Adhyaya 25

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादेर्ऽजुनोपाख्याने चतुर्विंशतितमो ऽध्यायः // २४// वसिष्ठ उवाच ततस्त द्रक्तियोगेन स प्रीतात्मा जगत्पतिः / प्रत्यक्षमगमत्तस्य सर्वैः सह मरुद्गणैः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣର ବାୟୁପ୍ରୋକ୍ତ ମଧ୍ୟଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦର ଅର୍ଜୁନୋପାଖ୍ୟାନର ଚତୁର୍ବିଂଶତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ—ତାପରେ ଦର୍ଶନ-ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରୀତାତ୍ମା ଜଗତ୍ପତି (ଶିବ) ସମସ୍ତ ମରୁଦ୍ଗଣ ସହିତ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହେଲେ।

Verse 2

तं दृष्ट्वा देवदेवेशं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम् / वृषेन्द्रवाहनं शंभुं भूतकोटिसमन्वितम्

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି—ଦେବଦେବେଶ, ତ୍ରିନେତ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର, ବୃଷଭବାହନ ଶମ୍ଭୁ, ଭୂତକୋଟିସହିତ।

Verse 3

ससंभ्रमं समुत्थाय हर्षेणाकुललोचनः / प्रणाममकरोद्भक्त्या शर्वाय भुवि भार्गवः

ହର୍ଷରେ ଆକୁଳ ନୟନ ଭାର୍ଗବ ଆତୁରତାରେ ଉଠି, ଭୂମିରେ ଭକ୍ତିସହ ଶର୍ବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 4

उत्थायोत्थाय देवेशं प्रणम्य शिरसासकृत् / कृताञ्जलिपुटो रामस्तुष्टाव च जगत्पतिम्

ବାରମ୍ବାର ଉଠି ଦେବେଶଙ୍କୁ ଶିରସା ପ୍ରଣାମ କରି, କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ରାମ ଜଗତ୍ପତିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 5

राम उवाच नमस्ते देवदेवेश नमस्ते परमेश्वर / नमस्ते जगतो नाथ नमस्ते त्रिपुरान्तक

ରାମ କହିଲେ: ହେ ଦେବଦେବେଶ, ନମସ୍କାର; ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ନମସ୍କାର। ହେ ଜଗତୋ ନାଥ, ନମସ୍କାର; ହେ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ, ନମସ୍କାର।

Verse 6

नमस्ते सकलाध्यक्ष नमस्ते भक्तवत्सल / नमस्ते सर्वभूतेश नमस्ते वृषभध्वज

ହେ ସକଳାଧ୍ୟକ୍ଷ, ନମସ୍କାର; ହେ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ, ନମସ୍କାର। ହେ ସର୍ବଭୂତେଶ, ନମସ୍କାର; ହେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ, ନମସ୍କାର।

Verse 7

नमस्ते सकलाधीश नमस्ते करुणाकर / नमस्ते सकलावास नमस्ते नीललोहित

ହେ ସକଳାଧୀଶ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ କରୁଣାକର, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ସକଳାବାସ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ନୀଲ-ଲୋହିତ (ନୀଳକଣ୍ଠ) ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 8

नमः सकलदेवारिगणनाशाय शूलिने / कपालिने नमस्तुभ्यं सर्वलोकैकपालिने

ସକଳ ଦେବଶତ୍ରୁଗଣଙ୍କ ନାଶକ ଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ନମଃ। କପାଳଧାରୀ, ସର୍ବଲୋକର ଏକମାତ୍ର ପାଳକ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 9

श्मशानवासिने नित्यं नमः कैलासवासिने / नमो ऽस्तु पाशिने तुभ्यं कालकूटविषाशिने

ନିତ୍ୟ ଶ୍ମଶାନବାସୀଙ୍କୁ ନମଃ; କୈଲାସବାସୀଙ୍କୁ ନମଃ। ପାଶଧାରୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; କାଳକୂଟ ବିଷ ଭକ୍ଷଣକାରୀଙ୍କୁ ନମଃ।

Verse 10

विभवे ऽमरवन्द्याय प्रभवे ते स्वयंभुवे / नमो ऽखिलजगत्कर्मसाक्षिभूताय शंभवे

ହେ ବିଭବସ୍ୱରୂପ, ଅମରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦିତ, ହେ ପ୍ରଭବ, ସ୍ୱୟଂଭୂ—ଆପଣଙ୍କୁ ନମଃ। ହେ ଶମ୍ଭୁ, ଅଖିଳ ଜଗତର କର୍ମର ସାକ୍ଷୀସ୍ୱରୂପ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 11

नमस्त्रिपथ गाफेनभासिगार्द्धन्दुमौलिने / महाभोगीन्द्रहाराय शिवाय परमात्मने

ତ୍ରିପଥଗା (ଗଙ୍ଗା)ର ଫେନର ଦୀପ୍ତିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରମୌଳିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମହାଭୋଗୀନ୍ଦ୍ର (ମହାନାଗ) ହାରଧାରୀ ଶିବ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମଃ।

Verse 12

भस्मसंच्छन्नदेहाय नमोर्ऽकाग्नीन्दुचक्षुषे / कपर्दिने नमस्तुभ्यमन्धकासुरमर्द्दिने

ଭସ୍ମରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଦେହଧାରୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଅଗ୍ନି-ଚନ୍ଦ୍ର ନୟନଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଜଟାଧାରୀ, ଅନ୍ଧକାସୁରମର୍ଦ୍ଦନକର୍ତ୍ତା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମଃ।

Verse 13

त्रिपुरध्वंसिने दक्षयज्ञविध्वंसिने नमः / गिरिजाकुचकाश्मीरविरञ्जितमहोरसे

ତ୍ରିପୁରଧ୍ୱଂସକର୍ତ୍ତା, ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞବିଧ୍ୱଂସକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ନମଃ। ଗିରିଜାଙ୍କ କୁଚକୁଙ୍କୁମରେ ରଞ୍ଜିତ ମହାବକ୍ଷସ୍ଥଳଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 14

महादेवाय मह ते नमस्ते कृत्तिवाससे / योगिध्येयस्वरूपाय शिवायाचिन्त्यतेजसे

ମହାଦେବ! ଆପଣଙ୍କୁ ମହାନମସ୍କାର; କୃତ୍ତିବାସ (ଚର୍ମବସ୍ତ୍ରଧାରୀ)ଙ୍କୁ ନମଃ। ଯୋଗୀମାନେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ସ୍ୱରୂପ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ତେଜସ୍ବୀ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 15

स्वभक्तहृदयांभोजकर्णिकामध्यवर्त्तिने / सकलागमसिद्धान्तसाररूपाय ते नमः

ନିଜ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ହୃଦୟ-କମଳର କର୍ଣ୍ଣିକାମଧ୍ୟରେ ବିରାଜିତଙ୍କୁ ନମଃ। ସମସ୍ତ ଆଗମ-ସିଦ୍ଧାନ୍ତର ସାରରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 16

नमो निखिलयोगेन्द्रबोधनायामृतात्मने / शङ्करायाखिलव्याप्तमहिम्ने परमात्मने

ସମସ୍ତ ଯୋଗେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କୁ ବୋଧ ଦେଇଥିବା, ଅମୃତାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମଃ। ଅଖିଳବ୍ୟାପ୍ତ ମହିମାବାନ ଶଙ୍କର, ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 17

नमः शर्वाय शान्ताय ब्रह्मणे विश्वरुपिणे / आदिमध्यान्तहीनाय नित्यायाव्यक्तमूर्त्तये

ଶାନ୍ତ ସ୍ୱରୂପ ଶର୍ବ, ବିଶ୍ୱରୂପୀ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଯିଏ ଆଦି‑ମଧ୍ୟ‑ଅନ୍ତହୀନ, ନିତ୍ୟ ଓ ଅବ୍ୟକ୍ତ ମୂର୍ତ୍ତି।

Verse 18

व्यक्ताव्यक्तस्वरूपाय स्थूलसूक्ष्मात्मने नमः / नमो वेदान्तवेद्याय विश्वविज्ञानरूपिणे

ବ୍ୟକ୍ତ‑ଅବ୍ୟକ୍ତ ସ୍ୱରୂପୀ, ସ୍ଥୂଳ‑ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ବେଦାନ୍ତରେ ଜ୍ଞେୟ, ବିଶ୍ୱବିଜ୍ଞାନରୂପୀଙ୍କୁ ନମୋ ନମଃ।

Verse 19

नमः सुरासुरश्रेणिमौलिपुष्पार्चिताङ्घ्रये / श्रीकण्ठाय जगद्धात्रे लोककर्त्रे नमोनमः

ସୁର‑ଅସୁର ଶ୍ରେଣୀର ମୌଲିପୁଷ୍ପରେ ଅର୍ଚ୍ଚିତ ପାଦଯୁଗଳ ଥିବା ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ, ଜଗଦ୍ଧାତା ଓ ଲୋକକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 20

रजोगुणात्मने तुभ्यं विश्वसृष्टिविधायिने / हिरण्यगर्भरूपाय हराय जगदादये

ରଜୋଗୁଣାତ୍ମକ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ବିଶ୍ୱସୃଷ୍ଟିର ବିଧାତା, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭରୂପୀ ହର, ଜଗଦାଦିଙ୍କୁ ନମଃ।

Verse 21

नमो विश्वात्मने लोकस्थितिव्या पारकारिणे / सत्त्वविज्ञानरुपाय पराय प्रत्यगात्मने

ବିଶ୍ୱାତ୍ମା, ଲୋକସ୍ଥିତିର ବ୍ୟାପାର କରୁଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସତ୍ତ୍ୱବିଜ୍ଞାନରୂପୀ, ପରମ ଓ ପ୍ରତ୍ୟଗାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 22

तमोगुणविकाराय जगत्संहारकारिणे / क्ल्पान्ते रुद्ररूपाय परापर विदे नमः

ତମୋଗୁଣର ବିକାରସ୍ୱରୂପ, ଜଗତ୍‌ସଂହାରକାରୀ, କଳ୍ପାନ୍ତେ ରୁଦ୍ରରୂପ ଧାରୀ ପରାପରବିଦ୍ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 23

अविकाराय नित्याय नमः सदसदात्मने / बुद्धिबुद्धिप्रबोधाय बुद्धीन्द्रियविकारिणे

ଅବିକାରୀ, ନିତ୍ୟ, ସତ୍-ଅସତ୍-ଆତ୍ମା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ବୁଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରବୋଧ କରୁଥିବା ଏବଂ ବୁଦ୍ଧି-ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବିକାରର ଅଧିଷ୍ଠାତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା।

Verse 24

वस्वादित्यमरुद्भिश्च साध्यरुद्राश्विभेदतः / यन्मायाभिन्नमतयो देवास्तस्मै नमोनमः

ବସୁ, ଆଦିତ୍ୟ, ମରୁତ୍, ସାଧ୍ୟ, ରୁଦ୍ର, ଅଶ୍ୱିନ—ଏହି ଭେଦରେ ଯେ ଦେବତାମାନେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଯାହାଙ୍କ ମାୟାରେ ଭିନ୍ନ ମତି ହୁଅନ୍ତି; ସେହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 25

अविकारमजं नित्यं सूक्ष्मरूपमनौपमम् / तव यत्तन्न जानन्ति योगिनो ऽपि सदामलाः

ତୁମର ସେହି ସ୍ୱରୂପ ଅବିକାରୀ, ଅଜ, ନିତ୍ୟ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଅନୁପମ; ଯାହାକୁ ସଦା ନିର୍ମଳ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 26

त्वामविज्ञाय दुर्ज्ञेयं सम्यग्ब्रह्मादयो ऽपि हि / संसरन्ति भवे नूनं न तत्कर्मात्मकाश्चिरम्

ହେ ଦୁର୍ଜ୍ଞେୟ ପ୍ରଭୁ! ତୁମକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ନ ଜାଣିବାରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଆଦିମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଭବସଂସାରରେ ଘୁରନ୍ତି; କର୍ମସ୍ୱରୂପ ହେବାରୁ ସେମାନେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଥାଆନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 27

यावन्नोपैति चरणौ तवाज्ञानविघातिनः / तावद्भ्रमति संसारे पण्डितो ऽचेतनो ऽपि वा

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଜ୍ଞାନନାଶକ ତୁମ ଚରଣଦ୍ୱୟକୁ ନ ପହଞ୍ଚେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂସାରେ ଭ୍ରମେ—ପଣ୍ଡିତ ହେଉ କି ଅଚେତନ।

Verse 28

स एव दक्षः स कृती स मुनिः स च पण्डितः / भवतश्चरणांभोजे येन बुद्धिः स्थिरीकृता

ଯେ ଭବତଃ ଚରଣାମ୍ଭୋଜରେ ବୁଦ୍ଧିକୁ ସ୍ଥିର କରିଛି, ସେଇ ଦକ୍ଷ, ସେଇ କୃତୀ, ସେଇ ମୁନି ଓ ସେଇ ପଣ୍ଡିତ।

Verse 29

सुसूक्ष्मत्वेन गहनः सद्भावस्ते त्रयीमयः / विदुषामपि मूढेन स मया ज्ञायते कथम्

ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଥିବାରୁ ତୁମ ତ୍ରୟୀମୟ ସଦ୍ଭାବ ଗହନ; ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଗମ—ତେବେ ମୋ ପରି ମୂଢ ତାହା କିପରି ଜାଣିବ?

Verse 30

अशब्दगोजरत्वेन महिम्नस्तव सांप्रतम् / स्तोतुमप्यनलं सम्यक्त्वा महं जडधीर्यतः

ତୁମ ମହିମା ଶବ୍ଦର ଗୋଚର ନୁହେଁ; ତେଣୁ ଜଡବୁଦ୍ଧି ମୁଁ ତାହାକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ସ୍ତୋତ୍ର କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଅସମର୍ଥ।

Verse 31

तस्मादज्ञानतो वापि मया भक्त्यैव संस्तुतः / प्रीतश्च भव देवेश ननु त्वं भक्तवत्सलः

ଏହିପରି ଅଜ୍ଞାନରୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ କେବଳ ଭକ୍ତିରେ ତୁମକୁ ସଂସ୍ତୁତ କରିଛି; ହେ ଦେବେଶ, ପ୍ରୀତ ହୁଅ—ତୁମେ ତ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ।

Verse 32

वसिष्ठ उवाच इति स्तुतस्तदा तेन भक्त्या रामेण शङ्करः / मेघगंभीरया वाचा तमुवाच हसन्निव

ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ—ଏଭଳି ଭକ୍ତିରେ ରାମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୋଇ ଶଙ୍କର ମେଘଗମ୍ଭୀର ବାଣୀରେ, ହସୁଥିବା ପରି, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 33

भगवानुवाच रामाहं सुप्रसन्नो ऽस्मि शोर्ंयशालितया तव / तपसा मयि भक्त्या च स्तोत्रेण च विशेषतः

ଭଗବାନ କହିଲେ—ହେ ରାମ, ତୁମ ଶୌର୍ୟ, ତପସ୍ୟା, ମୋପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଏବଂ ବିଶେଷକରି ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ।

Verse 34

वरं वरय तस्मात्त्वं यद्यदिच्छसि चेतसा / तुभ्यं तत्तदशेषेण दास्याम्यहमशेषतः

ଏହେତୁ ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଯାହା ବର ଇଚ୍ଛା କର, ସେହି ବର ଚାହ; ମୁଁ ସେସବୁ ତୁମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦେବି।

Verse 35

वसिष्ठ उवाच इत्युक्तो देवदेवेन तं प्रणम्य भृगूद्वहः / कृताञ्जलिपुटो भूत्वा राजन्निदमुवाच ह

ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ—ଦେବଦେବ ଏଭଳି କହିବା ପରେ ଭୃଗୁକୁଳଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ, ହେ ରାଜନ, ଏହି କଥା କହିଲେ।

Verse 36

यदि देव प्रसन्नस्त्वं वारर्हे ऽस्मि च यद्यहम् / भवतस्तदभीप्सामि हेतुमस्त्राण्यशेषतः

ହେ ଦେବ, ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ମୁଁ ବର ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ତେବେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ କାରଣସହିତ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଚାହୁଁଛି।

Verse 37

अस्त्रे शस्त्रे च शास्त्रे च न मत्तो ऽभ्यधिको भवेत् / लोकेषु मांरणेजेता न भवेत्त्वत्प्रसादतः

ଅସ୍ତ୍ର, ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ମୋଠାରୁ ଅଧିକ କେହି ନ ହେଉ; ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁଜୟୀ ମଧ୍ୟ କେହି ନ ହେଉ।

Verse 38

वसिष्ठ उवाच तथेत्युक्त्वा ततः शंभुरस्त्रशस्त्राण्यशेषतः / ददौ रामाय सुप्रीतः समन्त्राणि क्रमान्नृप

ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ—“ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି କହି, ପରେ ଶମ୍ଭୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ରସହିତ କ୍ରମେ ରାମଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ, ହେ ନୃପ।

Verse 39

सप्रयोगं ससंहारमस्त्रग्रामं चतुर्विधम् / प्रसादाभिमुखो रामं ग्राहयामास शङ्करः

ପ୍ରୟୋଗ ଓ ସଂହାର ସହିତ ଚାରି ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ରସମୂହକୁ—ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ—ଶଙ୍କର ରାମଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରାଇଲେ।

Verse 40

असंगवेगं शुभ्राश्वं सुध्वजं च रथोत्तमम् / इषुधी चाक्षयशरौ ददौ रामाय शङ्करः

ଶଙ୍କର ରାମଙ୍କୁ ଅବାଧ ବେଗବାନ ଶୁଭ୍ର ଅଶ୍ୱ, ଉତ୍ତମ ଧ୍ୱଜଯୁକ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ, ଏବଂ ଅକ୍ଷୟ ଶରଭରା ଇଷୁଧୀ ମଧ୍ୟ ଦାନ କଲେ।

Verse 41

अभेद्यमजरं दिव्यं दृढज्यं विजयं धनुः / सर्वशस्त्रसहं चित्रं कवचं च महाधनम्

ଅଭେଦ୍ୟ, ଅଜର, ଦିବ୍ୟ, ଦୃଢଜ୍ୟ ‘ବିଜୟ’ ଧନୁଷ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ସହିପାରୁଥିବା ଚିତ୍ରବିଚିତ୍ର ମହାମୂଲ୍ୟ କବଚ ମଧ୍ୟ।

Verse 42

अजेयत्वं च युद्धेषु शौर्यं चाप्रतिमं भुवि / स्वेच्छया धारणे शाक्तिं प्राणानां च नराधिप

ହେ ନରାଧିପ! ସେ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜେୟତ୍ୱ, ପୃଥିବୀରେ ଅପ୍ରତିମ ଶୌର୍ୟ, ଏବଂ ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରାଣ ଧାରଣ କରିବାର ଶକ୍ତି ଦେଲେ।

Verse 43

ख्यातिं च बीजमेत्रेण तन्नाम्ना सर्वलौकिकीम् / तपः प्रभावं च महत्प्रददौ भार्गवाय सः

ସେ ତାହାର ନାମ-ବୀଜମାତ୍ରରେ ସର୍ବଲୋକୀୟ ଖ୍ୟାତି, ଏବଂ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ମହାନ ତପଃପ୍ରଭାବ ଦେଲେ।

Verse 44

भक्ति चात्मनि रामाय दत्त्वा राजन्यथोचिताम् / सहितः सकलैर्भूतैश्चामरैश्चन्द्रशेखरः

ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ରାମଙ୍କୁ ନିଜ ପ୍ରତି ରାଜୋଚିତ ଭକ୍ତି ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଭୂତଗଣ ଓ ଚାମରଧାରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସେଠାରେ ଥିଲେ।

Verse 45

तेनैव वपुषा शंभुः क्षिप्रमन्तरधाद्धरः / कृतकृत्यस्ततो रामो लब्ध्वा सर्वमभीप्सितम्

ସେହି ଦିବ୍ୟ ଦେହରେ ଧରାଧର ଶମ୍ଭୁ ଶୀଘ୍ର ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ତାପରେ ରାମ ସମସ୍ତ ଅଭୀଷ୍ଟ ଲାଭ କରି କୃତକୃତ୍ୟ ହେଲେ।

Verse 46

अदृश्यतां गते शर्वे महोदरमुवाच ह / महोदर मदर्थे त्वमिदं सर्वमशेषतः

ଶର୍ବ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯିବା ପରେ (ରାମ) ମହୋଦରକୁ କହିଲେ— “ହେ ମହୋଦର! ମୋ ପାଇଁ ଏହି ସବୁକିଛି ଅଶେଷ ଭାବେ କର।”

Verse 47

रथचापादिकं तावत्परिरक्षितुमर्हसि / यदा कृत्यं ममैतेन तदानीं त्वं मया स्मृतः / रथचापादिकं सर्वं प्रहिणु त्वं मदन्तिकम्

ଏବେ ତୁମେ ରଥ, ଧନୁଷ ଆଦିକୁ ରକ୍ଷା କର। ଯେତେବେଳେ ଏହାଦ୍ୱାରା ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ ହେବ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ମରିବି। ତେବେ ରଥ-ଧନୁଷାଦି ସବୁ ମୋ ପାଖକୁ ପଠାଇଦିଅ।

Verse 48

वसिष्ठ उवाच तथेत्युक्त्वा गते तस्मिन्भृगुवर्यो महोदरे / कृतकृत्यो गुरुजनं द्रष्टुं गन्तुमियेष सः

ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ— ‘ତଥାସ୍ତୁ।’ ସେ ଯାଇସାରିଲା ପରେ, ମହୋଦରରେ ଭୃଗୁବଂଶଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରି ଗୁରୁଜନଙ୍କ ଦର୍ଶନକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।

Verse 49

गच्छन्नथ तदासौ तु हिमाद्रिवनगह्वरे / विवेश कन्दरं रामो भाविकर्मप्रचोदितः

ଏଭଳି ଯାଉଯାଉ ରାମ ହିମାଦ୍ରିର ବନଗହ୍ୱରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଭାବୀ କର୍ମର ପ୍ରେରଣାରେ ଗୋଟିଏ କନ୍ଦରାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 50

स तत्र ददृशे बालं धृतप्राणमनुद्रुतम् / व्याघ्रेण विप्रतनयं रुदन्तं भीतभीतवत्

ସେଠାରେ ସେ ଗୋଟିଏ ବାଳକକୁ ଦେଖିଲେ—ପ୍ରାଣ ଧରି, ପଳାଇପାରୁନଥିବା—ବ୍ୟାଘ୍ର ଭୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୀତ ହୋଇ କାନ୍ଦୁଥିବା ଏକ ବିପ୍ରପୁତ୍ରକୁ।

Verse 51

दृष्ट्वानुकंपहृदयस्तत्परित्राणकातरः / तिष्ठतिष्ठेति तं व्याघ्रं वदन्नुच्चैरथान्वयात्

ତାକୁ ଦେଖି ସେ କରୁଣାହୃଦୟ ହେଲେ; ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଆତୁର ହୋଇ ‘ଠିଆ ହେ, ଠିଆ ହେ’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ କହି ସେ ବ୍ୟାଘ୍ର ଦିଗକୁ ଧାଇଲେ।

Verse 52

तमनुद्रुत्य वेगेन चिरादिव भृगूद्वहः / आससाद वने घोरं शार्दूलमतिभीषणम्

ତାକୁ ବେଗରେ ଅନୁଧାବନ କରି ଭୃଗୁବଂଶ-ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣେ ଦୀର୍ଘକାଳ ପରେ ଯେପରି, ବନରେ ସେଇ ଅତିଭୀଷଣ ବ୍ୟାଘ୍ରକୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।

Verse 53

व्याघ्रेणानुद्रुतः सो ऽपि पलायन्वनगह्वरे / निपपात द्विजसुतस्त्रस्तः प्राणभयातुरः

ବ୍ୟାଘ୍ର ତାକୁ ଅନୁଧାବନ କରୁଥିବାବେଳେ ସେ ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ର ବନଗହ୍ୱରରେ ପଳାଇ ପଳାଇ ପ୍ରାଣଭୟରେ ଆତୁର ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲା।

Verse 54

रामो ऽपि क्रोधरक्ताक्षो विप्रपुत्रपरीप्सया / तृणमूलं समादाय कुशास्त्रेणाभ्यमन्त्रयत्

ବିପ୍ରପୁତ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତାକ୍ଷ ରାମ ତୃଣମୂଳ ନେଇ କୁଶାସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କଲେ।

Verse 55

तावत्तरक्षुर्बलवानाद्रवत्पतितं द्विजम् / दृष्ट्वा ननादसुभृशं रोदसी कम्पयन्निव

ସେତେବେଳେ ବଳବାନ ଭାଲୁ ପତିତ ଦ୍ୱିଜକୁ ଦେଖି ଦୌଡ଼ିଆସିଲା ଏବଂ ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ନାଦ କଲା ଯେ ମନେ ହେଲା ଭୂମି-ଆକାଶ କମ୍ପିଉଠିଲା।

Verse 56

दग्ध्वा त्वस्त्राग्निना व्याघ्रं प्रहरन्तं नखाङ्कुरैः / अकृतव्रणमेवाशु मोक्षयामास तं द्विजम्

ନଖାଙ୍କୁରରେ ପ୍ରହାର କରୁଥିବା ବ୍ୟାଘ୍ରକୁ ଅସ୍ତ୍ରାଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ କରି, ସେ ଦ୍ୱିଜକୁ କୌଣସି ଘାଉ ନ ହେବା ପରି ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ।

Verse 57

सो ऽपि ब्रह्माग्निनिर्दग्धदेहः पाप्मा नभस्तले / गान्धर्वं वपुरास्थाय राममाहेति सादरम्

ସେ ପାପୀ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ଦେହ ନେଇ ଆକାଶମଣ୍ଡଳରେ ଗାନ୍ଧର୍ବ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସାଦରେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 58

विप्रशापेन भोपूर्वमहं प्राप्तस्तरक्षुताम् / गच्छामि मोचितः शापात्त्वयाहमधुना दिवम्

ହେ ଭଦ୍ର! ପୂର୍ବେ ବିପ୍ରଙ୍କ ଶାପରେ ମୁଁ ରାକ୍ଷସତ୍ୱ ପାଇଥିଲି; ଏବେ ତୁମେ ଶାପମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ, ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉଛି।

Verse 59

इत्युक्त्वा तु गते तस्मिन्रामो वेगेन विस्मितः / पतितं द्विजपुत्रं तं कृपया व्यवपद्यत

ଏହିପରି କହି ସେ ଚାଲିଗଲାପରେ, ରାମ ଶୀଘ୍ର ବିସ୍ମିତ ହୋଇ କୃପାବଶେ ପତିତ ସେଇ ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।

Verse 60

माभैरेवं वदन्वाणीमारादेव द्विजात्मजम् / परमृशत्तदङ्गानि शनैरुज्जीवयन्नृप

‘ଭୟ କରନି’ ବୋଲି କହି, ରାଜା ରାମ ନିକଟରୁ ହିଁ ସେଇ ଦ୍ୱିଜାତ୍ମଜଙ୍କ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଧୀରେ ଧୀରେ ଜୀବନ ଫେରାଇଲେ।

Verse 61

रामेणोत्थापितश्चैवं स तदोन्मील्य लोचने / विलोकयन्ददर्शाग्रे भृगुश्रेष्ठमवस्थितम्

ରାମ ଉଠାଇଦେବା ପରେ ସେ ତେବେ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିଲା; ଚାହିଁ ଦେଖିଲା ଯେ ସାମ୍ନାରେ ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଣ୍ଡାୟମାନ।

Verse 62

भस्मीकृतं च शार्दूलं दृष्टवा विस्मयमागतः / गतभीराह कस्त्वं भोः कथं वेह समागतः

ଭସ୍ମୀଭୂତ ବାଘକୁ ଦେଖି ସେ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲା। ଭୟ ଛାଡ଼ି କହିଲା—“ହେ ଭଦ୍ର, ତୁମେ କିଏ? ଏଠାକୁ କିପରି ଆସିଲ?”

Verse 63

केन वायं निहन्तुं मामुद्यतो भस्मसात्कृतः / तरक्षुर्भीषणाकारः साक्षान्मृत्युरिवापरः

ମୋତେ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଥିବା ଏହା କାହା ଦ୍ୱାରା ଭସ୍ମ ହେଲା? ଭୟଙ୍କର ଆକାରର ଏହି ତରକ୍ଷୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଅନ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ପରି।

Verse 64

भयसंमूढमनमो ममाद्यापि महामते / हते ऽपि तस्मिन्नखिला भान्ति वै तन्मया दिशः

ହେ ମହାମତେ! ମୋର ମନ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୟରେ ମୂଢ଼। ସେ ହତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦିଗ ତାହାରେ ଭରିଥିବା ପରି ଲାଗୁଛି।

Verse 65

त्वामेव मन्ये सकलं पिता माता सुत्दृद्गुरू / परमापदमापन्नं त्वं मां समुपजीवयन्

ମୁଁ ତୁମକୁ ହିଁ ସର୍ବସ୍ୱ ମନେ କରେ—ପିତା, ମାତା, ପୁତ୍ର ଓ ଦୃଢ଼ ଗୁରୁ। ମୁଁ ପରମ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିଲି; ତୁମେ ମୋତେ ଜୀବନାଧାର ଦେଲ।

Verse 66

आसीन्मुनिवरः कश्चिच्छान्तो नाम महातपाः / पुत्रस्तस्यास्मि तीर्थार्थी शालग्राममयासिषम्

‘ଶାନ୍ତ’ ନାମରେ ଜଣେ ମହାତପସ୍ବୀ ମୁନିବର ଥିଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର୍ଥୀ; ମୋ ପାଖରେ ଶାଳଗ୍ରାମରେ ତିଆରି ଖଡ଼୍ଗ ଅଛି।

Verse 67

तस्मात्संप्रस्थितश्शैलं दिदृक्षुर्गन्धमादनम् / नानामुनिगणैर्जुष्टं पुण्यं बदरिकाश्रमम्

ତେଣୁ ମୁଁ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲି ଏବଂ ନାନା ମୁନିଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ପୁଣ୍ୟ ବଦରିକାଶ୍ରମକୁ ଗଲି।

Verse 68

गन्तुकामो ऽपहायाहं पन्थानं तु हिमाचले / प्रविशन्गहनं रम्यं प्रदेशालोकनाकुलम्

ହିମାଚଳକୁ ଯିବା ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ପଥ ଛାଡ଼ି ଘନ ଓ ରମ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲି; ଚାରିପାଖର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ମନ ଆକୁଳ ହେଲା।

Verse 69

दिशंप्राचीं समुद्दिश्य क्रोशमात्रमयासिषम् / ततो दिष्टवशेनाहं प्राद्रवं भयपीडितः

ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ମୁଁ କେବଳ ଏକ କ୍ରୋଶମାତ୍ର ଚାଲିଥିଲି; ତାପରେ ଦୈବବଶେ ଭୟପୀଡିତ ହୋଇ ମୁଁ ଦୌଡ଼ିଲି।

Verse 70

पतितश्च त्वया भूयोभूमेरुत्थापितो ऽधुना / पित्रेव नितरां पुत्रः प्रेम्णात्यर्थं दयालुना / इत्येष मम वृत्तान्तः साकल्येनोदितस्तव

ମୁଁ ପଡ଼ିଯାଇଥିଲି; କିନ୍ତୁ ଏବେ ତୁମେ ମୋତେ ପୁଣି ଭୂମିରୁ ଉଠାଇଲ—ଯେପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୟାଳୁ ପିତା ପ୍ରେମରେ ପୁତ୍ରକୁ ଉଠାଏ। ଏହିପରି ମୋର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ତୁମକୁ କହିଲି।

Verse 71

वसिष्ठ उवाच इति पृष्टस्तदा तेन स्ववृत्तान्तमशेषतः / कथयामास राजेन्द्र रामस्तस्मै यथाक्रमम्

ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ—ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ଏଭଳି ପଚାରାଯାଇଥିବାରୁ ରାମ ତାହାକୁ ନିଜ ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କ୍ରମେ କହିଲେ।

Verse 72

ततस्तौ प्रीतिसंयुक्तौ कथयन्तौ परस्परम् / स्थित्वा नातिचिरं कालमथ गन्तुमियेष सः

ତାପରେ ସେ ଦୁଇଜଣ ପ୍ରୀତିସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ପରସ୍ପର କଥା କହି ଅଳ୍ପ ସମୟ ରହିଲେ; ପରେ ସେ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲା।

Verse 73

अन्वीयमानस्तेनाथ रामस्तस्माद्गुहामुखात् / निष्क्रम्यावसथं पित्रोः संप्रतस्थे मुदान्वितः

ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁସରିତ ହୋଇ ରାମ ସେଇ ଗୁହାମୁଖରୁ ବାହାରି ପିତାମାତାଙ୍କ ଆବାସକୁ ଆନନ୍ଦସହିତ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 74

अकृतव्रण एवासौ व्याघ्रेण भुवि पातितः / रामेण रक्षितश्चाभुद्यस्माद्ध्याघ्रं विनिघ्नता

ସେ ଘାଉ ନ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାଘ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭୂମିରେ ପତିତ ହୋଇଥିଲା; କିନ୍ତୁ ରାମ ବ୍ୟାଘ୍ରକୁ ବଧ କରି ତାକୁ ରକ୍ଷା କଲେ, ତେଣୁ ସେ ରକ୍ଷିତ ହେଲା।

Verse 75

तस्मात्तदेव नामास्य बभूव प्रथितं भुवि / विप्रपुत्रस्य राजेन्द्र तदेतत्सो ऽकृतव्रणः

ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେଇ ବିପ୍ରପୁତ୍ରର ଏହି ନାମଟି ଭୂମିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା—ସେ ‘ଅକୃତବ୍ରଣ’ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲା।

Verse 76

तदा प्रभृति रामस्य च्छायेवातपगा भुवि / बभूव मित्रमत्यर्थं सर्वावस्थासु पार्थिव

ସେହି ଦିନଠାରୁ, ହେ ପାର୍ଥିବ, ସେ ଭୂମିରେ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଆତପରେ ଛାୟା ପରି ହେଲା; ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମିତ୍ର ହୋଇ ରହିଲା।

Verse 77

स तेनानुगतो राजन्भृगोरासाद्य सन्निधिम् / दृष्ट्वा ख्यातिं च सो ऽभ्येत्य विनयेनाभ्यवादयत्

ହେ ରାଜନ୍, ସେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରି ଭୃଗୁଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ପହଞ୍ଚିଲା। ଖ୍ୟାତିଙ୍କୁ ଦେଖି ଆଗକୁ ଯାଇ ବିନୟରେ ପ୍ରଣାମ କଲା।

Verse 78

स ताभ्यां प्रियमाणाभ्यामाशीर्भिरभिनन्दितः / दिनानि कतिचित्तत्र न्यवसत्तत्प्रियेप्सया

ସେଇ ଦୁଇଜଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ତାକୁ ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ। ତାଙ୍କ ପ୍ରୀତି ଲାଭ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ତଥା କିଛି ଦିନ ରହିଲା।

Verse 79

ततस्तयोरनुमते च्यवनस्य महामुनेः / आश्रमं प्रतिचक्राम शिष्यसंघैः समावृतम्

ତାପରେ ସେମାନଙ୍କ ଦୁହଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସେ ମହାମୁନି ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲା; ସେଠାରେ ସେ ଶିଷ୍ୟସଂଘରେ ଘେରା ଥିଲେ।

Verse 80

नियन्त्रितान्तः करणं तं च संशान्तमानसम् / सुकन्याचापि तद्भार्यामवन्दत महामनाः

ଅନ୍ତଃକରଣକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କରି ଶାନ୍ତ ମନ ଥିବା ସେଇ ମୁନିଙ୍କୁ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୁକନ୍ୟାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ ମହାମନା ପ୍ରଣାମ କଲା।

Verse 81

ताभ्यां च प्रीतियुक्ताभ्यां रामः समभिनन्दितः / और्वाश्रमं समापेदे द्रष्टुकामस्तपोनिधिम्

ସେମାନଙ୍କ ଦୁହଙ୍କ ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତ ଅଭିନନ୍ଦନରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ରାମ, ତପୋନିଧିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଔର୍ବ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 82

तं चाभिवाद्य मेधावी तेन च प्रतिनन्दितः / उवास तत्र तत्प्रीत्या दिनानि कतिचिन्नृप

ସେ ମେଧାବୀ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲା; ସେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନେହରେ ତାକୁ ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ। ହେ ନୃପ, ତାଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ସେଠାରେ କିଛି ଦିନ ରହିଲା।

Verse 83

विसृष्टस्तेन शनकैरृचीकभवनं मुदा / प्रतस्थे भार्गवः श्रीमानकृतव्रणसंयुतः

ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ବିଦାୟ ଦେଲେ; ଶ୍ରୀମାନ୍ ଭାର୍ଗବ ଆନନ୍ଦରେ ଋଚୀକଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ, ତାଙ୍କ ଘାଉ ମିଟିଯାଇଥିଲା।

Verse 84

अवन्दत पितुः पित्रोर्नत्वा पादौ पृथक् पृथक् / तौ च तं नृप संहर्षाच्चाशिषा प्रत्यनन्दताम्

ସେ ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କ ପାଦକୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ନମସ୍କାର କଲା। ହେ ନୃପ, ସେମାନେ ଦୁହେଁ ହର୍ଷରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ତାକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ।

Verse 85

पृष्टश्च ताभ्यामखिलं निजवृत्तमुदारधीः / कथयामास राजेन्द्र यथावृत्तमनुक्रमात्

ସେମାନେ ଦୁହେଁ ପଚାରିଲେ; ଉଦାରଧୀ ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ସେପରି ସମସ୍ତ ନିଜ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କ୍ରମେ କହିଲା।

Verse 86

स्थित्वा दिनानि कतिचित्तत्रापि तदनुज्ञया / जगामावसथं पित्रोर्मुदा परमया युतः

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଦିନ ରହି, ତାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ପରମ ଆନନ୍ଦ ସହିତ ପିତାମାତାଙ୍କ ଆବାସକୁ ଗଲା।

Verse 87

अभ्येत्य पितरौ राजन्नासी नावाश्रमोत्तमे / अवन्दत तयोः पादौ यथावद्भृगुनन्दन

ହେ ରାଜନ୍, ଭୃଗୁନନ୍ଦନ ପିତାମାତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାବାଶ୍ରମରେ ବସି, ଯଥାବିଧି ତାଙ୍କ ପାଦକୁ ବନ୍ଦନା କଲା।

Verse 88

पादप्रणामावनतं समुत्थाप्य च सादरम् / आश्लिष्य नेत्रसलिलैर्नन्दन्तौ पर्यषिञ्चताम्

ପାଦପ୍ରଣାମରେ ନମିଥିବା ତାକୁ ସେମାନେ ସାଦରେ ଉଠାଇ, ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ନୟନଜଳରେ ସିଞ୍ଚିଲେ।

Verse 89

आशीर्भिरभिनन्द्याङ्के समारोप्य सुहुर्मुखम् / विक्षन्तौ तस्य चाङ्गानि परिस्पृश्यापतुर्मुदम्

ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଅଭିନନ୍ଦନ କରି, ସୁମୁଖ ପୁତ୍ରକୁ କୋଳେ ବସାଇ, ତାହାର ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ଦେଖି ସ୍ପର୍ଶ କରି ଦୁହେଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୁଦିତ ହେଲେ।

Verse 90

अपृच्छताञ्च तौ रामं कलेनैतावता त्वया / किं कृतं पुत्र को वायं कुत्र वा त्वमुपस्थितः

ତାପରେ ସେମାନେ ରାମଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— “ପୁତ୍ର, ଏତେ ସମୟରେ ତୁମେ କ’ଣ କଲ? ଏହିଜଣ କିଏ? ତୁମେ କେଉଁଠୁ ଏଠାକୁ ଆସିଲ?”

Verse 91

कथं सह सकाशे त्वमास्थितो वात्र वागतः / त्वयेतदखिलं वत्स कथ्यतां तथ्यमावयोः

“ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହ କିପରି ରହିଲ, କିମ୍ବା ଏଠାକୁ କିପରି ଆସିଲ? ବତ୍ସ, ସମସ୍ତ କଥା ଆମକୁ ସତ୍ୟଭାବେ କୁହ।”