Shloka 55
Rāma’s Stuti of Śiva (Śarva) and the Theophany of the Three‑Eyed Lord
Devanagari script
तावत्तरक्षुर्बलवानाद्रवत्पतितं द्विजम् / दृष्ट्वा ननादसुभृशं रोदसी कम्पयन्निव
Transliteration
tāvattarakṣurbalavānādravatpatitaṃ dvijam / dṛṣṭvā nanādasubhṛśaṃ rodasī kampayanniva
Translation
ସେତେବେଳେ ବଳବାନ ଭାଲୁ ପତିତ ଦ୍ୱିଜକୁ ଦେଖି ଦୌଡ଼ିଆସିଲା ଏବଂ ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ନାଦ କଲା ଯେ ମନେ ହେଲା ଭୂମି-ଆକାଶ କମ୍ପିଉଠିଲା।
Word by Word
तावत्just then
तावत्:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (then/just then)
तरक्षुःthe bear
तरक्षुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतरक्षु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम्
बलवान्strong
बलवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootबलवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
आद्रवत्ran (towards)
आद्रवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ√द्रु (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
पतितम्fallen
पतितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Root√पत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्तः, पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
द्विजम्the Brahmin (youth)
द्विजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√दृश् (धातु) + क्त्वा (अव्ययभावकृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund)
ननादroared
ननाद:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√नद् (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
सुभृशम्very loudly
सुभृशम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसुभृशम् (अव्यय)
Formअव्ययम् (adverb: very greatly)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरोदसी (प्रातिपदिक; द्यावा-पृथिव्यौ/द्यौः-पृथिवी)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), द्विवचनम्; द्वन्द्व-समासः (heaven and earth)
कम्पयन्shaking (causing to tremble)
कम्पयन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√कम्प् (धातु) + णिच् + शतृ (कृदन्त)
Formणिजन्त-शतृ वर्तमानकृदन्तः (causative present active participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्रियासहचरः
इवas if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्ययम् (as if)