
ଅଧ୍ୟାୟ ୧୮ ନାରଦ–ବ୍ରହ୍ମା ସମ୍ବାଦରୂପ। ଦେବୀ ଗିରିଜା ପୁତ୍ରକୁ ଜୀବନ୍ତ ଦେଖିବା ପରେ କ’ଣ ଘଟିଲା ବୋଲି ନାରଦ ପଚାରନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା ମହୋତ୍ସବ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି—ଦେବତା ଓ ଗଣାଧ୍ୟକ୍ଷମାନେ ଶିବପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦୁଃଖମୁକ୍ତ କରି ବିଧିବଦ୍ଧ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଗଜାନନ ଓ ଶିବଗଣଙ୍କ ନାୟକ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତି। ଦେବୀ ଶିବା ମାତୃଆନନ୍ଦରେ ଶିଶୁକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ବସ୍ତ୍ର-ଆଭୂଷଣ ଦାନ କରନ୍ତି ଓ ସିଦ୍ଧି ଆଦି ଶକ୍ତିସହ ପୂଜା କରନ୍ତି। ପରେ ବରଦାନବିଧାନ—ଗଣେଶଙ୍କ ପୂର୍ବପୂଜ୍ୟତ୍ୱ ଓ ଅମରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିତ୍ୟ ଶୋକହୀନତା। ମୁହଁରେ ସିନ୍ଦୂର ଦର୍ଶନ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସିନ୍ଦୂରରେ ପୂଜା କରିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଏ; ପୁଷ୍ପ, ଚନ୍ଦନ, ସୁଗନ୍ଧ, ନୈବେଦ୍ୟ, ନୀରାଜନ ଆଦି ଉପଚାର ଦେଇ ଶୁଭାରମ୍ଭରେ ଗଣେଶପୂଜାର ମାନକ ବିଧି ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଏ।
Verse 1
नारद उवाच । जीविते गिरिजापुत्रे देव्या दृष्टे प्रजेश्वर । ततः किमभवत्तत्र कृपया तद्वदाधुना
ନାରଦ କହିଲେ— ହେ ପ୍ରଜେଶ୍ୱର! ଦେବୀ ଯେତେବେଳେ ଗିରିଜାପୁତ୍ରକୁ ଜୀବିତ ଦେଖିଲେ, ତାପରେ ସେଠାରେ କ’ଣ ଘଟିଲା? କୃପାକରି ଏବେ କହନ୍ତୁ।
Verse 2
ब्रह्मोवाच । जीविते गिरिजापुत्रे देव्या दृष्टे मुनीश्वर । यज्जातं तच्छृणुष्वाद्य वच्मि ते महदुत्सवम्
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର! ଦେବୀ ଗିରିଜାପୁତ୍ରକୁ ଜୀବିତ ଦେଖିଲେ ପରେ ଯାହା ଘଟିଲା, ଏବେ ଶୁଣ। ମୁଁ ତୁମକୁ ସେହି ମହାଉତ୍ସବ କହୁଛି।
Verse 3
जीवितस्स शिवापुत्रो निर्व्यग्रो विकृतो मुने । अभिषिक्तस्तदा देवैर्गणाध्यक्षैर्गजाननः
ହେ ମୁନେ! ଶିବପୁତ୍ର ଜୀବନ୍ତ ହେଲେ—ନିର୍ବ୍ୟଗ୍ର ଓ ଦୁଃଖରହିତ। ତାପରେ ଦେବମାନେ ଓ ଗଣାଧ୍ୟକ୍ଷମାନେ ଗଜାନନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅଭିଷେକ କଲେ।
Verse 4
दृष्ट्वा स्वतनयं देवी शिवा हर्षसमन्विता । गृहीत्वा बालकं दोर्भ्यां प्रमुदा परिषस्वजे
ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖି ଦେବୀ ଶିବା ହର୍ଷରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେଲେ। ସେ ଦୁଇ ଭୁଜାରେ ଶିଶୁକୁ ଧରି, ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ତାକୁ ନିବିଡ଼ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
Verse 5
वस्त्राणि विविधानीह नानालंकरणानि च । ददौ प्रीत्या गणेशाय स्वपुत्राय मुदांबिका
ଏଠାରେ ମୁଦିତା ଅମ୍ବିକା ପ୍ରୀତିପୂର୍ବକ ନିଜ ପୁତ୍ର ଗଣେଶଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବସ୍ତ୍ର ଓ ନାନା ଅଳଙ୍କାର ଦାନ କଲେ।
Verse 6
पूजयित्वा तया देव्या सिद्धिभिश्चाप्यनेकशः । करेण स्पर्शितस्सोथ सर्वदुःखहरेण वै
ସେଇ ଦେବୀ ନାନା ପ୍ରକାରେ ପୂଜା କରି ଓ ଅନେକ ସିଦ୍ଧି ଦାନ କରି, ପରେ ସର୍ବଦୁଃଖହର ନିଜ ହସ୍ତରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ; ତେଣୁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ କ୍ଲେଶ ନିବୃତ୍ତ ହେଲା।
Verse 7
पूजयित्वा सुतं देवी मुखमाचुम्ब्य शांकरी । वरान्ददौ तदा प्रीत्या जातस्त्वं दुःखितोऽधुना
ଦେବୀ ଶାଙ୍କରୀ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଚୁମ୍ବନ କଲେ। ପ୍ରୀତିରେ ବର ଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ଏବେ ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ହେଲ।
Verse 8
धन्योसि कृतकृत्योसि पूर्वपूज्यो भवाधुना । सर्वेषाममराणां वै सर्वदा दुःखवर्जितः
ତୁମେ ଧନ୍ୟ, କୃତକୃତ୍ୟ; ଆଜିଠାରୁ ତୁମେ ପ୍ରଥମ ପୂଜ୍ୟ ହେବ। ସମସ୍ତ ଅମରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସଦା ଦୁଃଖବର୍ଜିତ ରହିବ।
Verse 9
आनने तव सिन्दूरं दृश्यते सांप्रतं यदि । तस्मात्त्वं पूजनीयोसि सिन्दूरेण सदा नरैः
ଏବେ ତୁମ ମୁହଁରେ ସିନ୍ଦୂର ଦେଖାଯାଉଛି; ତେଣୁ ତୁମେ ସଦା ପୂଜନୀୟ। ଲୋକେ ସବୁବେଳେ ସିନ୍ଦୂର ଦେଇ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରୁନ୍ତୁ।
Verse 10
पुष्पैर्वा चन्दनैर्वापि गन्धेनैव शुभेन च । नैवेद्ये सुरम्येण नीराजेन विधानतः
ବିଧିଅନୁସାରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପ, କିମ୍ବା ଚନ୍ଦନ, କିମ୍ବା ଶୁଭ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରି, ନିୟମମତେ ନୀରାଜନ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 11
तांम्बूलैरथ दानैश्च तथा प्रक्रमणैरपि । नमस्कारविधानेन पूजां यस्ते विधास्यति
ଯେ ଭକ୍ତ ତାମ୍ବୂଳ ଅର୍ପଣ କରି, ଦାନ ଦେଇ, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଏବଂ ବିଧିପୂର୍ବକ ନମସ୍କାର କରି ତୁମ ପୂଜା କରେ, ସେଇ ଭକ୍ତ ନିଶ୍ଚୟ ଯଥୋଚିତ ପୂଜା ଅର୍ପଣ କରେ।
Verse 12
तस्य वै सकला सिद्धिर्भविष्यति न संशयः । विघ्नान्यनेकरूपाणि क्षयं यास्यंत्यसंशयम्
ତାହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚୟ ହେବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଅନେକ ରୂପର ବିଘ୍ନମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ନଶ୍ଟ ହେବେ।
Verse 13
ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा च तदा देवी स्वपुत्रं तं महेश्वरो । नानावस्तुभिरुत्कृष्टं पुनरप्यर्चयत्तथा
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି କହି ଦେବୀ ତେବେ ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ (ସମ୍ବୋଧନ କଲେ); ଏବଂ ମହେଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଅନେକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଶୁଙ୍କୁ ପୁନଃ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ।
Verse 14
ततस्स्वास्थ्यं च देवानां गणानां च विशेषतः । गिरिजाकृपया विप्र जातं तत्क्षणमात्रतः
ତାପରେ, ହେ ବିପ୍ର, ଗିରିଜାଙ୍କ କୃପାରେ ଦେବମାନଙ୍କର—ଏବଂ ବିଶେଷତଃ (ଶିବଙ୍କ) ଗଣମାନଙ୍କର—ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେଇ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ପୁନଃ ଫେରିଆସିଲା।
Verse 15
एतस्मिंश्च क्षणे देवा वासवाद्याः शिवं मुदा । स्तुत्वा प्रसाद्य तं देवं भक्ता निन्युः शिवांतिकम्
ସେହି କ୍ଷଣରେ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଆଦି ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ଭକ୍ତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶିବା (ପାର୍ବତୀ)ଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ନେଲେ।
Verse 16
संसाद्य गिरिशं पश्चादुत्संगे सन्न्यवेशयन् । बालकं तं महेशान्यास्त्रिजगत्सुखहेतवे
ତାପରେ ଗିରୀଶ (ଶିବ)ଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ମହେଶାନୀ (ପାର୍ବତୀ) ସେହି ଶିଶୁକୁ ନିଜ କୋଳରେ ବସାଇଲେ—ତ୍ରିଜଗତର ସୁଖହେତୁ ପାଇଁ।
Verse 17
शिवोपि तस्य शिरसि दत्त्वा स्वकरपंकजम् । उवाच वचनं देवान् पुत्रोऽयमिति मेऽपरः
ତେବେ ଭଗବାନ ଶିବ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଶିର ଉପରେ ନିଜ ପଦ୍ମସଦୃଶ କର ରଖି ଦେବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଏହା ମଧ୍ୟ ମୋର ପୁତ୍ର।”
Verse 18
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखंडे गणेशगणाधिपपदवीवर्णनं नामाष्टादशोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଶିବମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ରସଂହିତାର ଚତୁର୍ଥ କୁମାରଖଣ୍ଡରେ ‘ଗଣେଶଙ୍କ ଗଣାଧିପ ପଦବୀପ୍ରାପ୍ତିବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
Verse 19
नारादाद्यानृषीन्सर्वान्सत्वास्थाय पुरोऽब्रवीत् । क्षंतव्यश्चापराधो मे मानश्चैवेदृशो नृणाम्
ତେବେ ସେ ମନକୁ ସ୍ଥିର କରି ନାରଦାଦି ସମସ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖରେ କହିଲେ— “ମୋର ଅପରାଧ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କରେ ଏପରି ଅହଂକାର ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।”
Verse 20
अहं च शंकरश्चैव विष्णुश्चैते त्रयस्सुराः । प्रत्यूचुर्युगपत्प्रीत्या ददतो वरमुत्तमम्
“ମୁଁ (ବ୍ରହ୍ମା), ଶଙ୍କର ଓ ବିଷ୍ଣୁ”—ଏହି ତିନି ଦେବତା ହୃଦୟରେ ପ୍ରୀତ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର ଦେବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଥାଇ, ଏକାସାଥି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
Verse 21
त्रयो वयं सुरवरा यथापूज्या जगत्त्रये । तथायं गणनाथश्च सकलैः प्रतिपूज्यताम्
ଆମେ ତିନିଜଣ—ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ତ୍ରିଲୋକରେ ଯେପରି ପୂଜ୍ୟ, ସେପରି ଏହି ଗଣନାଥ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଥାବିଧି ପୂଜିତ ହେଉନ୍ତୁ।
Verse 22
वयं च प्राकृताश्चायं प्राकृतः पूज्य एव च । गणेशो विघ्नहर्ता हि सर्वकामफलप्रदः
ଆମେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାକୃତ ସ୍ୱଭାବରେ ବନ୍ଧା, ଏହିଜଣ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାକୃତ ଅବସ୍ଥାର; ତଥାପି ସେ ପୂଜ୍ୟ। କାରଣ ଗଣେଶ ହେଉଛନ୍ତି ବିଘ୍ନହର୍ତ୍ତା ଓ ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ଫଳଦାତା।
Verse 23
एतत्पूजां पुरा कृत्वा पश्चात्पूज्या वयं नरैः । वयं च पूजितास्सर्वे नायं चापूजितो यदा
ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କର ପୂଜା କରି, ପରେ ମାତ୍ର ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଆମକୁ ପୂଜିବେ। ଆମେ ସମସ୍ତେ ପୂଜିତ ହେଲେ, ସେ କେବେ ଅପୂଜିତ ରହିବେ ନାହିଁ।
Verse 24
अस्मिन्नपूजिते देवाः परपूजाकृता यदि । तदा तत्फलहानिः स्यान्नात्र कार्या विचारणा
ଏହି ଦେବତା ଅପୂଜିତ ଥିବାବେଳେ ଯଦି ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଏ, ତେବେ ସେହି ପୂଜାର ଫଳ ହ୍ରାସ ପାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ କିମ୍ବା ବିଚାର ନାହିଁ।
Verse 25
ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा स गणेशानो नानावस्तुभिरादरात् । शिवेन पूजितः पूर्वं विष्णुनानु प्रपूजितः
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏପରି କହି ସେଇ ଗଣେଶାନ ନାନା ଉପଚାର ସହ ଆଦରପୂର୍ବକ ପ୍ରଥମେ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲେ; ପରେ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।
Verse 26
ब्रह्मणा च मया तत्र पार्वत्या च प्रपूजितः । सर्वैर्देवैर्गणैश्चैव पूजितः परया मुदा
ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ମୁଁ ଏବଂ ପାର୍ବତୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜିଲୁ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଗଣମାନେ ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।
Verse 27
सवैर्मिलित्वा तत्रैव ब्रह्मविष्णुहरादिभिः । सगणेशश्शिवातुष्ट्यै सर्वाध्यक्षो निवेदितः
ତାପରେ ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ହର ଆଦି ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ଶିବଙ୍କ ତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ, ଗଣେଶ ସହିତ ସର୍ବାଧ୍ୟକ୍ଷ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନିକଟେ ବିଷୟ ନିବେଦନ କଲେ।
Verse 28
पुनश्चैव शिवेनास्मै सुप्रसन्नेन चेतसा । सर्वदा सुखदा लोके वरा दत्ता ह्यनेकशः
ପୁନର୍ବାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ଚିତ୍ତରେ ଭଗବାନ ଶିବ ତାଙ୍କୁ—ବହୁବାର—ଲୋକରେ ସର୍ବଦା ସୁଖଦାୟକ ଅନେକ ବର ଦାନ କଲେ।
Verse 29
शिव उवाच । हे गिरीन्द्रसुतापुत्र संतुष्टोहं न संशयः । मयि तुष्टे जगत्तुष्टं विरुद्धः कोपि नो भवेत्
ଶିବ କହିଲେ—ହେ ଗିରିରାଜକନ୍ୟା (ପାର୍ବତୀ)ଙ୍କ ପୁତ୍ର! ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମୋର ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ସମଗ୍ର ଜଗତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ; ତେବେ କେହି ବିରୋଧୀ ରହେ ନାହିଁ।
Verse 30
बालरूपोपि यस्मात्त्वं महाविक्रमकारकः । शक्तिपुत्रस्सुतेजस्वी तस्माद्भव सदा सुखी
ତୁମେ ବାଳରୂପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମହାପରାକ୍ରମ କରୁଥିବା ନାୟକ। ତୁମେ ଶକ୍ତିଙ୍କ ତେଜସ୍ୱୀ ପୁତ୍ର; ତେଣୁ ସଦା ମଙ୍ଗଳମୟ ସୁଖରେ ରୁହ।
Verse 31
त्वन्नाम विघ्नहंतृत्वे श्रेष्ठं चैव भवत्विति । मम सर्वगणाध्यक्षः संपूज्यस्त्वं भवाधुना
ତୁମ ନାମ ବିଘ୍ନହରଣରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉ। ଏବେ ତୁମେ ମୋ ସମସ୍ତ ଗଣଙ୍କର ଅଗ୍ରାଧ୍ୟକ୍ଷ ହୋଇ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜ୍ୟ ହେଉ।
Verse 32
एवमुक्त्वा शंकरेण पूजाविधिरनेकशः । आशिषश्चाप्यनेका हि कृतास्तस्मिंस्तु तत्क्षणात्
ଏଭଳି କହି ଶଙ୍କର ଅନେକ ପ୍ରକାରରେ ପୂଜାବିଧି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କଲେ; ଏବଂ ସେହି କ୍ଷଣରେ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଆଶୀର୍ବାଦ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।
Verse 33
ततो देवगणाश्चैव गीत वाद्यं च नृत्यकम् । मुदा ते कारयामासुस्तथैवप्सरसां गणाः
ତାପରେ ଦେବଗଣ ଆନନ୍ଦରେ ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଓ ନୃତ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଏହିପରି ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦଳମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଉତ୍ସବକୁ ଉଦ୍ଭବ କରାଇଲେ।
Verse 34
पुनश्चैव वरो दत्तस्सुप्रसन्नेन शंभुना । तस्मै च गणनाथाय शिवेनैव महात्मना
ପୁଣିଥରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମହାତ୍ମା ଶିବ, ଭଗବାନ ଶମ୍ଭୁ ସେହି ଗଣନାଥଙ୍କୁ ବର ପ୍ରଦାନ କଲେ।
Verse 35
चतुर्थ्यां त्वं समुत्पन्नो भाद्रे मासि गणेश्वर । असिते च तथा पक्षे चंद्रस्योदयने शुभे
ହେ ଗଣେଶ୍ୱର, ତୁମେ ଭାଦ୍ରବ ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ ଶୁଭ ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ସମୟରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଛ।
Verse 36
प्रथमे च तथा यामे गिरिजायास्सुचेतसः । आविर्बभूव ते रूपं यस्मात्ते व्रतमुत्तमम्
ରାତ୍ରିର ପ୍ରଥମ ପ୍ରହରରେ, ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତ ଗିରିଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତୁମର ଦିବ୍ୟ ରୂପ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲା, କାରଣ ତାଙ୍କର ବ୍ରତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତମ ଥିଲା।
Verse 37
तस्मात्तद्दिनमारभ्य तस्यामेव तिथौ मुदा । व्रतं कार्यं विशेषेण सर्वसिद्ध्यै सुशोभनम्
ତେଣୁ ସେହି ଦିନଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସେହି ତିଥିରେ ଆନନ୍ଦର ସହିତ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଏହି ସୁନ୍ଦର ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ୍, ଯାହା ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନକାରୀ।
Verse 38
यावत्पुनस्समायाति वर्षान्ते च चतुर्थिका । तावद्व्रतं च कर्तव्यं तव चैव ममाज्ञया
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବର୍ଷ ଶେଷରେ ପୁଣି ଚତୁର୍ଥୀ ନ ଆସିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମକୁ ଏହି ବ୍ରତ କରିବାକୁ ହେବ।
Verse 39
संसारे सुखमिच्छन्ति येऽतुलं चाप्यनेकशः । त्वां पूजयन्तु ते भक्त्या चतुर्थ्यां विधिपूर्वकम्
ଯେମାନେ ସଂସାରେ ନାନାପ୍ରକାର ଅତୁଳ ସୁଖ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚତୁର୍ଥୀରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଭକ୍ତିସହିତ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁନ୍ତୁ।
Verse 40
मार्गशीर्षे तथा मासे रमा या वै चतुर्थिका । प्रातःस्नानं तदा कृत्वा व्रतं विप्रान्निवेदयेत
ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସରେ ‘ରମା’ ନାମକ ଯେ ଚତୁର୍ଥୀ, ସେଦିନ ପ୍ରାତଃସ୍ନାନ କରି ବ୍ରତକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ନିକଟେ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 41
दूर्वाभिः पूजनं कार्यमुपवासस्तथाविधः । रात्रेश्च प्रहरे जाते स्नात्वा संपूजयेन्नरः
ଦୂର୍ବା ଘାସରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ବିଧିଅନୁସାରେ ଉପବାସ ମଧ୍ୟ। ରାତିର ପ୍ରହର ଆସିଲେ ସ୍ନାନ କରି ଯଥାବିଧି ସମ୍ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 42
मूर्तिं धातुमयीं कृत्वा प्रवालसंभवां तथा । श्वेतार्कसंभवां चापि मार्द्दिकां निर्मितां तथा
ଧାତୁମୟ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି, ପ୍ରବାଳଜନ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତି, ଶ୍ୱେତାର୍କ ଉଦ୍ଭିଦଜନ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତି, ଏବଂ ସେହିପରି ମାଟିର ମୂର୍ତ୍ତି ମଧ୍ୟ ନିର୍ମାଣ କଲା।
Verse 43
प्रतिष्ठाप्य तदा तत्र पूजयेत्प्रयतः पुमान् । गंधैर्नानाविधैर्दिव्यैश्चन्दनैः पुष्पकैरिह
ତାହାକୁ ସେଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ସଂଯମୀ ଭକ୍ତ ପୁରୁଷ ଯତ୍ନସହିତ ପୂଜା କରିବ—ନାନାପ୍ରକାର ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ, ଚନ୍ଦନ ଓ ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ କରି।
Verse 44
वितस्तिमात्रा दूर्वा च व्यंगा वै मूलवर्जिता । ईदृशानां तद्बलानां शतेनैकोत्तरेण ह
ବିତସ୍ତି-ପରିମାଣର, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଓ ମୂଳବିହୀନ ଦୂର୍ବା ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଦୂର୍ବାର ଏକଶେ ଏକ ଦଳ ନିବେଦନ କର, ହେ ଶ୍ରୋତା।
Verse 45
एकविंशतिकेनैव पूजयेत्प्रतिमां स्थिताम् । धूपैर्दीपैश्च नैवेद्यैर्विविधैर्गणनायकम्
କେବଳ ଏକୋଇଶ (ଉପଚାର/ଅର୍ପଣ) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ପ୍ରତିମାକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ବିଭିନ୍ନ ନୈବେଦ୍ୟରେ ଗଣନାୟକ ଶ୍ରୀଗଣେଶଙ୍କୁ ସମର୍ଚ୍ଚନ କର।
Verse 46
ताम्बूलाद्यर्घसद्द्रव्यैः प्रणिपत्य स्तवैस्तथा । त्वां तत्र पूजयित्वेत्थं बालचंद्रं च पूजयेत्
ତାମ୍ବୂଳ ଆଦି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅର୍ଘ୍ୟ-ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନିବେଦନ କରି ପ୍ରଣାମ କରିବା ଓ ସ୍ତବଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଏଭଳି ଭାବେ ତୁମ ପୂଜା କରି ପରେ ବାଳଚନ୍ଦ୍ର (ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ଶିବ)ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କର।
Verse 47
पश्चाद्विप्रांश्च संपूज्य भोजयेन्मधुरैर्मुदा । स्वयं चैव ततो भुंज्यान्मधुरं लवणं विना
ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ସମ୍ମାନ କରି ଆନନ୍ଦରେ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ। ପରେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଲୁଣ ବର୍ଜନ କରି ମଧୁର ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 48
विसर्जयेत्ततः पश्चान्नियमं सर्वमात्मनः । गणेशस्मरणं कुर्य्यात्संपूर्णं स्याद्व्रतं शुभम्
ତାପରେ ନିଜର ସମସ୍ତ ନିୟମକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସମାପ୍ତ କରି ବିସର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଗଣେଶଙ୍କ ସ୍ମରଣ କର; ଏହାଦ୍ୱାରା ଏହି ଶୁଭ ବ୍ରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ।
Verse 49
एवं व्रतेन संपूर्णे वर्षे जाते नरस्तदा । उद्यापनविधिं कुर्याद्व्रतसम्पूर्त्तिहेतवे
ଏହିପରି ଭାବେ ବ୍ରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଏକ ବର୍ଷ ହେଲେ, ବ୍ରତର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇଁ ମନୁଷ୍ୟ ନିୟମାନୁସାରେ ଉଦ୍ୟାପନ ବିଧି କରିବା ଉଚିତ।
Verse 50
द्वादश ब्राह्मणास्तत्र भोजनीया मदाज्ञया । कुंभमेकं च संस्थाप्य पूज्या मूर्तिस्त्वदीयिका
ମୋ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ସେଠାରେ ଦ୍ୱାଦଶ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ। ଏବଂ ଗୋଟିଏ କୁମ୍ଭ ସ୍ଥାପନ କରି ତୁମ ଦିବ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 51
स्थण्डिलेष्टपलं कृत्वा तदा वेदविधानतः । होमश्चैवात्र कर्तव्यो वित्तशाठ्यविवर्जितैः
ତାପରେ ବେଦବିଧାନ ଅନୁସାରେ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲ ଓ ଇଷ୍ଟପଲ ଆଦି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଏଠାରେ ହୋମ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ—ଧନ ବିଷୟରେ ଛଳ ଓ କଞ୍ଜୁସି ତ୍ୟାଗ କରି।
Verse 52
स्त्रीद्वयं च तथा चात्र बटुकद्वयमादरात् । भोजयेत्पूजयित्वा वै मूर्त्यग्रे विधिपूर्वकम्
ଏଠାରେ ଆଦରସହ ଦୁଇ ନାରୀଙ୍କୁ ଏବଂ ସେପରି ଦୁଇ ବଟୁକଙ୍କୁ, ମୂର୍ତ୍ତି ସମ୍ମୁଖରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପ୍ରଥମେ ପୂଜା କରି, ପରେ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ।
Verse 53
निशि जागरणं कार्यं पुनः प्रातः प्रपूजयेत् । विसर्जनं ततश्चैव पुनरागमनाय च
ରାତିରେ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ; ପୁଣି ପ୍ରଭାତେ ପୁନର୍ବାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ବିସର୍ଜନ କରି, ପୁନରାଗମନ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 54
बालकाच्चाशिषो ग्राह्यास्स्वस्तिवाचनमेव च । पुष्पांजलिं प्रदद्याच्च व्रतसंपूर्ण हेतवे
ଛୋଟ ଶିଶୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ସ୍ୱସ୍ତିବାଚନ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇଁ ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 55
नमस्कारांस्ततः कृत्वा नानाकार्यं प्रकल्पयेत् । एवं व्रतं कृतं येन तस्येप्सितफलं भवेत्
ତାପରେ ନମସ୍କାର କରି ବିଧିମତେ ବିଭିନ୍ନ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଆଚାର-ନିୟମ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ଏଭଳି ଭାବେ ବ୍ରତ କରେ, ସେ ପାଶ-ମୋକ୍ଷଦାତା ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ କୃପାରେ ଇଷ୍ଟଫଳ ପାଏ।
Verse 56
यो नित्यं श्रद्धया सार्द्धं पूजां चैव स्व शक्तितः । कुर्य्यात्तव गणेशान सर्वकामफलाप्तये
ହେ ଗଣେଶ, ଶିବଗଣଙ୍କ ଅଧିପତି! ଯେ ନିତ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ତୁମ ପୂଜା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମସମ୍ମତ କାମନାର ଫଳ ପାଏ।
Verse 57
सिन्दूरैश्चन्दनैश्चैव तंडुलैः केतकैस्तथा । उपचारैरनेकैश्च पूजयेत्त्वां गणे श्वरम्
ସିନ୍ଦୂର, ଚନ୍ଦନ, ତଣ୍ଡୁଳ (ଚାଉଳ), କେତକୀ ପୁଷ୍ପ ଏବଂ ନାନା ଉପଚାରଦ୍ୱାରା ଗଣେଶ୍ୱର ତୁମକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
Verse 58
एवं त्वां पूजयेयुर्ये भक्त्या नानोपचारतः । तेषां सिद्धिर्भवेन्नित्यं विघ्ननाशो भवेदिह
ଏଭଳି ଭକ୍ତିସହିତ ନାନା ଉପଚାରରେ ଯେମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ ଏବଂ ଏହି ଲୋକରେ ହିଁ ବିଘ୍ନନାଶ ହୁଏ।
Verse 59
सर्वैर्वर्णैः प्रकर्त्तव्या स्त्रीभिश्चैव विशेषतः । उदयाभिमुखैश्चैव राजभिश्च विशेषतः
ଏହି ଶିବବ୍ରତ/ଅନୁଷ୍ଠାନ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ କରିବା ଉଚିତ, ବିଶେଷତଃ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ। ଉଦୟାଭିମୁଖ (ପୂର୍ବଦିଗକୁ) ମୁହଁ କରି କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ରାଜାମାନେ।
Verse 60
यं यं कामयते यो वै तंतमाप्नोति निश्चितम् । अतः कामयमानेन तेन सेव्यस्सदा भवान्
ମଣିଷ ଯେଉଁ ଯେଉଁ କାମନା କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତାହାହିଁ ପାଏ। ତେଣୁ ପରମ ଶ୍ରେୟ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ସଦା ଆପଣଙ୍କୁ ସେବା-ପୂଜା କରୁ।
Verse 61
ब्रह्मोवाच । शिवेनैव तदा प्रोक्तं गणेशाय महात्मने । तदानीं दैवतैश्चैव सर्वैश्च ऋषिसत्तमैः
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ସେତେବେଳେ ମହାତ୍ମା ଗଣେଶଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ ଶିବ ଏହି ବଚନ କହିଥିଲେ; ତାହାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ (ତାହା) ଶୁଣି ସମ୍ମତି ଦେଲେ।
Verse 62
तथेत्युक्त्वा तु तैस्सर्वैर्गणैश्शंभुप्रियैर्मुने । पूजितो हि गणाधीशो विधिना परमेण सः
ହେ ମୁନି, “ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି କହି ଶମ୍ଭୁପ୍ରିୟ ସେ ସମସ୍ତ ଗଣମାନେ ପରମ ବିଧିଅନୁସାରେ ଗଣାଧୀଶଙ୍କୁ ବିଧିବତ୍ ପୂଜା କଲେ।
Verse 63
ततश्चैव गणास्सर्वे प्रणेमुस्ते गणेश्वरम् । समानर्चुर्विशेषेण नानावस्तुभिरादरात्
ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଗଣମାନେ ନିଜ ପ୍ରଭୁ ଗଣେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ଏବଂ ବିଶେଷ ଆଦରରେ ନାନା ପୂଜ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଅର୍ପଣ କରି ସମଭାବରେ ତାଙ୍କର ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ।
Verse 64
गिरिजायास्समुत्पन्नो यश्च हर्षो मुनीश्वर । चतुर्भिर्वदनैर्वै तमवर्ण्यं च कथं ब्रुवे
ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର! ଗିରିଜା (ପାର୍ବତୀ)ଙ୍କ ମନରେ ଯେ ହର୍ଷ ଉଦ୍ଭବିଲା, ସେ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ। ଚାରି ମୁଖ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅକଥ ଆନନ୍ଦକୁ ମୁଁ କିପରି କହିବି?
Verse 65
देवदुंदुभयो नेदुर्ननृतुश्चाप्सरोगणाः । जगुर्गंधर्वमुख्याश्च पुष्पवर्षं पपात ह
ଦେବଦୁନ୍ଦୁଭି ନିନାଦିତ ହେଲା, ଅପ୍ସରାଗଣ ନୃତ୍ୟ କଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବମୁଖ୍ୟମାନେ ଗାନ କଲେ, ଆକାଶରୁ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା ପଡ଼ିଲା।
Verse 66
जगत्स्वास्थ्यं तदा प्राप गणाधीशे प्रतिष्ठिते । महोत्सवो महानासीत्सर्वं दुःखं क्षयं गणम्
ଗଣାଧୀଶ (ଶିବଗଣଙ୍କ ନାୟକ ଗଣେଶ) ଯେତେବେଳେ ଯଥାବିଧି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ଜଗତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ କ୍ଷେମ ପାଇଲା। ମହା ମହୋତ୍ସବ ହେଲା, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନଶିଗଲା।
Verse 67
शिवाशिवौ च मोदेतां विशेषेणाति नारद । आसीत्सुमंगलं भूरि सर्वत्र सुखदायकम्
ହେ ନାରଦ! ଶିବ ଓ ଶିବା (ପାର୍ବତୀ) ବିଶେଷଭାବେ ଅତ୍ୟଧିକ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରଚୁର ସୁମଙ୍ଗଳ ଉଦ୍ଭବିଲା, ଯାହା ସବୁଦିଗରେ ସୁଖ ଦେଲା।
Verse 68
ततो देवगणाः सर्वे ऋषीणां च गणास्तथा । समागताश्च ये तत्र जग्मुस्ते तु शिवाज्ञया
ତାପରେ ସେଠାରେ ସମାଗତ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଓ ଋଷିଗଣ—ସମସ୍ତେ ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେଠାରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
Verse 69
प्रशंसंतश्शिवा तत्र गणेशं च पुनः पुनः । शिवं चैव तथा स्तुत्वा कीदृशं युद्धमेव च
ସେଠାରେ ଶିବଙ୍କ ଗଣମାନେ ଗଣେଶଙ୍କୁ ପୁନଃ ପୁନଃ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ସେମାନେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ତୁତି କରି, ସେଇ ଯୁଦ୍ଧଟି ପ୍ରକୃତରେ କିପରି ଥିଲା ତାହା ମଧ୍ୟ କହିଲେ।
Verse 70
यदा सा गिरिजा देवी कोपहीना बभूव ह । शिवोऽपि गिरिजां तत्र पूर्ववत्संप्रपद्य ताम्
ଯେତେବେଳେ ଦେବୀ ଗିରିଜାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ଶିବ ମଧ୍ୟ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ପୂର୍ବବତ୍ ତାଙ୍କୁ ସମୀପ କରି ପୁନଃ ସୌହାର୍ଦ୍ୟମୟ ସମାଗମ ପାଇଲେ।
Verse 71
चकार विविधं सौख्यं लोकानां हितकाम्यया । स्वात्मारामोऽपि परमो भक्तकार्योद्यतः सदा
ଲୋକହିତ କାମନାରେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ସୁଖ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ପରମ ସ୍ୱାତ୍ମାରାମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସଦା ଭକ୍ତକାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧିରେ ଉଦ୍ୟତ।
Verse 72
विष्णुश्च शिवमापृच्छ्य ब्रह्माहं तं तथैव हि । आगच्छाव स्वधामं च शिवौ संसेव्य भक्तितः
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଶିବଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଲେ, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ସେହିପରି। ଭକ୍ତିରେ ଶିବ-ଶିବା ଶୁଭ ଦିବ୍ୟ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ସେବା କରି ଆମେ ନିଜ ନିଜ ଧାମକୁ ଫେରିଲୁ।
Verse 73
नारद त्वं च भगवन्संगीय शिवयोर्यशः । आगमो भवनं स्वं च शिवौ पृष्ट्वा मुनीश्वर
ହେ ଭଗବାନ ନାରଦ, ଶିବ ଓ ଶିବାଙ୍କ ଯଶ ଗାନ କର। ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର, ଶିବ-ଶିବାଙ୍କୁ ବିନୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରି ପୁନଃ ନିଜ ଭବନକୁ ଫେରିଯାଅ।
Verse 74
एतत्ते सर्वमाख्यातं मया वै शिवयोर्यशः । भवत्पृष्टेन विघ्नेश यशस्संमिश्रमादरात्
ହେ ବିଘ୍ନେଶ, ତୁମ ପ୍ରଶ୍ନରେ ମୁଁ ଆଦରପୂର୍ବକ ଏ ସବୁ କହିଲି—ଶିବ ଓ ଶିବା (ଶକ୍ତି) ଦିବ୍ୟ ଯୁଗଳଙ୍କ ଯଶ, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କୀର୍ତ୍ତି ସହ ମିଶାଇ॥
Verse 75
इदं सुमंगलाख्यानं यः शृणोति सुसंयतः । सर्वमंगल संयुक्तस्स भवेन्मंगलालयः
ଯେ ସୁସଂଯମରେ ଏହି ପରମ ସୁମଙ୍ଗଳ ଆଖ୍ୟାନ ଶୁଣେ, ସେ ସର୍ବମଙ୍ଗଳରେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ନିଜେ ମଙ୍ଗଳର ଆଳୟ ହୋଇଯାଏ॥
Verse 76
अपुत्रो लभते पुत्रं निर्धनो लभते धनम् । भायार्थी लभते भार्यां प्रजार्थी लभते प्रजाम्
ଅପୁତ୍ର ଲୋକ ପୁତ୍ର ପାଏ, ନିର୍ଧନ ଧନ ପାଏ। ଭାର୍ଯ୍ୟାର୍ଥୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ପାଏ, ପ୍ରଜାର୍ଥୀ ସନ୍ତାନ ପାଏ—ଏହା ଶିବଭକ୍ତିର ଫଳ।
Verse 77
आरोग्यं लभते रोगी सौभाग्यं दुर्भगो लभेत् । नष्टपुत्रं नष्टधनं प्रोषिता च पतिं लभेत्
ରୋଗୀ ଆରୋଗ୍ୟ ପାଏ, ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବାନ ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଏ। ନଷ୍ଟ ପୁତ୍ର ପୁନଃ ମିଳେ, ନଷ୍ଟ ଧନ ପୁନଃ ମିଳେ, ଏବଂ ପତିଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନା ସ୍ତ୍ରୀ ପତିଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ପାଏ।
Verse 78
शोकाविष्टश्शोकहीनस्स भवेन्नात्र संशयः । इदं गाणेशमाख्यानं यस्य गेहे च तिष्ठति
ଶୋକରେ ଆବିଷ୍ଟ ଲୋକ ଶୋକହୀନ ହୋଇଯାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ଯାହାର ଘରେ ଏହି ପବିତ୍ର ଗଣେଶ-ଆଖ୍ୟାନ ସମ୍ମାନରେ ରହିଥାଏ।
Verse 79
सदा मंगलसंयुक्तस्स भवेन्नात्र संशयः । यात्राकाले च पुण्याहे यश्शृणोति समाहितः । सर्वाभीष्टं स लभते श्रीगणेशप्रसादतः
ସେ ସଦା ମଙ୍ଗଳସଂଯୁକ୍ତ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେ ଯାତ୍ରାକାଳେ କିମ୍ବା ପୁଣ୍ୟାହ ଦିନେ ସମାହିତଚିତ୍ତରେ ଏହା ଶୁଣେ, ସେ ଶ୍ରୀଗଣେଶଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ସମସ୍ତ ଅଭୀଷ୍ଟ ଲାଭ କରେ।
After Devī sees her son alive, Gaṇeśa (Gajānana) is ceremonially consecrated by devas and gaṇa-leaders; Devī embraces him, worships him, and formally grants boons that define his religious status.
The boons function as a charter for liturgical hierarchy: Gaṇeśa becomes pūrvapūjya (to be worshipped first) and is marked as a perpetual remover of distress, legitimizing his role at the start of rites and undertakings.
Sindūra on Gaṇeśa’s face is explicitly tied to human worship with sindūra, alongside canonical upacāras such as flowers, sandal paste, auspicious fragrance, naivedya, and nīrājana.