Adhyaya 32
Uttara BhagaAdhyaya 3259 Verses

Adhyaya 32

Prāyaścitta for Mahāpātakas: Liquor, Theft, Sexual Transgression, Contact with the Fallen, and Homicide

ପୂର୍ବ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ-ବିଧିର ଉପସଂହାର ପରେ ବ୍ୟାସ ମହାପାତକମାନଙ୍କ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ସେମାନଙ୍କର କ୍ରମିକ ବିକଳ୍ପ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ ମଦ୍ୟପାନ ପାଇଁ କଠୋର, ଅଗ୍ନିସଦୃଶ ତପୋପାୟ; ପରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣଚୋରିରେ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସ୍ୱୀକାରୋକ୍ତି ଏବଂ ଏହି ନ୍ୟାୟ ଯେ ରାଜଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଚୋରର ପାପ କ୍ଷୟ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଦଣ୍ଡ ନ ଦେଲେ ଦୋଷ ରାଜାଙ୍କୁ ଲାଗେ। ଗୁରୁପତ୍ନୀଗମନ ଓ ନିଷିଦ୍ଧ ଆତ୍ମୀୟ-ସମ୍ପର୍କ ଭଳି କାମଦୋଷରେ ତୀବ୍ର ସ୍ୱଦଣ୍ଡ ବିକଳ୍ପ ସହ କୃଚ୍ଛ୍ର, ଅତିକୃଚ୍ଛ୍ର, ତପ୍ତକୃଚ୍ଛ୍ର, ସାନ୍ତପନ ଓ ପୁନଃପୁନ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ। ପତିତସଙ୍ଗଜନିତ ଅଶୌଚରେ ସମ୍ପର୍କମାନ ଅନୁସାରେ ବ୍ରତ; ଶେଷରେ ବର୍ଣ୍ଣ-ଲିଙ୍ଗଭେଦେ ହତ୍ୟା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଏବଂ ପଶୁ-ପକ୍ଷୀ, ବୃକ୍ଷ-ଲତାଦି ହିଂସା ପାଇଁ ଦାନ, ଜପ, ଉପବାସ, ପ୍ରାଣାୟାମ। ଦୋଷ–ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ସମାନୁପାତ ଓ ମନ୍ତ୍ର-ତୀର୍ଥ-ତପୋନିଗ୍ରହକୁ ଏକତ୍ର ଶୁଦ୍ଧିମାର୍ଗ ଭାବେ ଅଧ୍ୟାୟ ସ୍ଥାପନ କରେ।

All Adhyayas

Shlokas

Verse 1

इति श्रीकूर्मपाराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे एकत्रिशो ऽध्यायः व्यास उवाच सुरापस्तु सुरां तप्तामग्निवर्णां स्वयं पिबेत् / तया स काये निर्दग्धे मुच्यते तु द्विजोत्तमः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀକୂର୍ମପୁରାଣର ଷଟ୍ସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଉପରିବିଭାଗରେ ଏକତ୍ରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ଯେ ସୁରାପାନ କରିଛି, ସେ ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣ ତପ୍ତ ସୁରାକୁ ନିଜେ ପିଉ; ତାହାରେ ଦେହ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 2

गोमूत्रमग्निवर्णं वा गोशकृद्रसमेव वा / पयो घृतं जलं वाथ मुच्यते पातकात् ततः

ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣ ଗୋମୂତ୍ର କିମ୍ବା ଗୋଶକୃଦ୍ରସ; ଅଥବା ଦୁଧ, ଘିଅ କିମ୍ବା ଜଳ—ଏହା ସେବନ କଲେ ପରେ ପାତକରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 3

जलार्द्रवासाः प्रयतो ध्यात्वा नारायणं हरिम् / ब्रह्महत्याव्रतं चाथ चरेत् तत्पापशान्तये

ଜଳେ ଭିଜା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସଂୟମୀ ଓ ଶୁଚି ହୋଇ ନାରାୟଣ-ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବ; ଏବଂ ସେହି ପାପଶାନ୍ତି ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା-ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବ୍ରତ ଆଚରିବ।

Verse 4

सुवर्णस्तेयकृद् विप्रो राजानमभिगम्य तु / स्वकर्म ख्यापयन् ब्रूयान्मां भवाननुशास्त्विति

ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚୋରି କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ନିଜ କର୍ମ ଖୋଲାସା କରି କହିବ—“ମହାରାଜ, ମୋତେ ଶାସନ/ଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତୁ।”

Verse 5

गृहीत्वा मुसलं राजा सकृद् हन्यात् ततः स्वयम् / वधे तु शुद्ध्यते स्तेनो ब्राह्मणस्तपसैव वा

ରାଜା ମୁସଳ/ଗଦା ଧରି ତାକୁ ଏକଥର ପ୍ରହାର କରିବେ, ପରେ ସ୍ୱୟଂ (ଦଣ୍ଡବିଧାନ କରିବେ)। ବଧ ହେଲେ ଚୋର ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତପସ୍ୟାରେ ମାତ୍ର ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 6

स्कन्धेनादाय मुसलं लकुटं वापि खादिरम् / शक्तिं चोभयतस्तीक्ष्णामायसं दण्डमेव वा

କାନ୍ଧରେ ମୁସଳ ଉଠାଇ, କିମ୍ବା ଖଦିର କାଠର ଲକୁଟ; ଅଥବା ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭାଲା, କିମ୍ବା କେବଳ ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ଧରି।

Verse 7

राजा तेन च गन्तव्यो मुक्तकेशेन धावता / आचक्षाणेन तत्पापमेवङ्कर्मास्मि शाधि माम्

ସେହିଟି ଧରି, କେଶ ଖୋଲା ରଖି ଦୌଡ଼ି ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବ; ଏବଂ ସେହି ପାପ ଖୋଲାସା କରି କହିବ—“ମୁଁ ଏପରି କର୍ମ କରିଛି; ମୋତେ ଶାସନ କରନ୍ତୁ (ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ)।”

Verse 8

शासनाद् वा विमोक्षाद् वा स्तेनः स्तेयाद् विमुच्यते / अशासित्वा तु तं राजास्तेनस्याप्नोति किल्बिषम्

ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ଧର୍ମସମ୍ମତ ମୁକ୍ତିଦାନ ଦ୍ୱାରା ଚୋର ଚୋରିର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ରାଜା ଯଦି ତାକୁ ଶାସନ ନ କରେ, ତେବେ ରାଜା ନିଶ୍ଚୟ ଚୋରର ଦୋଷ ପାଏ।

Verse 9

तपसापनुनुत्सुस्तु सुवर्णस्तेयजं मलम् / चीरवासा द्विजो ऽरण्ये चरेद् ब्रह्महणो व्रतम्

ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ସୁବର୍ଣ୍ଣଚୋରିଜନିତ ମଳ ଦୂର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଦ୍ୱିଜ ଚୀରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁକ; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣହନନକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବ୍ରତ ଆଚରଣ କରୁକ।

Verse 10

स्नात्वाश्वमेधावभृथे पूतः स्यादथवा द्विजः / प्रदद्याद् वाथ विप्रेभ्यः स्वात्मतुल्यं हिरण्यकम्

ଅଶ୍ୱମେଧର ଅବଭୃଥସ୍ନାନ କରିଲେ ଦ୍ୱିଜ ପବିତ୍ର ହୁଏ; ନହେଲେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତରୂପେ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଦେହମୂଲ୍ୟ ସମାନ ହିରଣ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଦାନ କରୁ।

Verse 11

चरेद् वा वत्सरं कृच्छ्रं ब्रह्मचर्यपरायणः / ब्राह्मणः स्वर्णहारी तु तत्पापस्यापनुत्तये

ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟପରାୟଣ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣହାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେହି ପାପ ନିବାରଣ ପାଇଁ ଏକ ବର୍ଷ କୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଆଚରଣ କରୁ।

Verse 12

गुरोर्भार्यां समारुह्य ब्राह्मणः काममोहितः / अवगूहेत् स्त्रियं तप्तां दीप्तां कार्ष्णायसीं कृताम्

କାମମୋହରେ ଗୁରୁପତ୍ନୀକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତରୂପେ ତପ୍ତ ଓ ଦୀପ୍ତ କଳା ଲୋହାରେ ତିଆରି ସ୍ତ୍ରୀମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁ।

Verse 13

स्वयं वा शिश्नवृषणावुत्कृत्याधाय चाञ्चलौ / आतिष्ठेद् दक्षिणामाशामानिपातादजिह्मगः

କିମ୍ବା ନିଜର ଲିଙ୍ଗ ଓ ଅଣ୍ଡକୋଷକୁ ଛେଦନ କରି ହାତରେ ଧରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ତଳେ ପଡ଼ିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସିଧା ଛିଡ଼ା ହେବା ଉଚିତ୍।

Verse 14

गुर्वर्थं वा हतः शुद्ध्येच्चरेद् वा ब्रह्महा व्रतम् / शाखां वा कण्टकोपेतां परिष्वज्याथ वत्सरम् / अधः शयीत नियतो मुच्यते गुरुतल्पगः

ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ ସେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ, କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଅଥବା ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଣ୍ଟାଯୁକ୍ତ ଶାଖାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ତଳେ ଶୋଇଲେ ଗୁରୁତଳ୍ପଗ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 15

कृच्छ्रं वाब्दं चरेद् विप्रश्चीरवासाः समाहितः / अश्वमेधावभृथके स्नात्वा वा शुद्ध्यते नरः

ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଳ୍କଳ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୃଚ୍ଛ୍ର ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍। କିମ୍ବା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 16

काले ऽष्टमे वा भुञ्जानो ब्रह्मचारी सदाव्रती / स्थानासनाभ्यां विहरंस्त्रिरह्नो ऽभ्युपयन्नपः

ସର୍ବଦା ବ୍ରତ ପାଳନ କରୁଥିବା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଅଷ୍ଟମ କାଳରେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍। କେବଳ ଛିଡ଼ା ହୋଇ କିମ୍ବା ବସି ରହି, ଦିନକୁ ତିନିଥର ଜଳ ଆଚମନ କରିବା ବିଧେୟ।

Verse 17

अधः शायी त्रिभिर्वर्षैस्तद् व्यपोहति पातकम् / चान्द्रायणानि वा कुर्यात् पञ्च चत्वारि वा पुनः

ତିନି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂମିରେ ଶୟନ କଲେ ସେହି ପାପ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। କିମ୍ବା ସେ ପାଞ୍ଚ ବା ଚାରି ଥର ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍।

Verse 18

पतितैः संप्रयुक्तानामथ वक्ष्यामि निष्कृतिम् / पतितेन तु संसर्गं यो येन कुरुते द्विजः / स तत्पापापनोदार्थं तस्यैव व्रतमाचरेत्

ଏବେ ମୁଁ ପତିତଙ୍କ ସଂସର୍ଗରେ ପଡ଼ିଥିବାମାନଙ୍କର ନିଷ୍କୃତି କହୁଛି। ଯେ ଦ୍ୱିଜ ପତିତ ସହ ଯେପରି ସଂସର୍ଗ କରେ, ସେହି ସଂସର୍ଗଜନିତ ପାପ ନିବାରଣ ପାଇଁ ସେହିଅନୁରୂପ ବ୍ରତ ଆଚରଣ କରୁ।

Verse 19

तप्तकृच्छ्रं चरेद् वाथ संवत्सरमतन्द्रितः / षाण्मासिके तु संसर्गे प्रायश्चित्तार्धमर्हति

ନହେଲେ ସେ ଅପ୍ରମାଦରେ ଏକ ବର୍ଷ ‘ତପ୍ତକୃଚ୍ଛ୍ର’ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଆଚରଣ କରୁ। କିନ୍ତୁ ଛଅ ମାସର ଅନ୍ତର ପରେ ସେହି ସଂସର୍ଗ ହୋଇଥିଲେ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତର ଅର୍ଧମାତ୍ର ତାହାର ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 20

एभिर्व्रतैरपोहन्ति महापातकिनो मलम् / पुण्यतीर्थाभिगमनात् पृथिव्यां वाथ निष्कृतिः

ଏହି ବ୍ରତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମହାପାତକୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ କଳୁଷ ଅପସାରଣ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ପୃଥିବୀର ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥକୁ ଗମନ-ଦର୍ଶନ କଲେ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍କୃତି (ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ) ହୁଏ।

Verse 21

ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमः / कृत्वा तैश्चापि संसर्गं ब्राह्मणः कामकारतः

କାମବଶ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା, ସୁରାପାନ, ଚୋରି, କିମ୍ବା ଗୁରୁପତ୍ନୀଗମନ କରେ—ଏବଂ ଏମିତି ଅପରାଧୀମାନଙ୍କ ସହ ଜାଣିଶୁଣି ସଂସର୍ଗ ମଧ୍ୟ କରେ—ତେବେ ସେ ମହାପାପର ଭାଗୀ ହୁଏ।

Verse 22

कुर्यादनशनं विप्रः पुण्यतीर्थे समाहितः / ज्वलन्तं वा विशेदग्निं ध्यात्वा देवं कपर्दिनम्

ବିପ୍ର ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥରେ ମନ ସମାହିତ କରି ଅନଶନ-ବ୍ରତ କରୁ; କିମ୍ବା କପର୍ଦିନ ଦେବ—ଜଟାଧାରୀ ଶିବଙ୍କୁ—ଧ୍ୟାନ କରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ ମଧ୍ୟ କରିପାରେ।

Verse 23

न ह्यन्या निष्कृतिर्दृष्टा मुनिभिर्धर्मवादिभिः / तस्मात् पुण्येषु तीर्थेषु दहेद् वापि स्वदेहकम्

ଧର୍ମବାଦୀ ମୁନିମାନେ ଏହାଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦେଖିନାହାନ୍ତି; ତେଣୁ ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ନିଜ ଦେହକୁ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କରି ଦହିବା ଉଚିତ।

Verse 24

गत्वा दुहितरं विप्रः स्वसारं वा स्नुषामपि / प्रविशेज्ज्वलनं दीप्तं मतिपूर्वमिति स्थितिः

ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ କନ୍ୟା, କିମ୍ବା ନିଜ ଭଗିନୀ, କିମ୍ବା ପୁତ୍ରବଧୂ ସହ ଅଧର୍ମରେ ଗମନ କରିଥାଏ, ତେବେ ସଚେତନ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବ—ଏହି ହେଉଛି ବିଧି।

Verse 25

मातृष्वसां मातुलानीं तथैव च पितृष्वसाम् / भागिनेयीं समारुह्य कुर्यात् कृच्छ्रातिकृच्छ्रकौ

ଯଦି କେହି ମାଉସୀ, ମାମାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପିସୀ, କିମ୍ବା ଭଉଣୀର ଝିଅ ସହ ଗମନ କରେ, ତେବେ ‘କୃଚ୍ଛ୍ର’ ଓ ‘ଅତିକୃଚ୍ଛ୍ର’ ନାମକ କଠୋର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 26

चान्द्रायणं च कुर्वोत तस्य पापस्य शान्तये / ध्यायन् देवं जगद्योनिमनादिनिधनं परम्

ସେହି ପାପର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ‘ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ’ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଜଗଦ୍ୟୋନି, ଅନାଦି-ନିଧନ ପରମ ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 27

भ्रातृभार्यां समारुह्य कुर्यात् तत्पापशान्तये / चान्द्रायणानि चत्वारि पञ्च वा सुसमाहितः

ଯଦି କେହି ଭାଇର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ ଗମନ କରେ, ତେବେ ସେହି ପାପଶାନ୍ତି ପାଇଁ ସୁସମାହିତ ହୋଇ ଚାରିଟି—କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚଟି—ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 28

पैतृष्वस्त्रेयीं गत्वा तु स्वस्त्रेयां मातुरेव च / मातुलस्य सुतां वापि गत्वा चान्द्रायणं चरेत्

ପିଉସୀଙ୍କ କନ୍ୟା, ନିଜ ଭଉଣୀଙ୍କ କନ୍ୟା, ମାଉସୀଙ୍କ କନ୍ୟା କିମ୍ବା ମାମୁଁଙ୍କ କନ୍ୟା ସହିତ ସମ୍ଭୋଗ କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍ ।

Verse 29

सखिभार्यां समारुह्य गत्वा श्यालीं तथैव च / अहोरात्रोषितो भूत्वा तप्तकृच्छ्रं समाचरेत्

ବନ୍ଧୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ କିମ୍ବା ଶାଳୀ (ପତ୍ନୀଙ୍କ ଭଉଣୀ) ସହିତ ସମ୍ଭୋଗ କଲେ, ଗୋଟିଏ ଦିନ ଓ ରାତି ଉପବାସ ରହି 'ତପ୍ତକୃଚ୍ଛ୍ର' ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍ ।

Verse 30

उदक्यागमने विप्रस्त्रिरात्रेण विशुध्यति / चाण्डालीगमने चैव तप्तकृच्छ्रत्रयं विदुः / सह सांतपनेनास्य नान्यथा निष्कृतिः स्मृता

ରଜସ୍ୱଳା ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ସମ୍ଭୋଗ କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତିନି ରାତି ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଚଣ୍ଡାଳ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ସମ୍ଭୋଗ କଲେ ତିନୋଟି 'ତପ୍ତକୃଚ୍ଛ୍ର' ଏବଂ 'ସାନ୍ତପନ' ବ୍ରତ ବିନା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ ।

Verse 31

मातृगोत्रां समासाद्य समानप्रवरां तथा / चाद्रायणेन शुध्येत प्रयतात्मा समाहितः

ମାତାଙ୍କ ଗୋତ୍ରର କିମ୍ବା ସମାନ ପ୍ରବର ବିଶିଷ୍ଟ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କଲେ, ସଂଯତ ଓ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ 'ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ' ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ।

Verse 32

ब्राह्मणो ब्राह्मणीं गत्वा गृच्छ्रमेकं समाचरेत् / कन्यकां दूषयित्वा तु चरेच्चान्द्रायणव्रतम्

ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ସହିତ ଗମନ କରେ ତେବେ ଗୋଟିଏ 'କୃଚ୍ଛ୍ର' ବ୍ରତ କରିବ; କିନ୍ତୁ ଯଦି କୌଣସି କୁମାରୀ କନ୍ୟାକୁ ଦୂଷିତ କରେ ତେବେ 'ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ' ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ୍ ।

Verse 33

अमानुषीषु पुरुष उदक्यायामयोनिषु / रेतः सिक्त्वा जले चैव कृच्छ्रं सान्तपनं चरेत्

ଯଦି କୌଣସି ପୁରୁଷ ଅମାନବୀୟ ଯୋନି, ରଜସ୍ୱଳା ସ୍ତ୍ରୀ, ଅଯୋନି କିମ୍ବା ଜଳରେ ବୀର୍ଯ୍ୟପାତ କରେ, ତେବେ ସେ କୃଚ୍ଛ୍ର ଏବଂ ସାନ୍ତପନ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍।

Verse 34

बन्धकीगमने विप्रस्त्रिरात्रेण विशुद्ध्यति / गवि भथुनमासेव्य चरेच्चान्द्रायणव्रतम्

ଯଦି ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଶ୍ଚରିତ୍ରା ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ସମ୍ପର୍କ ରଖେ, ତେବେ ତିନି ରାତି ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେ ଗାଈ ସହ ମୈଥୁନ କରେ, ତେବେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ୍।

Verse 35

अजावी मैथुनं कृत्वा प्राजापत्यं चरेद् द्विजः / पतितां च स्त्रियं गत्वा त्रिभिः कृच्छ्रै र्विशुद्ध्यति

ଛେଳି କିମ୍ବା ମେଣ୍ଢା ସହ ମୈଥୁନ କଲେ ଦ୍ୱିଜ ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ୍। ପତିତା ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଗମନ କଲେ ସେ ତିନୋଟି କୃଚ୍ଛ୍ର ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 36

पुल्कसीगमने चैव क्रच्छ्रं चान्द्रायणं चरेत् / नटीं शैलूषकीं चैव रजकीं वेणुजीविनीम् / गत्वा चान्द्रायणं कुर्यात् तथा चर्मोपजीविनीम्

ପୁଲ୍କସୀ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଗମନ କଲେ କୃଚ୍ଛ୍ର ଏବଂ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ୍। ନଟୀ, ନର୍ତ୍ତକୀ, ଧୋବାଣୀ, ବାଉଁଶ କାମ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ଚମଡ଼ା କାମ କରୁଥିବା ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଗମନ କଲେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ୍।

Verse 37

ब्रहामचारी स्त्रियं गच्छेत् कथञ्चित्काममोहितः / सप्तगारं चरेद् भैक्षं वसित्वा गर्दभाजिनम्

ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ କାମମୋହିତ ହୋଇ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଗମନ କରେ, ତେବେ ସେ ଗଧ ଚମଡ଼ା ପିନ୍ଧି ସାତ ଘରୁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ଉଚିତ୍।

Verse 38

उपस्पृशेत् त्रिषवणं स्वपापं परिकीर्तयन् / संवत्सरेण चैकेन तस्मात् पापात् प्रमुच्यते

ଯେ ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଆଚମନ କରି ନିଜ ପାପକୁ ପ୍ରକାଶରେ କୀର୍ତ୍ତନ କରେ, ସେ ଏକ ବର୍ଷରେ ସେହି ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 39

ब्रह्महत्याव्रतं वापि षण्मासानाचरेद् यमी / मुच्यते ह्यवकीर्णो तु ब्राह्मणानुमते स्थितः

କିମ୍ବା ସଂଯମୀ ପୁରୁଷ ଛଅ ମାସ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା-ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବ୍ରତ ଆଚରଣ କରୁ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଅନୁମତିଅନୁସାରେ ରହିଲେ, ଘୋର ଦୋଷରେ କଲୁଷିତ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 40

सप्तरात्रमकृत्वा तु भैक्षचर्याग्निपूजनम् / रेतसश्च समुत्सर्गे प्रायश्चित्तं समाचरेत्

ଯଦି ସାତ ରାତି ଭୈକ୍ଷଚର୍ଯ୍ୟା ଓ ଅଗ୍ନିପୂଜନ କରାଯାଇନଥାଏ, ଏବଂ ରେତସ୍ ଉତ୍ସର୍ଗ ମଧ୍ୟ ହୁଏ, ତେବେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 41

ओङ्कारपूर्विकाभिस्तु महाव्याहृतिभिः सदा / संवत्सरं तु भुञ्जानो नक्तं भिक्षाशनः शुचिः

ଓଂକାରପୂର୍ବକ ମହାବ୍ୟାହୃତିମାନଙ୍କୁ ସଦା ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ଏକ ବର୍ଷ ଶୁଚି ରହି, ଭିକ୍ଷାନ୍ନରେ ରାତିରେ ମାତ୍ର ଏକଥର ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 42

सावित्रीं च जपेच्चैव नित्यं क्रोधविवर्जितः / नदीतीरेषु तीर्थेषु तस्मात् पापाद् विमुच्यते

କ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କରି ନିତ୍ୟ ସାବିତ୍ରୀ (ଗାୟତ୍ରୀ) ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ନଦୀତୀରର ତୀର୍ଥସ୍ଥାନରେ ଏଭଳି କଲେ ସେହି ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 43

हत्वा तु क्षत्रियं विप्रः कुर्याद् ब्रह्महणो व्रतम् / अकामतो वै षण्मासान् दद्यान् पञ्चशतं गवाम्

ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରେ, ତେବେ ସେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା-ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଅକାମତଃ ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ଛଅ ମାସ ବ୍ରତ କରି ପାଞ୍ଚଶେ ଗାଈ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 44

अब्दं चरेत नियतो वनवासी समाहितः / प्राजापत्यं सान्तपनं तप्तकृच्छ्रं तु वा स्वयम्

ନିୟମିତ ଓ ସଂଯମୀ ହୋଇ, ଅରଣ୍ୟବାସ କରି, ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ଏକ ବର୍ଷ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ, ସାନ୍ତପନ ଅଥବା ତପ୍ତକୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 45

प्रमाप्याकामतो वैश्यं कुर्यात् संवत्सरद्वयम् / गोसहस्रं सपादं च दद्याद् ब्रह्महणो व्रतम् / कृच्छ्रातिकृच्छ्रौ वा कुर्याच्चान्द्रायणमथावि वा

ଅକାମତଃ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟାଇଲେ, ଦୁଇ ବର୍ଷ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରହ୍ମହଣ ବ୍ରତର ବିଧାନ ଅନୁସାରେ ବଛଡ଼ା ସହିତ ଏକ ହଜାର ଗାଈ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା କୃଚ୍ଛ୍ର, ଅତିକୃଚ୍ଛ୍ର ଅଥବା ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିପାରେ।

Verse 46

संवत्सरं व्रतं कुर्याच्छूद्रं हत्वा प्रमादतः / गोसहस्रार्धपादं च दद्यात् तत्पापशान्तये

ପ୍ରମାଦବଶତଃ ଶୂଦ୍ରଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ, ଏକ ବର୍ଷ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ସେହି ପାପଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଅର୍ଧ-ସହସ୍ର (ପାଞ୍ଚଶେ) ଗାଈ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 47

अष्टौ वर्षाणि षट् त्रीणि कुर्याद् ब्रह्महणो व्रतम् / हत्वा तु क्षत्रियं वैश्यं शूद्रं चैव यथाक्रमम्

ବ୍ରହ୍ମହଣ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବ୍ରତ ଆଠ ବର୍ଷ; ଏବଂ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ରଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ ଯଥାକ୍ରମେ ଛଅ, ତିନି ଓ ଏକ ବର୍ଷ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 48

निहत्य ब्राह्मणीं विप्रस्त्वष्टवर्षं व्रतं चरेत् / राजन्यां वर्षषट्कं तु वैश्यां संवत्सरत्रयम् / वत्सरेण विशुद्ध्येत शूद्रां हत्वा द्विजोत्तमः

ବ୍ରାହ୍ମଣୀକୁ ହତ୍ୟା କଲେ ବିପ୍ର ଆଠ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍। କ୍ଷତ୍ରିୟା ନାରୀ ପାଇଁ ଛଅ ବର୍ଷ, ବୈଶ୍ୟା ପାଇଁ ତିନି ବର୍ଷ ଏବଂ ଶୂଦ୍ରା ନାରୀକୁ ହତ୍ୟା କଲେ ଏକ ବର୍ଷରେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ।

Verse 49

वैश्यां हत्वा प्रमादेन किञ्चिद् दद्याद् द्विजातये / अन्त्यजानां वधे चैव कुर्याच्चान्द्रायणं व्रतम् / पराकेणाथवा शुद्धिरित्याह भगवानजः

ଅଜାଣତରେ ବୈଶ୍ୟା ନାରୀକୁ ହତ୍ୟା କଲେ ଦ୍ୱିଜ କିଛି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଅନ୍ତ୍ୟଜମାନଙ୍କ ହତ୍ୟାରେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କିମ୍ବା ପରାକ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ ବୋଲି ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା କହିଛନ୍ତି।

Verse 50

मण्डूकं नकुलं काकं दन्दशूकं च मूषिकम् / श्वानं हत्वा द्विजः कुर्यात् षोडशांशं व्रतं ततः

ବେଙ୍ଗ, ନେଉଳ, କାଉ, ସାପ, ମୂଷା କିମ୍ବା କୁକୁରକୁ ହତ୍ୟା କଲେ ଦ୍ୱିଜ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତର ଷୋହଳ ଭାଗରୁ ଏକ ଭାଗ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ୍।

Verse 51

पयः पिबेत् त्रिरात्रं तु श्वानं हत्वा सुयन्त्रितः / मार्जारं वाथ नकुलं योजनं वाध्वनो व्रजेत् / कृच्छ्रं द्वादशरात्रं तु कुर्यादश्ववधे द्विजः

କୁକୁରକୁ ହତ୍ୟା କଲେ ସଂଯମିତ ହୋଇ ତିନି ରାତି କେବଳ କ୍ଷୀର ପିଇବା ଉଚିତ୍। ବିରାଡ଼ି କିମ୍ବା ନେଉଳକୁ ହତ୍ୟା କଲେ ଏକ ଯୋଜନ ଚାଲିବା ଉଚିତ୍। ଘୋଡ଼ାକୁ ହତ୍ୟା କଲେ ବାର ରାତି କୃଚ୍ଛ୍ର ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ୍।

Verse 52

अभ्रीं कार्ष्णायसीं दद्यात् सर्पं हत्वा द्विजोत्तमः / पलालभारं षण्डं च सैसकं चैकमाषकम्

ସାପକୁ ହତ୍ୟା କଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ଲୁହାର କୋଦାଳ, ନଡ଼ା ବିଡ଼ା, ଗୋଟିଏ ଷଣ୍ଢ ଏବଂ ଏକ ମାଷକ ସୀସା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

Verse 53

धृतकुम्भं वराहं च तिलद्रोणं च तित्तिरिम् / शुकं द्विहायनं वत्सं क्रौञ्चं हत्वा त्रिहायनम्

ଧୃତକୁମ୍ଭ ପକ୍ଷୀ, ବରାହ, ତିଲଦ୍ରୋଣ ପକ୍ଷୀ, ତିତ୍ତିରି, ଶୁକ, ଦୁଇ ବର୍ଷର ବଛଡ଼ା ଏବଂ ତିନି ବର୍ଷର କ୍ରୌଞ୍ଚ—ଏମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଲାଗେ।

Verse 54

हत्वा हंसं बलाकां च बकं बर्हिणमेव च / वानरं श्येनभासौ च स्पर्शयेद् ब्राह्मणाय गाम्

ହଂସ, ବଲାକା, ବକ, ବର୍ହିଣ (ମୟୂର), ବାନର ଏବଂ ଶ୍ୟେନ-ଭାସ ପକ୍ଷୀ—ଏମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତରୂପେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗୋଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 55

क्रव्यादांस्तु मृगान् हत्वा धेनुं दद्यात् पयस्विनीम् / अक्रव्यादान् वत्सतरीमुष्ट्रं हत्वा तु कृष्णलम्

କ୍ରବ୍ୟାଦ (ମାଂସାହାରୀ) ମୃଗକୁ ବଧ କଲେ ପୟସ୍ବିନୀ ଧେନୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଅକ୍ରବ୍ୟାଦ ପଶୁ ବଧେ ବଛଡ଼ି ଦାନ; ଉଷ୍ଟ୍ର ବଧେ କୃଷ୍ଣଲ (ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣର ଲଘୁ ମାନ) ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 56

किञ्चिदेव तु विप्राय दद्यादस्थिमतां वधे / अनस्थ्नां चैव हिंसायां प्राणायामेन शुध्यति

ଅସ୍ଥିମତ୍ ପ୍ରାଣୀ ବଧ କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କିଛି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ଅନସ୍ଥ (ଅସ୍ଥିହୀନ) ଜୀବଙ୍କ ହିଂସାରେ ପ୍ରାଣାୟାମ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ।

Verse 57

फलदानां तु वृक्षाणां छेदने जप्यमृक्शतम् / गुल्मवल्लीलतानां तु पुष्पितानां च वीरुधाम्

ଫଳଦାୟକ ବୃକ୍ଷ କାଟିଲେ ଶତ ଋକ୍-ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ପୁଷ୍ପିତ ଗୁଲ୍ମ, ବଲ୍ଲୀ, ଲତା ଓ ପୁଷ୍ପିତ ବୀରୁଧା କାଟିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଜପ-ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

Verse 58

अन्येषां चैव वृक्षाणां सरसानां च सर्वशः / फलपुष्पोद्भवानां च घृतप्राशो विशोधनम्

ଅନ୍ୟ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କର ଏବଂ ସମସ୍ତ ରସାଳ ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କର—ବିଶେଷତଃ ଫଳ ଓ ପୁଷ୍ପରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟମାନଙ୍କର—ଶୋଧନବିଧି ହେଉଛି ଘୃତପ୍ରାଶନ, ଅର୍ଥାତ୍ ଘିଅ ସେବନ।

Verse 59

हस्तिनां च वधे दृष्टं तप्तकृच्छ्रं विशोधनम् / चान्द्रायणं पराकं वा गां हत्वा तु प्रमादतः / मतिपूर्वं वधे चास्याः प्रायश्चित्तं न विद्यते

ହାତୀ ବଧର ଦୋଷଶୋଧନ ପାଇଁ ‘ତପ୍ତକୃଚ୍ଛ୍ର’ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଅସାବଧାନତାରୁ ଗୋହତ୍ୟା ହେଲେ ‘ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ’ କିମ୍ବା ‘ପରାକ’ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ଜାଣିଶୁଣି ଗୋବଧ କଲେ, ତାହା ପାଇଁ ଏଠାରେ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଘୋଷିତ ନୁହେଁ।

← Adhyaya 31Adhyaya 33

Frequently Asked Questions

It states that lawful punishment (or official release) can remove the thief’s sin, and if the king neglects to punish, the king incurs the thief’s guilt—linking political dharma (rāja-dharma) to moral-ritual order.

Kṛcchra, Atikṛcchra, Taptakṛcchra, Sāṃtapana, Cāndrāyaṇa, and Parāka appear as recurring frameworks, often combined with brahmacarya, forest-dwelling, mantra-japa (Oṃ/Vyāhṛtis/Sāvitrī), and tīrtha observance.

Alongside meditation on Nārāyaṇa (Hari), it also prescribes contemplation of Kapardin (Śiva) and tīrtha-based rites, showing a sect-inclusive devotional field within a unified dharma-and-purification program.