Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 45

Dharmānukathana

Narration of Dharma

Devanagari script

एकादश्यां भानुवारे द्वादश्यां पञ्चमीतिथौ । सोमसूर्योपरागे च मन्वादिषु युगादिषु ॥ ४५ ॥

Transliteration

ekādaśyāṃ bhānuvāre dvādaśyāṃ pañcamītithau | somasūryoparāge ca manvādiṣu yugādiṣu || 45 ||

Translation

ରବିବାର ପଡ଼ୁଥିବା ଏକାଦଶୀ, ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିଯୁକ୍ତ ଦ୍ୱାଦଶୀ, ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ଓ ସୂର୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟ, ଏବଂ ମନ୍ୱନ୍ତର ଓ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭ—(ଏହାମାନେ ବିଶେଷ ପବିତ୍ର କାଳ)।

Word by Word

• एकादश्याम्: on Ekādaśī (11th lunar day)
• एकादश्याम्: अधिकरण (Time)
• Type: Noun
• Root: एकादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• भानु-वारे: on Sunday
• भानु-वारे: अधिकरण (Time)
• Type: Noun
• Root: भानु (प्रातिपदिक) + वार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (भानोः वारः)

• द्वादश्याम्: on Dvādaśī (12th lunar day)
• द्वादश्याम्: अधिकरण (Time)
• Type: Noun
• Root: द्वादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• पञ्चमी-तिथौ: on the fifth tithi
• पञ्चमी-तिथौ: अधिकरण (Time)
• Type: Noun
• Root: पञ्चमी (प्रातिपदिक) + तिथि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः (पञ्चमी तिथिः)

• सोम-सूर्य-उपरागे: at lunar/solar eclipse
• सोम-सूर्य-उपरागे: अधिकरण (Time)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक) + सूर्य (प्रातिपदिक) + उपराग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः (सोमस्य/सूर्यस्य उपरागः) तत्पुरुषः; अर्थः चन्द्र/सूर्य-ग्रहणे

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-निपात (conjunction)

• मनु-आदि-षु: in (occasions like) Manv-ādi
• मनु-आदि-षु: अधिकरण (Time/Occasion)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; समासः (मनुः आदिः येषाम्) तत्पुरुष/बहुव्रीहि-प्रायः; ‘in (times of) Manu etc.’

• युग-आदि-षु: in (occasions like) Yug-ādi
• युग-आदि-षु: अधिकरण (Time/Occasion)
• Type: Noun
• Root: युग (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; समासः (युगम् आदिः येषाम्) तत्पुरुष/बहुव्रीहि-प्रायः; ‘in (occasions like) Yug-ādi’

Speaker

Sanatkumara (in dialogue with Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: Ekādaśī (timing emphasis); Dvādaśī (timing emphasis)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Surya
• Chandra

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It highlights specific cosmic and calendrical junctions—Ekādaśī alignments, tithi combinations, eclipses, and epoch-beginnings—as especially potent times for dharmic practice, when merit (puṇya) is considered to multiply.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By emphasizing Ekādaśī and other sacred time-windows, the verse supports disciplined devotional observance (vrata), a practical framework often used for sustaining Viṣṇu-bhakti through fasting, japa, and worship at highly sanctified times.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects Jyotiṣa/Vedāṅga time-reckoning—tithi (lunar day), vāra (weekday), grahaṇa (eclipse), and larger cycles like Manvantara and Yuga—used to determine auspicious timings for rites and vows.