Adhyaya 35
Pitrmedha (funeral) mantras.
Mantras
Mantra 1
य इ॒मा विश्वा॑ वि॒श्वक॑र्मा॒ यो न॑: पि॒ता ऽन्न॑प॒तेऽन्न॑स्य नो देहि
ଅପେତଃ (ଏଠାରୁ ଦୂର ହୋଇଥିବା) ପଣୟଃ—ଅସୁମ୍ନାଃ (ଅନୁଗ୍ରହହୀନ), ଦେବଭାଗ ପାନକାରୀ—ଚାଲିଯାଆନ୍ତୁ। ଏହି ଲୋକ ସୋମ ପିଷ୍ଟକାରୀ (ସୁତାବତଃ)ଙ୍କର। ଦିନଦ୍ୱାରା, ଅହୋରାତ୍ରଦ୍ୱାରା, ରାତ୍ରିଦ୍ୱାରା—ଯଥାବିଭାଗ—ଯମ ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ରାମସ୍ଥାନ ଓ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଅନ୍ତ (ଅବସାନ) ଦିଅନ୍ତୁ।
Mantra 2
अपे॒तो य॑न्तु प॒णयोऽसु॑म्ना देवपी॒यव॑: । अ॒स्य लो॒कः सु॒ताव॑तः । द्युभि॒रहो॑भिर॒क्तुभि॒र्व्य॒क्तं य॒मो द॑दात्वव॒सान॑मस्मै
ସବିତା ତୋର ଶରୀରଗୁଡ଼ିକରୁ ତୋ ପାଇଁ ପୃଥିବୀରେ ଏକ ଲୋକ (ସ୍ଥାନ) ଇଚ୍ଛା କରୁନ୍ତୁ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉସ୍ରିୟାଃ (ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, ଉତ୍ପାଦକ ଗାଈ/କିରଣ) ଯୁକ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ।
Mantra 3
स॒वि॒ता ते॒ शरी॑रेभ्यः पृथि॒व्याँल्लो॒कमि॑च्छतु । तस्मै॑ युज्यन्तामु॒स्रिया॑:
ବାୟୁ ଶୁଦ୍ଧ କରୁନ୍ତୁ; ସବିତା ଶୁଦ୍ଧ କରୁନ୍ତୁ; ଅଗ୍ନିର ଭ୍ରାଜସା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ବର୍ଚସା (ତୁମେ) ଶୁଦ୍ଧ ହେଉ। ଉସ୍ରିୟାଃ (ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, ଉତ୍ପାଦକ ଗାଈ/କିରଣ) ବିମୁଚ୍ୟନ୍ତାମ୍ (ମୁକ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ)।
Mantra 4
वा॒युः पु॑नातु स॑वि॒ता पु॑नात्व॒ग्नेर्भ्राज॑सा॒ सूर्य॑स्य॒ वर्च॑सा । वि मु॑च्यन्तामु॒स्रिया॑:
ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ବୃକ୍ଷରେ ତୁମମାନଙ୍କର ନିଷଦନ (ଆସନ) ଅଛି; ପତ୍ରରେ ତୁମମାନଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ ରଚିତ ହୋଇଛି। ଗୋମାନଙ୍କର ଭାଗୀଦାର ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ; କାରଣ ତୁମେ ପୁରୁଷକୁ ପ୍ରାଚୀନ ପରମ୍ପରାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ କର।
Mantra 5
स॒वि॒ता ते॒ शरी॑राणि मा॒तुरु॒पस्थ॒ आ व॑पतु । तस्मै॑ पृथिवि॒ शं भ॑व
ସବିତା ତୋର ଶରୀରଗୁଡ଼ିକୁ ମାତାର ଉପସ୍ଥରେ ଗଢ଼ୁନ୍ତୁ; ହେ ପୃଥିବୀ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ଶୁଭକର ହେଉ।
Mantra 6
प्र॒जाप॑तौ त्वा दे॒वता॑या॒मुपो॑दके लो॒के नि द॑धाम्यसौ । अप॑ न॒: शोशु॑चद॒घम्
ପ୍ରଜାପତିରେ, ଦେବତାଙ୍କ ଲୋକରେ, ଜଳମାନଙ୍କ ସମୀପ ଅଞ୍ଚଳରେ, ସେଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ଥାପନ କରୁଛି। ଆମଠାରୁ ଦହାଉଥିବା ପାପ ଦୂର ହେଉ।
Mantra 7
परं॑ मृत्यो॒ अनु॒ परे॑हि॒ पन्थां॒ यस्ते॑ अ॒न्य इत॑रो देव॒याना॑त् । चक्षु॑ष्मते शृण्व॒ते ते॑ ब्रवीमि॒ मा न॑: प्र॒जाᳪ री॑रिषो॒ मोत वी॒रान्
ହେ ମୃତ୍ୟୁ, ସେଇ ପରମ ପଥରେ ଆଗକୁ ଯାଅ; ଯେ ପଥ ତୁମର—ଦେବୟାନ ପଥଠାରୁ ଭିନ୍ନ। ଯେ ଦେଖୁଛ ଓ ଶୁଣୁଛ, ସେଇ ତୁମକୁ ମୁଁ କହୁଛି: ଆମ ପ୍ରଜାକୁ କ୍ଷତି କରିନହଁ; ଆମ ବୀରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
Mantra 8
शं वात॒: शᳪ हि ते॒ घृणि॒: शं ते॑ भव॒न्त्विष्ट॑काः । शं ते॑ भवन्त्व॒ग्नय॒: पार्थि॑वासो॒ मा त्वा॒ऽभि शू॑शुचन्
ବାତ ଶୁଭ ହେଉ; ତୁମ ପାଇଁ ଘୃଣି (ତେଜ) ଶୁଭ ହେଉ; ତୁମ ପାଇଁ ଇଷ୍ଟକାମାନେ ଶୁଭ ହେଉନ୍ତୁ। ତୁମ ପାଇଁ ପାର୍ଥିବ ଅଗ୍ନିମାନେ ଶୁଭ ହେଉନ୍ତୁ; ସେମାନେ ତୁମକୁ ଦହାଇନଦିଅନ୍ତୁ।
Mantra 9
कल्प॑न्तां ते॒ दिश॒स्तुभ्य॒माप॑: शि॒वत॑मा॒स्तुभ्यं॑ भवन्तु॒ सिन्ध॑वः । अ॒न्तरि॑क्षᳪ शि॒वं तुभ्यं॒ कल्प॑न्तां ते॒ दिश॒: सर्वा॑:
ତୋ ପାଇଁ ଦିଗମାନେ ଯଥାବିଧି ସୁସଂଗଠିତ ହେଉନ୍ତୁ; ତୋ ପାଇଁ ଜଳମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶିବତମ (ଅତିଶୁଭ) ହେଉନ୍ତୁ; ତୋ ପାଇଁ ନଦୀମାନେ ମଙ୍ଗଳମୟ ହେଉନ୍ତୁ। ତୋ ପାଇଁ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଶୁଭ ହେଉ; ତୋ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଯଥାବିଧି ସୁସଂଗଠିତ ହେଉନ୍ତୁ।
Mantra 10
अश्म॑न्वती रीयते॒ सᳪ र॑भध्व॒मुत्ति॑ष्ठत॒ प्र त॑रता॒ सखा॑यः । अत्रा॑ जही॒मोऽशि॑वा॒ ये अस॑ञ्छि॒वान्व॒यमुत्त॑रेमा॒भि वाजा॑न्
ଅଶ୍ମନ୍ୱତୀ—ପଥରରେ ଭରିଥିବା (ଧାରା) ବେଗରେ ଧାଉଛି; ସମସ୍ତେ ମିଶି ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧର। ହେ ସଖାୟଃ! ଉଠ, ଆଗକୁ ବଢ଼ି ପାର ହେଉ। ଏଠାରେ ଅଶିବ—ଅମଙ୍ଗଳ ଯାହା ଥିଲା, ତାହାକୁ ପଛେ ଛାଡ଼ିଦେଉ; ଆମେ ଶିବ—ମଙ୍ଗଳତାକୁ ପାର ହୋଇ, ବାଜାନ୍—ବିଜୟର ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରୁ।
Mantra 11
अपा॒घमप॒ किल्वि॑ष॒मप॑ कृ॒त्यामपो॒ रप॑: । अपा॑मार्ग॒ त्वम॒स्मदप॑ दु॒:ष्वप्न्य॑ᳪ सुव
ଦୂର ହେଉ ଅପଘ, ଦୂର ହେଉ ପାପ, ଦୂର ହେଉ କୃତ୍ୟା (ମନ୍ତ୍ରତନ୍ତ୍ର), ଦୂର ହେଉ କଳଙ୍କ! ହେ ଅପାମାର୍ଗ, ଆମଠାରୁ ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନଜନ୍ୟ ଦୋଷକୁ ଦୂରେ ହଂକାଇଦେ।
Mantra 12
सु॒मि॒त्रि॒या न॒ आप॒ ओष॑धयः सन्तु दुर्मित्रि॒यास्तस्मै॑ सन्तु॒ योऽस्मान्द्वेष्टि॒ यं च॑ व॒यं द्वि॒ष्मः
ଜଳମାନେ ଓ ଔଷଧିମାନେ ଆମ ପାଇଁ ସୁମିତ୍ର (ସୁହୃଦ) ହେଉନ୍ତୁ; କିନ୍ତୁ ଯେ ଆମକୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ ଓ ଯାହାକୁ ଆମେ ଦ୍ୱେଷ କରୁ, ତାହା ପାଇଁ ସେମାନେ ଦୁର୍ମିତ୍ର (ଅସୁହୃଦ) ହେଉନ୍ତୁ।
Mantra 13
अ॒न॒ड्वाह॑म॒न्वार॑भामहे॒ सौर॑भेयᳪ स्व॒स्तये॑ । स न॒ इन्द्र॑ इव दे॒वेभ्यो॒ वह्नि॑: स॒न्तार॑णो भव
ଆମ ସ୍ୱସ୍ତି ପାଇଁ ଆମେ ସୌରଭେୟ ଅନଡ୍ୱାହ (ଜୁଆଁର ବଳଦ)କୁ ଧରୁଛୁ। ସେ ଆମ ପାଇଁ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି—ବହନକାରୀ, ସୁରକ୍ଷାରେ ପାର କରାଇଦେବାଳା—ହେଉ।
Mantra 14
उद्व॒यं तम॑स॒स्परि॒ स्व: पश्य॑न्त॒ उत्त॑रम् । दे॒वं दे॑व॒त्रा सूर्य॒मग॑न्म॒ ज्योति॑रुत्त॒मम्
ଆମେ ତମସର ପାରେ ଉପରକୁ ଉଠିଛୁ; ଆମେ ଉଚ୍ଚତମ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଦର୍ଶନ କରୁଛୁ। ଦେବତ୍ର ଦିଗକୁ ଆମେ ଦେବ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲୁ—ଉତ୍ତମତମ ଜ୍ୟୋତିକୁ।
Mantra 15
इ॒मं जी॒वेभ्य॑ः परि॒धिं द॑धामि॒ मैषां॒ नु गा॒दप॑रो॒ अर्थ॑मे॒तम् । श॒तं जी॑वन्तु श॒रद॑ः पुरू॒चीर॒न्तर्मृ॒त्युं द॑धतां॒ पर्व॑तेन
ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ପରିଧି (ସୀମା) ସ୍ଥାପନ କରୁଛି; ଏହି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାରେ ଅନ୍ୟ କେହି ଯାଉ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଅନେକ ଶରଦ୍ଋତୁ ସହିତ ଶତବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତୁ; ଏବଂ ପର୍ବତ ସଦୃଶ ଅବରୋଧରେ ଜୀବନରେ ଭିତରକୁ ଭାଙ୍ଗି ପସୁଥିବା ମୃତ୍ୟୁକୁ ସେମାନେ ଭିତରେଇ ରୋକି ରଖୁନ୍ତୁ।
Mantra 16
अग्न॒ आयू॑ᳪषि पवस्व॒ आ सु॒वोर्ज॒मिषं॑ च नः । आ॒रे बा॑धस्व दु॒च्छुना॑म्
ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମ ଆୟୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କର; ଆମ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ତେଜ, ବଳ ଓ ପୋଷଣ ଏଠାକୁ ଆଣ। ଦୁଶ୍ଚୁନା (ଅପଶକୁନ ଓ ଦୁର୍ଭାବ)କୁ ଦୂରେ ହଟାଇ ଦେ।
Mantra 17
आयु॑ष्मानग्ने ह॒विषा॑ वृधा॒नो घृ॒तप्र॑तीको घृ॒तयो॑निरेधि । घृ॒तं पी॒त्वा मधु॒ चारु॒ गव्यं॑ पि॒तेव॑ पु॒त्रम॒भि र॑क्षतादि॒मान्त्स्वाहा॑
ହେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଅଗ୍ନି, ହବିଷା ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା, ଘୃତ ତୁମ ଦୀପ୍ତି ଓ ଘୃତ ତୁମ ଯୋନି—ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୁଅ। ଘୃତ, ମଧୁ ଓ ଗୋମାତାର ମନୋହର ଦୁଧ ପାନ କରି, ପିତା ଯେପରି ପୁତ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କରେ ସେପରି ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର; ହେ ଅଗ୍ରଭାଗଧାରୀ, ସ୍ୱାହା!
Mantra 18
परी॒मे गाम॑नेषत॒ पर्य॒ग्निम॑हृषत । दे॒वेष्व॑क्रत॒ श्रव॒ः क इ॒माँ२ आ द॑धर्षति
ଏହି ଗାଈକୁ ସେମାନେ ଚାରିଦିଗରେ ଘୁରାଇ ନେଲେ; ଅଗ୍ନିର ଚାରିପାଖେ ସେମାନେ ହର୍ଷିତ ହେଲେ। ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ଯଶ ଗଢ଼ିଲେ; ଏବେ ଏମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ କିଏ ସାହସ କରିବ?
Mantra 19
क्र॒व्याद॑म॒ग्निं प्र हि॑णोमि दू॒रं य॑म॒राज्यं॑ गच्छतु रिप्रवा॒हः । इहै॒वायमित॑रो जा॒तवे॑दा दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं व॑हतु प्रजा॒नन्
କ୍ରବ୍ୟାଦ ଅଗ୍ନିକୁ ମୁଁ ଦୂରକୁ ହଂକାଇ ଦେଉଛି; ଅପବିତ୍ରତାର ବାହକ ଯମରାଜ୍ୟକୁ ଯାଉ। ଏଠି ଏହି ଅନ୍ୟ ଜାତବେଦା ରହୁ; ଏବଂ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଜାଣି ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହବ୍ୟ ବହନ କରୁ।
Mantra 20
वह॑ व॒पां जा॑तवेदः पि॒तृभ्यो॒ यत्रै॑ना॒न्वेत्थ॒ निहि॑तान् परा॒के । मेद॑सः कु॒ल्या उप॒ तान्त्स्र॑वन्तु स॒त्या ए॑षामा॒शिष॒: सं न॑मन्ता॒ᳪ स्वाहा॑
ହେ ଜାତବେଦସ (ଅଗ୍ନି), ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ବପାକୁ ବହନ କର; ଯେଉଁ ଦୂର ପରଲୋକ ପ୍ରଦେଶରେ ଏମାନେ ନିହିତ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ତୁମେ ଜାଣ। ମେଦସର କୁଳ୍ୟାମାନେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ବହୁନ୍ତୁ; ତାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ସତ୍ୟ ହୋଇ ଆମ ପାଖକୁ ନମୁନ୍ତୁ। ସ୍ୱାହା।
Mantra 21
स्यो॒ना पृ॑थिवि नो भवानृक्ष॒रा नि॒वेश॑नी । यच्छा॑ न॒: शर्म॑ स॒प्रथा॑: । अप॑ न॒: शोशु॑चद॒घम्
ହେ ପୃଥିବୀ, ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ସ୍ୟୋନା (କଲ୍ୟାଣକାରି) ହୁଅ; ଅକ୍ଷୟା, ନିବେଶନୀ (ବାସସ୍ଥାନ) ହୁଅ। ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଶରଣ ଦିଅ। ଆମଠାରୁ ଦହନକାରୀ ପାପକୁ ଦୂରେ ହଟାଇଦିଅ।
Mantra 22
अ॒स्मात्त्वमधि॑ जा॒तो॒ऽसि॒ त्वद॒यं जा॑यतां॒ पुन॑: । अ॒सौ स्व॒र्गाय॑ लो॒काय॒ स्वाहा॑
ଏହିଠାରୁ ତୁମେ ଜନ୍ମିତ; ତୁମଠାରୁ ଏହା ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଉ। ସେ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଲୋକ ପାଇଁ—ସ୍ୱାହା।
Frequently Asked Questions
Its mantras re-align space (quarters, waters, rivers), establish protective limits, remove faults and ominous taints, and disperse dangers so the sacrificer can safely return from the heightened ritual state.
It distinguishes an impure, consuming fire (Kravyād) from the pure oblation-bearing Agni (Jātavedas), ensuring that only the purified fire remains connected to the sacrifice and the household’s welfare.
Āpaḥ and Oṣadhayaḥ are invoked as friendly, healing supports that confer nourishment and auspiciousness; in expiation, plant-power (Apāmārga) specifically removes impurity, fault, and hostile influences.