟାଣକର ହେଉନ୍ତୁ; ବରୁଣ ମଧ୍ୟ ଆମ ପାଇଁ କଲ୍ୟାଣକର ହେଉନ୍ତୁ; ଅର୍ୟମା ଆମକୁ କଲ୍ୟାଣ ଦିଅନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବୃହସ୍ପତି ଆମ ପାଇଁ କଲ୍ୟାଣକର ହେଉନ୍ତୁ; ବିଶାଳ ପାଦବିକ୍ଷେପ ଥିବା ଉରୁକ୍ରମ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ଆମ ପାଇଁ କଲ୍ୟାଣକର ହେଉନ୍ତୁ।

Mantra 10

शं नो॒ वात॑: पवता॒ᳪ शं न॑स्तपतु॒ सूर्य॑: । शं न॒: कनि॑क्रदद्दे॒वः प॒र्जन्यो॑ अ॒भि व॑र्षतु

ଆମ ପାଇଁ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ଭାବେ ବାତାସ ବହୁ; ଆମ ପାଇଁ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ଭାବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାପ ଦିଅନ୍ତୁ। ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଦେବ ପର୍ଜନ୍ୟ ଆମ ଉପରେ ଶୁଭ ଭାବେ ବର୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

Mantra 11

अहा॑नि॒ शं भव॑न्तु न॒: शᳪ रात्री॒: प्रति॑ धीयताम् । शं न॑ इन्द्रा॒ग्नी भ॑वता॒मवो॑भि॒: शं न॒ इन्द्रा॒वरु॑णा रा॒तह॑व्या । शं न॑ इन्द्रापू॒षणा॒ वाज॑सातौ॒ शमिन्द्रा॒सोमा॑ सुवि॒ताय॒ शं योः

ଆମ ପାଇଁ ଦିନଗୁଡ଼ିକ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ହେଉନ୍ତୁ; ଏବଂ ରାତିଗୁଡ଼ିକ ଆମ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଯଥାବିଧି ସ୍ଥାପିତ ହେଉନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କ ସହାୟତାଦ୍ୱାରା ଆମ ପାଇଁ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ହେଉନ୍ତୁ; ହବି ଗ୍ରହଣକାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ଆମ ପାଇଁ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ହେଉନ୍ତୁ। ବାଜ (ବଳ) ଜୟ କରିବାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ପୂଷଣ ଆମ ପାଇଁ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ହେଉନ୍ତୁ; ସୁବିତ (ସୁଗତି) ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୋମ ଆମ ପାଇଁ କଲ୍ୟାଣ, ସୁଖ ଓ କ୍ଷେମ ହେଉନ୍ତୁ।

Mantra 12

शं नो॑ दे॒वीर॒भिष्ट॑य॒ आपो॑ भवन्तु पी॒तये॑ । शं योर॒भि स्र॑वन्तु नः

ଆମ ଅଭିଷ୍ଟ ସହାୟିକା ଦେବୀମାନେ—ଆପଃ (ଜଳ)—ପାନ ପାଇଁ ଆମ ପାଇଁ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ହେଉନ୍ତୁ। କଲ୍ୟାଣ ଓ ସୁଖ-କ୍ଷେମ ସହିତ ସେମାନେ ଆମ ପାଖକୁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉନ୍ତୁ।

Mantra 13

स्यो॒ना पृ॑थिवि नो भवानृक्ष॒रा नि॒वेश॑नी । यच्छा॑ न॒: शर्म॑ स॒प्रथा॑:

ହେ ପୃଥିବୀ, ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ସ୍ୟୋନା (କଲ୍ୟାଣକାରି), ଅହିଂସକା ହେଉ; ନିବେଶନୀ—ବାସ ଓ ବିଶ୍ରାମର ସ୍ଥାନ ହେଉ; ଆମକୁ ସପ୍ରଥା—ବିଶାଳ ଓ ଦୂରବ୍ୟାପୀ ଶର୍ମ (ଆଶ୍ରୟ) ଦାନ କର।

Mantra 14

आपो॒ हि ष्ठा म॑यो॒भुव॒स्ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन । म॒हे रणा॑य॒ चक्ष॑से

କାରଣ ତୁମେ ଅପଃ (ଜଳ) ହିଁ—ମୟୋଭୁବଃ, ଆନନ୍ଦର ଉତ୍ସ; ତେଣୁ ଆମକୁ ଊର୍ଜେ (ପୋଷଣ) ଦିଅ—ମହାନ, ରଣ (ପ୍ରତିଯୋଗିତା/ସମର)ରେ ବିଜୟ ପାଇଁ ଏବଂ ଚକ୍ଷସେ (ସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟି) ପାଇଁ।

Mantra 15

यो व॑: शि॒वत॑मो॒ रस॒स्तस्य॑ भाजयते॒ह न॑: । उ॒श॒तीरि॑व मा॒तर॑:

ହେ ମାତୃମାନେ (ଆପଃ), ତୁମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେ ସର୍ବାଧିକ ଶିବତମ ରସ (ଶୁଭତମ ସାର) ଅଛି—ତାହାରେ ଆମକୁ ଏଠାରେ ଭାଗୀଦାର କର; ସ୍ନେହମୟୀ ନାରୀମାନେ ନିଜମାନଙ୍କୁ ଯେପରି ଦିଅନ୍ତି ସେପରି।

Mantra 16

तस्मा॒ अरं॑ गमाम वो॒ यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ । आपो॑ ज॒नय॑था च नः

ଏହେତୁ ତୁମମାନଙ୍କ ସେଇ (ଆଶୀର୍ବାଦ)କୁ ଆମେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ—ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସ୍ଥିର ନିବାସ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଦେଉ (ପୋଷଣ କର); ଏବଂ ହେ ଆପଃ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ସନ୍ତାନ ଓ ବୃଦ୍ଧିକୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମାଉ।

Mantra 17

द्यौ: शान्ति॑र॒न्तरि॑क्ष॒ᳪ शान्ति॑: पृथि॒वी शान्ति॒राप॒: शान्ति॒रोष॑धय॒: शान्ति॑: । वन॒स्पत॑य॒: शान्ति॒र्विश्वे॑ दे॒वाः शान्ति॒र्ब्रह्म॒ शान्ति॒: सर्व॒ᳪ शान्ति॒: शान्ति॑रे॒व शान्ति॒: सा मा॒ शान्ति॑रेधि

ଦ୍ୟୌରେ ଶାନ୍ତି; ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ଶାନ୍ତି; ପୃଥିବୀରେ ଶାନ୍ତି; ଜଳରେ ଶାନ୍ତି; ଔଷଧିମାନଙ୍କରେ ଶାନ୍ତି; ବନସ୍ପତିମାନଙ୍କରେ ଶାନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କରେ ଶାନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମରେ ଶାନ୍ତି; ସର୍ବତ୍ର ଶାନ୍ତି; ଶାନ୍ତି—ହଁ, ଶାନ୍ତି। ସେଇ ଶାନ୍ତି ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ।

Mantra 18

दृते॒ दृᳪह॑ मा मि॒त्रस्य॑ मा॒ चक्षु॑षा॒ सर्वा॑णि भू॒तानि॒ समी॑क्षन्ताम् । मि॒त्रस्या॒हं चक्षु॑षा॒ सर्वा॑णि भू॒तानि॒ समी॑क्षे । मि॒त्रस्य॒ चक्षु॑षा॒ समी॑क्षामहे

ହେ ଦୃଢେ, ମୋତେ ଦୃଢ କର। ମିତ୍ରଙ୍କ ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଭୂତ ମୋତେ ନିରୀକ୍ଷଣ କରୁନ୍ତୁ। ମିତ୍ରଙ୍କ ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରେ। ମିତ୍ରଙ୍କ ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱାରା ଆମେ ନିରୀକ୍ଷଣ କରୁ।

Mantra 19

दृते॒ दृᳪह॑ मा । ज्योक्ते॑ स॒न्दृशि॑ जीव्यासं॒ ज्योक्ते॑ स॒न्दृशि॑ जीव्यासम्

ହେ ଦୃଢେ, ମୋତେ ଦୃଢ କର। ଆଲୋକରେ, ଶୁଭ ଦର୍ଶନରେ ମୁଁ ଜୀବିତ ରହୁଁ; ଆଲୋକରେ, ଶୁଭ ଦର୍ଶନରେ ମୁଁ ଜୀବିତ ରହୁଁ।

Mantra 20

नम॑स्ते॒ हर॑से शो॒चिषे॒ नम॑स्ते अस्त्व॒र्चिषे॑ । अ॒न्याँस्ते॑ अ॒स्मत्त॑पन्तु हे॒तय॑: पाव॒को अ॒स्मभ्य॑ᳪ शि॒वो भ॑व

ହେ ହର (ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଅଗ୍ନି), ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଶୋଚିଷ୍ (ତେଜ), ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଅର୍ଚିଷ୍ (ଜ୍ୱାଳା), ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ପାବକ, ତୁମ ହେତୟଃ (ବାଣ/ପ୍ରହାର) ଆମକୁ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦହୁ; ଆମ ପାଇଁ ତୁମେ ଶିବ (କଲ୍ୟାଣକାରୀ) ହେଉ।

Mantra 21

नम॑स्ते अस्तु वि॒द्युते॒ नम॑स्ते स्तनयि॒त्नवे॑ । नम॑स्ते भगवन्नस्तु॒ यत॒: स्व॒: स॒मीह॑से

ହେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ (ବିଜୁଳି), ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ସ୍ତନୟିତ୍ନୁ (ଗର୍ଜନ/ବଜ୍ରଧ୍ୱନି), ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଭଗବନ୍, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର—ଯେଉଁଠାରୁ ତୁମେ ସ୍ୱଃ (ସ୍ୱର୍ଗ) ଦିଗକୁ ପ୍ରୟତ୍ନ କରୁଛ।

Mantra 22

यतो॑-यतः स॒मीह॑से॒ ततो॑ नो॒ अभ॑यं कुरु । शं न॑: कुरु प्र॒जाभ्योऽभ॑यं नः प॒शुभ्य॑:

ତୁମେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଦିଗରୁ ଏଠାକୁ ସମୀହସେ (ଆସିବା/ପ୍ରୟତ୍ନ) କରୁଛ, ସେହି ଦିଗରୁ ଆମ ପାଇଁ ଅଭୟ କର। ଆମ ପାଇଁ ଶଂ (କଲ୍ୟାଣ) କର; ଆମ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଭୟ, ଆମ ପଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଭୟ।

Mantra 23

सु॒मि॒त्रि॒या न॒ आप॒ ओष॑धयः सन्तु दुर्मित्रि॒यास्तस्मै॑ सन्तु॒ यो॒ऽस्मान् द्वेष्टि॒ यं च॑ व॒यं द्वि॒ष्मः

ଆମ ପାଇଁ ଜଳ ଓ ଔଷଧିମାନେ ସୁମିତ୍ରଭାବୀ ହେଉନ୍ତୁ; କିନ୍ତୁ ଯେ ଆମକୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ ଏବଂ ଯାହାକୁ ଆମେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱେଷ କରୁ, ତାହା ପାଇଁ ସେମାନେ ଦୁର୍ମିତ୍ରଭାବୀ ହେଉନ୍ତୁ।

Mantra 24

तच्चक्षु॑र्दे॒वहि॑तं पु॒रस्ता॑च्छु॒क्रमुच्च॑रत् । पश्ये॑म श॒रद॑ः श॒तं जीवे॑म श॒रद॑ः श॒तᳪ शृणु॑याम श॒रद॑ः श॒तं प्र ब्र॑वाम श॒रद॑ः श॒तमदी॑नाः स्याम श॒रद॑ः श॒तं भूय॑श्च श॒रद॑ः श॒तात्

ସେ ଦେବହିତ ଚକ୍ଷୁ—ଦୀପ୍ତିମାନ—ପୂର୍ବଦିଗରେ ଉଦିତ ହୋଇଛି। ଆମେ ଶତ ଶରଦ ଦେଖୁ; ଶତ ଶରଦ ଜୀବୁ; ଶତ ଶରଦ ଶୁଣୁ; ଶତ ଶରଦ ପ୍ରବଚନ କରୁ; ଶତ ଶରଦ ଅଦୀନ (ଅଖଣ୍ଡ) ରୁହୁ—ଏବଂ ଶତ ଶରଦଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ।

Frequently Asked Questions

Because mortuary rites require a protected field: time, directions, elements, and intention must be brought into ṛta so the transition is fear-free (abhaya) and welfare-producing (śam) for both community and departed.

It consecrates the rite by invoking Savitṛ’s radiance as guiding clarity—aligning speech, breath, and mind toward auspicious, correctly oriented action.

They are not merely described but ritually harmonized: waters are sanctified for support and drinking, and weather/storm powers are saluted and pacified so they become protective rather than disruptive to the rite.