Yuga-Dharma Framework, Kali-Yuga Diagnosis, and the Hari-Nāma Remedy (Transition to Vedānta Inquiry)

Verse 1

नारद उवाच । आख्यातं भवता सर्वं मुने तत्त्वार्थ कोविद । इदानीं श्रोतुमिच्छामि युगानां स्थितिलक्षणम् ॥ १ ॥

ନାରଦ କହିଲେ— ହେ ମୁନେ, ତତ୍ତ୍ୱାର୍ଥ-କୋବିଦ! ଆପଣ ସବୁ କଥା କହିଛନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ଯୁଗମାନଙ୍କର ସ୍ଥିତି ଓ ଲକ୍ଷଣ (କାଳମାନ) ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 2

सनक उवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ मुने लोकोपकारक । युगधर्मान्प्रबक्ष्यामि सर्वलोकोपकारकान् ॥ २ ॥

ସନକ କହିଲେ— ସାଧୁ, ସାଧୁ! ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ମୁନେ, ଲୋକୋପକାରକ! ଏବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳକାରୀ ଯୁଗଧର୍ମମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।

Verse 3

धर्मो विवृद्धिमायाति काले कस्मिंस्चिदुत्तम । तथा विनासमायाति धर्म्म एव महीतले ॥ ३ ॥

ହେ ଉତ୍ତମ! କେତେକ କାଳରେ ଧର୍ମ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ଫଳେ-ଫୁଲେ; ଏହିପରି ଭୂମିତଳରେ ଧର୍ମ ହିଁ କ୍ଷୟ ପାଇ ନାଶକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 4

कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चेति चतुर्युगम् । दिव्यैर्द्वादशभिर्ज्ञेयं वत्सरैस्तत्र सत्तम ॥ ४ ॥

କୃତ, ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର ଓ କଳି— ଏହି ଚାରି ମିଶି ଚତୁର୍ୟୁଗ। ହେ ସତ୍ତମ! ଏହାର ପରିମାଣ ବାରୋଟି ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ବୋଲି ଜାଣ।

Verse 5

संध्यासन्ध्यांशयुक्तानि युगानि सदृशानि वै । कालतो वेदितव्यानि इत्युक्तं तत्त्वादर्शिभिः ॥ ५ ॥

ଯୁଗମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାଂଶ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଗଠନରେ ସଦୃଶ; ସେମାନଙ୍କୁ କାଳମାନ ଅନୁସାରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ— ଏହିପରି ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀମାନେ କହିଛନ୍ତି।

Verse 6

आद्ये कृतयुगं प्राहुस्ततस्त्रेताविधानकम् । ततश्च द्वापरं प्राहुः कलिमंत्यं विदुः क्रमात् ॥ ६ ॥

ପ୍ରଥମେ କୃତ (ସତ୍ୟ) ଯୁଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତାପରେ ନିଜ ବିଧାନ ସହିତ ତ୍ରେତା। ପରେ ଦ୍ୱାପର କୁହନ୍ତି; ଏବଂ କ୍ରମେ ଶେଷରେ କଳିଯୁଗକୁ ଅନ୍ତିମ ଜାଣନ୍ତି।

Verse 7

देवदानवगंधर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः । नासन्कृतयुगे विप्र सर्वे देवसमाः स्मृताः ॥ ७ ॥

ହେ ବିପ୍ର! କୃତଯୁଗରେ ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ପନ୍ନଗ (ସର୍ପ) ଭଳି ଭେଦ ନଥିଲା; ସମସ୍ତେ ଦେବସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 8

सर्वे हृष्टाश्च धर्मिष्टा न तत्र क्रयविक्रयौ । वेदानां च विभागश्च न युगे कृतसंज्ञके ॥ ८ ॥

କୃତ ନାମକ ଯୁଗରେ ସମସ୍ତେ ହର୍ଷିତ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ; ସେଠାରେ କ୍ରୟ-ବିକ୍ରୟ ନଥିଲା, ଏବଂ ବେଦମାନଙ୍କର ବିଭାଗ ମଧ୍ୟ ନଥିଲା।

Verse 9

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राः स्वाचारतत्पराः । सदा नारायणपरास्तपोध्यानपरायणाः ॥ ९ ॥

ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର—ନିଜ ନିଜ ଆଚାରରେ ତତ୍ପର—ସଦା ନାରାୟଣପରାୟଣ, ତପରେ ରତ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ପରାୟଣ ଥିଲେ।

Verse 10

कामादिदोषनिर्मुक्ताः शमादिगुणतत्पराः । धर्मसाधनचित्ताश्च गतासूया अदांभिकाः ॥ १० ॥

ସେମାନେ କାମ ଆଦି ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ, ଶମ ଆଦି ଗୁଣରେ ତତ୍ପର, ଧର୍ମସାଧନରେ ଚିତ୍ତ ନିବେଶିତ, ଅସୂୟାହୀନ ଓ ଅଦମ୍ଭିକ ଥିଲେ।

Verse 11

सत्यवाक्यरताः सर्वे चतुराश्रमधर्मिणः । वेदाध्ययनसंपन्नाः सर्वशास्त्रविचक्षणाः ॥ ११ ॥

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସତ୍ୟବାକ୍ୟରେ ରତ, ଚତୁରାଶ୍ରମଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତ; ବେଦାଧ୍ୟୟନରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ସର୍ବ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବିଚକ୍ଷଣ ଥିଲେ।

Verse 12

चतुराश्रमयुक्तेन कर्मणा कालयोनिना । अकामफलसंयोगाः प्रयांति परमां गतिम् ॥ १२ ॥

ଚତୁରାଶ୍ରମଯୁକ୍ତ ଏବଂ କାଳକ୍ରମରେ ଗଢ଼ା କର୍ମଦ୍ୱାରା—କାମନାଜନ୍ୟ ଫଳସଙ୍ଗ ନଥିବା ଲୋକେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 13

नारायणः कृतयुगे शुक्लवर्णः सुनिर्मलः । त्रेताधर्मान्प्रवक्ष्यामि श्रृणुष्व सुसमाहितः ॥ १३ ॥

କୃତଯୁଗରେ ନାରାୟଣ ଶୁକ୍ଳବର୍ଣ୍ଣ, ପରମ ନିର୍ମଳ। ଏବେ ମୁଁ ତ୍ରେତାଯୁଗର ଧର୍ମଗୁଡ଼ିକ କହିବି—ସୁସମାହିତ ମନେ ଶୁଣ।

Verse 14

धर्मः पांडुरतां याति त्रेतायां मुनिसत्तम । हरिस्तु रक्तातां याति किंचित्क्लेशान्विता जनाः ॥ १४ ॥

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଧର୍ମ ପାଣ୍ଡୁର (କ୍ଷୀଣ) ହୁଏ, ଏବଂ ହରି କିଛି ରକ୍ତାଭ ବର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ କିଛି କ୍ଲେଶରେ ଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 15

क्रियायोगरताः सर्वे यज्ञकर्मसु निष्टिताः । सत्यव्रता ध्यानपराः सदाध्यानपरायणाः ॥ १५ ॥

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ କ୍ରିୟାଯୋଗରେ ରତ, ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ନିଷ୍ଠିତ; ସତ୍ୟବ୍ରତୀ, ଧ୍ୟାନରେ ତତ୍ପର ଏବଂ ସଦା ଧ୍ୟାନପରାୟଣ ଥିଲେ।

Verse 16

द्विपादो वर्तते धर्मो द्वापरे च मुनीश्वर । हरिः पीतत्वमायाति वेदश्चापि विभज्यते ॥ १६ ॥

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଧର୍ମ ଦୁଇ ପାଦରେ ମାତ୍ର ଦଢ଼ ରହେ; ହରି ପୀତବର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ବେଦ ମଧ୍ୟ ବିଭକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 17

असत्यनिरताश्चापि केचित्तत्र द्विजोत्तमाः । ब्राह्मणाद्याश्च वर्णाः स्युः केचिद्रागादिदुर्गुणाः ॥ १७ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ସେଠାରେ କେତେକ ଲୋକ ଅସତ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ ହେବେ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଦି ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ କେତେକ ରାଗ ଇତ୍ୟାଦି ଦୁର୍ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ହେବେ।

Verse 18

केचित्स्वर्गापवर्गार्थं विप्रयज्ञान्प्रकुर्वते । केचिद्धनादिकामाश्च केचित्कल्मषचेतसः ॥ १८ ॥

କେତେକ ଲୋକ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ଅପବର୍ଗ (ମୋକ୍ଷ) ପାଇଁ ବିପ୍ରଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି; କେତେକ ଧନାଦି ଇଚ୍ଛାରେ, ଆଉ କେତେକ ପାପକଲୁଷିତ ଚିତ୍ତରେ ଅଶୁଦ୍ଧ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କରନ୍ତି।

Verse 19

धर्माधर्मौ समौ स्यातां द्वापरे विप्रसत्तम । अधर्मस्य प्रभावेण क्षीयंते च प्रजास्तथा ॥ १९ ॥

ହେ ବିପ୍ରସତ୍ତମ, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ସମାନ ହୋଇଯାଏ; ଅଧର୍ମର ପ୍ରଭାବରେ ପ୍ରଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି କ୍ଷୟ ପାଆନ୍ତି।

Verse 20

अल्पायुषो भविष्यंति केचिञ्चापि मुनीश्वर । केचित्पुण्यरतान् दृष्ट्वा असूयां विप्र कुर्वते ॥ २० ॥

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର, କେତେକ ଲୋକ ଅଳ୍ପାୟୁ ହେବେ; ହେ ବିପ୍ର, କେତେକ ପୁଣ୍ୟରତଙ୍କୁ ଦେଖି ଈର୍ଷ୍ୟା କରି ଦୋଷ ଖୋଜିବେ।

Verse 21

कलिस्थितिं प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व समाहितः । धर्मः कलियुगे प्राप्ते पादेनैकेन वर्तते ॥ २१ ॥

ମୁଁ କଳିଯୁଗର ସ୍ଥିତି କହୁଛି—ତୁମେ ସମାହିତ ଚିତ୍ତରେ ଶୁଣ। କଳି ଆସିଲେ ଧର୍ମ କେବଳ ଗୋଟିଏ ପାଦରେ (ଚତୁର୍ଥାଂଶରେ) ରହେ॥

Verse 22

तामसं युगमासाद्य हरिः कृष्णत्वमेति च । यः कश्चिदपि धर्मात्मा यज्ञाचारान्करोति च ॥ २२ ॥

ତାମସ ଯୁଗ (କଳି) ଆସିଲେ ହରି ନିଶ୍ଚୟ କୃଷ୍ଣତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେ କେହି ଧର୍ମାତ୍ମା ଯଜ୍ଞାଚାର ପାଳନ କରେ, ସେ ଧର୍ମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରହେ॥

Verse 23

यः कश्चिदपि पुण्यात्मा क्रियायोगरतो भवेत् । नरं धर्मरतं दृष्ट्वा सर्वेऽसूयां प्रकुर्वते ॥ २३ ॥

ଯେ କେହି ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା କ୍ରିୟାଯୋଗରେ ରତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଧର୍ମରତ ନରକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଅସୂୟା ଓ ଦୋଷାରୋପ କରନ୍ତି॥

Verse 24

व्रताचाराः प्रणश्यंति ज्ञानयज्ञादयस्तथा । उपद्रवा भविष्यंति ह्यधर्मस्य प्रवतनात् ॥ २४ ॥

ଅଧର୍ମର ପ୍ରଚାର ହେତୁ ବ୍ରତାଚାର ନଶିଯିବ; ଜ୍ଞାନଯଜ୍ଞ ଆଦି ମଧ୍ୟ କ୍ଷୀଣ ହେବ, ଏବଂ ଉପଦ୍ରବ ଓ ବିପତ୍ତି ଉଦ୍ଭବିତ ହେବ॥

Verse 25

असूयानिरताः सर्वे दंभाचारपरायणाः । प्रजाश्चाल्पायुषः सर्वा भविष्यंति कलौ युगे ॥ २५ ॥

କଳିଯୁଗରେ ସମସ୍ତେ ଅସୂୟାରେ ନିରତ ଓ ଦମ୍ଭାଚାରରେ ପରାୟଣ ହେବେ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଅଳ୍ପାୟୁ ହେବେ॥

Verse 26

नारद उवाच । युगधर्माः समाख्यातास्त्वया संक्षेपतो मुने । कलिं विस्तरतो ब्रूहि त्वं हि धर्मविदां वरः ॥ २६ ॥

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ମୁନିବର, ଆପଣ ଯୁଗଧର୍ମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଛନ୍ତି। ଏବେ କଳିଯୁଗକୁ ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ; ଆପଣ ଧର୍ମବିଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 27

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चमुनिसत्तम । किमाहाराः किमाचाराः भविष्यंति कलौ युगे ॥ २७ ॥

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, କଳିଯୁଗରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ କେମିତି ଆହାର କରିବେ ଏବଂ କେମିତି ଆଚରଣ ଅନୁସରିବେ?

Verse 28

सनक उवाच । श्रृणुष्व मुनिशार्दूल सर्वलोकोपकारक । कलिधर्मान्प्रवक्ष्यामि विस्तरेण यथातथम् ॥ २८ ॥

ସନକ କହିଲେ—ହେ ମୁନିଶାର୍ଦୂଳ, ସର୍ବଲୋକୋପକାରକ, ଶୁଣ। ମୁଁ କଳିଯୁଗର ଧର୍ମମାନଙ୍କୁ ଯଥାତଥ ଭାବେ ବିସ୍ତାରରେ କହିବି।

Verse 29

सर्वे धर्मा विनश्यंति कृष्णे कृष्णत्वमागते । तस्मात्कलिर्महाघोरः सर्वपातकसंकरः ॥ २९ ॥

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସ୍ୱଧାମକୁ ଗତ ହେଲେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ନଶିଯାଏ। ତେଣୁ କଳି ମହାଘୋର—ସର୍ବ ପାପର ସଂକର ଓ ଅସଙ୍ଗତିର କାରଣ।

Verse 30

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा धर्मपराङ्मुखाः । घोरे कलियुगे प्राप्ते द्विजा वेदपराङ्मुखाः ॥ ३० ॥

ଘୋର କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଧର୍ମରୁ ପରାଙ୍ମୁଖ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବେଦରୁ ମଧ୍ୟ ବିମୁଖ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 31

व्याजधर्मरताः सर्वे असूयानिरतास्तथा । वृथाहंकारदुष्टाश्च सत्यहीनाश्च पंडिताः ॥ ३१ ॥

ସମସ୍ତେ ଭଣ୍ଡ ଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ, ଦୋଷ ଖୋଜିବାରେ ନିମଗ୍ନ ରହନ୍ତି। ବ୍ୟର୍ଥ ଅହଂକାରେ ଦୁଷ୍ଟ ହୋଇ ‘ପଣ୍ଡିତ’ କୁହାଯାଇ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟହୀନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 32

अहमेवाधिक इति सर्वेऽपि विवदंति च । अधर्मलोलुपाः सर्वे तथा वैतंहिका नराः ॥ ३२ ॥

ସମସ୍ତେ “ମୁଁ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ” ବୋଲି କହି ବିବାଦ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅଧର୍ମରେ ଲୋଭୀ; ଏପରି ନରମାନେ କପଟ ଓ ପାଖଣ୍ଡୀ ମଧ୍ୟ।

Verse 33

अतः स्वल्पायुषः सर्वे भविष्यंति कलौ युगे । अल्पायुष्ट्वान्मनुष्याणां न विद्याग्रहणं द्विज ॥ ३३ ॥

ଏହିହେତୁ କଳିଯୁଗରେ ସମସ୍ତେ ସ୍ୱଳ୍ପାୟୁ ହେବେ। ହେ ଦ୍ୱିଜ! ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଅଳ୍ପାୟୁ ହେତୁ ପବିତ୍ର ବିଦ୍ୟାର ସମ୍ୟକ୍ ଗ୍ରହଣ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 34

विद्याग्रहणशून्यत्वादधर्मो वर्तते पुनः । युत्क्रमेण प्रजाः सर्वा म्रियंते पापतत्पराः ॥ ३४ ॥

ବିଦ୍ୟା ଗ୍ରହଣ ନ ଥିବାରୁ ଅଧର୍ମ ପୁନଃ ବଢ଼େ। ତାପରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ପାପରେ ତତ୍ପର ହୋଇ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

Verse 35

ब्राह्मणाद्यास्तथा वर्णाः संकीर्यंते परस्परम् । कामक्रोधपरा मूढा वृथासंतापपीडिताः ॥ ३५ ॥

ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଦି ବର୍ଣ୍ଣମାନେ ପରସ୍ପରେ ମିଶି ସଂକର ହୁଅନ୍ତି। କାମ-କ୍ରୋଧରେ ପରାୟଣ ମୂଢ଼ ଲୋକେ ବ୍ୟର୍ଥ ସନ୍ତାପରେ ପୀଡ଼ିତ ରହନ୍ତି।

Verse 36

शूद्रतुल्या भविष्यंति सर्वे वर्णा कलौ युगे । उत्तमा नीचतां यांति नीचाश्चोत्तमतां तथा ॥ ३६ ॥

କଳିଯୁଗରେ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ଶୂଦ୍ର-ତୁଲ୍ୟ ହେବେ; ଉତ୍ତମମାନେ ନୀଚତାକୁ ଯିବେ, ନୀଚମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚତାକୁ ଉଠିବେ।

Verse 37

राजनो द्रव्यनिरतास्तथा ह्यन्यायवर्त्तिनः । पीडयंति प्रजाश्चैव करैरत्यर्थयोजितैः ॥ ३७ ॥

ରାଜାମାନେ ଧନରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ ଅନ୍ୟାୟପଥେ ଚାଲିବେ ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ କର ଲଗାଇ ପ୍ରଜାକୁ ପୀଡ଼ା ଦେବେ।

Verse 38

शववाहाभविष्यंति शूद्राणां च द्विजातयः । धर्मस्त्रीष्वपि गच्छंति पतयो जारधर्मिणः ॥ ३८ ॥

ଆଗାମୀ କାଳରେ ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶବବାହକ ହେବେ; ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବ, ପତିମାନେ ଜାରଧର୍ମୀ ହେବେ।

Verse 39

द्विषंति पितरं पुत्रा भर्तारं च स्त्रियोऽखिलाः । परिस्त्रीनिरतः सर्वे परद्रव्यपरायणाः ॥ ३९ ॥

ପୁଅମାନେ ପିତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରିବେ, ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିବେ; ସମସ୍ତେ ପରସ୍ତ୍ରୀରେ ଆସକ୍ତ ଓ ପରଧନରେ ପରାୟଣ ହେବେ।

Verse 40

मत्स्यामिषेण जीवंति दुहंतश्चाप्यजीविकाम् । घोरे कलियुगे विप्र सर्वे पापरता जनाः ॥ ४० ॥

ହେ ବିପ୍ର! ଏହି ଘୋର କଳିଯୁଗରେ ଲୋକେ ମାଛ ଓ ମାଂସ ଦ୍ୱାରା ଜୀବିକା କରିବେ, ଦୁହି ମଧ୍ୟ ଜୀବିକା କରିବେ; ସମସ୍ତେ ପାପରେ ରତ ହେବେ।

Verse 41

सतामसूयानिरतां उपहासं प्रकुर्वते । सरित्तीरेषु कुद्दालैर्वापयिष्यंति चौषधीः ॥ ४१ ॥

ସେମାନେ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ଲିନ ହୋଇ ଉପହାସ କରିବେ; ନଦୀତଟରେ କୁଦାଳରେ ଖୋଦି ଔଷଧି ରୋପଣ କରିବେ।

Verse 42

पृथ्वी निष्फलतां याति बीजं पुष्पं विनश्यति । वेश्यालावंयशीलेषु स्पृहा कुर्वंति योषितः ॥ ४२ ॥

ପୃଥିବୀ ନିଷ୍ଫଳ ହେବ, ବୀଜ ଓ ପୁଷ୍ପ ନଶିବ; ନାରୀମାନେ ବେଶ୍ୟାମାନଙ୍କ ଲାବଣ୍ୟ ଓ ଶୈଳୀ ପ୍ରତି ସ୍ପୃହା କରିବେ।

Verse 43

धर्मविक्रयिणो विप्राः स्त्रियश्च भगविक्रयाः । वेदविक्रयकाश्चान्ये शूद्राचाररता द्विजाः ॥ ४३ ॥

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଧର୍ମ ବିକ୍ରୟକାରୀ ହେବେ; ନାରୀମାନେ ଦେହ ବିକ୍ରୟ କରିବେ; ଅନ୍ୟେ ବେଦ ବିକ୍ରୟ କରିବେ; ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶୂଦ୍ରାଚାରରେ ରତ ହେବେ।

Verse 44

साधूनां विधवानां च वित्तान्यपहरंति च । न व्रतानि चरिष्यन्ति ब्राह्मणा द्रव्यलोलुपाः ॥ ४४ ॥

ସେମାନେ ସାଧୁମାନଙ୍କ ଓ ବିଧବାମାନଙ୍କ ଧନ ମଧ୍ୟ ଅପହରଣ କରିବେ; ଧନଲୋଭୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବେ ନାହିଁ।

Verse 45

धर्माचारं परित्यज्य वृथावादैर्विषज्जिताः । द्विजाः कुर्वंति दंभार्थं पितृश्राद्धादिकाः क्रियाः ॥ ४५ ॥

ଧର୍ମାଚାର ତ୍ୟାଗ କରି ଅର୍ଥହୀନ କଥାରେ ଦୂଷିତ ହୋଇ, କିଛି ଦ୍ୱିଜ କେବଳ ଦମ୍ଭ ଓ ଦେଖାଦେଖି ପାଇଁ ପିତୃଶ୍ରାଦ୍ଧାଦି କ୍ରିୟା କରିବେ।

Verse 46

अपात्रेष्वेव दानानि प्रयच्छंति नराधमाः । दुग्धलोभनिमित्तेन गोषु प्रीतिं च कुर्वते ॥ ४६ ॥

ନରାଧମମାନେ ଅପାତ୍ରଙ୍କୁ ମାତ୍ର ଦାନ ଦିଅନ୍ତି; ଦୁଧର ଲୋଭରେ ଗୋମାତାଙ୍କୁ ପ୍ରୀତି ଦେଖାନ୍ତି।

Verse 47

न कुर्वंति तथा विप्राः स्नानशौचादिकाः क्रियाः । अपात्रेष्वेव दानानि प्रयच्छंति नराधमाः ॥ ४७ ॥

ଏମିତି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସ୍ନାନ-ଶୌଚ ଆଦି ବିହିତ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି ନାହିଁ; ନରାଧମମାନେ ଅପାତ୍ରଙ୍କୁ ମାତ୍ର ଦାନ ଦିଅନ୍ତି।

Verse 48

साधुनिंदापराश्चैव विप्रनिंदापरास्तथा । न कस्यापि मनो विप्र विष्णुभक्तिपरं भवेत् ॥ ४८ ॥

ହେ ବିପ୍ର! ଯେମାନେ ସାଧୁଙ୍କ ନିନ୍ଦାରେ ଲିପ୍ତ ଓ ଯେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନିନ୍ଦାରେ ତତ୍ପର—ସେମାନଙ୍କ କାହାର ମନ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ପ୍ରତି ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 49

यज्विनश्च द्विजानैव धनार्थराजकिंकराः । ताडयंति द्विजान्दुष्टाः कृष्णे कृष्णत्वमागते ॥ ४९ ॥

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ଶ୍ୟାମ ସ୍ୱରୂପରେ ଆସିଥିବାବେଳେ, ଧନଲୋଭୀ ରାଜକିଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଯଜ୍ଞକାରୀ ଓ ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପିଟନ୍ତି।

Verse 50

दानहीना नराः सर्वे घोरे कलियुगे मुने । प्रतिग्रहं प्रकुर्वंति पतितानामपि द्विजाः ॥ ५० ॥

ହେ ମୁନେ! ଘୋର କଳିଯୁଗରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦାନହୀନ ହୁଅନ୍ତି; ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟ ପତିତମାନଙ୍କଠାରୁ ସୁଦ୍ଧା ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।

Verse 51

कलेः प्रथमपादेऽपि विंनिंदंति हरिं नराः । युगान्ते च हरेर्नाम नैवकश्चिद्वदिष्यति ॥ ५१ ॥

କଳିଯୁଗର ପ୍ରଥମ ପାଦରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ହରିଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବେ; ଯୁଗାନ୍ତେ ହରିନାମ ମଧ୍ୟ କେହି ଉଚ୍ଚାରିବେ ନାହିଁ।

Verse 52

शूद्रस्त्रीसंगनिरता विधवासंगलोलुपाः । शूद्रान्नभोगनिरता भविष्यंति कलौ द्विजाः ॥ ५२ ॥

କଳିଯୁଗରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶୂଦ୍ରସ୍ତ୍ରୀସଙ୍ଗରେ ଆସକ୍ତ, ବିଧବାସଙ୍ଗରେ ଲୋଲୁପ, ଏବଂ ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କ ଠାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ଅନ୍ନଭୋଗରେ ନିରତ ହେବେ।

Verse 53

विहाय वेदसन्मार्गं कुपथाचारसंगताः । पाषंडाश्चभविशष्यंतिचतुराश्रमनिंदकाः ॥ ५३ ॥

ବେଦସନ୍ମାର୍ଗକୁ ତ୍ୟାଗ କରି କୁପଥାଚାରର ସଙ୍ଗରେ ପଡ଼ି ସେମାନେ ପାଷଣ୍ଡୀ ହେବେ ଏବଂ ଚତୁରାଶ୍ରମକୁ ନିନ୍ଦା କରିବେ।

Verse 54

न चद्विजा तिशुश्रूषां कुर्वंति चरणोद्भवाः । द्विजातिधर्मान्गृह्णन्ति पाखण्डलिङ्गिनोऽधमाः ॥ ५४ ॥

ଚରଣୋଦ୍ଭବମାନେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଶୁଶ୍ରୂଷା-ସେବା କରିବେ ନାହିଁ; ଏବଂ ପାଷଣ୍ଡଲିଙ୍ଗଧାରୀ ଅଧମମାନେ ଦ୍ୱିଜଧର୍ମକୁ ହଡ଼ପ କରିବେ।

Verse 55

काषायपरिवीताश्च जटिला भस्मधूलिताः । शूद्राधर्मान्प्रवक्ष्यंती कूटयुक्तपरायणाः ॥ ५५ ॥

କାଷାୟବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି, ଜଟାଧାରୀ ହୋଇ, ଭସ୍ମ-ଧୂଳିରେ ଲିପ୍ତ ସେମାନେ କୂଟଯୁକ୍ତିରେ ପରାୟଣ ହୋଇ ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମବାଦ ପ୍ରଚାର କରିବେ।

Verse 56

द्विजाःस्वाचारमुत्स्सृज्यचपरपाकान्नभोजिनः । भविष्यंतिदुरात्मानः शूद्राः प्रव्रजितास्तथा ॥ ५६ ॥

ନିଜ ନିୟତ ଆଚାର ତ୍ୟାଗ କରି ଦ୍ୱିଜମାନେ ପରେ ରାନ୍ଧିଥିବା ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରିବେ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି ହେବେ। ଏହିପରି ଶୂଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବ୍ରଜ୍ୟା—ସନ୍ନ୍ୟାସ ଜୀବନ ଗ୍ରହଣ କରିବେ।

Verse 57

उत्कोचजीविनस्तत्र भविष्यंति कलौ मुने । धर्मटीनास्तु पाषंडा कापाला भिक्षवोऽधमाः ॥ ५७ ॥

ହେ ମୁନେ! କଳିଯୁଗରେ ଘୁଷ ନେଇ ଜୀବିକା କରୁଥିବା ଲୋକ ହେବେ; ଧର୍ମର ଛଦ୍ମବେଶୀ ପାଷଣ୍ଡ—କପାଳଧାରୀ ଭିକ୍ଷୁକ ଓ ଅଧମ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ—ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଭବିବେ।

Verse 58

धर्मविध्वंसशीलानां द्विजानां द्विजसत्तम । शूद्रा धर्मान्प्रवक्ष्यंतिह्यधिरुह्योत्तमासनम् ॥ ५८ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯେତେବେଳେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଧର୍ମବିଧ୍ୱଂସରେ ଆସକ୍ତ ହେବେ, ସେତେବେଳେ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଉତ୍ତମ ଆସନରେ ଆରୋହଣ କରି ଧର୍ମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବେ।

Verse 59

एते चान्येच बहवो नग्नरक्तपटादिकाः । पाषंडाः प्रचारिष्यंति प्रायो वेदविदूषकाः ॥ ५९ ॥

ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ—ନଗ୍ନତା, ରକ୍ତବସ୍ତ୍ର ଆଦି ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରି—ପାଷଣ୍ଡ ଦଳ ଭାବେ ପ୍ରଚାରିତ ହେବେ; ଏବଂ ପ୍ରାୟଃ ବେଦକୁ ଦୂଷିତ ଓ ବିକୃତ କରିବେ।

Verse 60

गीतवादित्रकुशलाः क्षुद्रधर्मसमाश्रयाः । भविष्यंतिकलौ प्रायो धर्मविध्वंसका नराः ॥ ६० ॥

କଳିଯୁଗରେ ପ୍ରାୟଃ ଲୋକ ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟରେ କୁଶଳ ହେବେ, କିନ୍ତୁ କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ଉପରିପଟ ଧର୍ମର ଆଶ୍ରୟ ନେବେ; ଏହିପରି ସତ୍ୟଧର୍ମର ବିଧ୍ୱଂସକ ହେବେ।

Verse 61

अल्पद्रव्या वृथालिंगा वृथाहंकारदूषिताः । हर्तारं परवित्तानां भवितारो नराधमाः ॥ ६१ ॥

ଅଳ୍ପ ଧନବାନ, ବ୍ୟର୍ଥରେ ବାହ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଧାରଣକାରୀ ଏବଂ ଶୂନ୍ୟ ଅହଂକାରେ ଦୂଷିତ—ଏମିତି ନରାଧମ ଅନ୍ୟର ଧନ ହରଣ କରୁଥିବା ଚୋର ହୋଇଯାନ୍ତି।

Verse 62

प्रतिग्रहपरा नित्यं जगदुन्मार्गशीलिनः । आत्मस्तुतिपराः सर्वे परनिंदापरास्तथा ॥ ६२ ॥

ସେମାନେ ସଦା ପ୍ରତିଗ୍ରହରେ ଆସକ୍ତ, ଜଗତକୁ କୁପଥରେ ନେବା ସ୍ୱଭାବର; ସମସ୍ତେ ଆତ୍ମସ୍ତୁତିରେ ରତ ଏବଂ ସେହିପରି ପରନିନ୍ଦାରେ ମଧ୍ୟ ଆସକ୍ତ।

Verse 63

विश्वस्तघातिनः क्रूरा दयाधर्मविवर्जिताः । भविष्यंति नरा विप्र कलौ चाधर्मबांधवाः ॥ ६३ ॥

ହେ ବିପ୍ର! କଳିଯୁଗରେ ଲୋକେ ଭରସା କରିଥିବାଙ୍କୁ ଘାତ କରୁଥିବା, କ୍ରୂର, ଦୟା ଓ ଧର୍ମବିହୀନ ହେବେ; ଅଧର୍ମର ସହଚର ଓ ବାନ୍ଧବ ହୋଇଯିବେ।

Verse 64

परमायुश्च भविता तदा वर्षाणि षोडश । घोरे कलियुगे विप्र पंचवर्षा प्रसूयते ॥ ६४ ॥

ସେତେବେଳେ ସର୍ବାଧିକ ଆୟୁ କେବଳ ଷୋଳ ବର୍ଷ ହେବ। ହେ ବିପ୍ର! ଭୟଙ୍କର କଳିଯୁଗରେ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷର କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ପ୍ରସବ କରିବ।

Verse 65

सप्तवर्षाष्टवर्षाश्च युवानोऽतः परे जरा । स्वकर्मत्यागिनः सर्वे कृतघ्नाभिन्नवृत्तयः ॥ ६५ ॥

କେହି ସାତ କିମ୍ବା ଆଠ ବର୍ଷର, କେହି ଯୁବକ, ତା’ପରେ ହିଁ ଜରା। ସମସ୍ତେ ନିଜ ସ୍ୱକର୍ମ-ସ୍ୱଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରିବେ; କୃତଘ୍ନ ହେବେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆଚରଣ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଓ ଅସ୍ଥିର ହେବ।

Verse 66

याचकाश्चद्विजा नित्यं भविष्यंति कलौ युगे । परावमाननिरताः प्रहृष्टाः परवेश्मनि ॥ ६६ ॥

କଳିଯୁଗରେ ନିତ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାଚକ ହେବେ। ପରକୁ ଅପମାନ କରିବାରେ ରତ ହୋଇ, ପରର ଘରେ ହିଁ ହର୍ଷିତ ହେବେ॥

Verse 67

तत्रैव निंदानिरता वृथाविश्रंभिणो जनाः । निदां कुर्वंति सततं पितृमातृसुतेषु च ॥ ६७ ॥

ସେଠାରେ ଲୋକେ ନିନ୍ଦାରେ ଲୀନ ହେବେ ଓ ବିବେକ ବିନା ବ୍ୟର୍ଥ ଭରସା କରିବେ। ପିତା-ମାତା-ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସଦା ନିନ୍ଦା କରିବେ॥

Verse 68

वदंति वाचा धर्मांश्च चेतसा पापलोलुपाः । धनविद्यावयोमत्ताः सर्वदुःखपरायणाः ॥ ६८ ॥

ସେମାନେ ମୁଖେ ଧର୍ମ କଥା କହିବେ, କିନ୍ତୁ ମନରେ ପାପକୁ ଲୋଭ କରିବେ। ଧନ-ବିଦ୍ୟା-ଯୌବନର ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରେ ହିଁ ପରାୟଣ ହେବେ॥

Verse 69

व्याधितस्करदुर्भिक्षैः पीडिता अतिमांयिनः । प्रपुष्यंति वृथैवामी न विचार्य च दुष्कृतम् ॥ ६९ ॥

ରୋଗ, ଚୋର ଓ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ପୀଡିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅତିମୋହଗ୍ରସ୍ତ ଲୋକେ ବ୍ୟର୍ଥରେ ହିଁ ତଡ଼ପିବେ; ନିଜ ଦୁଷ୍କୃତକୁ ବିଚାରିବେ ନାହିଁ॥

Verse 70

धर्ममार्गप्रणेतारं तिरस्कुर्वंति पापिनः । धर्मकार्ये रतं चैव वृथाविश्रंभिणो जनाः ॥ ७० ॥

ପାପୀମାନେ ଧର୍ମମାର୍ଗ ପ୍ରଣେତାଙ୍କୁ ତିରସ୍କାର କରିବେ। ଏବଂ ବ୍ୟର୍ଥ ଭରସାକାରୀ ଲୋକେ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟରେ ରତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉପହାସ କରିବେ॥

Verse 71

भविष्यंति कलौ प्राप्ते राजानो म्लेच्छजातयः । शूद्रा भैक्ष्यरताश्चैव तेषां शुश्रूषणे द्विजाः ॥ ७१ ॥

କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ ମ୍ଲେଚ୍ଛଜାତିର ରାଜାମାନେ ଉଦ୍ଭବିବେ। ଶୂଦ୍ରମାନେ ଭିକ୍ଷାବୃତ୍ତିରେ ରତ ହେବେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ତାଙ୍କ ସେବା କରିବେ।

Verse 72

न शिष्यो न गुरुः कश्चिन्न पुत्रो न पिता तथा । न भार्या न पतिश्चैव भवितारोऽत्र संकरे ॥ ७२ ॥

ଏହି ସଂକର ଓ ଅବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସତ୍ୟ ଶିଷ୍ୟ ନ ରହିବ, ଗୁରୁ ମଧ୍ୟ ନ ରହିବ। ପୁତ୍ର-ପିତା, ପତ୍ନୀ-ପତି ସମ୍ବନ୍ଧ ମଧ୍ୟ ଯଥାର୍ଥ ରହିବ ନାହିଁ।

Verse 73

कलौ गते भविष्यंति धनाढ्या अपि याचकाः । रस विक्रयिणश्चापि भविष्यंति द्विजातयः ॥ ७३ ॥

କଳିଯୁଗ ଆଗେଇଲେ ଧନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାଚକ ହେବେ। ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟ ରସ-ଭୋଗର ବିକ୍ରେତା ହେବେ।

Verse 74

धर्मकंचुकसंवीता मुनिवेषधरा द्विजाः । अपण्यविक्रयरता अगम्यागामिनस्तथा ॥ ७४ ॥

ଧର୍ମର କଞ୍ଚୁକ ଢାଙ୍କି, ମୁନିବେଷ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନେ—ଅପଣ୍ୟ ବସ୍ତୁର କ୍ରୟ-ବିକ୍ରୟରେ ରତ ହେବେ ଏବଂ ଅଗମ୍ୟ ନାରୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବେ।

Verse 75

वेदनिंदापराश्चैव धर्मशास्त्रविनिंदुकाः । शूद्रवृत्त्यैव जीवंति नरकार्हा द्विजा मुने ॥ ७५ ॥

ହେ ମୁନେ! ଯେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବେଦନିନ୍ଦାରେ ଲିପ୍ତ ଓ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି—ଏବଂ କେବଳ ଶୂଦ୍ରବୃତ୍ତିରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ନରକାର୍ହ।

Verse 76

अनावृष्टभयं प्राप्ता गगनासक्तदृष्टयः । भविष्यंति कलौ मर्त्यासर्वे क्षुद्भयकातराः ॥ ७६ ॥

କଳିଯୁଗରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅନାବୃଷ୍ଟି ଭୟରେ ଗ୍ରସ୍ତ ହେବେ, ସେମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆକାଶ ଉପରେ ନିବଦ୍ଧ ରହିବ ଏବଂ ସମସ୍ତେ କ୍ଷୁଧା ଭୟରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହେବେ।

Verse 77

कंदपर्णफलाहारास्तापंसा इव मानवाः । आत्मानं तारयिष्यंति अनावृष्ट्यातिदुखिताः ॥ ७७ ॥

ଅନାବୃଷ୍ଟି ଯୋଗୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ପରି କନ୍ଦମୂଳ, ପତ୍ର ଓ ଫଳ ଆହାର କରି ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ।

Verse 78

कामार्ता ह्रस्वदेहाश्च लुब्धा श्चाधर्मतत्पराः । कलौ सर्वे भविष्यंति स्वल्पभाग्या बहुप्रजाः ॥ ७८ ॥

କଳିଯୁଗରେ ସମସ୍ତେ କାମାର୍ତ୍ତ, ଛୋଟ ଶରୀର ବିଶିଷ୍ଟ, ଲୋଭୀ ଏବଂ ଅଧର୍ମ ପରାୟଣ ହେବେ; ସେମାନେ ଅଳ୍ପ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବହୁ ସନ୍ତାନଯୁକ୍ତ ହେବେ।

Verse 79

स्त्रियः स्वपोषणपरा वेश्या लावण्यशीलिकाः । पतिवाक्यमनादृत्य सदान्यगृहतत्पराः ॥ ७९ ॥

ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିଜ ପୋଷଣରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହିବେ, ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ପରି ଶୃଙ୍ଗାରପ୍ରିୟ ହେବେ; ପତିଙ୍କ ବାକ୍ୟକୁ ଅନାଦର କରି ସର୍ବଦା ଅନ୍ୟ ଗୃହରେ ଆସକ୍ତ ରହିବେ।

Verse 80

दुःशीला दुष्टशीलेषु करिष्यिंति सदा स्पृहाम् । असद्वृत्ता भविष्यंति पुरुषेषु कुलांगनाः ॥ ८० ॥

କୁଳୀନ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ରର ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା କରିବେ ଏବଂ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ଅନୁଚିତ ହେବ।

Verse 81

चौरादिभयभीताश्च काष्टयंत्राणि कुर्वते । दुर्भिक्षकरपीडाभिरतीवोपद्रुता जनाः ॥ ८१ ॥

ଚୋରାଦି ଭୟରେ ଭୀତ ଲୋକେ ରକ୍ଷା ପାଇଁ କାଠର ଯନ୍ତ୍ର ତିଆରି କରନ୍ତି। ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଓ କରପୀଡାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡିତ ପ୍ରଜା ଭାରି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ନ୍ତି॥

Verse 82

गोधूमान्नयवान्नाढ्ये देशे यास्यंति दुःखिताः । निधाय हृद्यकर्मणि प्रेरयंति वचः शुभम् ॥ ८२ ॥

ଦୁଃଖିତ ଲୋକେ ଗୋଧୂମ-ଅନ୍ନ ଓ ଯବ-ଅନ୍ନରେ ସମୃଦ୍ଧ ଦେଶକୁ ଯାଆନ୍ତି। ହୃଦୟକୁ ହିତକର କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିବେଶ କରି ସେମାନେ ଶୁଭ ଓ ପ୍ରେରଣାଦାୟକ ବଚନ କହନ୍ତି॥

Verse 83

स्वकार्यसिद्धिपर्यंतं बंधुतां कुर्वते जनाः । भिक्षवश्चाव मित्रादिस्नेहसंबंधयंत्रिताः ॥ ८३ ॥

ଲୋକେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର ବନ୍ଧୁତ୍ୱ କରନ୍ତି। ଭିକ୍ଷୁମାନେ ମଧ୍ୟ ମିତ୍ରତା ଆଦି ସ୍ନେହ-ସମ୍ବନ୍ଧର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ବନ୍ଧିତ ହୋଇପଡ଼ନ୍ତି॥

Verse 84

अन्नोपाधिनिमित्तेन शिष्यान्गृह्णंति भिक्षवः ॥ ८४ ॥

ଅନ୍ନକୁ ଉପାଧି କରି ଭିକ୍ଷୁମାନେ ଶିଷ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି॥

Verse 85

उभाभ्यामथ पाणिभ्यां शिरःकंडूयनं स्त्रियः । कुर्वंत्यो गुरुभर्तॄणामाज्ञामुल्लंघयंति च ॥ ८५ ॥

ଦୁଇ ହାତରେ ମୁଣ୍ଡ କୁଣ୍ଡୁଆଇଥିବା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁଜନ ଓ ପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରନ୍ତି॥

Verse 86

पाषंडालापनिरताः पाषंडजनसंगिनः । यदा द्विजा भविष्यंति तदा वृद्धिं कलिर्व्रजेत् ॥ ८६ ॥

ଯେତେବେଳେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପାଷଣ୍ଡମାନଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ ପାଷଣ୍ଡଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଧରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ କଳିଯୁଗ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ।

Verse 87

यदा प्रजा न यक्ष्यंति न होष्यंति द्विजातयः । तदैव तु कलेर्वृद्धिरनुमेया विचक्षणैः ॥ ८७ ॥

ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଜା ଯଜ୍ଞ କରିବେ ନାହିଁ ଏବଂ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ବିଚକ୍ଷଣମାନେ ଜାଣିବେ—କଳିର ବୃଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚିତ।

Verse 88

अधर्मवृद्धिर्भविता बासमृत्युरपि द्विजा । सर्वधर्मेषु नष्टेषु याति निःश्रीकतां जगत् ॥ ८८ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଅଧର୍ମ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ ଏବଂ ଅକାଳମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ଘଟିବ; ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ଜଗତ ଶ୍ରୀ-ମଙ୍ଗଳହୀନ ହୋଇଯାଏ।

Verse 89

एवं कलेः स्वरूपं ते कथितं विप्रसत्तम । हरिभक्तिपरानेष न कलिर्बाधते क्वचित् ॥ ८९ ॥

ହେ ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଭଳି ଭାବେ ତୁମକୁ କଳିର ସ୍ୱରୂପ କୁହାଗଲା; କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ହରିଭକ୍ତିରେ ପରାୟଣ, ସେମାନଙ୍କୁ କଳି କେବେ ବାଧା ଦେଉନାହିଁ।

Verse 90

ततः परं कृतयुगे त्रेतायुगे त्रेतायां ध्यानमेव च । द्वापरे यज्ञमेवाहुर्दानमेकं कलौ युगे ॥ ९० ॥

ତାପରେ କୁହାଯାଏ—କୃତଯୁଗରେ ଧ୍ୟାନ ହିଁ ପ୍ରଧାନ, ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନ ହିଁ; ଦ୍ୱାପରରେ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରମୁଖ, ଏବଂ କଳିଯୁଗରେ ଦାନ ହିଁ ମୁଖ୍ୟ ଧର୍ମସାଧନ।

Verse 91

यत्कृते दशभिर्वर्षैस्त्रेतायां शरदा च यत् । द्वापरे यञ्च मासेन ह्यहोरात्रेण तत्कलौ ॥ ९१ ॥

କୃତଯୁଗରେ ଦଶ ବର୍ଷର ସାଧନାରେ, ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଏକ ଶରଦୃତୁରେ, ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ଏକ ମାସରେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ—ସେଇ ଫଳ କଳିଯୁଗରେ ଏକ ଅହୋରାତ୍ରରେ ମିଳିଯାଏ।

Verse 92

ध्यायन्कृते जयन्यज्ञैस्त्रेतायां द्वापरेऽर्चयन् । यदाप्नोति तदाप्नोति कलौ संकीर्त्य केशवम् ॥ ९२ ॥

କୃତଯୁଗରେ ଧ୍ୟାନରେ, ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଜୟଯଜ୍ଞରେ, ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ଅର୍ଚ୍ଚନାରେ ଯେ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ—କଳିଯୁଗରେ କେବଳ କେଶବଙ୍କ ସଂକୀର୍ତ୍ତନରେ ସେଇ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ।

Verse 93

अहोरात्रं हरेर्नाम कीर्तयंति च ये नराः । कुर्वंति हरिपूजां वा न कलिर्बाधते च तान् ॥ ९३ ॥

ଯେ ଲୋକମାନେ ଅହୋରାତ୍ର ହରିନାମ କୀର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ହରିପୂଜା କରନ୍ତି—ତାଙ୍କୁ କଳି ବାଧେ ନାହିଁ।

Verse 94

नमो नारायणायेति कीर्तयंति च ये नराः । निष्कामा वा सकामा वा न कलिर्बाधते च तान् ॥ ९४ ॥

ଯେମାନେ “ନମୋ ନାରାୟଣାୟ” ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି—ନିଷ୍କାମ ହେଉନ୍ତୁ କି ସକାମ—ତାଙ୍କୁ କଳି ବାଧେ ନାହିଁ।

Verse 95

हरिनामपरा ये तु घोरे कलियुगे द्विज । त एव कृतकृत्याश्च न कलिर्बाधते हि तान् ॥ ९५ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜ! ଏହି ଘୋର କଳିଯୁଗରେ ଯେମାନେ ହରିନାମରେ ପରାୟଣ—ସେମାନେ ହିଁ କୃତକୃତ୍ୟ; ତାଙ୍କୁ କଳି ବାଧେ ନାହିଁ।

Verse 96

हरिपूजापरा ये च हरिनामपरायणाः । त एव शिवतुल्याश्च नात्र कार्या विचारणा ॥ ९६ ॥

ଯେମାନେ ହରିପୂଜାରେ ପରାୟଣ ଏବଂ ହରିନାମଜପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିବିଷ୍ଟ, ସେମାନେ ଶିବତୁଲ୍ୟ—ଏଥିରେ ଆଉ ବିଚାର ଦରକାର ନାହିଁ।

Verse 97

समस्तजगदाधारं परमार्थस्वरुपिणम् । घोरे कलियुगे प्राप्ते विष्णुं ध्यायन्न सीदति ॥ ९७ ॥

ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଧାର ଏବଂ ପରମାର୍ଥସ୍ୱରୂପ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଘୋର କଳିଯୁଗରେ ଯେ ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେ ଦୁଃଖରେ ପତିତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 98

अहो अति सुभाग्यास्ते सकृद्वै केशवार्चकाः । घोरें कलियुगे प्राप्ते सर्वधर्मविवर्जिते ॥ ९८ ॥

ଆହା! କେଶବଙ୍କୁ ଏକଥର ମାତ୍ର ଅର୍ଚ୍ଚନା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳୀ—ବିଶେଷକରି ସମସ୍ତ ଧର୍ମାଚରଣ ତ୍ୟାଗିତ ଏହି ଘୋର କଳିଯୁଗରେ।

Verse 99

न्यूनातिरिक्तदोषाणां कलौ वेदोक्तकर्मणाम् । हरिस्मरणमेवात्र संपूर्णत्वविधायकम् ॥ ९९ ॥

କଳିଯୁଗରେ ବେଦୋକ୍ତ କର୍ମଗୁଡ଼ିକ ନ୍ୟୂନତା ଓ ଅତିରିକ୍ତତାର ଦୋଷରେ ଦୂଷିତ ହୁଏ; ଏଠାରେ ହରିସ୍ମରଣ ମାତ୍ର ତାହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଫଳଦାୟକ କରେ।

Verse 100

हरे केशव गोविंद वासुदेव जगन्मय । इतीरयंति ये नित्यं नहि तान्बाधते कलिः ॥ १०० ॥

ଯେମାନେ ନିତ୍ୟ ‘ହରେ, କେଶବ, ଗୋବିନ୍ଦ, ବାସୁଦେବ, ଜଗନ୍ମୟ’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ କଳି ବାଧା ଦେଇପାରେ ନାହିଁ।

Verse 101

शिव शंकर रुद्रेश नीलकंठ त्रिलोचन । इति जल्पंति ये वापि कलिस्तान्नापि बाधते ॥ १ ॥

ଯେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ “ଶିବ, ଶଙ୍କର, ରୁଦ୍ରେଶ, ନୀଳକଣ୍ଠ, ତ୍ରିଲୋଚନ” ଇତି ଜପ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ କଳି ଓ କଳିଦୋଷ କେବେ ବି ବାଧେ ନାହିଁ।

Verse 102

महादेव विरूपाक्ष गंगाधर मृडाव्यय । इत्थं वदंति ये विप्र ते कृतार्था न संशयः ॥ २ ॥

ହେ ବିପ୍ର! ଯେମାନେ “ମହାଦେବ, ବିରୂପାକ୍ଷ, ଗଙ୍ଗାଧର, ମୃଡ, ଅବ୍ୟୟ” ଇତି ଏଭଳି କହି ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ କୃତାର୍ଥ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 103

जनार्दन जगन्नात पीतांबरधराच्युत । इति वाप्युञ्चरंतीह न च तेषां कलेर्भयम् ॥ ३ ॥

ଏଠାରେ ଯେମାନେ “ଜନାର୍ଦନ, ଜଗନ୍ନାଥ, ପୀତାମ୍ବରଧର ଅଚ୍ୟୁତ” ଇତି ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ କଳିର ଭୟ ନାହିଁ।

Verse 104

संसारे सुलभाः पुंसां पुत्रदारधनादयः । घोरे कलियुगे विप्र हरिभक्तस्तु दुर्लभा ॥ ४ ॥

ସଂସାରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ପୁତ୍ର, ଦାରା, ଧନ ଆଦି ସହଜରେ ମିଳେ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଘୋର କଳିଯୁଗରେ, ହେ ବିପ୍ର, ହରିଭକ୍ତ ନିଶ୍ଚୟ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 105

कर्मश्रद्धाविहीना ये पाषंडा वेदनिंदकाः । अधर्मनिरता नैव नरकार्हा हरिस्मृतेः ॥ ५ ॥

କର୍ମରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାହୀନ ପାଷଣ୍ଡ, ବେଦନିନ୍ଦକ ଓ ଅଧର୍ମନିରତ ଯେମାନେ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ହରିସ୍ମୃତିରେ ନରକାର୍ହ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ (ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି)।

Verse 106

वेदमार्गबहिष्टानां जनानां पापकर्मणाम् । मनः शुद्धिविहीनानां हरिनाम्नैव निष्कृतिः ॥ ६ ॥

ଯେମାନେ ବେଦମାର୍ଗରୁ ବାହାରେ, ପାପକର୍ମରେ ରତ ଏବଂ ମନଃଶୁଦ୍ଧିହୀନ—ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କେବଳ ହରିନାମରେ ହୁଏ।

Verse 107

दैवाधीनं जगत्सर्वमिदं स्थावरजंगमम् । यथाप्रेरितमेतेन तथैव कुरुतें द्विज ॥ ७ ॥

ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ—ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ—ଦୈବାଧୀନ। ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସେ ଯେପରି ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତି ସେପରି ଜୀବମାନେ କର୍ମ କରନ୍ତି।

Verse 108

शक्तितः सर्वकर्माणि वेदोक्तानि विधाय च । समर्पयेन्महाविष्णौ नारायणपरायणः ॥ ८ ॥

ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ବେଦୋକ୍ତ ସମସ୍ତ କର୍ମ କରି, ନାରାୟଣପରାୟଣ ଭକ୍ତ ସେସବୁ ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରୁ।

Verse 109

समर्पितानि कर्माणि महविष्णौ परात्मनि । संपूर्णतां प्रयांत्येव हरिस्मरणमात्रतः ॥ ९ ॥

ପରମାତ୍ମା ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ କର୍ମଗୁଡ଼ିକ, କେବଳ ହରିସ୍ମରଣମାତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 110

हरिभक्तिरतानां च पापबंधो न जायते । अतोऽतिदुर्लभा लोके हरिभक्तिर्दुरात्मनाम् ॥ १० ॥

ହରିଭକ୍ତିରେ ରତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ପାପବନ୍ଧନ ଜନ୍ମେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଏହି ଲୋକରେ ଦୁରାତ୍ମାମାନଙ୍କୁ ହରିଭକ୍ତି ଅତି ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 111

अहो हरिपरा ये तु कलौ घोरे भयंकरे । ते सुभाग्या महात्मानः सत्संगर हिता अपि ॥ ११ ॥

ଆହୋ! ଭୟଙ୍କର କଳିଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ଯେ ହରି-ପରାୟଣ, ସେମାନେ ସତ୍ୟେ ସୁଭାଗ୍ୟବାନ ମହାତ୍ମା; ସତ୍ସଙ୍ଗରୁ ମଧ୍ୟ ହିତ ପାଆନ୍ତି।

Verse 112

हरिस्मरणनिष्टानां शिवनामरतात्मनाम् । सत्यं समस्तकर्माणि यांति संपूर्णतां द्विज ॥ १२ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜ! ଯେମାନେ ହରି-ସ୍ମରଣରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ଆତ୍ମା ଶିବନାମରେ ରମେ, ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କର୍ମ ସତ୍ୟେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତାକୁ ପହଞ୍ଚେ।

Verse 113

अहो भाग्यमहो भाग्यं हरिनाम रतात्मनाम् । त्रिदर्शेरपि ते पूज्याः किमन्यैर्बहुभाषितैः ॥ १३ ॥

ଆହୋ! କେତେ ଭାଗ୍ୟ—କେତେ ଅପୂର୍ବ ଭାଗ୍ୟ—ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟ ହରିନାମରେ ରମେ। ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ଆଉ କ’ଣ ଅଧିକ କହିବି?

Verse 114

तस्मात्समस्तलोकानां हितमेव मयोच्यते । हरिनामपरान्मर्त्यान्न कलिर्बाधर्तक्वचित् ॥ १४ ॥

ଏହିହେତୁ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ହିତକଥା କହୁଛି: ହରିନାମରେ ପରାୟଣ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କୁ କଳି କେବେ ବି ବାଧା ଦେଇପାରେ ନାହିଁ।

Verse 115

हरेर्नामैव नामैव नामैव मम जीवनम् । कलौ नास्त्येव नास्त्येव गतिरन्यथा ॥ १५ ॥

ହରିଙ୍କ ନାମ ହିଁ—ନାମ ହିଁ—ନାମ ହିଁ ମୋର ଜୀବନ। କଳିଯୁଗରେ ସତ୍ୟେ ଅନ୍ୟ ଗତି ନାହିଁ, ଅନ୍ୟ ଗତି ନାହିଁ।

Verse 116

सूत उवाच । एवं स नारदो विप्राः सनकेन प्रबोधितः । परां निर्वृत्तिमापन्नः पुनरेतदुवाच ह ॥ १६ ॥

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ସନକଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ପ୍ରବୋଧିତ ନାରଦ ପରମ ନିର୍ବୃତି (ବୈରାଗ୍ୟ-ଶାନ୍ତି) ପାଇ ପୁଣି ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 117

नारद उवाच । भगवन्सर्वशास्त्रज्ञ स्वयातिकरुणात्मना । प्रकाशितं जगज्ज्योतिः परं ब्रह्म सनातनम् ॥ १७ ॥

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ଭଗବନ୍, ସର୍ବଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ! ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱୟଂ ପରମ କରୁଣାମୟ ସ୍ୱଭାବରେ ଆପଣ ଜଗତର ଜ୍ୟୋତି—ସନାତନ ପରବ୍ରହ୍ମ—ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

Verse 118

एतदेव परं पुण्यमेतदेव परं तपः । यः स्मरेत्पुंडरीकाक्षं सर्वपापविनाशनम् ॥ १८ ॥

ଏହିଏ ପରମ ପୁଣ୍ୟ, ଏହିଏ ପରମ ତପ—ଯେ ସର୍ବପାପବିନାଶକ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ (କମଳନୟନ ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ।

Verse 119

ब्रह्मन्नानाजगञ्चैतदेकचित्संप्रकाशितम् । त्वयोक्तं तत्प्रतीयेऽहं कथं दृष्टांतमंतरा ॥ १९ ॥

ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍! ଆପଣ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ନାନାରୂପ ଜଗତ ଏକ ଚିତ୍‌ ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ପ୍ରକାଶିତ। ମୁଁ ତାହା ମାନୁଛି; କିନ୍ତୁ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ବିନା କିପରି ବୁଝିବି?

Verse 120

तस्माद्येन यथा ब्रह्म प्रतीतं बोधितेन तु । तदाख्याहि यथा चित्तं सीदत्स्थितिमवाप्नुयात् ॥ २० ॥

ଏହେତୁ, ପ୍ରବୋଧିତ ଗୁରୁ ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରତୀତ କରାଇଛନ୍ତି, ସେପରି ଆପଣ କହନ୍ତୁ—ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୋର ଏବେ ଡୁବୁଥିବା ଚିତ୍ତ ସ୍ଥିତି ଓ ଶାନ୍ତି ପାଇବ।

Verse 121

एतच्छ्रुत्वा वचो विप्रा नारदस्य महात्मनः । सनकः प्रत्युवाचेदं स्मरन्नारायणं परम् ॥ २१ ॥

ମହାତ୍ମା ନାରଦଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି, ବିପ୍ର ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସନକ ପରମ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଏପରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 122

सनक उवाच । ब्रह्मन्नहं ध्यानपरो भवेयं सनंदनं पृच्छ यथाभिलाषम् । वेदांतशास्त्रे कुशलस्तवायं निवर्तयेद्वा परमार्यवंद्यः ॥ २२ ॥

ସନକ କହିଲେ— ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ମୁଁ ଧ୍ୟାନରେ ନିମଗ୍ନ ରହିବି। ତୁମ ଇଚ୍ଛାମତେ ସନନ୍ଦନଙ୍କୁ ପଚାର; ସେ ବେଦାନ୍ତଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁଶଳ ଏବଂ ପରମାର୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦ୍ୟ, ତୁମ ସନ୍ଦେହ ନିବାରିବେ।

Verse 123

इतीरितं समाकर्ण्य सनकस्य स नारदः । सनंदनं मोक्षधर्मान्प्रष्टुं समुपचक्रमे ॥ २३ ॥

ସନକଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁନି ନାରଦ ମୋକ୍ଷଧର୍ମର ତତ୍ତ୍ୱ ପଚାରିବାକୁ ସନନ୍ଦନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।