
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଧର୍ମରାଜ ରାଜାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ବଢୁଥିବା ଫଳଦାୟକ ଧର୍ମକର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ କହିଛନ୍ତି। ଶିବ କିମ୍ବା ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ, ମାଟିର ଛୋଟ ଦେଉଳ ମଧ୍ୟ, ଅନେକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଲୋକବାସ ଦେଇ ପରେ ବ୍ରହ୍ମପୁର, ସ୍ୱର୍ଗ ଆଦିରେ ଉନ୍ନତି କରାଇ ଶେଷରେ ଯୋଗଜନ୍ମ ଓ ମୋକ୍ଷକୁ ନେଇଯାଏ। କାଠ, ଇଟ, ପଥର, ସ୍ଫଟିକ, ତାମ୍ର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଦି ସାମଗ୍ରୀଭେଦରେ ଏବଂ ପରିଷ୍କାର, ଲେପନ, ଜଳଛିଟା, ସଜାଣ, ରକ୍ଷା-ରଖରଖା ସେବାରେ ପୁଣ୍ୟ ବହୁଗୁଣ ହୁଏ। ପୋଖରୀ, ଜଳାଶୟ, କୂଆ, ଟାଙ୍କି, ନାଳା/କ୍ୟାନାଲ, ଗ୍ରାମ, ଆଶ୍ରମ, ଉପବନ ଭଳି ଲୋକହିତ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଉପକାର ଅନୁସାରେ ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧ କରାଯାଇଛି; ଯଥାଶକ୍ତି ଦାନ କଲେ ଗରିବ-ଧନୀ ସମାନ ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ତୁଳସୀ ରୋପଣ-ସେଚନ, ପତ୍ରଦାନ, ଶାଳଗ୍ରାମାର୍ପଣ ଓ ଊର୍ଧ୍ୱପୁଣ୍ଡ୍ର ଧାରଣ ମହାପାପ ନାଶ କରି ନାରାୟଣଧାମରେ ଦୀର୍ଘବାସ ଦେଉଛି। ଦୁଧ, ଘିଅ, ପଞ୍ଚାମୃତ, ନଡ଼ିଆ ପାଣି, ଖଣ୍ଡସାର ରସ, ଛାଣା ପାଣି, ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ଅଭିଷେକ; ଏକାଦଶୀ, ଦ୍ୱାଦଶୀ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଗ୍ରହଣ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ନକ୍ଷତ୍ର-ଯୋଗରେ ବିଶେଷ ଫଳ କୁହାଯାଇଛି। ଦାନଧର୍ମରେ ଅନ୍ନ-ଜଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗୋଦାନ ଓ ବିଦ୍ୟାଦାନ ମୋକ୍ଷଦାୟକ; ରତ୍ନ-ବାହନ ଦାନରେ ଭିନ୍ନ ଲୋକଫଳ। ସଙ୍ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ଘଣ୍ଟା, ଶଙ୍ଖ, ଦୀପ ଆଦି ମନ୍ଦିରସେବାକୁ ମୋକ୍ଷମୁଖୀ ସେବା କୁହାଯାଇଛି। ଶେଷରେ ଧର୍ମ, କର୍ମ, ସାଧନ ଓ ଫଳ—ସବୁ ବିଷ୍ଣୁମୟ ବୋଲି ନିଷ୍କର୍ଷ।
Verse 1
धर्मराज उवाच । देवतायतनं यस्तु कुरुते कारयत्यपि । शिवस्यापि हरेर्वापि तस्य पुण्यफलं शृणु 1. ॥ १ ॥
ଧର୍ମରାଜ କହିଲେ—ଯେ କେହି ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରେ କିମ୍ବା କରାଏ, ସେ ଶିବଙ୍କର ହେଉ କି ହରି (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କର, ତାହାର ପୁଣ୍ୟଫଳ ଏବେ ଶୁଣ।
Verse 2
मातृतः पितृतश्चैव लक्षकोटिकुलान्वितः । कल्पत्रयं विष्णुपदे तिष्ठत्येव न संशयः ॥ २ ॥
ମାତୃପକ୍ଷ ଓ ପିତୃପକ୍ଷର ଲକ୍ଷ-କୋଟି କୁଳସହିତ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତିନି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁପଦ (ପରମଧାମ)ରେ ବସେ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 3
मृदैव कुरुते यस्तु देवतायतनं नरः । यावत्पुण्यं भवेत्तस्य तन्मे निगदतः शृणु ॥ ३ ॥
ଯେ ମନୁଷ୍ୟ କେବଳ ମାଟିରେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ଆୟତନ (ମନ୍ଦିର) ନିର୍ମାଣ କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ଯେତେ ହୁଏ, ମୋ କଥାରୁ ଶୁଣ।
Verse 4
दिव्यदेहधरो भूत्वा विमानवरमास्थितः । कल्पत्रयं विष्णुपदे तिष्ठत्येव न संशयः ॥ ४ ॥
ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଆସୀନ ହୋଇ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତିନି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁପଦରେ ରହେ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 5
मृदैव कुरुते यस्तु देवतायतनं नरः । यावत्पुण्यं भवेत्तस्य तन्मे निगदतः शृणु ॥ ५ ॥
ଯେ ମନୁଷ୍ୟ କେବଳ ମାଟିରେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ଆୟତନ (ମନ୍ଦିର) ତିଆରି କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ଯେତେ, ମୋ ମୁଖରୁ ଶୁଣ।
Verse 6
दिव्यदेहधरो भूत्वा विमानवरमास्थितः । कल्पत्रयं विष्णुपदे स्थित्वा ब्रह्मपुरं व्रजेत् ॥ ६ ॥
ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଆସୀନ ହୋଇ, ତିନି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁପଦରେ ସ୍ଥିତ ରହି, ପରେ ବ୍ରହ୍ମପୁର (ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନଗର)କୁ ଯାଏ।
Verse 7
कल्पद्वयं स्थितस्तत्र पुनः कल्पं वसेद्दिवि । ततस्तु योगिनामेव कुले जातो दयान्वितः ॥ ७ ॥
ସେଠାରେ ଦୁଇ କଳ୍ପ ରହି, ପୁଣି ଆଉ ଗୋଟିଏ କଳ୍ପ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଲେ। ତାପରେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ କୁଳରେ ଦୟାସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
Verse 8
वैष्णवं योगमास्थाय मुक्तिं व्रजति शाश्वतीम् । दारुभिः कुरुते यस्तु तस्य स्याद् द्विगुणं फलम् ॥ ८ ॥
ଯେ ବୈଷ୍ଣବ ଯୋଗକୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ, ସେ ଶାଶ୍ୱତ ମୁକ୍ତିକୁ ପାଏ। ଯେ ପବିତ୍ର ଦାରୁ (କାଠ) ଦ୍ୱାରା ଏହା କରେ, ତାହାର ଫଳ ଦ୍ୱିଗୁଣ ହୁଏ।
Verse 9
त्रिगुणं चेष्टकाभिस्तु शिलाभिस्तच्चतुर्गुणम् । स्फाटिकाभिः शिलाभिस्तु ज्ञेयं दशगुणोत्तरम् ॥ ९ ॥
ଇଟାରେ କଲେ ଫଳ ତ୍ରିଗୁଣ, ଶିଳାପଟ୍ଟରେ କଲେ ଚତୁର୍ଗୁଣ ହୁଏ। ସ୍ଫଟିକ ଶିଳାରେ କଲେ ଦଶଗୁଣ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ ବୋଲି ଜାଣ।
Verse 10
ताम्रीभिस्तच्छतगुणं हेम्ना कोटिगुणं भवेत् । देवालयं तडागं वा ग्रामं वा पालयेत्तु यः ॥ १० ॥
ତାମ୍ରରେ କଲେ ପୁଣ୍ୟ ଶତଗୁଣ, ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ କଲେ କୋଟିଗୁଣ ହୁଏ। ଯେ ଦେବାଳୟ, ତଡାଗ (ପୋଖରୀ) କିମ୍ବା ଗ୍ରାମକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ବହୁଗୁଣ ଫଳ ପାଏ।
Verse 11
कर्तुःशतगुणं तस्य पुण्यं भवति भूपते । देवालयस्य शुश्रूषां लेपसेचनमण्डनैः ॥ ११ ॥
ହେ ଭୂପତେ! ଲେପନ, ସେଚନ (ଜଳ ଛିଟା) ଓ ମଣ୍ଡନ ଦ୍ୱାରା ଯେ ଦେବାଳୟର ଶୁଶ୍ରୂଷା କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ସାଧାରଣ କର୍ତ୍ତାଠାରୁ ଶତଗୁଣ ହୁଏ।
Verse 12
कुर्याद्यत्सततं भक्त्या तस्य पुण्यमनन्तकम् । वेतनाद्विष्टितो वापि पुण्यकर्मप्रवर्त्तिताः ॥ १२ ॥
ମନୁଷ୍ୟ ଯାହା କିଛି ଭକ୍ତିରେ ସତତ କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ଅନନ୍ତ ହୁଏ। ବେତନ ପାଇଁ କିମ୍ବା ବାଧ୍ୟ ସେବାରେ ଲଗାଯାଇଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟକର୍ମରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 13
ते गच्छन्ति धराधाराः शाश्वतं वैष्णवं पदम् । तडागार्द्धफलं राजन्कासारे परिकीर्तितम् ॥ १३ ॥
ଏମନ୍ତି ଧରାଧାର—ଲୋକୋପକାରୀ—ଶାଶ୍ୱତ ବୈଷ୍ଣବ ପଦକୁ ଯାଆନ୍ତି। ହେ ରାଜନ୍, କାସାର (ଛୋଟ ପୋଖରୀ) ତଡାଗ (ବଡ଼ ଜଳାଶୟ) ଫଳର ଅର୍ଧ ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
Verse 14
कूपे पादफलं ज्ञेयं वाप्यां पद्माकरोन्मितम् । वापीशतगुणं प्रोक्तं कुल्यायां भूपतेः फलम् ॥ १४ ॥
କୂପର ଫଳ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ବୋଲି ଜାଣ; ଓ ବାପୀ (ପୋଖରୀ)ର ଫଳ ତାହାରେ ଥିବା ପଦ୍ମାକରର ସଂଖ୍ୟା ଅନୁସାରେ। ବଡ଼ ଜଳାଶୟର ଫଳ ପୋଖରୀଠାରୁ ଶତଗୁଣ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଏବଂ କୁଲ୍ୟା (ସେଚନାଳା)ର ଫଳ, ହେ ଭୂପତି, ରାଜାଙ୍କର ବୋଲି ଘୋଷିତ।
Verse 15
दृषद्भिस्तु धनी कुर्यान्मृदा निष्किञ्चनो जनः । तयोः फलं समानं स्यादित्याह कमलोद्भवः ॥ १५ ॥
ଧନୀ ଲୋକ ପଥରରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁ, ନିଷ୍କିଞ୍ଚନ ଲୋକ ମାଟିରେ କରୁ; ଉଭୟର ଫଳ ସମାନ—ଏହିପରି କମଲୋଦ୍ଭବ (ବ୍ରହ୍ମା) କହିଛନ୍ତି।
Verse 16
दद्यादाढ्यस्तु नगरं हस्तमात्रमकिञ्चनः । भुवं तयोः समफलं प्राहुर्वेदविदो जनाः ॥ १६ ॥
ଧନୀ ଲୋକ ଏକ ନଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦାନ ଦେଉ, ଅକିଞ୍ଚନ ଲୋକ ହାତମାତ୍ର ଦେଉ; ବେଦବିଦ୍ ଲୋକ କହନ୍ତି—ଉଭୟ ଦାନର ଫଳ ସମାନ।
Verse 17
धनाढ्यः कुरुते यस्तु तडागं फलसाधनम् । दरिद्र ः कुरुते कूपं समं पुण्यं प्रकीर्तितम् ॥ १७ ॥
ଧନୀ ଲୋକହିତାର୍ଥେ ଫଳଦାୟକ ତଡାଗ ନିର୍ମାଣ କରେ ଓ ଦରିଦ୍ର କୂପ ଖୋଦେ—ଦୁହେଁର ପୁଣ୍ୟ ସମାନ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ।
Verse 18
आश्रमं कारयेद्यस्तु बहुजन्तूपकारकम् । स याति ब्रह्मभुवनं कुलत्रयसमन्वितः ॥ १८ ॥
ଯେ ବହୁ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ଆଶ୍ରମ ନିର୍ମାଣ କରାଏ, ସେ କୁଳର ତିନି ପିଢ଼ି ସହିତ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯାଏ।
Verse 19
धेनुर्वा ब्राह्मणो वापि यो वा को वापि भूपते । क्षणार्द्धं तस्य छायायां तिष्ठन्स्वर्गं नयत्यमुम् ॥ १९ ॥
ହେ ଭୂପତେ, ଧେନୁ ହେଉ କି ବ୍ରାହ୍ମଣ—କିମ୍ବା ଯେ କେହି—ତାଙ୍କ ଛାୟାରେ ଅର୍ଧକ୍ଷଣ ଠିଆ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପୁଣ୍ୟରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନୀତ ହୁଏ।
Verse 20
आरामकारका राजन्देवतागृहकारिणः । तडागग्रामकर्त्तारः पूज्यन्ते हरिणा सह ॥ २० ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଆରାମ-ଉଦ୍ୟାନ କରୁଥିବା, ଦେବତାଗୃହ ନିର୍ମାଣ କରୁଥିବା, ତଡାଗ ଓ ଗ୍ରାମ ସ୍ଥାପନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ—ହରି ସହିତ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 21
सर्वलोकोपकारार्थं पुष्पारामं जनेश्वर । कुर्वते देवतार्थं वा तेषां पुण्यफलं शृणु ॥ २१ ॥
ହେ ଜନେଶ୍ୱର, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣାର୍ଥେ ଯେ ପୁଷ୍ପାରାମ କରନ୍ତି—ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟଫଳ ଶୁଣ।
Verse 22
तत्र यावन्ति पर्णानि कुसुमानि भवन्ति च । तावद्वर्षाणि नाकस्थो मोदते कुलकोटिभिः ॥ २२ ॥
ସେଠାରେ ଯେତେ ପତ୍ର ଓ କୁସୁମ ଅଛି, ସେତେ ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେବଲୋକରେ ନିଜ କୁଳକୋଟିମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରି ବସେ।
Verse 23
प्राकारकारिणस्तस्य कण्टकावरणप्रदाः । प्रयान्ति ब्रह्मणः स्थानं युगानामेकसप्ततिम् ॥ २३ ॥
ଯେମାନେ ତାହା ପାଇଁ ପ୍ରାକାର (ରକ୍ଷାବାଡ଼) ତିଆରି କରନ୍ତି ଏବଂ କଣ୍ଟକରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆବରଣ ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଏକସପ୍ତତି ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
Verse 24
तुलसीरोपणं ये तु कुर्वते मनुजेश्वर । तेषां पुण्यफलं राजन्वदतो मे निशामय ॥ २४ ॥
ହେ ମନୁଜେଶ୍ୱର! ଯେମାନେ ତୁଳସୀ ରୋପଣ କରନ୍ତି, ହେ ରାଜନ, ସେମାନଙ୍କ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମୁଁ କହୁଛି—ଶୁଣ।
Verse 25
सप्तकोटिकुलैर्युक्तो मातृतः पितृतस्तथा । वसेत्कल्पशतं साग्रं नारायणपदे नृप ॥ २५ ॥
ହେ ନୃପ! ମାତୃପକ୍ଷ ଓ ପିତୃପକ୍ଷରୁ ସପ୍ତକୋଟି କୁଳ ସହ ଯୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ନାରାୟଣପଦରେ ଶତକଳ୍ପରୁ ଅଧିକ ସମୟ ବସେ।
Verse 26
ऊर्ध्वपुण्ड्रधरो यस्तु तुलसीमूलमृत्स्नया । गोपिकाचन्दनेनापि चित्रकूटमृदापि वा । गङ्गामृत्तिकया चैव तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ २६ ॥
ଯେ ତୁଳସୀମୂଳର ପବିତ୍ର ମୃତ୍ତିକା, କିମ୍ବା ଗୋପୀଚନ୍ଦନ, କିମ୍ବା ଚିତ୍ରକୂଟ ମୃଦା, ଅଥବା ଗଙ୍ଗାମୃତ୍ତିକାରେ ଊର୍ଧ୍ୱପୁଣ୍ଡ୍ର ଧାରଣ କରେ—ତାହାର ପୁଣ୍ୟଫଳ ଶୁଣ।
Verse 27
विमानवरमारुढो गन्धर्वाप्सरसां गणैः । सङ्गीयमानचरितो मोदते विष्णुमन्दिरे ॥ २७ ॥
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆରୂଢ ହୋଇ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାଗଣ ସହ, ଯାହାଙ୍କ ଚରିତ କୀର୍ତ୍ତନରେ ଗୀତ ହୁଏ—ସେ ବିଷ୍ଣୁମନ୍ଦିରଧାମରେ ଆନନ୍ଦ କରେ।
Verse 28
पत्राणि तुलसीमूलाद्यावन्ति पतितानि वै । तावन्ति ब्रह्महत्यादिपातकानि हतानि च ॥ २८ ॥
ତୁଳସୀର ମୂଳରୁ ଯେତେ ପତ୍ର ପଡ଼ିଛି, ସେତେଇ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ପାତକ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
Verse 29
तुलस्यां सेचयेद्यस्तु जलं चुलुकमात्रकम् । क्षीरोदवासिना सार्द्धं वसेदाचन्द्र तारकम् ॥ २९ ॥
ଯେ ତୁଳସୀକୁ ଚୁଳୁକମାତ୍ର ଜଳ ମଧ୍ୟ ସେଚନ କରେ, ସେ କ୍ଷୀରସାଗର-ନିବାସୀ ଭଗବାନଙ୍କ ସହ ଚନ୍ଦ୍ର-ତାରା ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସେ।
Verse 30
ददाति ब्राह्मणानां यः कोमलं तुलसीदलम् । स याति ब्रह्मसदने कुलत्रितयसंयुतः ॥ ३० ॥
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ କୋମଳ ତୁଳସୀପତ୍ର ଦାନ କରେ, ସେ ତିନି ପୁରୁଷକୁ ଉଦ୍ଧାର କରୁଥିବା ପୁଣ୍ୟ ସହ ବ୍ରହ୍ମସଦନକୁ ଯାଏ।
Verse 31
शालग्रामेऽपयेद्यस्तु तुलस्यास्तु दलानि च । स वसेद्विष्णुभवने यावदाभूतसम्प्लवम् ॥ ३१ ॥
ଯେ ଶାଳଗ୍ରାମରେ ତୁଳସୀପତ୍ର ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଭବନରେ ବସେ।
Verse 32
कण्टकावरणं यस्तु प्राकारं वापि कारयेत् । सोऽप्येकविंशतिकुलैर्मोदते विष्णुमन्दिरे ॥ ३२ ॥
ଯେ କେହି କଣ୍ଟକ-ଆବରଣ ବାଡ଼ କିମ୍ବା ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରାକାର ନିର୍ମାଣ କରାଏ, ସେ ଏକୋଇଶ କୁଳ ସହିତ ବିଷ୍ଣୁମନ୍ଦିରେ ଆନନ୍ଦ କରେ।
Verse 33
योऽच्चयेद्धरिपादाब्जं तुलस्याः कोमलैर्दलैः । न तस्य पुनरावृत्तिर्विष्णुलोकान्नरेश्वर ॥ ३३ ॥
ହେ ନରେଶ୍ୱର! ଯେ ତୁଳସୀର କୋମଳ ପତ୍ରଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମ ପୂଜା କରେ, ତାହାର ବିଷ୍ଣୁଲୋକରୁ ପୁନରାବୃତ୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ।
Verse 34
द्वादश्यां पौर्णमास्यां यः क्षीरेण स्नापयेद्धरिम् । कुलायुतयुतः सोऽपि मोदते वैष्णवे पदे ॥ ३४ ॥
ଦ୍ୱାଦଶୀ ଯେତେବେଳେ ପୌର୍ଣ୍ଣମା ସହ ମିଳେ, ଯେ କେହି କ୍ଷୀରଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଏ, ସେ ଦଶହଜାର କୁଳର ପାପଭାର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବ ପଦେ ଆନନ୍ଦ କରେ।
Verse 35
प्रस्थमात्रेण पयसा यः स्नापयति केशवम् । कुलायुतायुतयुतः सोऽपि विष्णुपुरे वसेत् ॥ ३५ ॥
ଯେ କେହି ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ପରିମାଣ ପୟସା ଦ୍ୱାରା କେଶବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଏ, ସେ ଅସଂଖ୍ୟ କୁଳର ପୁଣ୍ୟସମୃଦ୍ଧି ସହ ବିଷ୍ଣୁପୁରୀରେ ବସେ।
Verse 36
घृतप्रस्थेन यो विष्णुं द्वादश्यां स्नापयेन्नरः । कुलकोटियुतो राजन्सायुज्यं लभते हरेः ॥ ३६ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଯେ ନର ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ଘୃତଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଏ, ସେ କୋଟି କୁଳରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ହରିଙ୍କ ସାୟୁଜ୍ୟ ଲଭେ।
Verse 37
पञ्चामृतेन यः स्नानमेकादश्यां तु कारयेत् । विष्णोः सायुज्यकं तस्य भवेत्कुलशतायुतैः ॥ ३७ ॥
ଯେ ଏକାଦଶୀ ଦିନ ପଞ୍ଚାମୃତରେ ସ୍ନାନ କରାଏ, ସେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାୟୁଜ୍ୟ ପାଏ; ଏବଂ ନିଜ କୁଳର ଲକ୍ଷଲକ୍ଷ ଲୋକ ସହିତ ସେହି ଫଳରେ ଧନ୍ୟ ହୁଏ।
Verse 38
एकादश्यां पौर्णमास्यां द्वादश्यां वा नृपोत्तम । नालिकेरोदकैर्विष्णुं स्नापयेत्तत्फलं शृणु ॥ ३८ ॥
ହେ ନୃପୋତ୍ତମ! ଏକାଦଶୀ, ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ କିମ୍ବା ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ନାଡ଼ିଆ ପାଣିରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଅ; ତାହାର ଫଳ ଶୁଣ।
Verse 39
दशजन्मार्जितैः पापैर्विमुक्तो नृपसत्तम । शतद्वयकुलैर्युक्तो मोदते विष्णुना सह ॥ ३९ ॥
ହେ ନୃପସତ୍ତମ! ସେ ଦଶ ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ନିଜ ବଂଶର ଦୁଇଶେ କୁଳ ସହିତ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ।
Verse 40
इक्षुत्येन देवेशं यः स्नापयति भूपते । केशवं लक्षपितृभिः सार्द्धं विष्णुपदं व्रजेत् ॥ ४० ॥
ହେ ଭୂପତେ! ଯେ ଇଖୁରସରେ ଦେବେଶ କେଶବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଏ, ସେ ଲକ୍ଷ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହିତ ବିଷ୍ଣୁପଦକୁ ଯାଏ।
Verse 41
पुष्पोदकेन गोविन्दं तथा गन्धोदकेन च । स्नापयित्वा हरिं भक्त्या वैष्णवं पदमाप्नुयात् ॥ ४१ ॥
ପୁଷ୍ପମିଶ୍ରିତ ଜଳ ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ଗୋବିନ୍ଦ-ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ ମନୁଷ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବ ପଦ—ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ଧାମ—ପାଏ।
Verse 42
जलेन वस्त्रपूतेन यः स्नापयति माधवम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुना सह मोदते ॥ ४२ ॥
ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ବସ୍ତ୍ରରେ ଛାଣିଥିବା ପବିତ୍ର ଜଳରେ ମାଧବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ।
Verse 43
क्षीराद्यैः स्नापयेद्यस्तु रविसङ्क्रमणे हरिम् । स वसेद्विष्णुसदने त्रिसप्तपुरुषैः सह ॥ ४३ ॥
ରବି-ସଂକ୍ରମଣ ସମୟରେ କ୍ଷୀର ଆଦି ଶୁଭ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଏ ଯେ, ସେ ନିଜ ବଂଶର ଏକୋଇଶ ପୁରୁଷ ସହ ବିଷ୍ଣୁଧାମରେ ବସେ।
Verse 44
शुक्लपक्षे चतुर्द्दश्यामष्टम्यां पूर्णिमादिने ॥ ४४ ॥
ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ—ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ, ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ (ଏହାମାନେ ବିଶେଷ ପୁଣ୍ୟକାଳ)।
Verse 45
एकादश्यां भानुवारे द्वादश्यां पञ्चमीतिथौ । सोमसूर्योपरागे च मन्वादिषु युगादिषु ॥ ४५ ॥
ରବିବାର ପଡ଼ୁଥିବା ଏକାଦଶୀ, ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିଯୁକ୍ତ ଦ୍ୱାଦଶୀ, ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ଓ ସୂର୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟ, ଏବଂ ମନ୍ୱନ୍ତର ଓ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭ—(ଏହାମାନେ ବିଶେଷ ପବିତ୍ର କାଳ)।
Verse 46
अर्द्धोदये च सूर्यस्य पुष्यार्के रोहिणीबुधे । तथैव शनिरोहिण्यां भौमाश्विन्यां तथैव च ॥ ४६ ॥
ସୂର୍ୟର ଅର୍ଦ୍ଧୋଦୟ ସମୟରେ, ସୂର୍ୟ ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଥିଲେ, ବୁଧ ରୋହିଣୀରେ ଥିଲେ, ଶନି ରୋହିଣୀରେ ଥିଲେ, ଏବଂ ମଙ୍ଗଳ ଅଶ୍ୱିନୀରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ (ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ବିଶେଷ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ)।
Verse 47
शन्यां भृगुमृगे चैव भृगुरेवतिसङ्गमे । तथा बुधानुराधायां श्रवणार्के तथैव च ॥ ४७ ॥
ଯେପରି ଶନି ମୃଗଶୀର୍ଷା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଥାଏ ଏବଂ ଶୁକ୍ର ମଧ୍ୟ ମୃଗଶୀର୍ଷାରେ ଥାଏ; ଶୁକ୍ର ରେବତୀ ସଂଯୋଗରେ ଥାଏ; ବୁଧ ଅନୁରାଧାରେ ଥାଏ; ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ରବଣାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ସେଇ ଶୁଭଫଳ ମିଳେ।
Verse 48
तथा च सोमश्रवणे हस्तयुक्ते बृहस्पतौ । बुधाष्टम्यां बुधाषाढे पुण्ये चान्ये दिने तथा ॥ ४८ ॥
ଏହିପରି, ସୋମବାରେ ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ର ହେଲେ, ଗୁରୁବାରେ ହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର-ଯୋଗ ହେଲେ; ବୁଧବାରେ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥି ପଡ଼ିଲେ; ପୁଣ୍ୟମୟ ଆଷାଢ଼ କାଳରେ—ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ଦିନରେ ମଧ୍ୟ—ସେଇ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 49
स्नापयेत्पयसा विष्णुं शान्तिमान् वाग्यतः शुचिः । घृतेन मधुना वापि दध्ना वा तत्फलं शृणु ॥ ४९ ॥
ମନେ ଶାନ୍ତ, ବାଣୀରେ ସଂଯମୀ ଓ ଶୁଚି ହୋଇ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କ୍ଷୀରରେ ସ୍ନାନ କରାଅ; କିମ୍ବା ଘିଅ, ମଧୁ, ଦହିରେ ମଧ୍ୟ। ଏବେ ସେହି ବିଧିର ଫଳ ଶୁଣ।
Verse 50
सर्वयज्ञफलं प्राप्य सर्वपापविवर्जितः । वसेद्विष्णुपुरे सार्द्धं त्रिसप्तपुरुषैर्नृप ॥ ५० ॥
ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ହେ ରାଜନ! ସେ ଏକୋଇଶ ପୁରୁଷ (ପିଢ଼ି) ସହିତ ବିଷ୍ଣୁପୁରୀରେ ବାସ କରେ।
Verse 51
तत्रैव ज्ञानमासाद्य योगिनामपि दुर्लभम् । मोक्षमाप्नोति नृपते पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ ५१ ॥
ସେଠାରେ ହିଁ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ପାଇ, ହେ ନୃପତେ! ସେ ପୁନରାବୃତ୍ତି (ପୁନର୍ଜନ୍ମ) ଅସମ୍ଭବ ମୋକ୍ଷକୁ ଲାଭ କରେ।
Verse 52
कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां सोमवारे च भूपते । शिवं संस्नाप्य दुग्धेन शिवसायुज्यमाप्नुयात् ॥ ५२ ॥
ହେ ଭୂପତେ! କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଯଦି ସୋମବାର ହୁଏ, ଭକ୍ତିସହ ଦୁଧରେ ଶିବଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ ଶିବସାୟୁଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 53
नालिकेरोदकेनापि शिवं संस्नाप्य भक्तितः । अष्टम्यामिन्दुवारे वा शिवसायुज्यमश्नुते ॥ ५३ ॥
ନଡ଼ିଆ ପାଣିରେ ମଧ୍ୟ ଯେ ଭକ୍ତିସହ ଶିବଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରେ, ସେ ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନେ କିମ୍ବା ସୋମବାରେ ଶିବସାୟୁଜ୍ୟ ପାଏ।
Verse 54
शुक्लपक्षे चतुर्दश्यामष्टम्यां वापि भूपते । घृतेन मधुना स्नाप्य शिवं तत्साम्यतां व्रजेत् ॥ ५४ ॥
ହେ ଭୂପତେ! ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନେ ଘିଅ ଓ ମଧୁରେ ଶିବଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ ଶିବସାମ୍ୟତା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 55
तिलतैलेन संस्नाप्य विष्णुं वा शिवमेव च । स याति तत्तत्सारूप्यं पितृभिः सह सप्तभिः ॥ ५५ ॥
ତିଳତେଲରେ ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ଶିବଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ, ସେ ସେହି ଦେବତାଙ୍କ ସାରୂପ୍ୟ ପାଏ ଏବଂ ସାତ ପିତୃଙ୍କ ସହିତ ଫଳ ପାଏ।
Verse 56
शिवमिक्षुरसेनापि यः स्नापयति भक्तितः । शिवलोके वसेत्कल्पं स सप्तपुरुषैः सह ॥ ५६ ॥
ଯେ ଭକ୍ତିସହ ଆଖୁ ରସରେ ମଧ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରେ, ସେ ସାତ ପୁରୁଷ (ସାତ ପିଢ଼ି) ସହିତ ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବଲୋକରେ ବସେ।
Verse 57
घृतेन स्नापयेल्लिङ्गमुत्थाने द्वादशीदिने । क्षीरेण वा महाभाग तत्फलं शृणु मद्गिरा ॥ ५७ ॥
ହେ ମହାଭାଗ! ଉତ୍ଥାନ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନେ ଲିଙ୍ଗକୁ ଘିଅରେ କିମ୍ବା ଦୁଧରେ ସ୍ନାନ କରାଅ। ତାହାର ଫଳ ମୋ ବାଣୀରୁ ଶୁଣ।
Verse 58
जन्मायुतार्जितैः पापैर्विमुक्तो मनुजो नृप । कोटिसङ्ख्यं समुद्धृत्य स्वकुलं शिवतां व्रजेत् ॥ ५८ ॥
ହେ ନୃପ! ମନୁଷ୍ୟ ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏବଂ କୋଟିସଂଖ୍ୟକ ନିଜ କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ଶୁଭ ‘ଶିବତା’କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 59
सम्पूज्य गन्धकुसुमैर्विष्णुं विष्णुतिथौ नृप । जन्मायुतार्जितैः पापैर्मुक्तो व्रजति तत्पदम् ॥ ५९ ॥
ହେ ନୃପ! ବିଷ୍ଣୁ-ତିଥିରେ ଗନ୍ଧ ଓ ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରୁଥିବା ଲୋକ, ଅନେକ ଜନ୍ମର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ପରମ ପଦକୁ ଯାଏ।
Verse 60
पद्मपुष्पेण यो विष्णुं शिवं वा पूजयन्नेरः । स याति विष्णुभवनं कुलकोटिसमन्वितः ॥ ६० ॥
ଯେ ଲୋକ ଅପ୍ରମାଦରେ ପଦ୍ମପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ କୋଟିସଂଖ୍ୟକ କୁଳସହିତ ବିଷ୍ଣୁଭବନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 61
हरिं च केतकीपुष्पैः शिवं धत्तूरजैर्निशि । सम्पूज्य पापनिर्मुक्तो वसेद्विष्णुपुरे युगम् ॥ ६१ ॥
ରାତିରେ କେତକୀ ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ଏବଂ ଧତ୍ତୂର ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରି, ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁପୁରୀରେ ଏକ ଯୁଗ ବସେ।
Verse 62
हरिं तु चाम्पकैः पुष्पैरर्कपुष्पैश्च शङ्करम् । समभ्यर्च्य महाराज तत्तत्सालोक्यमाप्नुयात् ॥ ६२ ॥
ହେ ମହାରାଜ! ଯେ ଭକ୍ତ ଚମ୍ପକ ପୁଷ୍ପରେ ହରିଙ୍କୁ ଏବଂ ଅର୍କ ପୁଷ୍ପରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ସେ ସେହି ସେହି ଦେବତାଙ୍କ ଲୋକରେ ବାସସାମ୍ୟ—ସାଲୋକ୍ୟ—ଲାଭ କରେ।
Verse 63
शङ्करस्याथवा विष्णोर्घृतयुक्तं च गुग्गुलुम् । दत्त्वा धूपे नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ६३ ॥
ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ଶଙ୍କର କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଘୃତମିଶ୍ରିତ ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଧୂପ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 64
तिलतैलान्वितं दीपं विष्णोर्वा शङ्करस्य वा । दत्त्वा नरः सर्वकामान्संप्राप्नोति नृपोत्तम ॥ ६४ ॥
ହେ ନୃପୋତ୍ତମ! ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ତିଳତେଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୀପ ଅର୍ପଣ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ କାମନା ସିଦ୍ଧି ପାଏ।
Verse 65
घृतेन दीपं यो दद्याच्छङ्करायाथ विष्णवे । स मुक्तः सर्वपापेभ्यो गङ्गास्नानफलं लभेत् ॥ ६५ ॥
ଯେ ଘୃତଦୀପ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ ସମାନ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ।
Verse 66
ग्राम्येण वापि तैलेन राजन्नन्येन वा पुनः । दीपं दत्त्वा महाविष्णोः शिवस्यापि फलं शृणु ॥ ६६ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ସାଧାରଣ ତେଲରେ କିମ୍ବା ପୁନଃ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତେଲରେ ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦୀପ ଅର୍ପଣ କରି—ଶିବଙ୍କ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଫଳ ଶୁଣ।
Verse 67
सर्वपापविनिर्मुक्तः सर्वैश्वर्यसमन्वितः । तत्तत्सालोक्यमाप्नोति त्रिःसप्तपुरुषान्वितः ॥ ६७ ॥
ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ସମନ୍ୱିତ ହୋଇ, ସେହି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସାଲୋକ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଏକୋଇଶ ପୁରୁଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପେ।
Verse 68
यद्यदिष्टतमं भोज्यं तत्तदीशाय विष्णवे । दत्वा तत्तत्पदं याति चत्वारिंशत्कुलान्वितः ॥ ६८ ॥
ଯେ ଭୋଜ୍ୟ ତାହାର ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟ, ସେହିଟିକୁ ମାତ୍ର ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ, ସେ ତଦନୁରୂପ ଦିବ୍ୟ ପଦ ପାଏ; ତାଙ୍କ କୁଳର ଚାଳିଶ ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ କଲ୍ୟାଣ ପାଆନ୍ତି।
Verse 69
यद्यदिष्टतमं वस्तु तत्तद्विप्राय दापयेत् । स याति विष्णुभवनं पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ ६९ ॥
ଯେ ବସ୍ତୁ ତାହାର ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟ, ସେହିଟିକୁ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରାଯାଉ; ତାହାଦ୍ୱାରା ସେ ବିଷ୍ଣୁଭବନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରୁ ପୁନରାବୃତ୍ତି ଦୁର୍ଲଭ।
Verse 70
भ्रूणहा स्वर्णदानेन शुद्धो भवति भूपते । अन्नतोयसमं दानं न भूतं न भविष्यति ॥ ७० ॥
ହେ ଭୂପତେ, ଭ୍ରୂଣହନ୍ତା ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଦାନରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଅନ୍ନ ଓ ଜଳଦାନ ସମାନ ଦାନ ନ ପୂର୍ବେ ଥିଲା, ନ ଭବିଷ୍ୟତରେ ହେବ।
Verse 71
अन्नदः प्राणदः प्रोक्तः प्राणदश्चापि सर्वदः । सर्वदानफलं यस्मादन्नदस्य नृपोत्तम ॥ ७१ ॥
ଅନ୍ନଦାତାକୁ ପ୍ରାଣଦାତା ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ପ୍ରାଣଦାତା ହେଉଛି ସତ୍ୟରେ ସର୍ବଦାତା। ତେଣୁ, ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ଅନ୍ନଦାତା ସମସ୍ତ ଦାନର ଫଳ ପାଏ।
Verse 72
अन्नदो ब्रह्मसदनं याति वंशायुतान्वितः । न तस्य पुनरावृत्तिरिति शास्त्रेषु निश्चितम् ॥ ७२ ॥
ଅନ୍ନଦାତା ଅୟୁତ ବଂଶଜ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମସଦନକୁ ଯାଏ; ତାହାର ପୁନର୍ଜନ୍ମକୁ ଫେରା ନାହିଁ—ଏହି କଥା ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚିତ।
Verse 73
सद्यस्तुष्टिकरं ज्ञेयं जलदानं यतोऽधिकम् । अन्नदानान्नृपश्रेष्ठ निर्दिष्टं ब्रह्मवादिभिः ॥ ७३ ॥
ଜଳଦାନ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ତୃପ୍ତିକର—ଏହା ଜାଣ; ତଥାପି, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେ ଅନ୍ନଦାନକୁ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।
Verse 74
महापातकयुक्तो वा युक्तो वाप्युपपातकैः । जलदो मुच्यते तेभ्य इत्याह कमलोद्भवः ॥ ७४ ॥
ମହାପାତକରେ ଯୁକ୍ତ ହେଉ କି ଉପପାତକରେ ଯୁକ୍ତ ହେଉ—ଜଳଦାତା ସେହି ଦୋଷମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏହିପରି କମଲୋଦ୍ଭବ (ବ୍ରହ୍ମା) କହିଛନ୍ତି।
Verse 75
शरीरमन्नजं प्राहुः प्राणानप्यन्नजान्विदुः । तस्मादन्नप्रदो ज्ञेयः प्राणदः पृथिवीपते ॥ ७५ ॥
ଶରୀର ଅନ୍ନଜ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ପ୍ରାଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ନଜ ବୋଲି ଜଣା। ତେଣୁ, ହେ ପୃଥିବୀପତେ, ଅନ୍ନଦାତାକୁ ପ୍ରାଣଦାତା ବୋଲି ଜାଣ।
Verse 76
यद्यत्तुष्टिकरं दानं सर्वकामफलप्रदम् । तस्मादन्नसमं दानं नास्ति भूपाल भूतले ॥ ७६ ॥
ଯେଉଁ ଦାନ ତୃପ୍ତିକର ଏବଂ ସମସ୍ତ କାମନାର ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ତଥାପି, ହେ ଭୂପାଳ, ଏହି ଭୂତଳରେ ଅନ୍ନଦାନ ସମାନ ଦାନ ନାହିଁ।
Verse 77
अन्नदस्य कुले जाता आसहस्रं नृपोत्तम । नरकं ते न पश्यन्ति तस्मादन्नप्रदो वरः ॥ ७७ ॥
ହେ ନୃପୋତ୍ତମ! ଅନ୍ନଦାତାଙ୍କ କୁଳରେ ଜନ୍ମିଥିବା ହଜାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକ ନରକ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ; ତେଣୁ ଅନ୍ନପ୍ରଦାତା ଦାନମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
Verse 78
पादाभ्यङ्गं भक्तियुक्तो योऽतिथेः कुरुतेनरः । स स्नातः सर्वतीर्थेषु गङ्गास्नानपुरःसरम् ॥ ७८ ॥
ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ତିସହିତ ଅତିଥିଙ୍କ ପାଦାଭ୍ୟଙ୍ଗ କରେ, ସେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନକୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ବୋଲି ଗଣ୍ୟ।
Verse 79
तैलाभ्यङ्गं महाराज ब्राह्मणानां करोति यः । स स्नातोऽष्टशतं साग्रं गङ्गायां नात्र संशयः ॥ ७९ ॥
ହେ ମହାରାଜ! ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ତୈଲାଭ୍ୟଙ୍ଗ କରାଏ, ସେ ଗଙ୍ଗାରେ ଆଠଶେରୁ ଅଧିକଥର ସ୍ନାନ କରିଥିବା ବୋଲି ଗଣ୍ୟ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 80
रोगितान्ब्राह्मणान्यस्तु प्रेम्णा रक्षति रक्षकः । स कोटिकुलसंयुक्तो वसेद् ब्रह्मपुरे युगम् ॥ ८० ॥
ଯେ ରକ୍ଷକ ପ୍ରେମପୂର୍ବକ ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସେ କୋଟି କୁଳର ପୁଣ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମପୁରେ ଏକ ଯୁଗ ବସେ।
Verse 81
यो रक्षेत्पृथिवीपाल रङ्कं वा रोगिणं नरम् । तस्य विष्णुः प्रसन्नात्मा सर्वान्कामान्प्रयच्छति ॥ ८१ ॥
ହେ ପୃଥିବୀପାଳ! ଯେ ଦରିଦ୍ର କିମ୍ବା ରୋଗୀ ମନୁଷ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ତାହାପ୍ରତି ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ ହୋଇ ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।
Verse 82
मनसा कर्मणा वाचा यो रक्षेदामयान्वितम् । सर्वान्कामानवाप्नोति सर्वपापविवर्जितः ॥ ८२ ॥
ଯେ ମନ, କର୍ମ ଓ ବାଣୀଦ୍ୱାରା ରୋଗପୀଡିତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି ସେବା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ କାମନା ପାଏ ଏବଂ ସର୍ବ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 83
यो ददाति महीपाल निवासं ब्राह्मणाय वै । तस्य प्रसन्नो देवेशः स्वलोकं सम्प्रयच्छति ॥ ८३ ॥
ହେ ମହୀପାଳ! ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିବାସସ୍ଥାନ ଦାନ କରେ, ତାହାପ୍ରତି ଦେବେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ନିଜ ଲୋକ ଦାନ କରନ୍ତି।
Verse 84
ब्राह्मणाय ब्रह्मविदे यो दद्याद्गां पयस्विनीम् । स याति ब्रह्मसदनमन्येषामतिदुर्लभम् ॥ ८४ ॥
ଯେ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୟସ୍ୱିନୀ ଗାଈ ଦାନ କରେ, ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତିଦୁର୍ଲଭ ବ୍ରହ୍ମସଦନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 85
अन्येभ्यः प्रतिगृह्यापि यो दद्याद्गां पयस्विनीम् । तस्य पुण्यफलं वक्तुं नाहं शक्तोऽस्मि पण्डित ॥ ८५ ॥
ହେ ପଣ୍ଡିତ! ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ପୟସ୍ୱିନୀ ଗାଈ ଦାନ କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟଫଳ କହିବାକୁ ମୁଁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।
Verse 86
कपिलां वेदविदुषे यो ददाति पयस्विनीम् । स एव रुद्रो भूपाल सर्वपापविवर्जितः ॥ ८६ ॥
ହେ ଭୂପାଳ! ଯେ ବେଦବିଦଙ୍କୁ କପିଳା, ପୟସ୍ୱିନୀ ଗାଈ ଦାନ କରେ, ସେ ସର୍ବ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ରୁଦ୍ର ସମାନ ହୁଏ।
Verse 87
विप्राय वेदविदुषे दद्यादुभयतोमुखीम् । यस्तस्य पुण्यं सङ्ख्यातुं न शक्तोऽब्दशतैरपि ॥ ८७ ॥
ବେଦବିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ‘ଉଭୟତୋମୁଖୀ’ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ; ସେହି ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ଶତଶତ ବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟ କେହି ଗଣିପାରେ ନାହିଁ।
Verse 88
तस्य पुण्यफलं राजञ्श्छृणु वक्ष्यामि तत्त्वतः । एकतः क्रतवः सर्वे समग्रवरदक्षिणाः ॥ ८८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତାହାର ପୁଣ୍ୟଫଳ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଶୁଣ; ଏକ ପକ୍ଷରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷିଣାସହ ସମସ୍ତ କ୍ରତୁ ଏକତ୍ର କରି କରାଯାଇଥିବା ଫଳ ସମାନ।
Verse 89
एकतो भयभीतस्य प्राणिनः प्राणरक्षणम् । संरक्षति महीपाल यो विप्रं भयविह्वलम् ॥ ८९ ॥
ଏକ ପକ୍ଷରେ ଏହା ଭୟଭୀତ ପ୍ରାଣୀର ପ୍ରାଣରକ୍ଷା ସମାନ; ତେଣୁ ଭୟବିହ୍ୱଳ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯେ ମହୀପାଳ ରକ୍ଷା କରେ, ସେ ପ୍ରାଣକୁ ହିଁ ରକ୍ଷା କରେ।
Verse 90
स स्नातः सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु दीक्षितः । वस्त्रदो रुद्र भवनं कन्यादो ब्रह्मणः पदम् ॥ ९० ॥
ସେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ପରି ଓ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇଥିବା ପରି ଗଣ୍ୟ। ବସ୍ତ୍ରଦାତା ରୁଦ୍ରଧାମକୁ ଯାଏ, କନ୍ୟାଦାତା ବ୍ରହ୍ମପଦ ପାଏ।
Verse 91
हेमदो विष्णुभवनं प्रयाति स्वकुलान्वितः । यस्तु कन्यामलङ्कृत्य ददात्यध्यात्मवेदिने ॥ ९१ ॥
ସ୍ୱକୁଳସହିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣଦାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଧାମକୁ ଯାଏ। ଯେ କନ୍ୟାକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରି ଅଧ୍ୟାତ୍ମବେଦିଙ୍କୁ ଦେଉଛି, ସେ ମଧ୍ୟ ସେହି ପରମ ପଦ ପାଏ।
Verse 92
शतवंशसमायुक्तः स व्रजेद् ब्रह्मणः पदम् । कार्तिक्यां पौर्णमास्यां वा आषाढ्यां वापि भूपते ॥ ९२ ॥
ହେ ଭୂପତେ! ଯେ ଶତବଂଶସମାୟୁକ୍ତ (ପୁଣ୍ୟବାନ ସନ୍ତତିସମ୍ପନ୍ନ) ହୁଏ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ—କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ କିମ୍ବା ଆଷାଢ଼ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ।
Verse 93
वृषभं शिवतुष्ट्यर्थमुत्सृजेत्तत्फलं शृणु । सप्तजन्मार्जितैः पापैर्विमुक्तो रुद्र रूपभाक् ॥ ९३ ॥
ଶିବଙ୍କ ତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ବୃଷଭକୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ—ତାହାର ଫଳ ଶୁଣ: ସାତ ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ରୁଦ୍ରସଦୃଶ ରୂପ ପାଏ।
Verse 94
कुलसप्ततिसंयुक्तो रुद्रे ण सह मोदते । शिवलिङ्गाङ्कितं कृत्वा महिषं यः समुत्सृजेत् ॥ ९४ ॥
ଶିବଲିଙ୍ଗର ଚିହ୍ନ ଅଙ୍କିତ କରି ଯେ ମହିଷକୁ ମୁକ୍ତ କରେ, ସେ ନିଜ କୁଳର ସତରି ପୁରୁଷ ସହିତ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ଆନନ୍ଦ କରେ।
Verse 95
न तस्य यातनालोको भवेन्नृपतिसत्तम । ताम्बूलदानं यः कुर्याच्छक्तितो नृपसत्तम ॥ ९५ ॥
ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ତାମ୍ବୂଳଦାନ କରେ, ତାହା ପାଇଁ ଯାତନାଲୋକ ନଥାଏ।
Verse 96
तस्य विष्णुः प्रसन्नात्मा ददात्यायुर्यशः श्रियम् । क्षीदो घृतदश्चैव मधुदो दधिदस्तथा ॥ ९६ ॥
ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରତି ବିଷ୍ଣୁ ଅନ୍ତରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଆୟୁ, ଯଶ ଓ ଶ୍ରୀ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ଏହିପରି କ୍ଷୀର, ଘୃତ, ମଧୁ ଓ ଦଧି ଦାନକାରୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ପାଏ।
Verse 97
दिव्याब्दायुतपर्यन्तं स्वर्गलोके महीयते । प्रयाति ब्रह्मसदनमिक्षुदाता नृपोत्तम ॥ ९७ ॥
ହେ ନୃପୋତ୍ତମ! ଯେ ଇକ୍ଷୁ (ଆଖୁ) ଦାନ କରେ, ସେ ଦଶହଜାର ଦିବ୍ୟବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ; ପରେ ବ୍ରହ୍ମସଦନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 98
गन्धदः पुण्यफलदः प्रयाति ब्रह्मणः पदम् । गुडेक्षुरसदश्चैव प्रयाति क्षीरसागरम् ॥ ९८ ॥
ସୁଗନ୍ଧ ଦାନ ପୁଣ୍ୟଫଳଦାୟକ ହୋଇ ଦାତାକୁ ବ୍ରହ୍ମପଦକୁ ନେଇଯାଏ; ଗୁଡ଼ ଓ ଇକ୍ଷୁରସ ଦାନକାରୀ କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 99
भटानां जलदो याति सूर्यलोकमनुत्तमम् । विद्यादानेन सायुज्यं माधवस्य व्रजेन्नरः ॥ ९९ ॥
ଆବଶ୍ୟକତାରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଜଳଦାନ କଲେ ଦାତା ଅନୁତ୍ତମ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ବିଦ୍ୟାଦାନ କଲେ ମାଧବ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ସାୟୁଜ୍ୟ ମିଳେ।
Verse 100
विद्यादानं महीदानं गोदानं चोत्तमोत्तमम् । नरकादुद्धरन्त्येव जपवाहनदोहनात् ॥ १०० ॥
ବିଦ୍ୟାଦାନ, ଭୂମିଦାନ ଏବଂ—ସର୍ବୋତ୍ତମ—ଗୋଦାନ; ଜପ-ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ୟବହାର, ବାହନରୂପ ସେବା ଓ ଦୋହନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦାନ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।
Verse 101
सर्वेषामपि दानानां विद्यादानं विशिष्यते । विद्यादानेन सायुज्यं विष्णोर्याति नृपोत्तम ॥ १०१ ॥
ସମସ୍ତ ଦାନମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟାଦାନ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ହେ ନୃପୋତ୍ତମ! ବିଦ୍ୟାଦାନ ଦ୍ୱାରା ଦାତା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାୟୁଜ୍ୟ ପାଏ।
Verse 102
नरस्त्विन्धनदानेन मुच्यते ह्युपपातकैः । शालग्रामशिलादानं महादानं प्रकीर्तितम् ॥ १०२ ॥
ଇନ୍ଧନ ଦାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଉପପାତକ (ଛୋଟ ପାପ) ଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଶାଳଗ୍ରାମ-ଶିଳାଦାନକୁ ମହାଦାନ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ କରାଯାଇଛି।
Verse 103
यद् दत्वा मोक्षमाप्नोति लिङ्गदानं तथा स्मृतम् । ब्रह्माण्डकोटिदानेन यत्फलं लभते नरः ॥ १०३ ॥
ଯେ ଦାନ ଦେଲେ ମୋକ୍ଷ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ, ତାହାକୁ ଲିଙ୍ଗଦାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତି କହେ। ଏହାର ଫଳ କୋଟି କୋଟି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ ଯେପରି ମିଳେ, ସେହିପରି।
Verse 104
तत्फलं समवाप्नोति लिङ्गदानान्न संशयः । शालग्रामशिलादाने ततोऽपि द्विगुणं फलम् ॥ १०४ ॥
ଲିଙ୍ଗଦାନ ଦ୍ୱାରା ସେହି ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ମିଳେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଶାଳଗ୍ରାମ-ଶିଳାଦାନରେ ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ।
Verse 105
शालग्रामशिलारूपी विष्णुरेवेति विश्रुतः । यो ददाति नरो दानं गृहेषु महतां प्रभो ॥ १०५ ॥
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଶାଳଗ୍ରାମ-ଶିଳାରୂପେ ସ୍ୱୟଂ ବିଷ୍ଣୁ ଅଛନ୍ତି—ଏହା ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ମହାନ୍ମାନଙ୍କ ଗୃହରେ ଏହି ଦାନ କରେ, ସେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲଭେ।
Verse 106
गङ्गास्नानफलं तस्य निश्चितं नृप जायते । रत्नान्वितसुवर्णस्य प्रदानेन नृपोत्तम ॥ १०६ ॥
ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ରତ୍ନଯୁକ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କଲେ ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଶ୍ଚୟ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ଫଳ ପାଏ, ହେ ରାଜନ।
Verse 107
भुक्तिमुक्तिमवाप्नोति महादानं यतः स्मृतम् । नरो माणिक्यदानेन परं मोक्षमवाप्नुयात् ॥ १०७ ॥
ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଉଭୟ ଦେଇଥାଏ ବୋଲି ଯାହା ‘ମହାଦାନ’ ଭାବେ ସ୍ମୃତ, ସେହି ମାଣିକ୍ୟଦାନରେ ନର ପରମ ମୋକ୍ଷପଦ ପାଏ।
Verse 108
ध्रुवलोकमवाप्नोति वज्रदानेन मानवः । स्वर्गं विद्रुमदानेन रुद्र लोकमवाप्नुयात् ॥ १०८ ॥
ବଜ୍ର (ହୀରା) ଦାନରେ ମାନବ ଧ୍ରୁବଲୋକ ପାଏ; ଏବଂ ବିଦ୍ରୁମ (ମୁଙ୍ଗା) ଦାନରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ରୁଦ୍ରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 109
प्रयाति यानदानेन मुक्तादानेन चैन्दवम् । वैडूर्यदो रुद्र लोकं पुष्परागप्रदस्तथा ॥ १०९ ॥
ୟାନଦାନରେ ଦିବ୍ୟଯାନମାର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ମୁକ୍ତା (ମୋତି) ଦାନରେ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକ ମିଳେ। ବୈଡୂର୍ୟ (ଲହସୁନିଆ) ଦାତା ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଏ; ପୁଷ୍ପରାଗ (ପୁଖରାଜ) ଦାତା ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଉତ୍ତମ ପଦ ପାଏ।
Verse 110
पुष्परागप्रदानेन सर्वत्र सुखमश्नुते । अश्वदो ह्यश्वसान्निध्यं चिरं व्रजति भूमिप ॥ ११० ॥
ପୁଷ୍ପରାଗ (ପୁଖରାଜ) ଦାନରେ ସର୍ବତ୍ର ସୁଖ ଭୋଗ କରେ। ହେ ଭୂମିପ, ଅଶ୍ୱଦାନରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଅଶ୍ୱସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପାଏ।
Verse 111
गजदानेन महता सर्वान्कामानवाप्नुयात् । प्रयाति यानदानेन स्वर्गं स्वर्यानमास्थितः ॥ १११ ॥
ମହାନ ଗଜଦାନରେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ କାମନା ପାଏ। ଏବଂ ଯାନଦାନରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ, ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଯାନରେ ଆସୀନ ହୋଇ।
Verse 112
महिषीदो जयत्येव ह्यपमृत्युं न संशयः । गवां तृणप्रदानेन रुद्र लोकमवाप्नुयात् ॥ ११२ ॥
ମହିଷୀ-ଗୋ ଦାନକାରୀ ନିଶ୍ଚୟ ଅକାଳମୃତ୍ୟୁକୁ ଜୟ କରେ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଗାଈମାନଙ୍କୁ ତୃଣ-ଚାରା ଦାନ କଲେ ରୁଦ୍ରଲୋକ (ଶିବଧାମ) ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 113
वारुणं लोकमाप्नोति महीश लवणप्रदः । स्वाश्रमाचारनिरता सर्वभूतहिते रताः ॥ ११३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଲବଣ (ନମକ) ଦାନକାରୀ ବରୁଣଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ନିଜ ନିଜ ଆଶ୍ରମଧର୍ମାଚରଣରେ ନିରତ ଓ ସର୍ବଭୂତହିତରେ ରତ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୁଭଗତି ପାଆନ୍ତି।
Verse 114
अदाम्भिका गतासूयाः प्रयान्ति ब्रह्मणः पदम् । परोपदेशनिरता वीतरागा विमत्सरा ॥ ११४ ॥
ଯେମାନେ ଦମ୍ଭହୀନ, ଅସୂୟାହୀନ, ପରୋପଦେଶରେ ନିରତ, ବିରକ୍ତ ଓ ମତ୍ସରହୀନ—ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
Verse 115
हरिपादार्चनरताः प्रयान्ति सदनं हरेः । सत्सङ्गाह्लादनिरताः सत्कर्मसु सदोद्यताः ॥ ११५ ॥
ହରିଙ୍କ ପାଦାର୍ଚ୍ଚନରେ ରତ ଲୋକ ହରିଙ୍କ ସଦନକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସତ୍ସଙ୍ଗର ଆନନ୍ଦରେ ନିରତ ହୋଇ ସେମାନେ ସଦା ସତ୍କର୍ମରେ ଉଦ୍ୟତ ରହନ୍ତି।
Verse 116
परापवादविमुखाः प्रयान्ति हरिमन्दिरम् । नित्यं हितकरा ये तु ब्राह्मणेषु च गोषु च ॥ ११६ ॥
ଯେମାନେ ପରନିନ୍ଦା/ପରାପବାଦରୁ ବିମୁଖ, ସେମାନେ ହରିମନ୍ଦିର (ହରିଧାମ) ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗୋମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ନିତ୍ୟ ହିତକର, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଗତି ପାଆନ୍ତି।
Verse 117
परस्त्रीसङ्गविमुखा न पश्यन्ति यमालयम् । जितेन्द्रि या जिताहारा गोषु क्षान्ताः सुशीलिनः ॥ ११७ ॥
ଯେମାନେ ପରସ୍ତ୍ରୀ-ସଙ୍ଗକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମାଳୟ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ, ମିତାହାରୀ, ଗୋମାତା ପ୍ରତି କ୍ଷମାଶୀଳ ଓ ସୁଶୀଳ—ଏମାନେ ଦଣ୍ଡଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
Verse 118
ब्राह्मणेषु क्षमाशीलाः प्रयान्ति भवनं हरेः । अग्निशुश्रूषवश्चैव गुरुशुश्रूषकास्तथा ॥ ११८ ॥
ଯେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କ୍ଷମାଶୀଳ, ସେମାନେ ହରିଙ୍କ ଭବନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି ଅଗ୍ନି-ଶୁଶ୍ରୂଷାରତ ଓ ଗୁରୁ-ଶୁଶ୍ରୂଷକମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ପଦକୁ ପାଆନ୍ତି।
Verse 119
पतिशुश्रूषणरता न वै संसृतिभागिनः । सदा देवार्चनरता हरिनामपरायणाः ॥ ११९ ॥
ପତି-ଶୁଶ୍ରୂଷାରେ ରତା ନାରୀମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ସଂସାର-ପରିଭ୍ରମଣର ଭାଗୀ ନୁହନ୍ତି। ଯେମାନେ ସଦା ଦେବାର୍ଚ୍ଚନାରେ ରତ ଓ ହରିନାମରେ ପରାୟଣ, ସେମାନେ ସଂସାରବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 120
प्रतिग्रहनिवृत्ताश्च प्रयान्ति परमं पदम् । अनाथं विप्रकुणपं ये दहेयुर्नृपोत्तम ॥ १२० ॥
ଯେମାନେ ପ୍ରତିଗ୍ରହ (ଅଧର୍ମକାରୀ ଦାନ ଗ୍ରହଣ) ରୁ ନିବୃତ୍ତ, ସେମାନେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ଯେମାନେ ଅନାଥ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶବକୁ ଦହନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପରମ ଗତି ପାଆନ୍ତି।
Verse 121
अश्वमेधसहस्राणां फलमश्नुवते सदा । पत्रैः पुष्पैः फलैर्वापि जलैर्वा मनुजेश्वर ॥ १२१ ॥
ହେ ମନୁଜେଶ୍ୱର, ଯେ ନିତ୍ୟ ପତ୍ର, ପୁଷ୍ପ, ଫଳ କିମ୍ବା ଜଳ ଦ୍ୱାରା (ଭଗବାନଙ୍କ) ପୂଜା କରେ, ସେ ସଦା ସହସ୍ର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମ ଫଳ ପାଏ।
Verse 122
पूजया रहितं लिङ्गमचर्येत्तत्फलं शृणु । अप्सरोगणगन्धर्वैः स्तूयमानो विमानगः ॥ १२२ ॥
ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା ବିନା ଲିଙ୍ଗକୁ ଯେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ତାହାର ଫଳ ଶୁଣ—ସେ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରି ଅପ୍ସରା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୁଏ।
Verse 123
प्रयाति शिवसान्निध्यमित्याह कमलोद्भवः । चुलुकोदकमात्रेण लिङ्गं संस्नाप्य भूमिप ॥ १२३ ॥
କମଲୋଦ୍ଭବ (ବ୍ରହ୍ମା) କହିଲେ—‘ସେ ଶିବସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ,’ ହେ ରାଜନ; କେବଳ ଏକ ଚୁଲୁକ ଜଳରେ ମଧ୍ୟ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ।
Verse 124
लक्षाश्वमेधजं पुण्यं संप्राप्नोति न संशयः । पूजया रहितं लिङ्गं कुसुमैर्योऽचयेत्सुधीः ॥ १२४ ॥
କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ପୂଜାବିଧି ବିନା ମଧ୍ୟ ଯେ ଜ୍ଞାନୀ ଲିଙ୍ଗରେ କୁସୁମ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ଲକ୍ଷ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞଜନିତ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।
Verse 125
अश्वमेधायुतफलं भवेत्तस्य जनेश्वर । भक्ष्यैर्भोज्यैः फलैर्वापि शून्यं लिङ्गं प्रपूज्य च ॥ १२५ ॥
ହେ ଜନେଶ୍ୱର, ଭକ୍ଷ୍ୟ-ଭୋଜ୍ୟ କିମ୍ବା ଫଳ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ (ନିରାକାର) ଲିଙ୍ଗକୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିଲେ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଦଶସହସ୍ର ଅଶ୍ୱମେଧ ସମ ଫଳ ପାଏ।
Verse 126
शिवसायुज्यमाप्नोति पुनरावृत्तिवर्जितम् । पूजया रहितं विष्णुं योऽचयेदर्कवंशज ॥ १२६ ॥
ହେ ଅର୍କବଂଶଜ, ପୂଜାବିଧି ବିନା ମଧ୍ୟ ଯେ ଭକ୍ତିରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ସେ ପୁନରାବୃତ୍ତିହୀନ ଶିବସାୟୁଜ୍ୟ (ଶିବ ସହ ଏକତ୍ୱ) ପାଏ।
Verse 127
जलेनापि स सालोक्यं विष्णोर्याति नरोत्तम । देवतायतने यस्तु कुर्यात्सम्मार्जनं सुधीः ॥ १२७ ॥
ହେ ନରୋତ୍ତମ! ଯେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦେବାଳୟରେ ଝାଡ଼ୁ ଦେଇ ସମ୍ମାର୍ଜନ କରି ଜଳରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି କରେ, ସେ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାଲୋକ୍ୟ ପାଏ।
Verse 128
यावत्पांसु युगावासं वैष्णवे मन्दिरे लभेत् । शीर्णं स्फटिकलिङ्गं तु यः संदध्यान्नृपोत्तम ॥ १२८ ॥
ହେ ନୃପୋତ୍ତମ! ବୈଷ୍ଣବ ମନ୍ଦିରରେ କ୍ଷଣମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ବାସ-ସେବା ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ଦେଏ, ଜୀର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଫଟିକ-ଲିଙ୍ଗକୁ ସଂଧାନ କରି ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରୁଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ସେତେ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।
Verse 129
शतजन्मार्जितैः पापैर्मुच्यते स तु मानवः । यस्तु देवालये राजन्नपि गोचर्ममात्रकम् ॥ १२९ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଦେବାଳୟରେ ଗୋଚର୍ମମାତ୍ର ଭୂମି-ପରିମାଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ଦାନ/ସମର୍ପଣ ଆଦି ପୁଣ୍ୟକର୍ମ କରେ, ସେ ଶତଜନ୍ମ ସଞ୍ଚିତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
Verse 130
जलेन सिञ्चेद् भूभागं सोऽपि स्वर्गं लभेन्नरः । गन्धोदकेन यः सिञ्चेद्देवतायतने भुवम् ॥ १३० ॥
ଯେ ଜଳରେ ଭୂମିଭାଗକୁ ସିଞ୍ଚନ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଏ; ଏବଂ ଯେ ଦେବାଳୟରେ ଗନ୍ଧୋଦକରେ ଭୂମିକୁ ସିଞ୍ଚନ କରେ, ସେ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
Verse 131
यावत्कणानुकल्पं तु तिष्ठेत देवसन्निधौ । मृदा धातुविकारैर्वा यो लिम्पेद्देवतागृहम् ॥ १३१ ॥
ଦେବସନ୍ନିଧିରେ କଣାନୁକଳ୍ପ କ୍ଷଣମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ରହିବା, କିମ୍ବା ମାଟି ଅଥବା ଧାତୁ-ମିଶ୍ରଣରେ ଦେବଗୃହକୁ ଲିପି ମରାମତି କରିବା—ଏହା ମହାପୁଣ୍ୟଦାୟକ।
Verse 132
स कोटिकुलमुद्धृत्य याति साम्यं मधुद्विषः । शिलाचूर्णेन यो मर्त्यो देवागारं तु लेपयेत् ॥ १३२ ॥
ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ଶିଳାଚୂର୍ଣ୍ଣରେ ଦେବାଳୟକୁ ଲେପନ କରେ, ସେ କୋଟି କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ମଧୁଦ୍ୱିଷ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାମ୍ୟ (ସାନ୍ନିଧ୍ୟ) ପାଏ।
Verse 133
स्वस्तिकादीनि वा कुर्यात्तस्य पुण्यमनन्तकम् । यः कुर्याद्दीपरचनां देवतायतने नृप ॥ १३३ ॥
ଅଥବା ଯେ ସ୍ୱସ୍ତିକ ଆଦି ମଙ୍ଗଳଚିହ୍ନ କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ଅନନ୍ତ ହୁଏ। ହେ ନୃପ! ଯେ ଦେବାଳୟରେ ଦୀପରଚନା/ବ୍ୟବସ୍ଥା କରେ, ସେ ଅପାର ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।
Verse 134
तस्य पुण्यं प्रसङ्ख्यातुं नोत्सहेऽब्दशतैरपि । अखण्डदीपं यः कुर्याद्विष्णोर्वा शङ्करस्य च ॥ १३४ ॥
ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ଗଣନା କରିବାକୁ ମୁଁ ଶତଶତ ବର୍ଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ—ଯେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଶଙ୍କରଙ୍କ ପାଇଁ ଅଖଣ୍ଡ ଦୀପ ସ୍ଥାପନ କରେ।
Verse 135
क्षणे क्षणेऽश्वमेधस्य फलं तस्य न दुर्लभम् । अर्चितं शङ्करं दृष्ट्वा विष्णुं वापि नमेत्तु यः ॥ १३५ ॥
ତାହା ପାଇଁ କ୍ଷଣେ କ୍ଷଣେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଦୁର୍ଲଭ ନୁହେଁ—ଯେ ପୂଜିତ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କରେ।
Verse 136
स विष्णुभवनं प्राप्य मोदते च युगायुतम् । देव्याः प्रदक्षिणामेकां सप्त सूर्यस्य भूमिप ॥ १३६ ॥
ସେ ବିଷ୍ଣୁଭବନକୁ ପାଇ ଦଶହଜାର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ କରେ। ହେ ଭୂମିପ! ଦେବୀଙ୍କ ଏକ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସାତ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ସମାନ ଫଳଦାୟିନୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
Verse 137
तिस्रो विनायकस्यापि चतस्रो विष्णुमन्दिरे । कृत्वा तत्तद्गृहं प्राप्य मोदते युगलक्षकम् ॥ १३७ ॥
ବିନାୟକଙ୍କ ପାଇଁ ତିନିଟି ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁମନ୍ଦିରରେ ଚାରିଟି ଏପରି ଦେଉଳ ନିର୍ମାଣ କରି, ସେ ନିଜ-ନିଜ ଧାମକୁ ପାଇ ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ଯୁଗ ଆନନ୍ଦ କରେ।
Verse 138
यो विष्णोर्भक्तिभावेन तथैव गोद्विजस्य च । प्रदक्षिणां चरेत्तस्य ह्यश्वमेधः पदे पदे ॥ १३८ ॥
ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଭାବରେ ଗୋ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରେ, ତାହାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ଷେପରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
Verse 139
काश्यां माहेश्वरं लिङ्गं संपूज्य प्रणमेत्तु यः । न तस्य विद्यते कृत्यं संसृतिर्नैव जायते ॥ १३९ ॥
ଯେ କାଶୀରେ ମାହେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି ପ୍ରଣାମ କରେ, ତାହାର କୌଣସି ଅବଶିଷ୍ଟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ରହେ ନାହିଁ; ତାହାର ସଂସାରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ।
Verse 140
शिवं प्रदक्षिणं कृत्वा सव्येनैव विधानतः । नरो न च्यवते स्वर्गाच्छङ्करस्य प्रसादतः ॥ १४० ॥
ବିଧିଅନୁସାରେ ଶିବଙ୍କୁ ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ରଖି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ, ଶଙ୍କରଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୁଏ ନାହିଁ।
Verse 141
स्तुत्वा स्तोत्रैर्जगन्नाथं नारायणमनामयम् । सर्वान्कामानवाप्नोति मनसा यद्यदिच्छति ॥ १४१ ॥
ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା ଜଗନ୍ନାଥ—ନିରାମୟ ନାରାୟଣ—ଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଲେ, ମନରେ ଯାହା ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 142
देवतायतने यस्तु भक्तियुक्तः प्रनृत्यति । गायते वा स भूपाल रुद्र लोके च मुक्तिभाक् ॥ १४२ ॥
ହେ ଭୂପାଳ! ଯେ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଦେବାଳୟରେ ନୃତ୍ୟ କରେ କିମ୍ବା ଗାଏ, ସେ ମୁକ୍ତିର ଭାଗୀ ହୋଇ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 143
ये तु वाद्यं प्रकुर्वन्ति देवतायतने नराः । ते हंसयानमारूढा व्रजन्ति ब्रह्मणः पदम् ॥ १४३ ॥
ଯେ ଲୋକେ ଦେବାଳୟରେ ବାଦ୍ୟ ବଜାନ୍ତି, ସେମାନେ ହଂସଯାନରେ ଆରୂଢ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପଦ (ଲୋକ) କୁ ଯାଆନ୍ତି।
Verse 144
करतालं प्रकुर्वन्ति देवतायतने तु ये । ते सर्वपापनिर्मुक्ता विमानस्था युगायुतम् ॥ १४४ ॥
ଯେମାନେ ଦେବାଳୟରେ କରତାଳ (ତାଳି) କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିମାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହି ଦଶହଜାର ଯୁଗ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସନ୍ତି।
Verse 145
देवतायतने ये तु घण्टानादं प्रकुर्वते । तेषां पुण्यं निगदितुं न समर्थः शिवः स्वयम् ॥ १४५ ॥
ଯେମାନେ ଦେବାଳୟରେ ଘଣ୍ଟାନାଦ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପୁଣ୍ୟକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ସ୍ୱୟଂ ଶିବ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।
Verse 146
भेरीमृदङ्गपटहमुरजैश्च सडिण्डिमैः । संप्रीणयन्ति देवेशं तेषां पुण्यफलं शृणु ॥ १४६ ॥
ଭେରୀ, ମୃଦଙ୍ଗ, ପଟହ, ମୁରଜ ଓ ଡିଣ୍ଡିମ ଆଦି ବାଦ୍ୟରେ ସେମାନେ ଦେବେଶଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ପୁଣ୍ୟଫଳ ଏବେ ଶୁଣ।
Verse 147
देवस्त्रीगणसंयुक्ताः सर्वकामैः समर्चिताः । स्वर्गलोकमनुप्राप्य मोदन्ते कल्पपञ्चकम् ॥ १४७ ॥
ଦେବାଙ୍ଗନାମାନଙ୍କ ଗଣ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ କାମ୍ୟଭୋଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସେଠାରେ ପାଞ୍ଚ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
Verse 148
देवतामन्दिरे कुर्वन्नरः शङ्खं नृप । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुना सह मोदते ॥ १४८ ॥
ହେ ନୃପ! ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଶଙ୍ଖ ନିର୍ମାଣ କିମ୍ବା ସ୍ଥାପନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ।
Verse 149
तालकांस्यादिनिनदं कुर्वन् विष्णुगृहे नरः । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकमवाप्नुयात् ॥ १४९ ॥
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଗୃହ-ମନ୍ଦିରରେ ତାଳ, ଘଣ୍ଟା, କାଂସ୍ୟ ଆଦିର ନାଦ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 150
यो देवः सर्वदृग्विष्णुर्ज्ञानरूपी निरञ्जनः । सर्वधर्मफलं पूर्णं संतुष्टः प्रददाति च ॥ १५० ॥
ଯେ ଦେବ—ବିଷ୍ଣୁ—ସର୍ବଦର୍ଶୀ, ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପ ଓ ନିରଞ୍ଜନ, ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଦାନ କରନ୍ତି।
Verse 151
यस्य स्मरणमात्रेण देवदेवस्य चक्रिणः । सफलानि भवन्त्येव सर्वकर्माणि भूपते ॥ १५१ ॥
ହେ ଭୂପତେ! ଦେବଦେବ ଚକ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କେବଳ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ କର୍ମ ନିଶ୍ଚୟ ଫଳବତୀ ହୁଏ।
Verse 152
परमात्मा जगन्नाथः सर्वकर्म्मफलप्रदः । सत्कर्मकर्तृभिर्नित्यं स्मृतः सर्वार्तिनाशनः । तमुद्दिश्य कृतं यच्च तदानन्त्याय कल्पते ॥ १५२ ॥
ପରମାତ୍ମା ଜଗନ୍ନାଥ ସମସ୍ତ କର୍ମର ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ସତ୍କର୍ମକର୍ତ୍ତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତ ଆର୍ତ୍ତି-ଦୁଃଖ ନାଶ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଅନନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ହୁଏ।
Verse 153
धर्माणि विष्णुश्च फलानि विष्णुः कर्माणि विष्णुश्च फलानि भोक्ता । कार्यं च विष्णुः करणानि विष्णुरस्मान्न किञ्चिद्व्यतिरिक्तमस्ति ॥ १५३ ॥
ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ, ଫଳ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ; କର୍ମ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ, ଫଳଭୋକ୍ତା ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ। କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ, କରଣ (ସାଧନ) ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ—ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି କିଛି ନାହିଁ।
Verse 154
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे धर्मानुकथनं नाम त्रयोदशोऽध्यायः ॥ १३ ॥
ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ବୃହନ୍ନାରଦୀୟ ପୁରାଣର ପୂର୍ବଭାଗର ପ୍ରଥମ ପାଦରେ ‘ଧର୍ମାନୁକଥନ’ ନାମକ ତ୍ରୟୋଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
The chapter frames temple-building and temple-service as direct causes of residence in Viṣṇu’s supreme abode and eventual liberation (sāyujya/sālokya motifs). By identifying dharma, action, and fruit with Viṣṇu, it interprets public sacred infrastructure as a vehicle of bhakti that transforms both the doer and extended lineages.
Yes. It explicitly states that the wealthy should build with stone while the penniless may build with clay, yet the fruit is declared equal when actions are performed according to one’s capacity and with devotion—an ethical equalization principle within dāna and public works.
Tulasī functions as a compact bhakti-technology: planting, watering, gifting leaves, wearing tilaka made from sacred clays, and offering Tulasī to Śālagrāma are each assigned large-scale sin-destruction and long-duration residence in Nārāyaṇa’s realm, linking simple acts to high soteriological outcomes.
The text lists tithis (Ekādaśī, Dvādaśī, Caturdaśī, Aṣṭamī, Pūrṇimā), eclipses, saṅkrānti, and cosmological junctions (manvantara/yuga beginnings), plus nakṣatra-planet combinations, implying that correct temporal alignment intensifies the फल of abhiṣeka and worship.