Adhyaya 24

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे त्रयोविंशो ऽध्यायः सूत उवाच अथ देवो हृषीकेशो भगवान् पुरुषोत्तमः / तताप घोरं पुत्रार्थं निदानं तपसस्तपः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀକୂର୍ମପୁରାଣର ଷଟ୍ସାହସ୍ତ୍ରୀ ସଂହିତାର ପୂର୍ବବିଭାଗରେ ତେଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ। ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ଦେବ ହୃଷୀକେଶ, ଭଗବାନ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ପୁତ୍ରାର୍ଥେ ଘୋର ତପ କଲେ—ତପସ୍ୟାର ମୂଳ ନିଦାନସ୍ୱରୂପ ତପ।

Verse 2

स्वेच्छयाप्यवतीर्णो ऽसौ कृतकृत्यो ऽपि विश्वधृक् / चचार स्वात्मनो मूलं बोधयन् भावमैश्वरम्

ବିଶ୍ୱଧୃକ ସେ, କୃତକୃତ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ଏବଂ ବିଚରଣ କରି କରି ନିଜ ସ୍ୱାତ୍ମମୂଳକୁ ପ୍ରକାଶ କରି, ଐଶ୍ୱର୍ୟଭାବର ବୋଧ ଜାଗ୍ରତ କଲେ।

Verse 3

जगाम योगिभिर्जुष्टं नानापक्षिसमाकुलम् / आश्रमं तूपमन्योर्वै मुनीन्द्रस्य महात्मनः

ତାପରେ ସେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ନାନା ପକ୍ଷୀର କଳରବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମହାତ୍ମା ମୁନୀନ୍ଦ୍ର ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କ ପରମ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।

Verse 4

तपत्त्रिराजमारूढः सुपर्णमतितेजसम् / शङ्खचक्रगदापाणिः श्रीवत्सकृतलक्षणः

ସେ ଦହୁଥିବା ତେଜସ୍ବୀ ପକ୍ଷିରାଜ ଗରୁଡ—ଅତିତେଜସ୍ବୀ ସୁପର୍ଣ୍ଣ—ଉପରେ ଆରୋହଣ କରି ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ହସ୍ତରେ ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା, ଏବଂ ବକ୍ଷସ୍ଥଳେ ଶୁଭ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଦୀପ୍ତ ଥିଲା।

Verse 5

नानाद्रुमलताकीर्णं नानापुष्पोपशोभितम् / ऋषीणामाश्रमैर्जुष्टं वेदघोषनिनादितम्

ସେ ସ୍ଥାନ ନାନା ପ୍ରକାର ଗଛ ଓ ଲତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଭିନ୍ନ ପୁଷ୍ପରେ ଶୋଭିତ; ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ବେଦଘୋଷର ନିନାଦରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ଥିଲା।

Verse 6

सिंहर्क्षशरभाकीर्णं शार्दूलगजसंयुतम् / विमलस्वादुपानीयैः सरोभिरुपशोभितम्

ସେ ଅଞ୍ଚଳ ସିଂହ, ଭାଲୁ ଓ ଶରଭରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ବ୍ୟାଘ୍ର ଓ ଗଜ ସହିତ ଯୁକ୍ତ; ନିର୍ମଳ ମଧୁରଜଳ ଥିବା ସରୋବରମାନେ ତାହାକୁ ଅଧିକ ଶୋଭାୟିତ କରୁଥିଲେ।

Verse 7

आरामैर्विविधैर्जुष्टं देवतायतनैः शुभैः / ऋषिकैरृषिपुत्रैश्च महामुनिगणैस्तथा

ସେ ସ୍ଥାନ ନାନା ପ୍ରକାର ରମଣୀୟ ଆରାମ-ଉପବନରେ ଯୁକ୍ତ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶୁଭ ଆୟତନମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ; ଏବଂ ଋଷି, ଋଷିପୁତ୍ର ଓ ମହାମୁନିଗଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 8

वेदाध्ययनसंपन्नैः सेवितं चाग्निहोत्रिभिः / योगिभिर्ध्याननिरतैर्नासाग्रगतलोचनैः

ସେ ସ୍ଥାନ ବେଦାଧ୍ୟୟନରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଲୋକମାନେ ଓ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରୁଥିବାମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି; ଏବଂ ଧ୍ୟାନନିରତ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ, ଯାହାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ନାସାଗ୍ରେ ସ୍ଥିର।

Verse 9

उपेतं सर्वतः पुण्यं ज्ञानिभिस्तत्त्वदर्शिभिः / नदीभिरभितो जुष्टं जापकैर्ब्रह्मवादिभिः

ସେ ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପୁଣ୍ୟମୟ, ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାହାକୁ ଉପେତ କରନ୍ତି; ନଦୀମାନେ ଚାରିପାଖେ ଘେରି ସେବନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଜପକ ଓ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସନ୍ତି।

Verse 10

सेवितं तापसैः पुण्यैरीशाराधनतत्परैः / प्रशान्तैः सत्यसंकल्पैर्निः शोकैर्निरुपद्रवैः

ସେ ସ୍ଥାନ ପୁଣ୍ୟ ତାପସମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି, ଯେମାନେ ଈଶ୍ୱରାରାଧନାରେ ତତ୍ପର; ପ୍ରଶାନ୍ତ, ସତ୍ୟସଙ୍କଳ୍ପୀ, ଶୋକରହିତ ଓ ଉପଦ୍ରବରହିତ।

Verse 11

भस्मावदातसर्वाङ्गै रुद्रजाप्यपरायणैः / मुण्डितैर्जटिलैः शुद्धैस्तथान्यैश्च शिखाजटैः / सेवितं तापसैर्नित्य ज्ञानिभिर्ब्रह्मचारिभिः

ସେ ସ୍ଥାନ ନିତ୍ୟ ତାପସମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି—ଯାହାଙ୍କ ସର୍ବାଙ୍ଗ ଭସ୍ମରେ ଧବଳ, ଯେମାନେ ରୁଦ୍ରଜପରେ ପରାୟଣ; ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧମାନେ—କେହି ମୁଣ୍ଡିତ, କେହି ଜଟିଳ, ଆଉ କେହି ଶିଖା ଓ ଜଟା ଉଭୟ ଧାରଣକାରୀ—ତଥା ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଦୃଢ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 12

तत्राश्रमवरे रम्ये सिद्धाश्रमविभूषिते / गङ्गा भगवती नित्यं वहत्येवाघनाशिनी

ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମମାନଙ୍କ ଶୋଭାରେ ବିଭୂଷିତ ସେଇ ରମ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରମରେ, ଭଗବତୀ ଗଙ୍ଗା ନିତ୍ୟ ପ୍ରବାହିତ—ପାପନାଶିନୀ।

Verse 13

स तानन्विष्य विश्वात्मा तापसान् वीतकल्मषान् / प्रणामेनाथ वचसा पूजयामास माधवः

ବିଶ୍ୱାତ୍ମା ମାଧବ ସେମାନଙ୍କୁ ଖୋଜି ପାଇ, କଲ୍ମଷରହିତ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କୁ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ ଓ ଯଥୋଚିତ ମଧୁର ବଚନରେ ପୂଜିଲେ।

Verse 14

ते ते दृष्ट्वा जगद्योनिं शङ्खचक्रगदाधरम् / प्रणेमुर्भक्तिसंयुक्ता योगिनां परमं गुरुम्

ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ ଜଗଦ୍ୟୋନିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭକ୍ତିସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପରମ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 15

स्तुवन्ति वैदिकैर्मन्त्रैः कृत्वा हृदि सनातनम् / प्रोचुरन्योन्यमव्यक्तमादिदेवं महामुनिम्

ହୃଦୟରେ ସନାତନଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ସେମାନେ ବୈଦିକ ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଏବଂ ପରସ୍ପରେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଆଦିଦେବ, ମହାମୁନି ବିଷୟରେ କହିଲେ।

Verse 16

अयं स भगवानेकः साक्षान्नारायणः परः / अगच्छत्यधुना देवः पुराणपुरुषः स्वयम्

“ଏହିଁ ସେଇ ଏକ ପରମ ଭଗବାନ—ସାକ୍ଷାତ୍ ପର ନାରାୟଣ। ଏବେ ଏହି ଦେବ, ପୁରାଣପୁରୁଷ, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଛନ୍ତି।”

Verse 17

अयमेवाव्ययः स्त्रष्टा संहर्ता चैव रक्षकः / अमूर्तो मूर्तिमान् भूत्वा मुनीन् द्रष्टुमिहागतः

ସେଇ ଅବ୍ୟୟ ସ୍ରଷ୍ଟା, ସଂହର୍ତ୍ତା ଓ ରକ୍ଷକ। ଅମୂର୍ତ୍ତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରି, ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।

Verse 18

एष धाता विधाता च समागच्छति सर्वगः / अनादिरक्षयो ऽनन्तो महाभूतो महेश्वरः

ସେ ଧାତା ଓ ବିଧାତା; ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ହୋଇ ସମସ୍ତଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତି। ଅନାଦି, ଅକ୍ଷୟ, ଅନନ୍ତ—ସେଇ ମହାଭୂତ, ପରମେଶ୍ୱର ମହେଶ୍ୱର।

Verse 19

श्रुत्वा श्रुत्वा हरिस्तेषां वचांसि वचनातिगः / ययौ स तूर्णं गोविन्दः स्थानं तस्य महात्मनः

ତାଙ୍କର ବଚନଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଶୁଣି, ବାଣୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ହରି—ଗୋବିନ୍ଦ—ଶୀଘ୍ରେ ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ନିବାସସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ।

Verse 20

उपस्पृश्याथ भावेन तीर्थे तीर्थे स यादवः / चकार देवकीसूनुर्देवर्षिपितृतर्पणम्

ତାପରେ ସେଇ ଯାଦବ ପ୍ରତ୍ୟେକ ତୀର୍ଥରେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଉପସ୍ପୃଶ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି କରି, ଦେବକୀସୁତ ଦେବ, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କଲେ।

Verse 21

नदीनां तीरसंस्थानि स्थापितानि मुनीश्वरैः / लिङ्गानि पूजयामास शंभोरमिततेजसः

ନଦୀତଟରେ ମୁନୀଶ୍ୱରମାନେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିବା ତୀର୍ଥସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ, ସେ ଅମିତତେଜସ୍ୱୀ ଶମ୍ଭୁ (ଶିବ)ଙ୍କ ଲିଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।

Verse 22

दृष्ट्वा दृष्ट्वा समायान्तं यत्र यत्र जनार्दनम् / पूजयाञ्चक्रिरे पुष्पैरक्षतैस्तत्र वासिनः

ଯେଉଁଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ସେମାନେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ, ସେଠାର ନିବାସୀମାନେ ପୁଷ୍ପ ଓ ଅକ୍ଷତ ଦ୍ୱାରା ପୁନଃପୁନଃ ପୂଜା କଲେ।

Verse 23

समीक्ष्य वासुदेवं तं शार्ङ्गशङ्खासिधारिणम् / तस्थिरे निश्चलाः सर्वे शुभाङ्गं तन्निवासिनः

ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ, ଶଙ୍ଖ ଓ ଖଡ୍ଗ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେଇ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେଇ ଶୁଭ ଧାମର ସମସ୍ତ ନିବାସୀ ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲେ।

Verse 24

यानि तत्रारुरुक्षूणां मानसानि जनार्दनम् / दृष्ट्वा समीहितान्यासन् निष्क्रामन्ति पुराहिरम्

ସେଠାକୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଯେମାନେ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ଉଦିତ ଇଚ୍ଛାକୁ ଜନାର୍ଦନ ଦେଖି ସେମାନଙ୍କ କାମ୍ୟ ସିଦ୍ଧି କରାଇଦେଲେ; ତାପରେ ହରି ସେଠାରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 25

अथावगाह्य गङ्गायां कृत्वा देवादितर्पणम् / आदाय पुष्पवर्याणि मुनीन्द्रस्याविशद् गृहम्

ତାପରେ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରି ଦେବତାଦିଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଷ୍ପ ନେଇ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 26

दृष्ट्वा तं योगिनां श्रेष्ठं भस्मोद्धूलितविग्रहम् / जटाचीरधरं शान्तं ननाम शिरसा मुनिम्

ଭସ୍ମରେ ଧୂସରିତ ଦେହ, ଜଟା ଓ ଚୀର ଧାରଣ କରିଥିବା, ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବର ସେଇ ଯୋଗିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଶିରସା ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 27

आलोक्य कृष्णमायान्तं पूजयामास तत्त्ववित् / आसने चासयामास योगिनां प्रथमातिथिम्

କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ତତ୍ତ୍ୱବିଦ୍ ମୁନି ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ଏବଂ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଅତିଥି ଭାବେ ଯଥୋଚିତ ଆସନରେ ବସାଇଲେ।

Verse 28

उवाच वचसां योनिं जानीमः परमं पदम् / विष्णुमव्यक्तसंस्थानं शिष्यभावेन संस्थितम्

ସେ କହିଲେ—ଆମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ବାଣୀର ଯୋନି, ପରମ ପଦ ଭାବେ ଜାଣୁ। ସେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଆମେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖେ ଶିଷ୍ୟଭାବରେ ଅଛୁ।

Verse 29

स्वागतं ते हृषीकेश सफलानि तपांसि नः / यद् साक्षादेव विश्वात्मा मद्गेहं विष्णुरागतः

ହେ ହୃଷୀକେଶ, ତୁମକୁ ସ୍ୱାଗତ। ଆମ ତପସ୍ୟା ସଫଳ ହେଲା, କାରଣ ସାକ୍ଷାତ୍ ବିଶ୍ୱାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ ମୋ ଘରକୁ ଆସିଛନ୍ତି।

Verse 30

त्वां न पश्यन्ति मुनयो यतन्तो ऽपि हि योगिनः / तादृशस्याथ भवतः किमागमनकारणम्

ଯତ୍ନଶୀଳ ମୁନିମାନେ—ସାଧନାରତ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ—ତୁମକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ତେବେ ଏପରି ତୁମର ଏଠାକୁ ଆଗମନର କାରଣ କ’ଣ?

Verse 31

श्रुत्वोपमन्योस्तद् वाक्यं भगवान् केशिमर्दनः / व्याजहार महायोगी वचनं प्रणिपत्य तम्

ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, କେଶିମର୍ଦନ ଭଗବାନ୍ ମହାଯୋଗୀ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପ୍ରତିଉତ୍ତର କହିଲେ।

Verse 32

श्रीकृष्ण उवाच भगवन् द्रष्टुमिच्छामि गिरीशं कृत्तिवाससम् / संप्राप्तो भवतः स्थानं भगवद्दर्शनोत्सुकः

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ—ହେ ଭଗବନ୍, କୃତ୍ତିବାସ ପରିଧାନ କରୁଥିବା ଗିରୀଶଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି। ଭଗବଦ୍ଦର୍ଶନର ଉତ୍ସୁକତାରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ଆସିଛି।

Verse 33

कथं स भगवानीशो दृश्यो योगविदां वरः / मयाचिरेण कुत्राहं द्रक्ष्यामि तमुमापतिम्

ଯୋଗବିଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେଇ ଭଗବାନ ଈଶ କିପରି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହେବେ? ଏବଂ ମୁଁ କେତେ ଦିନ ପରେ, କେଉଁଠି, ଉମାପତିଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବି?

Verse 34

इत्याह भगवानुक्तो दृश्यते परमेश्वरः / भक्त्या चोग्रेण तपसा तत्कुरुष्वेह यत्नतः

ଏପରି କହିଲେ ଭଗବାନ କହିଲେ—“ପରମେଶ୍ୱର ନିଶ୍ଚୟ ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତି; ଭକ୍ତି ଓ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା। ତେଣୁ ଏଠାରେ ତାହାକୁ ଯତ୍ନରେ କର।”

Verse 35

इहेश्वरं देवदेवं मुनीन्द्रा ब्रह्मवादिनः / ध्यायन्तो ऽत्रासते देवं जापिनस्तापसाश्च ये

ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଦେବଦେବ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି; ଏଠାରେ ଜପକାରୀ ଓ ତପସ୍ବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଦେବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି ବସନ୍ତି।

Verse 36

इह देवः सपत्नीको भगवान् वृषभध्वजः / क्रीडते विविधैर्भूतैर्योगिभिः परिवारितः

ଏଠାରେ ଭଗବାନ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ (ଶିବ) ପତ୍ନୀସହିତ ବିଭିନ୍ନ ଭୂତଗଣଙ୍କ ସହ କ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି ଏବଂ ସିଦ୍ଧ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ।

Verse 37

इहाश्रमे पुरा रुद्रात् तपस्तप्त्वा सुदारुणम् / लेभे महेश्वराद् योगं वसिष्ठो भगवानृषिः

ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ପୁରାକାଳେ ଭଗବାନ ଋଷି ବଶିଷ୍ଠ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ତପସ୍ୟା କଲେ; ଏବଂ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଠାରୁ ଯୋଗ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 38

इहैव भगवान् व्यसः कृष्णद्वैपायनः प्रभुः / दृष्ट्वा तं परमं ज्ञानं लब्धवानीश्वरेश्वरम्

ଏହି ଲୋକରେ ହିଁ ଭଗବାନ୍ ବ୍ୟାସ—କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ପ୍ରଭୁ—ସେ ପରମ ଜ୍ଞାନ ଦେଖି ଈଶ୍ୱରମାନଙ୍କ ଈଶ୍ୱର ଶ୍ରୀଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 39

इहाश्रमवरे रम्ये तपस्तप्त्वा कपर्दिनः / अविन्दत् पुत्रकान् रुद्रात् सुरभिर्भक्तिसंयुता

ଏହି ରମ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରମରେ ଭକ୍ତିସଂଯୁକ୍ତ ସୁରଭୀ କପର୍ଦ୍ଦିନ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ତପ କରି, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଠାରୁ ବରରୂପେ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପାଇଲା।

Verse 40

इहैव देवताः पूर्वं कालाद् भीता महेश्वरम् / दृष्टवन्तो हरं श्रीमन्निर्भया निर्वृतिं ययुः

ହେ ଶ୍ରୀମାନ୍! ଏଠାରେ ପୂର୍ବେ କାଳଭୟରେ ଭୀତ ଦେବତାମାନେ ମହେଶ୍ୱର ହରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଶାନ୍ତି ଓ ପରମ ନିର୍ବୃତିକୁ ପାଇଲେ।

Verse 41

इहाराध्य महादेवं सावर्णिस्तपतां वरः / लब्धवान् परमं योगं ग्रन्थकारत्वमुत्तमम्

ଏଠାରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି, ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାବର୍ଣ୍ଣି ପରମ ଯୋଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ଗ୍ରନ୍ଥକାରତ୍ୱର ଉତ୍ତମ ସିଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ଲଭିଲେ।

Verse 42

प्रवर्तयामास शुभां कृत्वा वै संहितां द्विजः / पौराणिकीं सुपुण्यार्थां सच्छिष्येषु द्विजातिषु

ସେହି ଦ୍ୱିଜ ମୁନି ଶୁଭ ସଂହିତା ରଚନା କରି, ଅତି ପୁଣ୍ୟଦାୟି ପୌରାଣିକ ପରମ୍ପରାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଦ୍ୱିଜ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କଲେ।

Verse 43

इहैव संहितां दृष्ट्वा कापेयः शांशपायनः / महादेवं चकारेमां पौराणीं तन्नियोगतः / द्वादशैव सहस्त्राणि श्लोकानां पुरुषोत्तम

ଏଠାରେଇ ସଂହିତାକୁ ଦେଖି କାପେୟ ଶାଂଶପାୟନ ସେହି ନିୟୋଗରେ ମହାଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ପୌରାଣିକ ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନା କଲେ। ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଏଥିରେ ଠିକ୍ ବାରହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି।

Verse 44

इह प्रवर्तिता पुण्या द्व्यष्टसाहस्त्रिकोत्तरा / वायवीयोत्तरं नाम पुराणं वेदसंमितम् / इहैव ख्यापितं शिष्यैः शांशपायनभाषितम्

ଏଠାରେଇ ଏହି ପୁଣ୍ୟମୟ ପୁରାଣ—‘ବାୟବୀୟୋତ୍ତର’ ନାମରେ, ଅଠାଇଶ ହଜାରଠାରୁ କିଛି ଅଧିକ ଶ୍ଲୋକସହିତ ଓ ବେଦସମ୍ମତ—ପ୍ରଚଳିତ ହେଲା; ଶାଂଶପାୟନଙ୍କ ଭାଷିତ ଭାବେ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଏଠାରେଇ ଏହାକୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 45

याज्ञवल्क्यो महायोगी दृष्ट्वात्र तपसा हरम् / चकार तन्नियोगेन योगशास्त्रमनुत्तमम्

ଏଠାରେଇ ମହାଯୋଗୀ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ତପସ୍ୟାର ବଳରେ ହର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି, ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅନୁତ୍ତମ ଯୋଗଶାସ୍ତ୍ର ରଚନା କଲେ।

Verse 46

इहैव भृगुणा पूर्वं तप्त्वा वै परमं तपः / शुक्रो महेश्वरात् पुत्रो लब्धो योगविदां वरः

ଏଠାରେଇ ପୂର୍ବକାଳରେ ଭୃଗୁ ପରମ ତପ କରିଥିଲେ; ଏବଂ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଠାରୁ ପୁତ୍ରରୂପେ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ପାଇଥିଲେ—ଯୋଗବିଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୁକ୍ର।

Verse 47

तस्मादिहैव देवेशं तपस्तप्त्वा महेश्वरम् / द्रष्टुमर्हसि विश्वेशमुग्रं भीमं कपर्दिनम्

ଏହିହେତୁ ଏଠାରେଇ ଦେବେଶ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଇଁ ତପ ଓ ସାଧନା କରି, ତୁମେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର—ଉଗ୍ର, ଭୀମ, କପର୍ଦ୍ଦିନ (ଜଟାଧାରୀ ଶିବ)—ଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଅର୍ହ।

Verse 48

एवमुक्त्वा ददौ ज्ञानमुपमन्युर्महामुनिः / व्रतं पाशुपतं योगं कृष्णायाक्लिष्टकर्मणे

ଏପରି କହି ମହାମୁନି ଉପମନ୍ୟୁ ଅକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦାନ କଲେ; ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଓ ତାହାର ଯୋଗାନୁଷ୍ଠାନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 49

स तेन मुनिवर्येण व्याहृतो मधुसूदनः / तत्रैव तपसा देवं रुद्रमाराधयत् प्रभुः

ସେଇ ମୁନିବର୍ୟଙ୍କ ଉକ୍ତିରେ ସମ୍ବୋଧିତ ମଧୁସୂଦନ ସେଠାରେଇ ରହିଲେ; ପ୍ରଭୁ ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ଦେବ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 50

भस्मौद्धूलितसर्वाङ्गो मुण्डो वल्कलसंयुतः / जजाप रुद्रमनिशं शिवैकाहितमानसः

ସମଗ୍ର ଦେହ ଭସ୍ମରେ ଉଦ୍ଧୂଳିତ, ମୁଣ୍ଡିତ ଶିର ଓ ବଲ୍କଳବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ଶିବରେ ଏକାଗ୍ର ମନ ରଖି ସେ ନିରନ୍ତର ରୁଦ୍ରନାମ ଜପ କଲେ।

Verse 51

ततो बहुतिथे काले सोमः सोमार्धभूषणः / अदृश्यत महादेवो व्योम्नि देव्या महेश्वरः

ତାପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ସୋମାର୍ଧଭୂଷଣ ମହାଦେବ ଦେବୀ ସହିତ ଆକାଶରେ ମହେଶ୍ୱର ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 52

किरीटिनं गदिनं चित्रमालं पिनाकिनं शूलिनं देवदेवम् / शार्दूलचर्माम्बरसंवृताङ्गं देव्या महादेवमसौ ददर्श

ସେ ଦେବୀ ସହିତ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—କିରୀଟଧାରୀ, ଗଦାଧାରୀ, ଚିତ୍ରମାଳାଭୂଷିତ; ପିନାକ ଓ ଶୂଳଧାରୀ ଦେବଦେବ, ଯାହାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଶାର୍ଦୂଳଚର୍ମବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତ।

Verse 53

परश्वधासक्तकरं त्रिनेत्रं नृसिंहचर्मावृतसर्वगात्रम् / समुद्गिरन्तं प्रणवं बृहन्तं सहस्त्रसूर्यप्रतिमं ददर्श

ସେ ତ୍ରିନେତ୍ର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ହସ୍ତରେ ପରଶୁ ଧାରଣ କରି, ସମଗ୍ର ଦେହ ନୃସିଂହଚର୍ମରେ ଆବୃତ; ମହା ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା, ସହସ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ।

Verse 54

प्रभुं पुराणं पुरुषं पुरस्तात् सनातनं योगिनमीशितारम् / अणोरणीयांसमनन्तशक्तिं प्राणेश्वरं शंभुमसौ ददर्श

ସେ ସମ୍ମୁଖରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ସର୍ବାଧିପତି, ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ସନାତନ; ଯୋଗୀ ଓ ପରମ ନିୟନ୍ତା, ପ୍ରାଣେଶ୍ୱର; ଅଣୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଣୁ, ଅନନ୍ତଶକ୍ତିମାନ।

Verse 55

न यस्य देवा न पितामहो ऽपि नेन्द्रो न चाग्निर्वरुणो न मृत्युः / प्रभावमद्यापि वदन्ति रुद्रं तमादिदेवं पुरतो ददर्श

ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରଭାବକୁ ଦେବମାନେ—ପିତାମହ ମଧ୍ୟ—ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ନ ଇନ୍ଦ୍ର, ନ ଅଗ୍ନି, ନ ଵରୁଣ, ନ ମୃତ୍ୟୁ। ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଆଜି ମଧ୍ୟ କଥିତ, ସେଇ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସେ ଆଦିଦେବ ଭାବେ ସମ୍ମୁଖେ ଦେଖିଲେ।

Verse 56

तदान्वपश्यद् गिरिशस्य वामे स्वात्मानमव्यक्तमनन्तरूपम् / स्तुवन्तमीशं बहुभिर्वचोभिः शङ्खासिचक्रार्पितहस्तमाद्यम्

ତେବେ ସେ ଗିରୀଶଙ୍କ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ନିଜ ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପକୁ ଦେଖିଲେ—ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଅନନ୍ତରୂପ—ଅନେକ ବଚନରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା; ଶଙ୍ଖ, ଅସି ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ହସ୍ତଯୁକ୍ତ ଆଦ୍ୟ।

Verse 57

कृताञ्जलिं दक्षिणतः सुरेशं हंसाधिरूढं पुरुषं ददर्श / स्तुवानमीशस्य परं प्रभावं पितामहं लोकगुरुं दिवस्थम्

କରଯୋଡ଼ି ସେ ଦକ୍ଷିଣଦିଗରେ ସୁରେଶ—ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ—ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ହଂସ ଉପରେ ଆରୂଢ଼; ଦିବ୍ୟଲୋକସ୍ଥ ଲୋକଗୁରୁ, ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ପରମ ମହିମାକୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ।

Verse 58

गणेश्वरानर्कसहस्त्रकल्पान् नन्दीश्वरादीनमितप्रभावान् / त्रिलोकभर्तुः पुरतो ऽन्वपश्यत् कुमारमग्निपतिमं सशाखम्

ତେବେ ସେ ତ୍ରିଲୋକଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସହସ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ଗଣେଶ୍ୱରମାନଙ୍କୁ, ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର ଆଦି ଅମିତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଗଣସହିତ ଦେଖିଲା; ଏବଂ ଅଗ୍ନିପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ପରିବାରସହିତ ଦେବସେନାପତି କୁମାର (ସ୍କନ୍ଦ)ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶନ କଲା।

Verse 59

मरीचिमत्रिं पुलहं पुलस्त्यं प्रचेतसं दक्षमथापि कण्वम् / पराशरं तत्परतो वसिष्ठं स्वायंभुवं चापि मनुं ददर्श

ସେ ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ପୁଲହ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପ୍ରଚେତସ, ଦକ୍ଷ ଏବଂ କଣ୍ୱଙ୍କୁ ଦେଖିଲା; ପରେ ପରାଶରଙ୍କୁ, ତାହା ପରେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ, ଏବଂ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶନ କଲା।

Verse 60

तुष्टाव मन्त्रैरमरप्रधानं बद्धाञ्जलिर्विष्णुरुदारबुद्धिः / प्रणम्य देव्या गिरिशं सभक्त्या स्वात्मन्यथात्मानमसौ विचिन्त्य

ଉଦାରବୁଦ୍ଧି ବିଷ୍ଣୁ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଅମରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଣୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି କଲେ; ଦେବୀ ସହିତ ଗିରୀଶ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଣାମ କରି, ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ସେଇ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।

Verse 61

श्रीकृष्ण उवाच नमो ऽस्तु ते शाश्वत सर्वयोने ब्रह्माधिपं त्वामृषयो वदन्ति / तपश्च सत्त्वं च रजस्तमश्च त्वामेव सर्व प्रवदन्ति सन्तः

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ— ହେ ଶାଶ୍ୱତ, ସର୍ବଯୋନି! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଋଷିମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଅଧିପତି ବୋଲି କହନ୍ତି। ତପ, ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜ, ତମ—ଏ ସବୁକୁ, ପ୍ରଭୁ, ସନ୍ତମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ହିଁ ବୋଲି ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି।

Verse 62

त्वं ब्रह्मा हरिरथ विश्वयोनिरग्निः संहर्ता दिनकरमण्डलाधिवासः / प्राणस्त्वं हुतवहवासवादिभेद- सत्वामेकं शरणमुपैमि देवमीशम्

ଆପଣ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମା, ଆପଣ ହିଁ ହରି (ବିଷ୍ଣୁ); ଆପଣ ହିଁ ବିଶ୍ୱଯୋନି ଅଗ୍ନି, ଆପଣ ହିଁ ସଂହର୍ତ୍ତା, ଏବଂ ଆପଣ ହିଁ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳରେ ଅଧିବାସ କରନ୍ତି। ଆପଣ ହିଁ ପ୍ରାଣ; ହୁତବହ (ଅଗ୍ନି) ଓ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଆଦି ଭେଦଶକ୍ତିରୂପେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ହିଁ ପ୍ରକାଶିତ। ହେ ଦେବେଶ ଈଶ! ଏକମାତ୍ର ଆପଣଙ୍କୁ ହିଁ ମୁଁ ଶରଣ ନେଉଛି।

Verse 63

सांख्यास्त्वां विगुणमथाहुरेकरूपं योगास्त्वां सततमुपासते हृदिस्थम् / वेदास्त्वामभिदधतीह रुद्रमग्निं त्वामेकं शरणमुपैमि देवमीशम्

ସାଂଖ୍ୟମାନେ ତୁମକୁ ଗୁଣାତୀତ, ଏକରସ ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି କହନ୍ତି; ଯୋଗୀମାନେ ହୃଦୟସ୍ଥ ଜାଣି ସଦା ତୁମକୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି। ବେଦ ତୁମକୁ ରୁଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ବୋଲି ଘୋଷଣା କରେ। ହେ ଦେବେଶ, ମୁଁ ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଶରଣ ନେଉଛି।

Verse 64

त्वात्पादे कुसुममथापि पत्रमेकं दत्त्वासौ भवति विमुक्तविश्वबन्धः / सर्वाघं प्रणुदति सिद्धयोगिजुष्टं स्मृत्वा ते पदयुगलं भवत्प्रसादात्

ତୁମ ପାଦରେ ଗୋଟିଏ ଫୁଲ—କିମ୍ବା ଗୋଟିଏ ପତ୍ର ମାତ୍ର—ଦାନ କଲେ ମଣିଷ ସଂସାରବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ସିଦ୍ଧ ଯୋଗୀମାନେ ଯାହାକୁ ପୂଜନ୍ତି ସେହି ତୁମ ପଦଯୁଗଳକୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ, ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ, ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

Verse 65

यस्याशेषविभागहीनममलं हृद्यन्तरावस्थितं तत्त्वं ज्योतिरनन्तमेकमचलं सत्यं परं सर्वगम् / स्थानं प्राहुरनादिमध्यनिधनं यस्मादिदं जायते नित्यं त्वामहमुपैमि सत्यविभवंविश्वेश्वरन्तंशिवम्

ଯାହାଙ୍କ ନିର୍ମଳ ତତ୍ତ୍ୱ ସମସ୍ତ ଭେଦରହିତ ହୋଇ ହୃଦୟାନ୍ତରେ ଅବସ୍ଥିତ—ଅନନ୍ତ ଜ୍ୟୋତି, ଏକ, ଅଚଳ, ପରମ ସତ୍ୟ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ। ଯାହାକୁ ଅନାଦି-ମଧ୍ୟ-ନିଧନ ଶୂନ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଧାମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହାଠାରୁ ଏହି ଜଗତ ନିରନ୍ତର ଜନ୍ମେ—ସେହି ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଶିବ, ସତ୍ୟବିଭବଙ୍କୁ ମୁଁ ସଦା ଶରଣ ନେଉଛି।

Verse 66

ॐ नमो नीलकण्ठाय त्रिनेत्राय च रंहसे / महादेवाय ते नित्यमीशानाय नमो नमः

ଓଁ ନୀଳକଣ୍ଠ, ତ୍ରିନେତ୍ର ଓ ବେଗବାନ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ମହାଦେବ, ମୁଁ ନିତ୍ୟ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରେ; ଈଶାନ ଅଧିପତିଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 67

नमः पिनाकिने तुभ्यं नमो मुण्डाय दण्डिने / नमस्ते वज्रहस्ताय दिग्वस्त्राय कपर्दिने

ପିନାକଧାରୀ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ମୁଣ୍ଡମାଳାଧାରୀ, ଦଣ୍ଡଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବଜ୍ରହସ୍ତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଦିଗମ୍ବର ତପସ୍ବୀ ଓ ଜଟାଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 68

नमो भैरवनादाय कालरूपाय दंष्ट्रिणे / नागयज्ञोपवीताय नमस्ते वह्निरेतसे

ଭୈରବନାଦ କରୁଥିବା, କାଳରୂପ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ନାଗକୁ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଭାବେ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଅଗ୍ନିମୟ ବୀର୍ୟବାନ୍ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 69

नमो ऽस्तु ते गिरीशाय स्वाहाकाराय ते नमः / नमो मुक्ताट्टहासाय भीमाय च नमो नमः

ହେ ଗିରୀଶ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ‘ସ୍ୱାହା’କାରରେ ବିରାଜିତ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ। ମୁକ୍ତ ଅଟ୍ଟହାସଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଭୀମ ସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମୋ ନମଃ।

Verse 70

नमस्ते कामनाशाय नमः कालप्रमाथिने / नमो भैरववेषाय हराय च निषङ्गिणे

କାମନାନାଶକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; କାଳକୁ ମଧ୍ୟ ଦମନ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ। ଭୈରବବେଷଧାରୀଙ୍କୁ ନମୋ; ନିଷଙ୍ଗ (ଖଡ୍ଗ)ଧାରୀ ହରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 71

नमो ऽस्तु ते त्र्यम्बकाय नमस्ते कृत्तिवाससे / नमो ऽम्बिकाधिपतये पशूनां पतये नमः

ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ, ତ୍ରିନେତ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; କୃତ୍ତିବାସ, ଚର୍ମବସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ। ଅମ୍ବିକାଧିପତିଙ୍କୁ ନମୋ; ସମସ୍ତ ପଶୁ-ଜୀବଙ୍କ ପତି ପଶୁପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 72

नमस्ते व्योमरूपाय व्योमाधिपतये नमः / नरनारीशरीराय सांख्ययोगप्रवर्तिने

ବ୍ୟୋମରୂପ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ବ୍ୟୋମାଧିପତିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ। ନର-ନାରୀ ଶରୀର ଧାରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ନମୋ; ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗ ପ୍ରବର୍ତ୍ତକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 73

नमो दैवतनाथाय देवानुगतलिङ्गिने / कुमारगुरवे तुभ्यं देवदेवाय ते नमः

ଦେବମାନଙ୍କ ନାଥ, ଦେବମାନେ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଲିଙ୍ଗଧାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ କୁମାର-ଗୁରୁ, ହେ ଦେବଦେବ! ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ।

Verse 74

तमो यज्ञाधिपतये नमस्ते ब्रह्मचारिणे / मृगव्याधाय महते ब्रह्माधिपतये नमः

ହେ ତମଃସ୍ୱରୂପ ଯଜ୍ଞାଧିପତି, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ମହାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ମହାବଳୀ ମୃଗବ୍ୟାଧ, ଏବଂ ହେ ବ୍ରହ୍ମାଧିପତି, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 75

नमो हंसाय विश्वाय मोहनाय नमो नमः / योगिने योगगम्याय योगमायाय ते नमः

ପରମ ହଂସ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଶ୍ୱସ୍ୱରୂପ, ଜଗତ୍‌ମୋହନ—ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ହେ ଯୋଗୀ, ଯୋଗଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ଗମ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କ ଯୋଗମାୟାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଣାମ।

Verse 76

नमस्ते प्राणपालाय घण्टानादप्रियाय च / कपालिने नमस्तुभ्यं ज्योतिषां पतये नमः

ହେ ପ୍ରାଣପାଳକ, ଘଣ୍ଟାନାଦପ୍ରିୟ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ କପାଳଧାରୀ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଜ୍ୟୋତିମାନଙ୍କ ପତି, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 77

नमो नमो नमस्तुभ्यं भूय एव नमो नमः / मह्यं सर्वात्मना कामान् प्रयच्छ परमेश्वर

ନମୋ ନମଃ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ପୁନଃପୁନଃ ନମୋ ନମଃ। ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ସର୍ବାତ୍ମା ହୋଇ ମୋର ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ।

Verse 78

एवं हि भक्त्या देवेशमभिष्टूय स माधवः / पपात पादयोर्विप्रा देवदेव्योः स दण्डवत्

ଏହିପରି ଭକ୍ତିରେ ଦେବେଶଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ସେ ମାଧବ ଦେବଦେବ ଓ ଦେବଦେବୀଙ୍କ ଚରଣଦ୍ୱୟରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 79

उत्थाप्य भगवान् सोमः कृष्णं केशिनिषूदनम् / बभाषे मधुरं वाक्यं मेघगम्भीरनिः स्वनः

ତାପରେ ଭଗବାନ୍ ସୋମ କେଶିନିଷୂଦନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ମେଘଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନିସଦୃଶ ସ୍ୱରରେ, ତାଙ୍କୁ ମଧୁର ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 80

किमर्थं पुण्डरीकाक्ष तपस्तप्तं त्वयाव्यय / त्वमेव दाता सर्वेषां कामानां कामिनामिह

ହେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ, ହେ ଅବ୍ୟୟ ପ୍ରଭୁ! ତୁମେ କାହିଁକି ତପ କରିଛ? ଏହି ଲୋକରେ କାମନାକାରୀମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କାମନା ଦେବା ଦାତା ତ ତୁମେ ହିଁ।

Verse 81

त्वं हि सा परमा मूर्तिर्मम नारायणाह्वया / नानवाप्तं त्वया तात विद्यते पुरुषोत्तम

ତୁମେ ହିଁ ମୋର ପରମ ମୂର୍ତ୍ତି, ‘ନାରାୟଣ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ହେ ତାତ, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ! ତୁମେ ଯାହା ଅପ୍ରାପ୍ତ କରିନାହ—ଏମିତି କିଛି ନାହିଁ।

Verse 82

वेत्थ नारायणानन्तमात्मानं परमेश्वरम् / महादेवं महायोगं स्वेन योगेन केशव

ହେ କେଶବ! ତୁମ ନିଜ ଯୋଗଦ୍ୱାରା ତୁମେ ନାରାୟଣ—ଅନନ୍ତ—କୁ ଜାଣ; ସେ ପରମାତ୍ମା ଓ ପରମେଶ୍ୱର, ସେଇ ମହାଦେବ, ମହାଯୋଗୀ, ଯୋଗସ୍ୱରୂପ।

Verse 83

श्रुत्वा तद्वचनं कृष्णः प्रहसन् वै वृषध्वजम् / उवाच वीक्ष्य विश्वेशं देवीं च हिमशैलजाम्

ସେଇ ବଚନ ଶୁଣି କୃଷ୍ଣ ହସିଲେ; ବୃଷଧ୍ୱଜ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଶମ୍ଭୁ ଓ ହିମଶୈଳଜା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ।

Verse 84

ज्ञातं हि भवता सर्वं स्वेन योगेन शङ्कर / इच्छाम्यात्मसमं पुत्रं त्वद्भक्तं देहि शङ्कर

ହେ ଶଙ୍କର! ନିଜ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଆପଣ ସବୁ ଜାଣନ୍ତି। ମୁଁ ମୋ ଆତ୍ମସମ ଏକ ପୁତ୍ର ଚାହେଁ, ଯେ ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତ; ହେ ଶଙ୍କର, ଦୟାକରି ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 85

तथास्त्वित्याह विश्वात्मा प्रहृष्टमनसा हरः / देवीमालोक्य गिरिजां केशवं परिषस्वजे

“ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି ବିଶ୍ୱାତ୍ମା ହର ହର୍ଷିତ ମନେ କହିଲେ। ପରେ ଗିରିଜା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି କେଶବଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।

Verse 86

ततः सा जगतां माता शङ्करार्धशरीरिणी / व्याजहार हृषीकेशं देवी हिमगिरीन्द्रजा

ତାପରେ ଜଗତାମାତା, ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅର୍ଧଶରୀରିଣୀ, ହିମଗିରୀନ୍ଦ୍ରଜା ଦେବୀ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 87

वत्स जाने तवानन्तां निश्चलां सर्वदाच्युत / अनन्यामीश्वरे भक्तिमात्मन्यपि च केशव

ବତ୍ସ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ! ମୁଁ ଜାଣେ ତୁମର ଭକ୍ତି ଅନନ୍ତ ଓ ସଦା ନିଶ୍ଚଳ—ଇଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନନ୍ୟ ଭକ୍ତି; ଏବଂ ହେ କେଶବ, ଆତ୍ମା ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ତୁମର ନିଷ୍ଠା ଅଛି।

Verse 88

त्वं हि नारायणः साक्षात् सर्वात्मा पुरुषोत्तमः / प्रार्थितो दैवतैः पूर्वं संजातो दैवकीसुतः

ତୁମେ ହି ସାକ୍ଷାତ୍ ନାରାୟଣ—ସର୍ବାତ୍ମା, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ। ଦେବମାନଙ୍କ ପୂର୍ବ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ତୁମେ ଦେବକୀପୁତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲ।

Verse 89

पश्य त्वमात्मनात्मानमात्मीयममलं पदम् / नावयोर्विद्यते भेद एवं पश्यन्ति सूरयः

ନିଜ ଆତ୍ମାଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖ—ତୋର ନିର୍ମଳ ପଦକୁ। ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ ନାହିଁ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏଭଳି ଦେଖନ୍ତି।

Verse 90

इमानिमान् वरानिष्टान् मत्तो गृह्णीष्व केशव / सर्वज्ञत्वं तथैश्वर्यं ज्ञानं तत् पारमेश्वरम् / ईश्वरे निश्चलां भक्तिमात्मन्यपि परं बलम्

ହେ କେଶବ, ମୋଠାରୁ ଏହି ପରମ ଇଷ୍ଟ ବରଗୁଡ଼ିକ ଗ୍ରହଣ କର—ସର୍ବଜ୍ଞତା ଓ ଐଶ୍ୱର୍ୟ; ପାରମେଶ୍ୱର ଜ୍ଞାନ; ଈଶ୍ୱରରେ ନିଶ୍ଚଳ ଭକ୍ତି; ଏବଂ ନିଜ ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପରେ ମଧ୍ୟ ପରମ ବଳ।

Verse 91

एवमुक्तस्तया कृष्णो महादेव्या जनार्दनः / आशिषं शिरसाहृङ्णाद् देवो ऽप्याह महेश्वरः

ମହାଦେବୀ ଏଭଳି କହିବା ପରେ ଜନାର୍ଦନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଶିର ନମାଇ ତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ତାପରେ ମହେଶ୍ୱର ଭଗବାନ ମଧ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 92

प्रगृह्य कृष्णं भगवानथेशः करेण देव्या सह देवदेवः / संपूज्यमानो मुनिभिः सुरेशै- र् जगाम कैलासगिरिं गिरीशः

ତାପରେ ଦେବଦେବ ଭଗବାନ ଈଶ ଦେବୀ ସହିତ ନିଜ ହାତରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ହାତ ଧରି, ମୁନି ଓ ସୁରେଶମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂଜିତ ହୋଇ, ଗିରୀଶ କୈଲାସଗିରିକୁ ଗଲେ।