Adhyaya 67

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उवोद्धात पादे भार्गवचरिते अमावसुवंशानुकीर्त्तनं नाम षट्षष्टितमो ऽध्यायः // ६६// आयोः पुत्रा महात्मानः पञ्चैवासन्महाबलाः / स्वर्भानुत नयायां ते प्रभायां जज्ञिरे नृपाः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣର ବାୟୁପ୍ରୋକ୍ତ ମଧ୍ୟମଭାଗର ତୃତୀୟ ଉବୋଦ୍ଧାତପାଦ, ଭାର୍ଗବଚରିତରେ ‘ଅମାବସୁବଂଶାନୁକୀର୍ତ୍ତନ’ ନାମକ ଛୟାଷଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ। ମହାତ୍ମା ଆୟୁଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ମହାବଳୀ ପୁତ୍ର ଥିଲେ; ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କ କନ୍ୟା ପ୍ରଭାରୁ ସେ ରାଜାମାନେ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 2

नहुषः प्रथमस्तेषां क्षत्रवृद्धस्ततः स्मृतः / रंभो रजिरनेनाश्च त्रिषु लोकेषु विश्रुताः

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ନହୁଷ; ପରେ କ୍ଷତ୍ରବୃଦ୍ଧ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ରମ୍ଭ, ରଜି ଓ ଅନେନ—ଏମାନେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 3

क्षत्रवृद्धात्मजश्चैव सुनहोत्रो महायशाः / सुनहोत्रस्य दायादास्त्रयः परमधार्मिकाः

କ୍ଷତ୍ରବୃଦ୍ଧଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାୟଶସ୍ବୀ ସୁନହୋତ୍ର ଥିଲେ। ସୁନହୋତ୍ରଙ୍କ ତିନିଜଣ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପରମଧାର୍ମିକ ଥିଲେ।

Verse 4

काशः शलश्च द्वावेतौ तथा गृत्समदः प्रभुः / पुत्रो गृत्समदस्यापि शुनको यस्य शौनकः

କାଶ ଓ ଶଲ—ଏହି ଦୁଇଜଣ, ଏବଂ ପ୍ରଭୁ ଗୃତ୍ସମଦ। ଗୃତ୍ସମଦଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୁନକ, ଯାହାଙ୍କୁ ଶୌନକ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

Verse 5

ब्राह्मणाः क्षत्रियाश्चैव वैश्याः शूद्रास्तथैव च / एतस्य वंशेसंभूता विचित्रैः कर्मभिर्द्विजाः

ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର—ଏ ସମସ୍ତେ ଏହି ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ଦ୍ୱିଜମାନେ ବିଚିତ୍ର କର୍ମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 6

शलात्मजो ह्यार्ष्टिषेणः शिशिरस्तस्य जात्मजः / शौनकाश्चार्ष्टिषेणाश्च क्षत्रोपेता द्विजातयः

ଶଲଙ୍କ ପୁତ୍ର ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶିଶିର। ଶୌନକ ଓ ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣ—ଏହି ଦ୍ୱିଜମାନେ କ୍ଷତ୍ରତେଜରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।

Verse 7

काश्यस्य काशिपो राजा पुत्रो दीर्घतपास्तथा / धन्वश्च दीर्घतपसो विद्वान्धन्वन्तरीस्ततः

କାଶ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜା କାଶିପ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୀର୍ଘତପା। ଦୀର୍ଘତପାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧନ୍ୱ, ଏବଂ ଧନ୍ୱରୁ ବିଦ୍ୱାନ ଧନ୍ୱନ୍ତରି ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 8

तपसोंऽते महातेजा जातो वृद्धस्य धीमतः / अथैनमृषयः प्रोचुः सूतं वाक्यमिद पुनः

ତପସ୍ୟାର ଶେଷେ ସେହି ବୃଦ୍ଧ ଧୀମାନଙ୍କଠାରୁ ମହାତେଜସ୍ବୀ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା। ତାପରେ ଋଷିମାନେ ପୁନର୍ବାର ସୂତଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।

Verse 9

ऋषय ऊचुः कश्च धन्वन्तरिर्देवो मानुषेष्विह जज्ञिवान् / एतद्वेदितुमिच्छामस्तन्नोब्रूहि परन्तप

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମିଥିବା ସେ ଦେବ ଧନ୍ୱନ୍ତରି କିଏ? ଏହା ଜାଣିବାକୁ ଆମେ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ; ହେ ପରନ୍ତପ, ଆମକୁ କୁହ।

Verse 10

सूत उवाच धन्वन्तरेः संभवो ऽयं श्रूयतामिह वै द्विजाः / स संभूतः समुद्रान्ते मथ्यमाने ऽमृते पुरा

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଧନ୍ୱନ୍ତରିଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଶୁଣନ୍ତୁ। ପୁରାକାଳେ ଅମୃତ ପାଇଁ ସମୁଦ୍ର ମଥନ ହେଉଥିବାବେଳେ ସେ ସମୁଦ୍ରରୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 11

उत्पन्नः कलशात्पूर्वं सर्वतश्च श्रिया वृतः / सद्यःसंसिद्धकार्यं तं दृष्ट्वा विष्णुखस्थितः

ସେ ପ୍ରଥମେ କଳଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତଦିଗରେ ଶ୍ରୀରେ ଆବୃତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସିଦ୍ଧ ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁ ଆକାଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 12

अब्जस्त्वमिति होवाच तस्मादब्जस्तु स स्मृतः / अब्जः प्रोवाच विष्णुं तं तनयो ऽस्मि तव प्रभो

ସେ କହିଲେ—“ତୁମେ ଅବ୍ଜ”; ତେଣୁ ସେ ‘ଅବ୍ଜ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ ହେଲେ। ପରେ ଅବ୍ଜ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ପ୍ରଭୋ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର।”

Verse 13

विधत्स्व भागं स्थानं च मम लोके सुरोत्तम / एवमुक्तः स दृष्ट्वा तु तथ्यं प्रोवाच स प्रभुः

ହେ ସୁରୋତ୍ତମ! ମୋ ଲୋକରେ ମୋର ଭାଗ ଓ ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କର। ଏମିତି କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ ସେ ପ୍ରଭୁ ସତ୍ୟ ଦେଖି ଯଥାର୍ଥ କହିଲେ।

Verse 14

कृतो यज्ञविभागस्तु दैतेयैर्हि सुरैस्तथा / वेदेषु विधियुक्तं च विधिहोत्रं महर्षिभिः

ଦୈତ୍ୟ ଓ ସୁରମାନେ ଯଜ୍ଞର ବିଭାଗ କଲେ; ମହର୍ଷିମାନେ ବେଦରେ ବିଧିଯୁକ୍ତ ବିଧି-ହୋତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

Verse 15

न सक्यमिह होमं वै तुभ्यं कर्तुं कदायन / अर्वाक्सूतो ऽसि हे देव तव मन्त्रो न वै प्रभो

ହେ ଦେବ! ଏଠାରେ ତୁମ ପାଇଁ କେବେ ହୋମ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; କାରଣ ତୁମେ ଅର୍ବାକ୍ସୂତ—ହେ ପ୍ରଭୋ, ତୁମର ମନ୍ତ୍ରାଧିକାର ନାହିଁ।

Verse 16

द्वितीयायां तु संभूत्यां लोके ख्यातिं गमिष्यसि / अणिमादियुतां सिद्धिं गतस्तत्र भविष्यसि

ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମରେ ତୁମେ ଲୋକରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିବ; ଅଣିମାଦି ସିଦ୍ଧି ପାଇ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେବ।

Verse 17

एतेनैव शरीरेण देवत्वं प्राप्स्यसि प्रभो / चा (च) तुर्मन्त्रैर्घृतैर्गव्यैर्यक्ष्यन्ते त्वां द्विजातयः

ହେ ପ୍ରଭୋ! ଏହି ଶରୀରେଇ ତୁମେ ଦେବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ; ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ଚାରି ମନ୍ତ୍ରରେ, ଘୃତ ଓ ଗବ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ ତୁମର ଯଜନ କରିବେ।

Verse 18

अथ वा त्वं पुनश्चैव ह्यायुर्वेदं विधास्यसि / अवश्यभावीह्यर्थो ऽयं प्राग्दृष्टस्त्वब्जयोनिना

ନହେଲେ ତୁମେ ପୁନର୍ବାର ଆୟୁର୍ବେଦ ରଚିବ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅବଶ୍ୟଂଭାବୀ; ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମା ପୂର୍ବରୁ ଏହା ଦେଖିଥିଲେ।

Verse 19

द्वितीयं द्वापर प्राप्य भविता त्वं न संशयः / तस्मात्तस्मै वरं दत्त्वा विष्णुरन्तर्दधे ततः

ଦ୍ୱିତୀୟ ଦ୍ୱାପର ଆସିଲେ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେବ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତାହାପରେ ତାକୁ ବର ଦେଇ ବିଷ୍ଣୁ ସେଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 20

द्वितीये द्वापरे प्राप्ते सौनहोत्रः स काशिराट् / पुत्रकामस्तपस्तेपे नृपो दीर्घतपास्तथा

ଦ୍ୱିତୀୟ ଦ୍ୱାପର ଆସିଲାବେଳେ କାଶୀରାଜ ସୌନହୋତ୍ର ପୁତ୍ରକାମନାରେ ଦୀର୍ଘ ତପ କଲେ।

Verse 21

अब्जं देवं तु पुत्रार्थे ह्यारिराधयिषुर्नृपः / वरेण च्छन्दयामास ततो धन्वन्तरिर्नृपम्

ପୁତ୍ର ପାଇଁ ରାଜା ପଦ୍ମଦେବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ। ତେବେ ଧନ୍ୱନ୍ତରି ବର ଦେଇ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ।

Verse 22

नृप उवाच भगवन्यदि तुष्टस्त्वं पुत्रो मे गतिमान्भवेः / तथेति समनुज्ञाय तत्रैवान्तरधात्प्रभुः

ରାଜା କହିଲେ—ହେ ଭଗବନ୍, ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ମୋ ପୁତ୍ର ତେଜସ୍ବୀ ଓ ଗତିମାନ୍ ହେଉ। ‘ତଥାସ୍ତୁ’ କହି ଅନୁମତି ଦେଇ ପ୍ରଭୁ ସେଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 23

तस्य गेहे समुत्पन्नो देवो धन्वन्तरिस्तदा / काशिराजो महाराजः सर्व रोगप्रणाशनः

ତାହାର ଗୃହରେ ସେତେବେଳେ ଦେବ ଧନ୍ୱନ୍ତରି ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେ କାଶୀର ମହାରାଜ, ସମସ୍ତ ରୋଗନାଶକ।

Verse 24

आयुर्वेदं भरद्वाजात्प्राप्येह सभिषक्क्रियम् / तमष्टधा पुनर्व्यस्य शिष्येभ्यः प्रत्यपादयत्

ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କଠାରୁ ଚିକିତ୍ସାକ୍ରିୟାସହିତ ଆୟୁର୍ବେଦ ପାଇ, ସେ ତାହାକୁ ପୁନର୍ବାର ଅଷ୍ଟଧା ଭାଗ କରି ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେଲେ।

Verse 25

धन्वन्तरिसुतश्चापि केतुमानिति विश्रुतः / अथ केतुमतः पुत्रो जज्ञे भीमरथो नृपः

ଧନ୍ୱନ୍ତରିଙ୍କ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ‘କେତୁମାନ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ପରେ କେତୁମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ରାଜା ଭୀମରଥ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

Verse 26

पुत्रो भीमरथस्यापि जातो धीमान्प्रजेश्वरः / दिवोदास इति ख्यातो वाराणस्यधिपो ऽभवत्

ଭୀମରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପ୍ରଜେଶ୍ୱର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ‘ଦିବୋଦାସ’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ହୋଇ ବାରାଣସୀର ଅଧିପତି ହେଲେ।

Verse 27

एतस्मिन्नेव काले तु पुरीं वारामसीं पुरा / शून्यां निवेशयामास क्षेमको नाम राक्षसः

ଏହି ସମୟରେ ପୁରାତନ ୱାରାମସୀ ପୁରୀକୁ ‘କ୍ଷେମକ’ ନାମକ ରାକ୍ଷସ ଜନଶୂନ୍ୟ କରିଦେଲା।

Verse 28

शप्ता हि सा पुरी पूर्वं निकुंभेन महात्मना / शून्या वर्षसहस्रं वै भवित्रीति पुनः पुनः

ସେହି ପୁରୀ ପୂର୍ବେ ମହାତ୍ମା ନିକୁମ୍ଭଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶପ୍ତ ହୋଇଥିଲା—“ଏହା ପୁନଃପୁନଃ ଏକ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ଶୂନ୍ୟ ରହିବ” ବୋଲି।

Verse 29

तस्यां तु शप्तमात्रायां दिवोदासः प्रजेश्वरः / विषयान्ते पुरीं रम्यां गोमत्यां संन्यवेशयत्

ସେହି ଶାପକାଳରେ ପ୍ରଜେଶ୍ୱର ଦିବୋଦାସ ନିଜ ବିଷୟର ଶେଷ ସୀମାରେ ଗୋମତୀ ତଟେ ଏକ ରମ୍ୟ ପୁରୀ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 30

ऋषय ऊचुः वाराणसीं किमर्थं तां निकुंभः शप्तवान्पुरा / निकुंभश्चापि धर्मात्मा सिद्धक्षेत्रं शशाप यः

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଧର୍ମାତ୍ମା ନିକୁମ୍ଭ ପୂର୍ବେ ସେହି ବାରାଣସୀକୁ କାହିଁକି ଶପିଥିଲେ? ସିଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ଶପିଲେ, ତାହାର କାରଣ କ’ଣ?

Verse 31

सूत उवाच दिवोदासस्तु राजर्षिर्नगरीं प्राप्य पार्थिवः / वसते स महातेजाः स्फीतायां वै नराधिपः

ସୂତ କହିଲେ—ରାଜର୍ଷି ଦିବୋଦାସ ସେହି ନଗରୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ ନରାଧିପ ଭାବେ ସମୃଦ୍ଧ ନଗରରେ ବସିଲେ।

Verse 32

एतस्मिन्नेव काले तु कृतदारो महेश्वरः / देव्याः स प्रियकामस्तु वसन्वै श्वशुरान्तिके

ଏହି ସମୟରେ ମହେଶ୍ୱର ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରିୟାଭିଲାଷାନୁସାରେ, ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ସମୀପରେ ବସୁଥିଲେ।

Verse 33

देवाज्ञया पारिषदा विश्वरुपास्तपोधनाः / पूर्वोक्तरूपसंवेषैस्तोषयन्ति महेश्वरीम्

ଦେବାଜ୍ଞାରେ ତପୋଧନ ବିଶ୍ୱରୂପ ପାରିଷଦମାନେ ପୂର୍ବୋକ୍ତ ରୂପ-ବେଶ ଧରି ମହେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି।

Verse 34

हृष्यते तैर्महादेवो मेना नैव तु तुष्यति / जुगुप्सते सा नित्यं वै देवं देवीं तथैव च

ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମହାଦେବ ହର୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମେନା ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ। ସେ ସଦା ଦେବ ଓ ଦେବୀ—ଦୁହେଁକୁ ଘୃଣା କରେ।

Verse 35

मम पार्श्वे त्वनाचारस्तव भर्त्ता महेश्वरः / दरिद्रः सर्वथैवेह हा कष्टं लज्जते न वै

ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତୋର ଭର୍ତ୍ତା ମହେଶ୍ୱର ଅନାଚାରୀ; ଏଠାରେ ସେ ସର୍ବଥା ଦରିଦ୍ର—ହାୟ, ତଥାପି ଲଜ୍ଜା କରେ ନାହିଁ।

Verse 36

मात्रा तथोक्ता वचसा स्त्रीस्वभावान्न चक्षमे / स्मितं कृत्वा तु वरदा हरपार्श्वमथागमत्

ମାତା ଏପରି କହିଥିବା ବଚନକୁ ସ୍ତ୍ରୀସ୍ୱଭାବରୁ ସେ ସହି ପାରିଲା ନାହିଁ; ତଥାପି ବରଦା ଦେବୀ ହସି ହରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା।

Verse 37

विषण्णवदना देवी महादेवमभाषत / नेह वत्स्याम्यहं देव नय मां स्वं निवेशनम्

ବିଷଣ୍ଣମୁଖୀ ଦେବୀ ମହାଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ହେ ଦେବ, ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିବି ନାହିଁ; ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ନିବାସକୁ ନେଇ ଯାଆନ୍ତୁ।’

Verse 38

तथोक्तस्तु महादेवः सर्वांल्लोकान्निरीक्ष्य ह / वासार्थं रोचयामास पृथिव्यां तु द्विजोत्तमाः

ଏପରି କୁହାଯାଇଲେ ମହାଦେବ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ନିରୀକ୍ଷି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ପୃଥିବୀରେ ବାସାର୍ଥେ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନ ରୋଚନ କଲେ।

Verse 39

वाराणसीं महातेजाः सिद्धक्षेत्रं महेश्वरः / दिवोदासेन तां ज्ञात्वा निविष्टां नगरीं भवः

ମହାତେଜସ୍ବୀ ମହେଶ୍ୱର ବାରାଣସୀକୁ ସିଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ବୋଲି ଜାଣି, ଦିବୋଦାସ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ନଗରୀ ଭାବେ ତାହାକୁ ଚିହ୍ନିଲେ।

Verse 40

पार्श्वस्थं स समाहूय गणेशं क्षेममब्रवीत् / गणेश्वर पुरीं गत्वा शून्यां वाराणसीं कुरु

ତାପରେ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ଗଣେଶଙ୍କୁ ଡାକି କୁଶଳ ପଚାରି କହିଲେ—ହେ ଗଣେଶ୍ୱର, ପୁରୀକୁ ଯାଇ ବାରାଣସୀକୁ ଶୂନ୍ୟ କର।

Verse 41

मृदुना चाभ्युपायेन अतिवीर्यः स पार्थिवः / ततो गत्वा निकुंभस्तु पुरीं वाराणसीं पुरा

ଅତିବୀର୍ୟ ଥିବା ସେ ପାର୍ଥିବ ମୃଦୁ ଉପାୟରେ; ତାପରେ ନିକୁମ୍ଭ ପୂର୍ବେ ବାରାଣସୀ ପୁରୀକୁ ଗଲା।

Verse 42

स्वप्ने संदर्शयामास मङ्कनं नामतो द्विजम् / श्रेयस्ते ऽहं करिष्यामि स्थानं मे रोचयानघ

ସେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଙ୍କନ ନାମକ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ—“ମୁଁ ତୋର ଶ୍ରେୟ କରିବି; ହେ ଅନଘ, ମୋ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ରୋଚନ କର।”

Verse 43

मद्रूपां प्रतिमां कृत्वा नगर्यन्ते निवेशय / तथा स्वप्ने यथा दृष्टं सर्वं कारितवान्द्विजः

ମୋ ରୂପର ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରାଇ ସେ ତାହାକୁ ନଗର ଭିତରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଇଲା। ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯେପରି ଦେଖିଥିଲା, ସେହିପରି ସବୁ କାମ ସେ ଦ୍ୱିଜ କରାଇଲା।

Verse 44

नगरीद्वार्यनुज्ञाप्य राजानं तु यथाविधि / पूजा तुमहती चैव नित्यमेव प्रयुज्यते

ନଗରଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ସେ ଯଥାବିଧି ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଅନୁଜ୍ଞା ପାଇଲା। ସେଠାରେ ନିତ୍ୟ ମହାପୂଜା ଅବିରତ ହୁଏ।

Verse 45

गन्धैर्धूपैश्च वाल्यैश्च प्रेक्षणीयेस्तथैव च / अन्नप्रदानयुक्तैश्च ह्यत्यद्भुतमिवाभवत्

ସୁଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ବଳି ଓ ଦର୍ଶନୀୟ ଉତ୍ସବ ସହ, ଅନ୍ନଦାନ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ସବୁ ଅତ୍ୟଦ୍ଭୁତ ପରି ହେଲା।

Verse 46

एवं संपूज्यते तत्र नित्यमेव गणेश्वरः / ततो वरसहस्राणि नागराणां प्रयच्छति

ଏଭଳି ସେଠାରେ ଗଣେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରାଯାଏ। ତାପରେ ସେ ନଗରବାସୀଙ୍କୁ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ବର ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 47

पुत्रान्हिरण्यमायूंषि सर्वकामांस्तथैव च / राज्ञस्तु महिषी श्रेष्टा सुयशा नाम विश्रुता

ସେ ପୁତ୍ର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ସମସ୍ତ କାମନା ଦାନ କରନ୍ତି। ରାଜାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିଷୀ ‘ସୁୟଶା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।

Verse 48

पुत्रार्थमागता साध्वी राज्ञा देवी प्रचोदिता / पूजां तु विपुलां कृत्वा देवी पुत्रानयाचत

ପୁତ୍ରଲାଭ ପାଇଁ ଆସିଥିବା ସେଇ ସାଧ୍ବୀ ଦେବୀକୁ ରାଜା ପ୍ରେରିତ କଲେ। ସେ ବିପୁଳ ପୂଜା କରି ଦେବଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଯାଚନା କଲେ।

Verse 49

पुनः पुनरथागत्य बहुशः पुत्रकारणात् / न प्रयच्छति पुत्रांस्तु निकुंभः कारणेन तु

ପୁତ୍ରକାରଣରୁ ସେ ପୁନଃପୁନଃ ଅନେକଥର ଆସି ଯାଚନା କଲେ; କିନ୍ତୁ ନିକୁମ୍ଭ କିଛି କାରଣରୁ ପୁତ୍ର ଦେଲେ ନାହିଁ।

Verse 50

क्रुध्यते यदि राजा तु तत किञ्चित्प्रवर्त्तते / अथ दीर्घेण कालेन क्रोधो राजानमाविशत्

ରାଜା କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ କିଛି ନ କିଛି ଘଟେ; ଏବଂ ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ କ୍ରୋଧ ରାଜାଙ୍କୁ ଆବେଶ କଲା।

Verse 51

भूतं त्विदं मंहद्द्वारि नागराणां प्रयच्छति / प्रीत्या वरांश्च शतशो न किञ्चिन्नः प्रयच्छति

ଏହି ଭୂତ ନଗରବାସୀଙ୍କୁ ମହାଦ୍ୱାରେ ଦାନ ଦେଉଛି; ପ୍ରୀତିରେ ଶତଶଃ ବର ଦେଉଛି, କିନ୍ତୁ ଆମକୁ କିଛି ଦେଉନାହିଁ।

Verse 52

मामकैः पूज्यते नित्यं नगर्यां मम चैव तु / स याचितश्च बहुशो देव्या मे पुत्रकारणात्

ମୋ ନଗରରେ ମୋ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ପୂଜନ୍ତି; ଏବଂ ମୋ ଦେବୀ ରାଣୀ ପୁତ୍ରକାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ ବହୁଥର ଯାଚନା କରିଛନ୍ତି।

Verse 53

न ददाति च पुत्रं मे कृतघ्नो बहुभोजनः / अतो नार्हति पूजा तु मत्सकाशात्कथञ्चन

ସେ କୃତଘ୍ନ ଓ ଅତିଭୋଜୀ ମୋ ପୁତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଉନାହିଁ; ତେଣୁ ମୋ ସମୀପରୁ ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ପୂଜାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 54

तस्मात्तु नाशयिष्यामितस्य स्थानं दुरात्मनः / एवं तु स विनिश्चित्य दुरात्मा राजकिल्बिषी

ତେଣୁ ମୁଁ ସେଇ ଦୁରାତ୍ମାର ସ୍ଥାନ ନାଶ କରିଦେବି। ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି ସେ ଦୁରାତ୍ମା, ରାଜଦୋଷଯୁକ୍ତ, ଅଗ୍ରସର ହେଲା।

Verse 55

स्थानं गणपतेश्तस्य नाशयामास दुर्मतिः / भग्नमायतनं दृष्ट्वा राजानमशपत्प्रभुः

ସେ ଦୁର୍ମତି ଗଣପତିଙ୍କ ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ନାଶ କରିଦେଲା। ଭଙ୍ଗା ଆୟତନ ଦେଖି ପ୍ରଭୁ ରାଜାକୁ ଶାପ ଦେଲେ।

Verse 56

यस्माद्विनापराधं मे त्वया स्थानं विनाशितम् / अकस्मात्तु पुरी शून्या भवित्रीते नराधिप

ମୋର କୌଣସି ଅପରାଧ ନଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତୁମେ ମୋ ସ୍ଥାନ ନାଶ କରିଛ; ତେଣୁ, ହେ ନରାଧିପ, ତୁମ ପୁରୀ ହଠାତ୍ ଶୂନ୍ୟ ହେବ।

Verse 57

ततस्तेन तु शापेन शून्या वाराणसी तदा / शप्त्वा पुरीं निकुंभस्तु महादेवमथानयत्

ସେଇ ଶାପରେ ସେତେବେଳେ ବାରାଣସୀ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା। ପୁରୀକୁ ଶାପ ଦେଇ ନିକୁମ୍ଭ ପରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ସେଠାକୁ ଆଣିଲା।

Verse 58

शून्यां पुरीं महा देवो निर्ममे पदमात्मनः / तुल्यां देवविभूत्या तु देव्याश्चैव महामनाः

ମହାଦେବ ନିଜ ଆତ୍ମପଦର ନିମିତ୍ତେ ଏକ ଶୂନ୍ୟ ପୁରୀ ନିର୍ମାଣ କଲେ; ମହାମନା ତାହାକୁ ଦେବବିଭୂତି ସମାନ ଏବଂ ଦେବୀଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ କଲେ।

Verse 59

रमते तत्र वै देवी ह्यैश्वर्यात्सा तु विस्मिता / देव्या क्रीडार्थमीशानो देवो वाक्यमथाब्रवीत्

ସେଠାରେ ଦେବୀ ନିଜ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ; ତେବେ ଦେବୀଙ୍କ କ୍ରୀଡାର୍ଥେ ଈଶାନ ଦେବ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 60

नाहं वेश्म विमोक्ष्यामि ह्यविमुक्तं हि मे गृहम् / प्रहस्यैनामथोवाच ह्यविमुक्तं हि मे गृहम् / नाहं देवि गमिष्यामि त्वन्यत्रेदं विहाय वै

ମୁଁ ଏହି ଗୃହକୁ ଛାଡ଼ିବି ନାହିଁ; ଏହା ମୋର ‘ଅବିମୁକ୍ତ’ ଗୃହ। ହସିହସି ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—ଏହା ମୋର ‘ଅବିମୁକ୍ତ’ ଗୃହ। ହେ ଦେବୀ, ଏହାକୁ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ଅନ୍ୟତ୍ର ଯିବି ନାହିଁ।

Verse 61

मया सह रमस्वेह क्षेत्रे भामिन्यनुत्तमे / तस्मात्तदविमुक्तं हि प्रोक्तं देवेन वै स्वयम्

ହେ ଅନୁତ୍ତମ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୋ ସହିତ ରମଣ କର; ତେଣୁ ଦେବ ନିଜେ ଏହାକୁ ‘ଅବିମୁକ୍ତ’ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।

Verse 62

एवं वाराणसी शप्ता ह्यविमुक्तं च कीर्त्तिता / यस्मिन्वसेद्भवो देवः सर्वदेवनमस्कृतः

ଏଭଳି ଭାବେ ବାରାଣସୀ ‘ଅବିମୁକ୍ତ’ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ ହେଲା; କାରଣ ସେଠାରେ ସର୍ବଦେବନମସ୍କୃତ ଭବଦେବ (ଶିବ) ବସନ୍ତି।

Verse 63

युगेषु त्रिषु धर्मात्मा सह देव्या महेश्वरः / अन्तर्द्धानं कलौ याति तत्पुरं तु महात्मनः

ତିନି ଯୁଗରେ ଧର୍ମାତ୍ମା ମହେଶ୍ୱର ଦେବୀ ସହିତ ବସନ୍ତି; କଳିଯୁଗରେ ସେ ଓ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପୁର ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୁଏ।

Verse 64

अन्तर्हिते पुरे तस्मिन्पुरी सा वसते पुनः / एवं वाराणसी शप्ता निवेशं पुनरागता

ସେହି ପୁର ଅନ୍ତର୍ହିତ ହେଲେ ସେ ନଗରୀ ପୁନର୍ବାର ବସିଲା; ଏଭଳି ଶପ୍ତ ବାରାଣସୀ ନିଜ ନିବାସକୁ ପୁନଃ ଫେରିଆସିଲା।

Verse 65

भद्रसेनस्य पुत्राणां शतमुत्तमधन्विनाम् / हत्वा निवेशयामास दिवोदासो नराधिपः

ଭଦ୍ରସେନଙ୍କ ଉତ୍ତମ ଧନୁର୍ଧର ଶତ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ନରାଧିପ ଦିବୋଦାସ ସେଠାରେ ନିବାସ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 66

भद्रसेनस्य राज्यं तु हतं तेन बलीयसा / भद्रसेनस्य पुत्रस्तु दुर्मदो नाम नामतः

ସେହି ବଳୀୟସା ଦ୍ୱାରା ଭଦ୍ରସେନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେଲା; ଭଦ୍ରସେନଙ୍କ ଏକ ପୁତ୍ର ‘ଦୁର୍ମଦ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।

Verse 67

दिवोदासेन बालेति घृणया स विसर्जितः / दिवोदासाद्दृषद्वत्यां वीरो जज्ञे प्रतर्द्दनः

ଦିବୋଦାସ ‘ଏ ତ ଶିଶୁ’ ବୋଲି କରୁଣାରେ ତାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ଦିବୋଦାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୃଷଦ୍ୱତୀରେ ପ୍ରତର୍ଦନ ନାମକ ବୀର ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 68

तेन पुत्रेण बालेन प्रहृतं तस्य वै पुनः / वैरस्यान्त महाराज तदा तेन विधित्सता

ସେଇ ବାଳ ପୁତ୍ର ପୁନର୍ବାର ତାହାକୁ ପ୍ରହାର କଲା। ହେ ମହାରାଜ, ବୈରର ଅନ୍ତ କରିବାକୁ ସେତେବେଳେ ସେ ଏହା କରିବାକୁ ଚାହିଲା।

Verse 69

प्रतर्दनस्य पुत्रौ द्वौ वत्सो गर्गश्च विश्रुतौ / वत्सपुत्रो ह्यलर्कस्तु सन्नतिस्तस्य चात्मजः

ପ୍ରତର୍ଦନଙ୍କ ଦୁଇଜଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ବତ୍ସ ଓ ଗର୍ଗ। ବତ୍ସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଲର୍କ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସନ୍ନତି।

Verse 70

अलर्कं प्रति राजर्षिं श्रोकों गीतः पुरातनैः / षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च

ରାଜର୍ଷି ଅଲର୍କଙ୍କ ବିଷୟରେ ପୁରାତନମାନେ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଗାଇଛନ୍ତି—ସେ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ଏବଂ ଆଉ ଷଷ୍ଟି ଶତ ବର୍ଷ (ଅର୍ଥାତ 60,600 ବର୍ଷ) (ଆୟୁ/ରାଜ୍ୟ) ପାଇଥିଲେ।

Verse 71

युवा रूपेण संपन्नो ह्यलर्कः काशिसत्तमः / लोपामुद्राप्रसादेन परमायुरवाप्तवान्

କାଶୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଲର୍କ ଯୁବ ରୂପରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ; ଲୋପାମୁଦ୍ରାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ସେ ପରମ ଆୟୁ ପାଇଥିଲେ।

Verse 72

शापस्यान्ते महाबाहुर्हत्वा क्षेमकराक्षसम् / रम्यामावासयामास पुरीं वाराणसीं नृपः

ଶାପର ଅନ୍ତେ ମହାବାହୁ ନୃପ କ୍ଷେମକର ରାକ୍ଷସକୁ ବଧ କରି ରମ୍ୟ ବାରାଣସୀ ପୁରୀକୁ ପୁନଃ ବସାଇଲେ।

Verse 73

सन्नतेरपि दायादः सुनीथो नाम धार्मिकः / सुनीथस्य तु दायादः क्षैमाख्यो नाम धार्मिकः

ସନ୍ନତିଙ୍କ ବଂଶରେ ସୁନୀଥ ନାମକ ଧର୍ମାତ୍ମା ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ। ସୁନୀଥଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ କ୍ଷୈମ ନାମକ ଧର୍ମପରାୟଣ ହେଲେ।

Verse 74

क्षेमस्य केतुमान्पुत्रः सुकेतुस्तस्य चात्मजः / सुकेतुतनयश्चापि धर्मकेतुरिति श्रुतः

କ୍ଷୈମଙ୍କ ପୁତ୍ର କେତୁମାନ୍, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୁକେତୁ। ସୁକେତୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ‘ଧର୍ମକେତୁ’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ଏହିପରି ଶ୍ରୁତ।

Verse 75

धर्मकेतोस्तु दायादः सत्यकेतुर्महारथः / सत्यकेतुसुतश्चापि विभुर्नाम प्रजेश्वरः

ଧର୍ମକେତୁଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ମହାରଥୀ ସତ୍ୟକେତୁ ଥିଲେ। ସତ୍ୟକେତୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ‘ବିଭୁ’ ନାମକ ପ୍ରଜେଶ୍ୱର ହେଲେ।

Verse 76

सुविभुस्तु विभोः पुत्रः सुकुमारस्ततः स्मृतः / सुकुमारस्य पुत्रस्तु धृष्टकेतुः सुधार्मिकः

ବିଭୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୁବିଭୁ; ତାପରେ ସୁକୁମାର ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ସୁକୁମାରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟକେତୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ।

Verse 77

धृष्टकेतोस्तु दायादो वेणुहोत्रः प्रजेश्वरः / वेणुहोत्रसुतश्चापि गार्ग्यो वै नाम विश्रुतः

ଧୃଷ୍ଟକେତୁଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ବେଣୁହୋତ୍ର ନାମକ ପ୍ରଜେଶ୍ୱର ଥିଲେ। ବେଣୁହୋତ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଗାର୍ଗ୍ୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 78

गार्ग्यस्य गर्गभूमिस्तु वंशो वत्सस्य धीमतः / ब्राह्मणाः क्षत्रियाश्चैव तयोः पुत्राः सुधार्मिकाः

ଗାର୍ଗ୍ୟଙ୍କ ବଂଶ ‘ଗର୍ଗଭୂମି’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା, ଏବଂ ଧୀମାନ୍ ବତ୍ସଙ୍କ ବଂଶ ମଧ୍ୟ ଖ୍ୟାତିଲାଭ କଲା। ସେଇ ଦୁଇ ବଂଶରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧାର୍ମିକ ଥିଲେ।

Verse 79

विक्रान्ता बलवन्तश्च सिहतुल्यपराक्रमाः / इत्येते काश्यपाः प्रोक्ता रजेरपि निबोधत

ସେମାନେ ବିକ୍ରାନ୍ତ, ବଳବାନ, ସିଂହସମ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ଥିଲେ। ଏମାନଙ୍କୁ ‘କାଶ୍ୟପ’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଏବେ ରଜେ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।

Verse 80

रजेः पुत्रशतान्यासन्पञ्च वीर्यवतो भुवि / राजेयमिति विख्यातं क्षत्र सिंद्रभयावहम्

ରଜେଙ୍କର ଶତ ପୁତ୍ର ଥିଲେ; ଭୂମିରେ ପାଞ୍ଚଜଣ ବିଶେଷ ଭାବେ ବୀର୍ୟବାନ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ କ୍ଷତ୍ରବଂଶ ‘ରାଜେୟ’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ହେଲା, ଯାହା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲା।

Verse 81

तदा देवासुरे युद्धे समुत्पन्ने सुदारुणे / देवाश्चैवासुराश्चैव पितामहमथाब्रुवन्

ସେତେବେଳେ ଦେବ ଓ ଅସୁରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ଦେବମାନେ ଓ ଅସୁରମାନେ—ଦୁହେଁ ତେବେ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 82

आवयोर्भगवन्युद्धे विजेता को भविष्यति / ब्रूहि नः सर्वलोकेश श्रोतुमिच्छामहे वयम्

ହେ ଭଗବାନ! ଆମ ଦୁଇପକ୍ଷର ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜେତା କିଏ ହେବ? ହେ ସର୍ବଲୋକେଶ! ଆମକୁ କୁହ; ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ।

Verse 83

ब्रह्मोवाच / येषामर्थाय संग्रामे रजिरात्तायुधः प्रभुः / योत्स्यते ते विजष्यन्ते त्रींल्लोकान्नात्र संशयः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଯାହାଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ସଂଗ୍ରାମରେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁ ରଜି ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ତ୍ରିଲୋକ ଜୟ କରିବେ।

Verse 84

रजिर्यतस्ततो लक्ष्मीर्यतो लक्ष्मीस्ततो धृतिः / यतो धृतिस्ततो धर्मो यतो धर्मस्ततो जयः

ଯେଉଁଠି ରଜି ସେଉଁଠି ଲକ୍ଷ୍ମୀ; ଯେଉଁଠି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସେଉଁଠି ଧୃତି। ଯେଉଁଠି ଧୃତି ସେଉଁଠି ଧର୍ମ; ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ସେଉଁଠି ଜୟ।

Verse 85

ते देवा दानवाः सर्वे ततः श्रुत्वा रजेर्जयम् / अभ्ययुर्जयमिच्छन्तः स्तुवन्तो राजसत्तमम्

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ଦାନବ ରଜିଙ୍କ ଜୟ ଶୁଣି, ଜୟ ଇଚ୍ଛା କରି, ରାଜସତ୍ତମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।

Verse 86

ते हृष्टमनसः सर्वे राजानं देवदानवाः / ऊचुरस्मज्जयाय त्वं गृहाम वरकार्मुकम्

ସମସ୍ତ ଦେବଦାନବ ହୃଷ୍ଟମନେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—ଆମ ଜୟ ପାଇଁ ଆପଣ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।

Verse 87

रजिरुवाच अहं जेष्यामि भो दैत्या देवाञ्च्छ क्रपुरोगमान् / इन्द्रो भवामि धर्मात्मा ततो योत्स्ये रणाजिरे

ରଜି କହିଲେ—ହେ ଦୈତ୍ୟମାନେ! ମୁଁ ଦେବମାନଙ୍କୁ, ତାଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ, ଜୟ କରିବି। ଧର୍ମାତ୍ମା ହୋଇ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର ହେବି; ତାପରେ ରଣାଙ୍ଗଣରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।

Verse 88

दानवा ऊचुः अस्माकमिन्द्रः प्रह्लादस्तस्यार्थे विजयामहे / अस्मिन्तु समये राजंस्तिष्ठेथा देवनोदिते

ଦାନବମାନେ କହିଲେ—ପ୍ରହ୍ଲାଦ ହେଉଛି ଆମର ଇନ୍ଦ୍ର; ତାଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ଆମେ ବିଜୟ ଚାହୁଁଛୁ। ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ସମୟରେ ଦେବପ୍ରେରଣାରେ ତୁମେ ଏଠି ରୁହ।

Verse 89

स तथेति ब्रुवन्नेव देवैरप्यभिनोदितः / भविष्यसींद्रो जित्वेति देवैरपि निमन्त्रितः

ସେ ‘ତଥା’ ବୋଲି କହୁଥିବାବେଳେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ। ‘ଜିତି ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର ହେବ’ ବୋଲି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।

Verse 90

जघान दानवान्सर्वान्ये ऽवध्या वज्रपाणयः / स विप्रनष्टां देवानां परमश्रीः श्रियं वशी

ବଜ୍ରପାଣି ଅବଧ୍ୟ ବୋଲି ଗଣାଯାଉଥିବା ସମସ୍ତ ଦାନବଙ୍କୁ ସଂହାର କଲେ। ସେ ଦେବମାନଙ୍କର ନଷ୍ଟ ପରମଶ୍ରୀକୁ ବଶ କରି ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 91

निहत्य दानवान्सर्वा नाजहार रजिः प्रभुः / तं तथाह रजिं तत्र देवैः सह शतक्रतुः

ସମସ୍ତ ଦାନବଙ୍କୁ ନିହତ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭୁ ରଜି (ପଦ/ରାଜ୍ୟ) ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ। ତେବେ ସେଠାରେ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଶତକ୍ରତୁ ରଜିଙ୍କୁ ଏପରି କହିଲେ।

Verse 92

रजिपुत्रो ऽहमित्युक्त्वा पुनरेवाब्रहवीद्वचः / इन्द्रो ऽसि राजन्देवानां सर्वेषां नात्र संशयः

‘ମୁଁ ରଜିଙ୍କ ପୁତ୍ର’ ବୋଲି କହି ସେ ପୁନର୍ବାର କହିଲା—‘ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ର; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।’

Verse 93

यस्याहमिन्द्रः पुत्रस्ते ख्यातिं यास्यामि शत्रुहन् / स तु शक्रवचः श्रुत्वा वञ्चितस्तेन मायया

ମୁଁ, ଶତ୍ରୁହନ୍, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର; ତୋର ଖ୍ୟାତି ବଢ଼ାଇବି—ଏମିତି କହିଲା। ଶକ୍ରଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସେ ତାଙ୍କ ମାୟାରେ ଠକିଗଲା।

Verse 94

तथेत्येवाह वै राजा प्रीयमाणः शतक्रतुम् / तस्मिंस्तु देवसदृशे दिवं प्राप्ते महीपतौ

ରାଜା ଶତକ୍ରତୁଙ୍କୁ ପ୍ରୀତି ସହ “ତଥେତି” ବୋଲି କହିଲେ। ଏବଂ ସେ ଦେବସଦୃଶ ମହୀପତି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 95

दायाद्यमिन्द्रादा जह्नुराचार्यतनया रजेः / तानि पुत्रशतान्यस्य तच्च स्थानं शचीपतेः

ରଜେର ଆଚାର୍ୟପୁତ୍ରମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଠାରୁ ଦାୟାଦ୍ୟ ଅଧିକାର ଛିନିନେଲେ। ତାଙ୍କର ସେହି ଶତଶତ ପୁତ୍ର ଓ ସେହି ପଦ—ଶଚୀପତିଙ୍କ ସ୍ଥାନ ହେଲା।

Verse 96

समाक्रामन्त बहुधा स्वर्गलोकं त्रिविष्टपम् / ततः काले बहुतिथे समतीते महाबलः

ସେମାନେ ବହୁ ପ୍ରକାରେ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ଚଢ଼ିଗଲେ। ତାପରେ ଦୀର୍ଘ କାଳ ଅତିତ ହେଲାପରେ ସେ ମହାବଳୀ।

Verse 97

हतराज्यो ऽब्रवीच्छक्रो हतभागो बृहस्पतिम् / बदरी फलमात्रं वै पुरोडाशं विधत्स्व मे

ରାଜ୍ୟହୀନ, ଭାଗ୍ୟହୀନ ଶକ୍ର ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୋ ପାଇଁ ବଦରୀଫଳ ମାତ୍ର ପରିମାଣର ପୁରୋଡାଶ ବିଧାନ କର।”

Verse 98

ब्रह्मर्षे येन तिष्ठेयं तेजसाप्यायितस्ततः / ब्रह्मन्कृशो ऽहं विमना त्दृतराज्यो हृतासनः

ହେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି! ଯେଉଁ ତେଜରେ ମୁଁ ପୁନଃ ପୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସ୍ଥିର ରହିପାରିବି, ସେ ଉପାୟ କହନ୍ତୁ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ କ୍ଷୀଣ, ମନୋବିଷଣ୍ଣ, ରାଜ୍ୟଚ୍ୟୁତ ଓ ଆସନହୃତ।

Verse 99

हतौजा दुर्बलो युद्धे रजिपुत्रेः प्रसीद मे / बृहस्पतिरुवाच यद्येवं चोदितःशक्र त्वयास्यां पूर्वमेव हि

ମୁଁ ତେଜହୀନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁର୍ବଳ; ହେ ରଜିପୁତ୍ର, ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ। ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—ହେ ଶକ୍ର, ଯଦି ତୁମେ ଏଭଳି ପ୍ରେରିତ କର, ତେବେ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ…

Verse 100

नाभविष्यत्त्वत्प्रियार्थमकर्त्तव्यं ममानघ / प्रयतिष्यामि देवेन्द्र त्वद्धितार्थं महाद्युते

ହେ ଅନଘ! ତୁମ ପ୍ରିୟାର୍ଥେ ମୋ ପାଇଁ ଅକର୍ତ୍ତବ୍ୟ କିଛି ହେବ ନାହିଁ। ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ମହାଦ୍ୟୁତି, ତୁମ ହିତାର୍ଥେ ମୁଁ ପ୍ରୟତ୍ନ କରିବି।

Verse 101

यज्ञभागं च राज्यं च अचिरात्प्रतिपत्स्यसे / तथा शक्र गमिष्यामि मा भूत्ते विक्लवं मनः

ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯଜ୍ଞଭାଗ ଓ ରାଜ୍ୟ—ଦୁହେଁ ପୁନଃ ପାଇବ। ହେ ଶକ୍ର, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତଥା କରିବି; ତୁମ ମନ ବିକଳ ହେଉ ନାହିଁ।

Verse 102

ततः कर्म चकारास्य तेजःसंवर्द्धनं महत् / तेषां च बुद्धिसंमोहमकरोद्बुद्धिसत्तमः

ତାପରେ ବୁଦ୍ଧିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ତାହାର ତେଜ ବଢ଼ାଇବାକୁ ମହାକର୍ମ କଲେ; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିରେ ମୋହ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

Verse 103

ते यदा तु सुसंमूडा रागान्मत्तो विधर्मिणः / ब्रह्मद्विषश्च संबृत्ता हतवीर्यपराक्रमाः

ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ରାଗରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋହିତ, ଅଧର୍ମୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମଦ୍ୱେଷୀ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କର ବୀର୍ୟ ଓ ପରାକ୍ରମ ନଷ୍ଟ ହେଲା।

Verse 104

ततो लेभे ऽसुरैश्वर्यमैन्द्रस्थानं तथोत्तमम् / हत्वा रजिसुतान्सर्वान्कामक्रोधपरायणान्

ତାପରେ ସେ ଅସୁରମାନଙ୍କର ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନ ପାଇଲା; କାରଣ କାମ-କ୍ରୋଧରେ ପରାୟଣ ରଜିଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସେ ବଧ କରିଥିଲା।

Verse 105

य इदं च्यवनं स्थानात्प्रतिष्ठां च शतक्रतोः / शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि न स दौरात्म्यमाप्नुयात्

ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସ୍ଥାନଚ୍ୟୁତି ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏହି କଥା ଯେ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ଶୁଣାଏ, ସେ ଦୁରାତ୍ମ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।