Mārkaṇḍeya-varṇanam (The Description of Mārkaṇḍeya)

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन्कथं स भगवान्मृकण्डोः पुत्रतां गतः । किं चकार च तद् ब्रूहि हरिर्भार्गववंशजः ॥ १ ॥

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ସେ ଭଗବାନ୍ କିପରି ମୃକଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଲେ? ଏବଂ ଭାର୍ଗବବଂଶଜ ହରି କଣ କଲେ—ତାହା ମୋତେ କହ।

Verse 2

श्रूयते च पुराणेषु मार्कण्डेयो महामुनिः । अपश्यद्वैष्णवीं मायां चिरञ्जीव्यस्य संप्लवे ॥ २ ॥

ପୁରାଣମାନଙ୍କରେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଶୁଣାଯାଏ ଯେ ମହାମୁନି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଚିରଞ୍ଜୀବୀଙ୍କ ଉପରେ ଆସିଥିବା ପ୍ରଳୟକାଳରେ ବୈଷ୍ଣବୀ ମାୟାକୁ ଦେଖିଥିଲେ।

Verse 3

सनक उवाच । शृणु नारद वक्ष्यामि कथामेतां सनातनीम् । विष्णुभक्तिसमायुक्तां मार्कण्डेयमुनिं प्रति ॥ ३ ॥

ସନକ କହିଲେ—ହେ ନାରଦ, ଶୁଣ; ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ସନାତନ କଥା କହିବି, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମୁନିଙ୍କ ପ୍ରସଙ୍ଗ ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ।

Verse 4

तपसोऽन्ते मृकण्डुस्तु भार्यामुद्वाह्य सत्तमः । गार्हस्थ्यमकरोद्धृष्टः शान्तो दान्तः कृतार्थकः ॥ ४ ॥

ତପସ୍ୟାର ଶେଷେ ସତ୍ତମ ଋଷି ମୃକଣ୍ଡୁ ବିବାହ କରି ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ୟାଶ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଦୃଢ଼, ନିର୍ଭୟ, ଶାନ୍ତ, ସଂଯମୀ ଓ କୃତାର୍ଥ ଥିଲେ॥ ୪ ॥

Verse 5

तस्य भार्या शुचिर्दक्षा नित्यं पतिपरायणा । मनसा वचसा चापि देहेन च पतिव्रता ॥ ५ ॥

ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଶୁଚି ଓ ଦକ୍ଷା ଥିଲେ, ସଦା ପତିପରାୟଣା। ମନ, ବାଣୀ ଓ ଦେହ—ତିନିଭାବେ ସେ ପତିବ୍ରତା ଥିଲେ॥ ୫ ॥

Verse 6

काले दधार सा गर्भं हरितेजॐशसंभवम् । सुषुवे दशमासान्ते पुत्रं तेजस्विनं परम् ॥ ६ ॥

କାଳକ୍ରମେ ସେ ହରି-ତେଜର ଅଂଶରୁ ଜନିତ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କଲେ। ଦଶମାସ ଶେଷେ ସେ ପରମ ତେଜସ୍ବୀ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ॥ ୬ ॥

Verse 7

स ऋषिः परमप्रीतो दृष्ट्वा पुत्रं सुलक्षणम् । जातकं कारयामास मङ्गलं विधिपूर्वकम् ॥ ७ ॥

ସୁଲକ୍ଷଣ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖି ସେ ଋଷି ପରମ ପ୍ରୀତ ହେଲେ। ସେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଜାତକର୍ମ ଓ ମଙ୍ଗଳାନୁଷ୍ଠାନ କରାଇଲେ॥ ୭ ॥

Verse 8

स बालो ववृधे तत्र शुक्लपक्ष इवोडुपः । ततस्तु पञ्चमे वर्षे उपनीय मुदान्वितः ॥ ८ ॥

ସେ ବାଳକ ସେଠାରେ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ବଢ଼ିଲା। ପରେ ପଞ୍ଚମ ବର୍ଷରେ ଆନନ୍ଦରେ ତାହାର ଉପନୟନ ସଂସ୍କାର ହେଲା॥ ୮ ॥

Verse 9

शिक्षां चकार विप्रेन्द्र वैदिकीं धर्मसंहिताम् । नमस्कार्या द्विजाः पुत्र सदा दृष्ट्वा विधानतः ॥ ९ ॥

ହେ ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ବୈଦିକ ଶିକ୍ଷାକୁ—ଧର୍ମର ସୁସଂଗଠିତ ସଂହିତାରୂପେ—ରଚନା କଲେ। ପୁତ୍ର, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ବିଧିମତେ ସଦା ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

Verse 10

त्रिकालं सूर्यमभ्यर्च्य सलिलाञ्जलिदानतः । वैदिकं कर्म कर्तव्यं वेदाध्ययनपूर्वकम् ॥ १० ॥

ଦିନର ତିନି ସନ୍ଧିକାଳରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅଭ୍ୟର୍ଚ୍ଚନା କରି ଓ ଜଳାଞ୍ଜଳି ଦାନ କରି, ବେଦାଧ୍ୟୟନ ପୂର୍ବକ ବୈଦିକ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 11

ब्रह्मचर्येण तपसा पूजनीयो हरिः सदा । निषिद्धं वर्जनीयं स्याद् दुष्टसंभाषणादिकम् ॥ ११ ॥

ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜିବା ଉଚିତ; ନିଷିଦ୍ଧ ସବୁକିଛି—ଦୁଷ୍ଟ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଆଦିଠାରୁ—ବର୍ଜନୀୟ।

Verse 12

साधुभिः सह वस्तव्यं विष्णुभक्तिपरैः सदा । न द्वेषः कस्यचित्कार्यः सर्वेषां हितमाचरेत् ॥ १२ ॥

ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିପର ସାଧୁମାନଙ୍କ ସହ ସଦା ବସିବା ଉଚିତ। କାହା ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତଙ୍କ ହିତକର କାର୍ଯ୍ୟ ଆଚରଣ କର।

Verse 13

इज्याध्ययनदानानि सदा कार्याणि ते सुत । एवं पित्रा समादिष्टो मार्कण्डेयो मुनीश्वरः ॥ १३ ॥

ପୁତ୍ର, ପୂଜା, ବେଦାଧ୍ୟୟନ ଓ ଦାନ—ଏଗୁଡ଼ିକ ସଦା କରିବା ଉଚିତ। ପିତାଙ୍କ ଏହି ଆଦେଶ ପାଇ ମୁନୀଶ୍ୱର ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ତଥାଇବ କଲେ।

Verse 14

चचार धर्मं सततं सदा संचिन्तयन्हरिम् । मार्कण्डेयो महाभागो दयावान्धर्मवत्सलः ॥ १४ ॥

ମହାଭାଗ ମୁନି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ସଦା ଧର୍ମପଥରେ ଚାଲୁଥିଲେ ଏବଂ ନିରନ୍ତର ହରିଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରୁଥିଲେ; ସେ କରୁଣାମୟ ଓ ଧର୍ମବତ୍ସଳ ଥିଲେ।

Verse 15

आत्मवान्सत्यसन्धश्च मार्तण्डसदृशप्रभः । वशी शान्तो महाज्ञानी सर्वतत्त्वार्थकोविदः ॥ १५ ॥

ସେ ଆତ୍ମସଂଯମୀ ଓ ସତ୍ୟବ୍ରତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ; ବଶୀ, ଶାନ୍ତ, ମହାଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱାର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।

Verse 16

तपश्चचार परममच्युतप्रीतिकारणम् । आराधितो जगन्नाथो मार्कण्डेयेन धीमता ॥ १६ ॥

ଧୀମାନ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ପରମ ତପ କଲେ; ଏହିପରି ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ସେ ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 17

पुराणसंहितां कर्त्तुं दत्तवान्वरमच्युतः । मार्कण्डेयो मुनिस्तस्मान्नारायण इति स्मृतः ॥ १७ ॥

ଅଚ୍ୟୁତ ପୁରାଣସଂହିତା ରଚନା ପାଇଁ ବର ଦେଲେ; ତେଣୁ ସେଇ ମୁନି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ‘ନାରାୟଣ’ ଭାବେ ସ୍ମରିତ।

Verse 18

चिरजीवी महाभक्तो देवदेवस्य चक्रिणः । जगत्येकार्णवीभूते स्वप्रभावं जनार्द्दनः ॥ १८ ॥

ଚିରଞ୍ଜୀବୀ, ଦେବଦେବ ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମହାଭକ୍ତ—ଜଗତ ଏକାର୍ଣ୍ଣବ ହୋଇଯାଉଥିବାବେଳେ—ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ରଭାବ ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 19

तस्य दर्शयितुं विप्रास्तं न संहृतवान्हरिः । मृकण्डुतनयो धीमान्विष्णुभक्तिसमन्वितः ॥ १९ ॥

ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ତାଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତରୂପେ ପ୍ରକାଶ କରିବା ପାଇଁ ହରି ତାଙ୍କୁ ଜଗତରୁ ଆହରଣ କଲେ ନାହିଁ। ସେ ମୃକଣ୍ଡୁଙ୍କ ଜ୍ଞାନୀ ପୁତ୍ର, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିରେ ସମନ୍ୱିତ।

Verse 20

तस्मिञ्जले महाघोरे स्थितवाञ्छीर्णपत्रवत् । मार्कण्डेयः स्थितस्तावद्यावच्छेते हरिः स्वयम् ॥ २० ॥

ସେଇ ମହାଘୋର ଜଳରାଶିରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଶୁଷ୍କ ପତ୍ର ପରି ଭାସି ରହିଲେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱୟଂ ହରି ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ।

Verse 21

तस्य प्रमाणं वक्ष्यामि कालस्य वदतः शृणु । दशभिः पञ्चभिश्चैव निमैषैः परिकीर्तिता ॥ २१ ॥

ଏବେ ମୁଁ ତାହାର ପ୍ରମାଣ କହୁଛି; ମୋ କଥିତ କାଳମାନ ଶୁଣ—ତାହା ଦଶ ଓ ପଞ୍ଚ, ଅର୍ଥାତ୍ ପନ୍ଦର ନିମେଷ ଭାବେ କୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 22

काष्ठा तत्त्रिंशतो ज्ञेया कला पद्मजनन्दन । तत्त्रिंशतो क्षणो ज्ञेयस्तैः षड्भिर्घटिका स्मृता ॥ २२ ॥

ହେ ପଦ୍ମଜଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ତିରିଶ କାଷ୍ଠାରେ ଏକ କଳା ଜଣାଯାଏ; ତିରିଶ କଳାରେ ଏକ କ୍ଷଣ; ଏବଂ ଏମିତି ଛଅ (କ୍ଷଣ)ରେ ଘଟିକା ସ୍ମୃତ।

Verse 23

तद्द्वयेन मुहूर्त्तं स्याद्दिनं तत्त्रिंशताभवेत् । त्रिंशद्दिनैर्भवेन्मासः पक्षद्वितयसंयुतः ॥ २३ ॥

ତାହାର ଦ୍ୱିଗୁଣରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ହୁଏ; ଏମିତି ତିରିଶରେ ଏକ ଦିନ ହୁଏ। ତିରିଶ ଦିନରେ ଦୁଇ ପକ୍ଷ ସହିତ ଏକ ମାସ ହୁଏ।

Verse 24

ऋतुर्मासद्वयेन स्यात्तत्त्रयेणायनं स्मृतम् । तद्द्वयेन भवेदब्दः स देवानां दिनं भवेत् ॥ २४ ॥

ଦୁଇ ମାସରେ ଋତୁ ହୁଏ; ଏମିତି ତିନି ଋତୁରେ ଅୟନ (ଅର୍ଧବର୍ଷ) ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ଦୁଇ ଅୟନରେ ବର୍ଷ ହୁଏ, ଏହି ବର୍ଷ ଦେବମାନଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଦିନ ହୁଏ॥୨୪॥

Verse 25

उत्तरं दिवसं प्राहू रात्रिर्वै दक्षिणायनम् । मानुषेणैव मासेन पितॄणां दिनमुच्यते ॥ २५ ॥

ଉତ୍ତରାୟଣକୁ ଦିନ ବୋଲି, ଦକ୍ଷିଣାୟଣକୁ ନିଶ୍ଚୟ ରାତ୍ରି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଗୋଟିଏ ମାସକୁ ପିତୃମାନଙ୍କ ‘ଦିନ’ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ॥୨୫॥

Verse 26

तस्मात्सूर्येन्दुसंयोगे ज्ञातव्यं कल्पमुत्तमम् । दिव्यैर्वर्षसहस्रैर्द्वादशभिर्दैवतं युगम् ॥ २६ ॥

ଏହିହେତୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଚନ୍ଦ୍ର ସଂଯୋଗ ଓ ଗଣନା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତମ କଳ୍ପର ପ୍ରମାଣ ଜାଣିବା ଉଚିତ। ବାରହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷରେ ଗୋଟିଏ ଦୈବତ-ଯୁଗ ହୁଏ॥୨୬॥

Verse 27

दैवे युगसहस्रे द्वे ब्राह्मः कल्पौ तु तौ नृणाम् । एकसप्ततिसंख्यातैर्दिव्यैर्मन्वन्तरं युगैः ॥ २७ ॥

ଦୁଇହଜାର ଦୈବ-ଯୁଗ ମନୁଷ୍ୟ ଗଣନାରେ ବ୍ରାହ୍ମ କଳ୍ପ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏବଂ ଏକସପ୍ତତି (୭୧) ଦିବ୍ୟ ଯୁଗରେ ଗୋଟିଏ ମନ୍ୱନ୍ତର ହୁଏ॥୨୭॥

Verse 28

चतुर्द्दशभिरेतैश्च ब्रह्मणो दिवसं मुने । यावत्प्रमाणं दिवसं तावद्रा त्रिः प्रकीर्तिता ॥ २८ ॥

ହେ ମୁନେ, ଏହି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ (ମନ୍ୱନ୍ତର) ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିନର ପ୍ରମାଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ; ଦିନ ଯେତେ ପ୍ରମାଣ, ରାତ୍ରି ମଧ୍ୟ ସେତେଇ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ॥୨୮॥

Verse 29

नाशमायाति विप्रेन्द्र तस्मिन्काले जगत्त्रयम् । मानुषेण सहस्रेण यत्प्रमाणं भवेच्छृणु ॥ २९ ॥

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର! ସେହି ସମୟରେ ତ୍ରିଲୋକ ନାଶକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏବେ ଶୁଣ—ମାନବ ସହସ୍ର (ବର୍ଷ) ହିସାବରେ ସେହି କାଳର ପ୍ରମାଣ କେତେ।

Verse 30

चतुर्युगसहस्राणि ब्रह्मणो दिवसं मुने । तद्वन्मासो वत्सरश्च ज्ञेयस्तस्यापि वेधसः ॥ ३० ॥

ହେ ମୁନେ! ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏକ ଦିନ ହେଉଛି ଚତୁର୍ୟୁଗର ସହସ୍ର ଚକ୍ର। ସେହିପରି ତାଙ୍କର ମାସ ଓ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟ (ଏମିତି ଦିନମାନଙ୍କର ସମୁଦାୟ) ବୋଲି ଜାଣିବା, ହେ ବେଧସ।

Verse 31

परार्द्धद्वयकालस्तु तन्मतेन भवेद्द्विजाः । विष्णोरहस्तु विज्ञेयं तावद्रा त्रिः प्रकीर्तिता ॥ ३१ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ସେହି ମତାନୁସାରେ ଦୁଇ ପରାର୍ଧର କାଳ ହୁଏ। ସେତେ ପ୍ରମାଣକୁ ‘ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦିନ’ ବୋଲି ଜାଣିବା; ତାଙ୍କର ରାତି ମଧ୍ୟ ତ୍ରିବିଧ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 32

मृकण्डुतनयस्तावत्स्थितः संजीर्णपर्णवत् । तस्मिन्घोरे जलमये विष्णुशक्त्युपबृंहितः । आत्मानं परमं ध्यायन्स्थितवान्हरिसन्निधौ ॥ ३२ ॥

ତେବେ ମୃକଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୁଷ୍କ ପତ୍ର ପରି ଅଚଳ ରହିଲେ। ସେହି ଭୟଙ୍କର ଜଳମୟ ବିସ୍ତାରରେ ବିଷ୍ଣୁଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ହୋଇ, ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବାବେଳେ, ହରିଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ ରହିଲେ।

Verse 33

अथ काले समायाते योगनिद्रा विमोचितः । सृष्टवान्ब्रह्मरूपेण जगदेतच्चराचरम् ॥ ३३ ॥

ତାପରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କାଳ ଆସିଲାବେଳେ, ଯୋଗନିଦ୍ରାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାରୂପ ଧାରଣ କରି ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ—ଚର ଓ ଅଚର—ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

Verse 34

संहृतं तु जलं वीक्ष्य सृष्टं विश्वं मृकण्डुजः । विस्मितः परमप्रीतो ववन्दे चरणौ हरेः ॥ ३४ ॥

ଜଳ ସଂହୃତ ହୋଇଯାଇଛି ଓ ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି—ଏହା ଦେଖି ମୃକଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଓ ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ହରିଙ୍କ ଚରଣରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 35

शिरस्यञ्जलिमाधाय मार्कण्डेयो महामुनिः । तुष्टाव वाग्भिरिष्टाभिः सदानन्दैकविग्रहम् ॥ ३५ ॥

ମହାମୁନି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଶିର ଉପରେ ଅଞ୍ଜଳି ଧରି, ପ୍ରିୟ ସ୍ତୁତିବାଣୀରେ ସଦାନନ୍ଦ-ଏକ-ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 36

मार्कण्डेय उवाच । सहस्रशिरसं देवं नारायणमनामयम् । वासुदेवमनाधारं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ३६ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ସହସ୍ରଶିରା ଦେବ, ଅନାମୟ ନାରାୟଣ, ଅନାଧାର ବାସୁଦେବ—ସେଇ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି।

Verse 37

अमेयमजरं नित्यं सदानन्दैकविग्रहम् । अप्रतर्क्यमनिर्द्देश्यं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ३७ ॥

ଅମେୟ, ଅଜର, ନିତ୍ୟ, ସଦାନନ୍ଦ-ଏକ-ସ୍ୱରୂପ; ତର୍କାତୀତ ଓ ଅନିର୍ଦ୍ଦେଶ୍ୟ—ସେଇ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି।

Verse 38

अक्षरं परमं नित्यं विश्वाक्षं विश्वसम्भवम् । सर्वतत्त्वमयं शान्तं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ३८ ॥

ଅକ୍ଷର, ପରମ, ନିତ୍ୟ; ବିଶ୍ୱାକ୍ଷ (ବିଶ୍ୱଦର୍ଶୀ), ବିଶ୍ୱସମ୍ଭବ (ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରଣ); ସର୍ବତତ୍ତ୍ୱମୟ ଓ ଶାନ୍ତସ୍ୱରୂପ—ସେଇ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି।

Verse 39

पुराणं पुरुषं सिद्धं सर्वज्ञानैकभाजनम् । परात्परतरं रूपं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ३९ ॥

ପୁରାଣସ୍ୱରୂପ, ସିଦ୍ଧ ସନାତନ ପରମପୁରୁଷ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଏକମାତ୍ର ଆଧାର, ପରାତ୍ପରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପରେ ରୂପଧାରୀ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 40

परं ज्योतिः परं धाम पवित्रं परमं पदम् । सर्वैकरूपं परमं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ४० ॥

ଆପଣ ପରମ ଜ୍ୟୋତି, ପରମ ଧାମ, ପରମ ପବିତ୍ର—ଏହିଏ ପରମ ପଦ। ସର୍ବରେ ଏକରୂପ ପରମ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 41

तं सदानन्दचिन्मात्रं पराणां परमं पदम् । सर्वं सनातनं श्रेष्ठं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ४१ ॥

ଯିଏ ସଦା ଆନନ୍ଦସ୍ୱରୂପ, ଚିନ୍ମାତ୍ର; ପରମମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପରମ ପଦ; ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସନାତନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ସେଇ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 42

सगुणं निर्गुणं शान्तं मायाऽतीतं सुमायिनम् । अरूपं बहुरूपं तं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ४२ ॥

ଯିଏ ସଗୁଣ ମଧ୍ୟ, ନିର୍ଗୁଣ ମଧ୍ୟ; ଶାନ୍ତ; ମାୟାତୀତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ମାୟାଧୀଶ; ଅରୂପ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ବହୁରୂପ—ସେଇ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 43

यत्र तद्भगवान्विश्वं सृजत्यवति हन्ति च । तमादिदेवमीशानं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ४३ ॥

ଯାହାରେ ସେଇ ଭଗବାନ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ପାଳନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଲୟ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି—ସେଇ ଆଦିଦେବ, ଈଶାନ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 44

परेश परमानन्द शरणागतवत्सल । त्राहि मां करुणासिन्धो मनोतीत नमोऽस्तु ते ॥ ४४ ॥

ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ପରମାନନ୍ଦସ୍ୱରୂପ, ଶରଣାଗତବତ୍ସଲ! ହେ କରୁଣାସିନ୍ଧୁ, ମନଅତୀତ ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 45

एवं स्तुवन्तं विप्रेन्द्रं मार्कण्डेयं जगद्गुरुम् । उवाच परया प्रीत्या शंखचक्रगदाधरः ॥ ४५ ॥

ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜଗଦ୍ଗୁରୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ ଭଗବାନ ପରମ ପ୍ରୀତିରେ କହିଲେ।

Verse 46

श्रीभगवानुवाच । लोके भागवता ये च भगवद्भक्तमानसाः । तेषां तुष्टो न सन्देहो रक्षाम्येतांश्च सर्वदा ॥ ४६ ॥

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ଲୋକରେ ଯେ ଭାଗବତ ଓ ଯାହାଙ୍କ ମନ ଭଗବଦ୍ଭକ୍ତମାନଙ୍କରେ ଲୀନ, ସେମାନଙ୍କୁ ନେଇ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରେ।

Verse 47

अहमेव द्विजश्रेष्ठ नित्यं प्रच्छन्नविग्रहः । भगवद्भक्तरूपेण लोकान्रक्षामि सर्वदा ॥ ४७ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୁଁ ନିଜେ ସଦା ଗୁପ୍ତ ରୂପରେ ରହେ; ଭଗବଦ୍ଭକ୍ତର ରୂପ ଧାରଣ କରି ମୁଁ ସର୍ବଦା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ।

Verse 48

मार्कण्डेय उवाच । किं लक्षणा भागवता जायन्ते केन कर्म्मणा । एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं कौतूहलपरो यतः ॥ ४८ ॥

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ଭାଗବତମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ କ’ଣ? କେଉଁ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଭାଗବତ ହୁଅନ୍ତି? ମୁଁ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି, କାରଣ ମୋର ଅତ୍ୟନ୍ତ କୌତୁହଳ।

Verse 49

श्रीभगवानुवाच । लक्षणं भागवतानां शृणुष्व मुनिसत्तम । वक्तुं तेषां प्रभावं हि शक्यते नाब्दकोटिभिः ॥ ४९ ॥

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ— ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭାଗବତମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ଶୁଣ। ତାଙ୍କର ମହିମା କୋଟି ଶବ୍ଦରେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିହେବ ନାହିଁ।

Verse 50

ये हिताः सर्वजन्तूनां गतासूया अमत्सराः । वशिनो निस्पृहाः शान्तास्ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५० ॥

ଯେମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହିତକାମୀ, ଅସୂୟା-ମତ୍ସର ଶୂନ୍ୟ, ସଂଯମୀ, ନିସ୍ପୃହ ଓ ଶାନ୍ତ— ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗବତୋତ୍ତମ।

Verse 51

कर्म्मणा मनसा वाचा परपीडां न कुर्वते । अपरिग्रहशीलाश्च ते वै भागवताः स्मृताः ॥ ५१ ॥

ଯେମାନେ କର୍ମ, ମନ ଓ ବାଣୀଦ୍ୱାରା ପରକୁ ପୀଡା ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ଅପରିଗ୍ରହଶୀଳ— ସେମାନେ ଭାଗବତ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 52

सत्कथाश्रवणे येषां वर्त्तते सात्विकी मतिः । तद्भक्तविष्णुभक्ताश्च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५२ ॥

ଯେମାନଙ୍କର ସାତ୍ତ୍ୱିକ ମତି ସତ୍କଥା-ଶ୍ରବଣରେ ନିବିଷ୍ଟ, ଏବଂ ଭଗବଦ୍ଭକ୍ତ ଓ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି— ଉଭୟରେ ରତ— ସେମାନେ ଭାଗବତୋତ୍ତମ।

Verse 53

मातापित्रोश्च शुश्रूषां कुर्वन्ति ये नरोत्तमाः । गङ्गाविश्वेश्वरधिया ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५३ ॥

ଯେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାତା-ପିତାଙ୍କୁ ଶୁଶ୍ରୂଷା କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେହି ସେବାକୁ ଗଙ୍ଗା ଓ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ସମ ପବିତ୍ର ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି— ସେମାନେ ଭାଗବତୋତ୍ତମ।

Verse 54

ये तु देवार्चनरता ये तु तत्साधकाः स्मृताः । पूजां दृष्ट्वानुमोदन्ते ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५४ ॥

ଯେମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ଅର୍ଚ୍ଚନାରେ ରତ ଓ ତାହାର ସାଧକ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେମାନେ ପୂଜା ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ।

Verse 55

व्रतिनां च यतीनां च परिचर्यापराश्च ये । वियुक्तपरनिन्दाश्च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५५ ॥

ଯେମାନେ ବ୍ରତୀ ଓ ଯତୀମାନଙ୍କ ପରିଚର୍ଯ୍ୟା-ସେବାରେ ନିବିଡ଼ ଓ ପରନିନ୍ଦାରୁ ବିମୁକ୍ତ—ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ।

Verse 56

सर्वेषां हितवाक्यानि ये वदन्ति नरोत्तमाः । ये गुणग्राहिणो लोके ते वै भागवताः स्मृताः ॥ ५६ ॥

ଯେ ନରୋତ୍ତମ ସମସ୍ତଙ୍କ ହିତକର ବାକ୍ୟ କହନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ଲୋକରେ ଗୁଣଗ୍ରାହୀ (ଅନ୍ୟର ସଦ୍ଗୁଣ ଗ୍ରହଣକାରୀ) — ସେମାନେ ଭାଗବତ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 57

आत्मवत्सर्वभूतानि ये पश्यन्ति नरोत्तमाः । तुल्याः शत्रुषु मित्रेषु ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५७ ॥

ଯେ ନରୋତ୍ତମ ସମସ୍ତ ଭୂତକୁ ଆତ୍ମବତ୍ ଦେଖନ୍ତି ଏବଂ ଶତ୍ରୁ-ମିତ୍ରରେ ସମଭାବ ରଖନ୍ତି—ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ।

Verse 58

धर्म्मशास्त्रप्रवक्तारः सत्यवाक्यरताश्च ये । सतां शुश्रूषवो ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५८ ॥

ଯେମାନେ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ପ୍ରବଚନ କରନ୍ତି, ସତ୍ୟବାକ୍ୟରେ ରତ ଓ ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଶୁଶ୍ରୂଷା-ସେବା କରନ୍ତି—ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ।

Verse 59

व्याकुर्वते पुराणानि तानि शृण्वन्ति ये तथा । तद्वक्तरि च भक्ता ये ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५९ ॥

ଯେ ପୁରାଣମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି, ଯେମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ସେଇ ଉପଦେଶକ ବକ୍ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି—ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭଗବାନଙ୍କର ଭାଗବତୋତ୍ତମ।

Verse 60

ये गोब्राह्मणशुश्रूषां कुर्वते सततं नराः । तीर्थयात्रापरा ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६० ॥

ଯେମାନେ ସଦା ଗୋ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶୁଶ୍ରୂଷା-ସେବା କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ପରାୟଣ—ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗବତୋତ୍ତମ।

Verse 61

अन्येषामुदयं दृष्ट्वा येऽभिनंदन्ति मानवाः । हरिनामपरा ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६१ ॥

ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉଦୟ-ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି ଯେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଅଭିନନ୍ଦନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ହରିନାମରେ ପରାୟଣ—ସେମାନେ ଭାଗବତୋତ୍ତମ।

Verse 62

आरामारोपणरतास्तडागपरिरक्षकाः । कासारकूपकर्तारस्ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६२ ॥

ଉଦ୍ୟାନ ରୋପଣରେ ରତ ଥିବା, ତଡାଗ-ଜଳାଶୟକୁ ସୁରକ୍ଷା କରୁଥିବା, ଏବଂ କାସାର (ସରୋବର) ଓ କୂଆ ନିର୍ମାଣ କରୁଥିବା—ସେମାନେ ଭାଗବତୋତ୍ତମ।

Verse 63

ये वै तडागकर्तारो देवसद्मानि कुर्वते । गायत्रीनिरता ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६३ ॥

ଯେମାନେ ଜନହିତାର୍ଥେ ତଡାଗ (ପୋଖରୀ) ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି, ଯେମାନେ ଦେବସଦ୍ମ (ମନ୍ଦିର) ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ଗାୟତ୍ରୀଜପରେ ନିରତ—ସେମାନେ ଭାଗବତୋତ୍ତମ।

Verse 64

येऽभिनन्दन्ति नामानि हरेः श्रुत्वाऽतिहर्षिताः । रोमाञ्चितशरीराश्च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६४ ॥

ଯେମାନେ ହରିଙ୍କ ନାମ ଶୁଣି ଅତ୍ୟଧିକ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ତାହାକୁ ଅଭିନନ୍ଦନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ଶରୀରେ ରୋମାଞ୍ଚ ହୁଏ—ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗବତୋତ୍ତମ।

Verse 65

तुलसीकाननं दृष्ट्वा ये नमस्कुर्वते नराः । तत्काष्ठाङ्कितकर्णा ये ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६५ ॥

ଯେ ନରମାନେ ତୁଳସୀ କାନନ ଦେଖି ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ କାନ ସେହି ପବିତ୍ର କାଠରେ ଅଙ୍କିତ/ଅଲଙ୍କୃତ—ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗବତୋତ୍ତମ।

Verse 66

तुलसीगन्धमाघ्राय सन्तोषं कुर्वते तु ये । तन्मूलमृतिकां ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६६ ॥

ଯେମାନେ ତୁଳସୀର ସୁଗନ୍ଧ ଘ୍ରାଣ କରିମାତ୍ରେ ସନ୍ତୋଷ ପାଆନ୍ତି, ଏବଂ ତାହାର ମୂଳର ପବିତ୍ର ମୃତ୍ତିକାକୁ ମଧ୍ୟ ଆଦର କରନ୍ତି—ସେମାନେ ଭାଗବତୋତ୍ତମ।

Verse 67

आश्रमाचारनिरतास्तथैवातिथिपूजकाः । ये च वेदार्थवक्तारस्ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६७ ॥

ଯେମାନେ ଆଶ୍ରମାଚାରରେ ନିରତ, ଅତିଥିପୂଜକ, ଏବଂ ବେଦାର୍ଥ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିପାରନ୍ତି—ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗବତୋତ୍ତମ।

Verse 68

शिवप्रियाः शिवासक्ताः शिवपादार्च्चने रताः । त्रिपुण्ड्रधारिणो ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६८ ॥

ଯେମାନେ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଶିବରେ ଆସକ୍ତ, ଶିବପାଦାର୍ଚ୍ଚନରେ ରତ, ଏବଂ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗବତୋତ୍ତମ।

Verse 69

व्याहरन्ति च नामानि हरेः शम्भोर्महात्मनः । रुद्रा क्षालंकृता ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६९ ॥

ଯେମାନେ ସଦା ହରି ଓ ମହାତ୍ମା ଶମ୍ଭୁ (ଶିବ)ଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେ ରୁଦ୍ରମାନେ ସେହି ନାମୋଚ୍ଚାରଣରେ ଅଲଙ୍କୃତ—ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗବତୋତ୍ତମ।

Verse 70

ये यजन्ति महादेवं क्रतुभिर्बहुदक्षिणैः । हरिं वा परया भक्त्या ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ७० ॥

ଯେମାନେ ବହୁ ଦକ୍ଷିଣାସହିତ କ୍ରତୁ-ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, କିମ୍ବା ପରମ ଭକ୍ତିରେ ହରିଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରନ୍ତି—ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗବତୋତ୍ତମ।

Verse 71

विदितानि च शास्त्राणि परार्थं प्रवदन्ति ये । सर्वत्र गुणभाजो ये ते वै भागवताः स्मृताः ॥ ७१ ॥

ଯେମାନେ ଶାସ୍ତ୍ର ଜାଣି ପରହିତ ପାଇଁ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ସର୍ବତ୍ର ଗୁଣର ଭାଗୀ—ସେମାନେ ଭାଗବତ ଭାବେ ସ୍ମୃତ।

Verse 72

शिवे च परमेशे च विष्णौ च परमात्मनि । समबुद्ध्या प्रवर्त्तन्ते ते वै भागवताः स्मृताः ॥ ७२ ॥

ଯେମାନେ ପରମେଶ୍ୱର ଶିବ ଓ ପରମାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରତି ସମବୁଦ୍ଧିରେ ସମାନ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଆଚରଣ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ଭାଗବତ ଭାବେ ସ୍ମୃତ।

Verse 73

शिवाग्निकार्यनिरताः पञ्चाक्षरजपे रताः । शिवध्यानरता ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ७३ ॥

ଯେମାନେ ଶିବଙ୍କ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟରେ ନିରତ, ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରଜପରେ ରତ, ଏବଂ ଶିବଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ—ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗବତୋତ୍ତମ।

Verse 74

पानीयदाननिरता येऽन्नदानरतास्तथा । एकादशीव्रतरता ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ७४ ॥

ଯେମାନେ ପାନୀୟଜଳ ଦାନରେ ନିରତ, ତଥା ଅନ୍ନଦାନରେ ରତ, ଏବଂ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତରେ ଦୃଢ଼—ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭଗବାନଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 75

गोदाननिरता ये च कन्यादानरताश्च ये । मदर्थं कर्म्मकर्त्तारस्ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ७५ ॥

ଯେମାନେ ଗୋଦାନରେ ନିରତ, ଯେମାନେ କନ୍ୟାଦାନରେ ରତ, ଏବଂ ଯେମାନେ ମୋର ନିମିତ୍ତେ କର୍ମ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭଗବାନଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 76

एते भागवता विप्र केचिदत्र प्रकीर्तिताः । मयाऽपि गदितुं शक्या नाब्दकोटिशतैरपि ॥ ७६ ॥

ହେ ବିପ୍ର! ଏଠାରେ ଏମିତି ଭାଗବତ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେତେକଙ୍କୁ ମାତ୍ର କୀର୍ତ୍ତନ କରାଗଲା; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିପାରିବି ନାହିଁ—କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 77

तस्मात्त्वमपि विप्रेन्द्र सुशीलो भव सर्वदा । सर्वभूताश्रयो दान्तो मैत्रो धर्म्मपरायणः ॥ ७७ ॥

ଏହେତୁ, ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର! ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସଦା ସୁଶୀଳ ହେଉ; ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ନିଗ୍ରହୀ, ମୈତ୍ରୀଭାବୀ ଏବଂ ଧର୍ମରେ ପରାୟଣ ରୁହ।

Verse 78

पुनर्युगान्तपर्य्यन्तं धर्म्मं सर्वं समाचरन् । मन्मूर्तिध्याननिरतः परं निर्वाणमाप्स्यसि ॥ ७८ ॥

ଯୁଗାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁନଃପୁନଃ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଆଚରଣ କରି, ମୋର ମୂର୍ତ୍ତି-ଧ୍ୟାନରେ ନିରତ ରହିଲେ, ତୁମେ ପରମ ନିର୍ବାଣକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 79

एवं मृकण्डुपुत्रस्य स्वभक्तस्य कृपानिधिः । दत्त्वा वरं स देवेशस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ ७९ ॥

ଏଭଳି କୃପାନିଧି ଦେବେଶ ନିଜ ଭକ୍ତ ମୃକଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବର ଦେଇ, ସେହି ସ୍ଥାନରେ ହିଁ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 80

मार्कण्डेयो महाभागो हरिभक्तिरतः सदा । चचार परमं धर्ममीजे च विधिवन्मखैः ॥ ८० ॥

ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ସଦା ହରିଭକ୍ତିରେ ରତ ରହି ପରମ ଧର୍ମ ଆଚରଣ କଲେ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରବିଧିଅନୁସାରେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।

Verse 81

शालग्रामे महाक्षेत्रे तताप परमं तपः । ध्यानक्षपितकर्मा तु परं निर्वाणमाप्तवान् ॥ ८१ ॥

ଶାଳଗ୍ରାମ ମହାକ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ ପରମ ତପ କଲେ; ଧ୍ୟାନଦ୍ୱାରା କର୍ମକ୍ଷୟ କରି ପରମ ନିର୍ବାଣ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 82

तस्माज्जन्तुषु सर्वेषु हितकृद्धरिपूजकः । ईप्सितं मनसा यद्यत्तत्तदाप्नोत्यसंशयम् ॥ ८२ ॥

ଏହେତୁ ଯେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହିତ କରେ, ସେ ମନରେ ଇଚ୍ଛିତ ଯାହା କିଛି ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ପାଏ।

Verse 83

सनक उवाच । एतत्सर्वं निगदितं त्वया पृष्टं द्विजोत्तम । भगवद्भक्तिमाहात्म्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ ८३ ॥

ସନକ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ତୁମେ ପଚାରିଥିବା ସବୁ, ଅର୍ଥାତ୍ ଭଗବଦ୍ଭକ୍ତିର ମାହାତ୍ମ୍ୟ, ମୁଁ କହିଦେଲି; ଆଉ କ’ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?

Verse 84

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे मार्कण्डेयवर्णनं नाम पञ्चमोऽध्यायः ॥ ५ ॥

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବୃହନ୍ନାରଦୀୟପୁରାଣର ପୂର୍ବଭାଗର ପ୍ରଥମପାଦରେ ‘ମାର୍କଣ୍ଡେୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା ॥୫॥