
शौच-भोज्याभोज्य-निर्णय तथा गृहस्थ-वानप्रस्थ-धर्म (Śauca–Bhojyābhojya-Nirṇaya tathā Gṛhastha–Vānaprastha-Dharma)
Duties of Householder and Forest-Dweller
Within the Pulastya-led narrative frame, the sages instruct Sukeśin on normative dharma as it pertains to śauca (ritual purity), bhojya/abhojya (permissible and forbidden foods), and the graded obligations of the āśramas. The chapter begins with detailed taxonomies of edible items and the purification of foods, vessels, textiles, and spaces through water, heat, ash, alkali, scraping, and wind—an applied dharmaśāstric register embedded in Purāṇic discourse. It then defines socially and ritually “abhojya” persons through ethical criteria (neglect of rites, hypocrisy, malice, partiality, abandonment of svadharma), thereby linking purity to conduct rather than birth alone. Funeral impurity (aśauca), śrāddha-related procedures (udaka-dāna, asthi-saṃcayana, sapiṇḍīkaraṇa), and time-scales of purification by varṇa are outlined. The chapter closes by praising gṛhasthāśrama as foundational while transitioning to vānaprastha disciplines (austerity, brahmacarya, homa, triṣavana-snāna), emphasizing svadharma as a cosmic stabilizer under the oversight of the Sun (Divākara).
Verse 1
इती श्रीवामनपुराणे त्रयोदशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः अहिंसा सत्यमस्तं दानं क्षान्तिर्दमः शमः अकार्पण्यं च शौचं च तपश्च रजनीचर
ရသေ့တို့က ဆိုကြသည်—အဟിംသာ (မအကြမ်းဖက်ခြင်း)၊ သစ္စာ (အမှန်ပြောခြင်း)၊ အာස්တိက్య (ယုံကြည်ခြင်း)၊ ဒါန (လှူဒါန်းခြင်း)၊ ခန္တိ (ခွင့်လွှတ်သည်းခံခြင်း)၊ ဒမ (အာရုံထိန်းချုပ်ခြင်း)၊ သမ (စိတ်ငြိမ်းချမ်းခြင်း)၊ အကာရ္ပဏ္ယ (မကပ်စီးခြင်း)၊ သောစ (သန့်ရှင်းမှု) နှင့် တပ (တပဿ/အာစီတပ) — ဤတို့သည် ဓမ္မ ဖြစ်သည်၊ အို ညလှည့်လည်သူ ရာක්ෂသ။
Verse 2
दशाङ्गो राक्षसश्रेष्ठ धर्मो ऽसौ सार्ववर्णिकः ब्राह्मणस्यापि विहिता चातुराश्रम्यकल्पना
ဤဒသအင်္ဂ ဓမ္မသည်၊ အို ရာක්ෂသတို့အထဲ၌ အမြတ်ဆုံး၊ အတန်းအစား (ဝဏ္ဏ) အားလုံးအတွက် သာမန်တူညီသော ဓမ္မ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အာရှရမ လေးပါး၏ စီမံကိန်းကိုလည်း သတ်မှတ်ထားသည်—ဗြာဟ္မဏတစ်ဦးအတွက်တောင် ဖြစ်သည်။
Verse 3
सुकेशिरुवाच विप्राणां चातुराश्रम्यं विस्तरान्मे तपोधनाः आचक्षध्वं न मे तृप्तिः शृण्वतः प्रतिपद्यते
စုကေသီက ပြောသည်—အို တပဓန ရသေ့တို့၊ ဗြာဟ္မဏတို့၏ အာရှရမ လေးပါးစနစ်ကို ကျွန်ုပ်အား အသေးစိတ် ရှင်းပြကြပါ။ ကျွန်ုပ် နားထောင်နေစဉ်၌ပင် စိတ်မပြည့်ဝသေး (ထပ်မံ ကြားလို) ပါသည်။
Verse 4
ऋषय ऊचुः कृतोपनयनः सम्यग् ब्रह्मचारी गुरौ वसेत् तत्र धर्मो ऽस्य यस्तं च कथ्यमानं निशामय
ရသီတို့က ဆိုကြ၏။ «ဥပနယန မင်္ဂလာကို မှန်ကန်စွာ ခံယူပြီးနောက် ဗြဟ္မစာရီ ကျောင်းသားသည် ဆရာ (ဂုရု) ထံတွင် သင့်လျော်စွာ နေထိုင်ရမည်။ ထိုနေရာတွင် နေစဉ် သူ၏ ဓမ္မတာဝန်များကို ကျွန်ုပ်တို့ ရှင်းလင်းပြောကြားမည်ကို နားထောင်လော့»။
Verse 5
स्वाध्यायो ऽथाग्निशुश्रुषा स्नानं भिक्षाटनं तथा गुरोर्निंवेद्य तच्चाद्यमनुज्ञातेन सर्वदा
«ကိုယ်တိုင်သင်ယူခြင်း (စွဝါဓျာယ)၊ သန့်ရှင်းသော မီး (အဂ္နိ) ကို ပြုစုဝန်ဆောင်ခြင်း၊ ရေချိုးသန့်စင်ခြင်း၊ ဆွမ်းခံထွက်ခြင်း—ဤအရာတို့ကို ဆရာထံ အကြောင်းကြားပြီးနောက်၊ ဆရာ၏ ခွင့်ပြုချက်ရမှသာ အစာကို အမြဲစားသုံးရမည်»။
Verse 6
गुरोः कर्मणि सोद्योगः सम्यक्प्रीत्युपपादनम् तेनाहूतः पठेच्चैव तत्परो नान्यमानसः
«ဆရာ၏ အလုပ်ကိစ္စများတွင် အားထုတ်ကြိုးစားရမည်၊ ဆရာ၏ စိတ်ကျေနပ်မှုကို မှန်ကန်စွာ ဖြစ်ပေါ်စေရမည်။ ဆရာက ခေါ်သောအခါလည်း စာကို ဖတ်ရွတ်/ရွတ်ဆို၍ သင်ယူရမည်၊ ထိုအရာတစ်ခုတည်းကိုသာ အာရုံစိုက်ပြီး အခြားအရာမစဉ်းစားရ»။
Verse 7
एकं द्वौ सकलान् वापि वेदान् प्राप्य सुरोर्मुखात् अनुज्ञातो वरं दत्त्वा गुरवे दक्षिणां ततः
ဂုရု၏ ပါးစပ်မှ ဝေဒတစ်ပုဒ် သို့မဟုတ် နှစ်ပုဒ် သို့မဟုတ် အားလုံးကို သင်ယူပြီး၊ ဆရာ၏ ခွင့်ပြုချက်ကို ရရှိသော်၊ ထို့နောက် ဆရာအား အလိုတော်ပြည့်စုံစေမည့် အပေးအယူ (ဗရ) တစ်ရပ်ကို ပေးကာ၊ နောက်တစ်ဖန် ဂုရုဒက္ခိဏာ (ဆရာလက်ဆောင်/အခကြေး) ကို ဆက်ကပ်ရမည်။
Verse 8
गार्हस्थ्याश्रमकामस्तु गार्हस्थ्याश्रममावसेत् वानप्रस्थाश्रमं वापि चतुर्थं स्वेच्छयात्मनः
သူသည် အိမ်ထောင်ရှင်အဆင့် (ဂါर्हသ္ထ्य အာရှ్రమ) ကို လိုလားပါက ထိုအာရှ్రమသို့ ဝင်ရောက်နေထိုင်ရမည်။ သို့မဟုတ် တောနေအဆင့် (ဝါနပရಸ್ಥ) သို့လည်း ဝင်နိုင်ပြီး၊ မိမိစိတ်ကြိုက်အတိုင်း စတုတ္ထအဆင့်ဖြစ်သော သံန്യാസ (စွန့်လွှတ်ခြင်း) သို့တိုင် ဝင်နိုင်သည်။
Verse 9
तत्रैव वा गुरोर्गेहे द्विजो निष्ठामवाप्नुयात् गुरोरभावे तत्पुत्रे तच्छिष्ये तत्सुतं विना
ထိုနေရာတည်း၌ပင်၊ ဂုရု၏အိမ်တွင် ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) သည် မိမိ၏သင်ကြားရေးစည်းကမ်း၏ နိဋ္ဌာ (ပြီးမြောက်မှု) ကို ရောက်ရှိသင့်သည်။ ဂုရုမရှိလျှင် ဂုရု၏သား သို့မဟုတ် ဂုရု၏တပည့်အောက်တွင်—တပည့်၏သားအောက်တွင် မဟုတ်ဘဲ—ပြီးမြောက်စေသင့်သည်။
Verse 10
शुश्रूषन् निरभीमानो ब्रह्मचर्याश्रमं वसेत् एवं जयति मृत्युं स द्विजः शालकटङ्कट
ဆရာနှင့်အကြီးအကဲတို့ကို ဝန်ဆောင်ကာ၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် မာနကင်းစင်၍ ဘြဟ္မစရိယာအာရှရမ (ကျောင်းသားဘဝ) တွင် နေထိုင်သင့်သည်။ ဤသို့ဖြင့် ထိုဒွိဇသည် သေခြင်းကို အောင်နိုင်၏—အို Śālakaṭaṅkaṭa။
Verse 11
उपावृत्तस्ततस्तस्माद् गृहस्थाश्रमकाम्यया असमानर्षिकुलजां कन्यामुद्वहेद् निशाचर
ထို့နောက် သင်တန်းသားဘဝမှ ပြန်လည်ထွက်လာ၍ ဂೃಹಸ್ಥအာရှရမကို လိုလားသဖြင့်၊ မိမိ၏အရိရှီမျိုးရိုးနှင့် မတူသော ရှီမျိုးရိုး (ṛṣi-lineage) မှ မွေးဖွားသည့် ကညာကို လက်ထပ်ယူသင့်သည်—အို Niśācara။
Verse 12
स्वकर्मणा धनं लब्ध्वा पितृदेवातिथीनपि सम्यक् संप्रीणयेद् भक्त्या सदाचाररतो द्विजः
မိမိ၏တရားဝင်လုပ်ငန်းဖြင့် ငွေကြေးကို ရရှိပြီးနောက်၊ စဒာစာရ (ကောင်းမွန်သောအကျင့်) ကို လိုက်နာသော ဒွိဇသည် ဘက္တိ (သဒ္ဓါ) ဖြင့် ပိတೃ (ဘိုးဘွား)၊ ဒေဝတားများနှင့် ဧည့်သည်တို့ကိုလည်း သင့်လျော်စွာ ကျေနပ်စေသင့်သည်။
Verse 13
सदाचारो निगदितो युष्माभिर्मम सुव्रताः लक्षणं श्रोतुमिच्ःआमि कथयध्वं तमद्य मे
«အို သုဝရတား (ကောင်းသောဝတ်ပြုကတိရှိသူ) တို့၊ သင်တို့သည် စဒာစာရ (မှန်ကန်သောအကျင့်) ကို ငါ့အား ပြောကြားပြီးပြီ။ ၎င်း၏ လက္ခဏာသတ်မှတ်ချက်ကို ကြားလိုသည်; ယနေ့ ငါ့အား ထိုအရာကို ပြောကြားကြလော့»။
Verse 14
ऋषय ऊचुः सदाचारो निगदितस्तव यो ऽस्माभिरादरात् लक्षणं तस्य वक्ष्यामस्तच्छृणुष्व निशाचर
ရသီတို့က ဆိုကြသည်။ «ကျွန်ုပ်တို့က သင်အား လေးစားစွာ ဖော်ပြခဲ့သော သဒ္ဓာကျင့်ဝတ် (စဒာစာရ) အကြောင်းကို ယခု၌ ၎င်း၏ သတ်မှတ်လက္ခဏာများကို ပြောကြမည်။ နားထောင်လော့၊ ညလှည့်သွားသူ (နိသာစာရ)»။
Verse 15
गृहस्थेन सदा कार्यमाचारपरिपालनम् न ह्याचारविहिनस्य भद्रमत्र परत्र च
«အိမ်ထောင်ရှင် (ဂೃಹသ္ထ) သည် အမြဲတမ်း သဒ္ဓာကျင့်ဝတ်ကို ထိန်းသိမ်းလိုက်နာရမည်။ အကျင့်ကောင်းမရှိသူအတွက် ဤလောက၌လည်း ကောင်းကျိုးမရှိ၊ နောက်လောက၌လည်း ကောင်းကျိုးမရှိ»။
Verse 16
यज्ञदानतपांसीह पुरुषस्य न भूतये भवन्ति यः समुल्लङ्घ्य सदाचारं प्रवर्तते
ဤလောက၌ ယဇ်ပူဇော်ခြင်း၊ ဒါနပေးကမ်းခြင်း၊ တပသ (အတိအကျင့်) တို့သည် သဒ္ဓာကျင့်ဝတ်ကို ကျော်လွန်ဖောက်ဖျက်၍ အခြားသို့ ပြုမူသွားသောသူ၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် မဖြစ်လာကြ။
Verse 17
हुराचारो हि पुरुषो नेह नामुत्र नन्दते कार्यो यत्नः सदाचारे आचारो हन्त्यलक्षणम्
အကျင့်ဆိုးရှိသောသူသည် ဤလောက၌လည်း မပျော်ရွှင်၊ နောက်လောက၌လည်း မပျော်ရွှင်။ ထို့ကြောင့် သဒ္ဓာကျင့်ဝတ်အတွက် ကြိုးစားရမည်။ အကျင့်ကောင်းသည် အမင်္ဂလာလက္ခဏာများကို ဖျက်ဆီးတတ်သည်။
Verse 18
तस्य स्वरूपं वक्ष्यामः सदाचारस्य राक्षस शृणुष्वैकमनास्तच्च यदि श्रेयो ऽभिवाञ्छसि
သဒ္ဓာကျင့်ဝတ်၏ အမှန်တကယ်သော သဘောသဘာဝကို ငါပြောကြားမည်၊ ဟေ့ ရာක්ෂသ။ အမြင့်ဆုံးကောင်းကျိုးကို လိုလားပါက စိတ်တစ်ချက်တည်းဖြင့် နားထောင်လော့။
Verse 19
धर्मो ऽस्य मूलं धनमस्य शाखा पुष्पं च कामः फलमस्य मोक्षः असौ सदाचारतरुः सुकेशिन् संसेवितो येन स पुण्यभोक्त
ဓမ္မသည် အမြစ်၊ အဓိပ္ပါယ်/အတ္ထ (ဥစ္စာ) သည် အကိုင်း၊ ကာမသည် ပန်း၊ မောက္ခသည် အသီး ဖြစ်၏။ အို စုကေသင်၊ ဤသည် စဒာစာရ သစ်ပင် ဖြစ်ပြီး၊ ထိုသစ်ပင်ကို ပြုစုကာ ဆည်းကပ်သူသည် ကုသိုလ်ဖလကို ခံစားရ၏။
Verse 20
ब्रह्मो मुहूर्ते प्रथमं विबुध्येदनुस्मरेद् देववरान् महर्षीन् प्राभातिकं मङ्गलमेव वाच्यं यदुक्तवान् देवपतिस्त्रिनेत्रः
ဗြဟ္မမုဟူရ္တ၌ အရင်ဆုံး နိုးထကာ အမြတ်ဆုံးသော ဒေဝများနှင့် မဟာရိသီတို့ကို အနုသမရေ (သတိရ) ရမည်။ မနက်ခင်း၌ မင်္ဂလာစကားသာ ပြောရမည်ဟု မျက်သုံးပါးရှင်၊ ဒေဝပတိက ကြေညာထား၏။
Verse 21
सुकेशिरुवाच किं तदुक्तं सुप्रभातं शङ्करेण महात्मना प्रभाते यत् पठन् मर्त्यो मुच्यते पापबन्धनात्
စုကေသင်က ပြောသည်—မဟာသတ္တိရှိသော ရှင်ကရာ (ရှင်ဝ) က မိန့်ကြားသော ‘စုప్రభာတ’ ဟူသည် အဘယ်နည်း။ မနက်အရုဏ်တက်ချိန်၌ ဖတ်ရွတ်လျှင် လူသားသည် အပြစ်ချည်နှောင်မှုမှ လွတ်မြောက်သည်ဟု ဆိုသော အရာကား မည်သည်နည်း။
Verse 22
ऋषय ऊचुः श्रूयतां राक्षसश्रेष्ठ सुप्रभातं हरोदितम् श्रुत्वा स्मृत्वा पठित्वा च सर्वपापैः प्रमुच्यते
ရိသီတို့က ပြောသည်—အို ရာක්ෂသတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသူ၊ ဟရ (ရှင်ဝ) မိန့်ကြားသော ‘စုప్రభာတ’ ကို နားထောင်လော့။ ထိုကို ကြား၍ သတိရ၍ ဖတ်ရွတ်လျှင် အပြစ်အားလုံးမှ လွတ်မြောက်၏။
Verse 23
ब्रह्म मुरारिस्त्रिपुरान्तकारी भानुः शशी भूमिसुतो बुधश्च गुरुश्च शुक्रः सह भानुजेन कुर्वन्तु सर्वे मम सुप्रभातम्
ဗြဟ္မာ၊ မုရာရီ (ဗိဿနု)၊ တြိပုရန္တကာရီ (ရှင်ဝ)၊ နေ၊ လ၊ မြေသား (မင်္ဂလ/အင်္ဂါရ)၊ ဗုဓ (မက်ကရီ)၊ ဂုရု (ဂျူပီတာ)၊ သုကြ (ဗီးနပ်စ်) နှင့် ဘာနုဇ (စနေ) တို့အားလုံးက ကျွန်ုပ်၏ မနက်ခင်းကို မင်္ဂလာဖြစ်စေကြပါစေ။
Verse 24
भृगुर्वसिष्ठः क्रतुरङ्गिराश्च मनुः पुलस्त्यः पुलहः सगौतमः रैभ्यो मरीचिश्च्यवनो ऋभुश्च कुर्वन्तु सर्वे मम सुप्रभातम्
ဘೃဂု၊ ဝသိဋ္ဌ၊ ကရတု၊ အင်္ဂိရသ၊ မနု၊ ပုလသ္တျ၊ ပုလဟ၊ ဂေါတမနှင့်အတူ ရိုင်ဘျ၊ မာရီချိ၊ ချျဝန၊ ဣဘုတို့—အားလုံးက ကျွန်ုပ်၏ နံနက်ခင်းကို မင်္ဂလာရှိစေကြပါစေ။
Verse 25
सनत्कुमारः सनकः सनन्दनः सनातनो ऽप्यासुरिपिङ्गलौ च सप्त स्वराः सप्त रसातलाश्च कुर्वन्तु सर्वे मम सुप्रभातम्
သနတ်ကုမာရ၊ သနက၊ သနန္ဒန၊ သနာတနနှင့်အတူ အာသုရီ၊ ပင်္ဂလတို့လည်းကောင်း၊ သံစဉ် ခုနစ်ပါးနှင့် ရသာတလ ခုနစ်ထပ် (အောက်လောက) တို့လည်းကောင်း—အားလုံးက ကျွန်ုပ်၏ နံနက်ခင်းကို မင်္ဂလာရှိစေကြပါစေ။
Verse 26
पृथ्वी सगन्धा सरसास्तथाऽपः स्पर्शश्च वायुर्ज्वलनः सतेजाः नभः सशब्दं महता सहैव यच्छन्तु सर्वे मम सुप्रभातम्
အနံ့ပါသော မြေကြီးနှင့် အရသာပါသော ရေတို့၊ ထိတွေ့မှုနှင့် လေတို့၊ တောက်ပသော အဂ္နိ (မီး) နှင့် သံရှိသော အာကာသတို့—မဟတ် (မဟာတတ္တဝ) နှင့်အတူ—အားလုံးက ကျွန်ုပ်၏ နံနက်ခင်းကို မင်္ဂလာရှိစေကြပါစေ။
Verse 27
सप्तार्णवाः सप्त कुलाचलाश्च सप्तर्षयो द्वीपवराश्च सप्त भूरादि कृत्वा भुवनानि सप्त ददन्तु सर्वे मम सुप्रभातम्
သမုဒ္ဒရာ ခုနစ်ပါး၊ ကုလာချလ (အဓိကတောင်တန်း) ခုနစ်ပါး၊ ရှင်ရသီ ခုနစ်ပါး၊ ထူးမြတ်သော ဒွီပ ခုနစ်ပါး—ဘူ (Bhū) မှစ၍ ဘုဝန ခုနစ်လောကကို ဖွဲ့စည်းလျက်—အားလုံးက ကျွန်ုပ်၏ နံနက်ခင်းကို မင်္ဂလာရှိစေကြပါစေ။
Verse 28
इत्थं प्रभाते परमं पवित्रं पठेत् स्मरेद्वा शृमुयाच्च भक्त्या दुःस्वप्ननाशो ऽनघ सुप्रभातं भवेच्च सत्यं भगवत्प्रसादात्
ထို့ကြောင့် မိုးလင်းချိန်၌ ဤအလွန်သန့်ရှင်းစေသော သဒ္ဓာတရားကို ယုံကြည်စွာ ရွတ်ဖတ်ပါ၊ သတိရပါ၊ သို့မဟုတ် နားထောင်ပါ။ အပြစ်ကင်းသူရေ၊ မကောင်းသော အိပ်မက်များ ပျက်ကွယ်၍ ဘုရားရှင်၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့် အမှန်တကယ် မင်္ဂလာရှိသော နံနက်ခင်း ဖြစ်ပေါ်လာမည်။
Verse 29
ततः समुत्थाय विचिन्तयेन धर्मं तथार्थं च विहाय शय्याम् उत्थाय पश्चाद्धरिरित्युदीर्य गच्छेत् तदोत्सर्गविधिं हि कर्तुम्
ထို့နောက် ထ၍ အိပ်ရာမှ ထွက်ကာ ဓမ္မနှင့် အဓိပ္ပါယ်အကျိုး (အရ္ထ) ကို စဉ်းစားသင့်သည်။ ထပြီးနောက် «ဟရီ» ဟု ဆိုကာ ဥတ္စဂ္ဂ (ကိုယ်လက်သက်သာခြင်း) အတွက် သတ်မှတ်ထားသော လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို ဆောင်ရွက်ရန် သွားရမည်။
Verse 30
न देवगोब्राह्मणवह्निमार्गे न राजमार्गे न चतुष्पथे च कुर्यादथोत्सर्गमपीह गोष्ठे पूर्वापरां चैव समाश्रितो गाम्
နတ်ဘုရားနှင့် ဆက်စပ်သောလမ်း၊ နွားများ၊ ဗြာဟ္မဏများ၊ မီးနှင့် ဆိုင်သောလမ်းပေါ်တွင် ဥတ္စဂ္ဂ မပြုရ။ မင်းလမ်းပေါ်တွင်လည်း မပြုရ၊ လမ်းဆုံ (လမ်းလေးခွ) တွင်လည်း မပြုရ။ ဤနေရာ၌ နွားခြံအတွင်း၌ပင် အရှေ့–အနောက် ဦးတည်ချက်ကို သေချာလိုက်နာ၍ ပြုရမည်။
Verse 31
ततस्तु शौचार्थमुपाहरेन्मृदं गुदे त्रयं पाणितले च सप्त तथोभयोः पञ्च चतुस्तथैकां लिङ्गे तथैकां मृदमाहरेत
ထို့နောက် သန့်စင်ရေးအတွက် မြေမှုန့် (သဲ/မြေကလေး) ကို ယူရမည်။ ဂုဒ် (အနောက်ပိုင်း) အတွက် သုံးကြိမ်၊ လက်ဖဝါးအတွက် ခုနစ်ကြိမ်၊ လက်နှစ်ဖက်အတွက် ငါးကြိမ်၊ လေးကြိမ်၊ ထို့အပြင် လိင်္ဂ (လိင်အင်္ဂါ) အတွက် တစ်ကြိမ်၊ ထပ်မံ၍ မြေကို တစ်ကြိမ် ယူသုံးရမည်ဟု ဆိုသည်။
Verse 32
नान्तर्जलाद्राक्षस मूषिकस्थलात् शौचावशिष्टा शरणात् तथान्या वल्मीकमृच्चैव हि शौचनाय ग्राह्य सदाचारविदा नरेण
ရေထဲမှ၊ ရာက္ခသများ ခြောက်လှန့်နေသောနေရာမှ၊ ကြွက်ပေါက်/ကြွက်နေရာမှ၊ အခြားသူ၏ သန့်စင်ပြီးကျန်သော မြေမှ၊ အမိုးအကာ/ခိုလှုံရာမှ နှင့် ထိုသို့သော အခြားနေရာများမှ သန့်စင်ရန် မြေကို မယူရ။ သို့သော် ပုရွက်ဆိတ်တောင် (ဝလ္မီက-မృတ်) မှ မြေကို သန့်စင်ရန် ယူသင့်သည်ဟု စည်းကမ်းသိသူက ဆိုသည်။
Verse 33
उदङ्मुखः प्राङ्मुखो वापि विद्वान् प्रक्षाल्य पादौ भुवि संनिविष्टः समाचमेदद्भिरफेनिलाभिरादौ परिमृज्य मुखं द्विरद्भिः
မြောက်ဘက်သို့ သို့မဟုတ် အရှေ့ဘက်သို့ မျက်နှာမူ၍ ပညာရှိသည် ခြေထောက်ကို ဆေးကြောပြီး မြေပေါ်တွင် ထိုင်ကာ အဖုံးမရှိသော (အမြှုပ်ကင်းသော) ရေဖြင့် အာစမန (ācamana) ကို ပြုရမည်။ အရင်ဆုံး မျက်နှာကို သုတ်ပြီးနောက် ရေကို နှစ်ကြိမ် သောက်သုံး (စုပ်) ရမည်။
Verse 34
ततः स्पृशेत्खानि शिरः करेण संध्यामुपासीत ततः क्रमेण केशांस्तु संशोध्य च दन्तधावनं कृत्वा तथा दर्पणदर्शनं च
ထို့နောက် လက်ဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာအပေါက်များနှင့် ခေါင်းကို ထိကိုင်ရမည်။ ထို့နောက် အစဉ်အလာအတိုင်း သန္ဓျာ (Sandhyā) ပူဇော်ဝတ်ပြုကို ဆောင်ရွက်ရမည်။ ထို့ပြီး ဆံပင်ကို သန့်စင်ကာ သွားကို သန့်ရှင်းပြီး မှန်ကြည့်ခြင်းကိုလည်း ပြုရမည်။
Verse 35
कृत्वा शिरःस्नानमथाङिड्कं वा संपूज्य तोयेन पितॄन् सदेवान् होमं च कृत्वालभनं शुभानां कृत्वा बहिर्निर्गमनं प्रशस्तम्
ခေါင်းရေချိုးခြင်း (သို့) ကိုယ်ခန္ဓာရေချိုးခြင်းကို သင့်လျော်စွာ ပြုလုပ်ပြီးနောက်၊ ရေဖြင့် ပိတೃများကို ဒေဝများနှင့်အတူ ထိုက်တန်စွာ ပူဇော်ကန်တော့ရမည်။ ထို့ပြင် ဟောမ (homa) ကို ဆောင်ရွက်ကာ မင်္ဂလာဆီ/အလိမ်းအနံ့ကို လိမ်းပြီးမှ အိမ်ပြင်ထွက်ခြင်းသည် ချီးမွမ်းထိုက်သည်ဟု ဆိုသည်။
Verse 36
दूर्वादधिसर्पिरथोदकुम्भं धेनुं सवत्सां वृषभं सुवर्णम् मृद्गोमयं स्वस्तिकमक्षतानि लाजामधु ब्राह्मणकन्यकां च
ဒူರ್ವာမြက် (Dūrvā)၊ ဒိန်ချဉ်၊ ဂီ (ghee)၊ ရေအိုး; နွားမနှင့် နွားကလေး၊ နွားထီး (vṛṣabha) နှင့် ရွှေ; မြေစေးနှင့် နွားချေး၊ ဆွஸတိက (svastika) အမှတ်၊ မကွဲစပါး (akṣata)၊ လာဇာ (lājā) ဟုခေါ်သော လှော်စပါးနှင့် ပျားရည်—ထို့ပြင် (ပူဇော်ထိုက်သကဲ့သို့) ဗြာဟ္မဏကညာတစ်ဦးကိုလည်း—ဤတို့ကို မင်္ဂလာပွဲရာ အထောက်အကူပစ္စည်းများဟု ဖော်ပြထားသည်။
Verse 37
श्वेतानि पुष्पाण्यथ शोभनानि हुताशनं चन्दमर्कबिम्बम् अश्वत्थवृक्षं च समालभेत ततस्तु कुर्यान्निजजातिधर्मम्
မင်္ဂလာအထောက်အကူအဖြစ် အဖြူရောင်လှပသော ပန်းများ၊ သန့်ရှင်းသော မီး (ဟုတားရှန)၊ လနှင့် နေရောင်ဝိုင်းကို ယူဆောင်ရမည်။ ထို့ပြင် အရှဝတ္ထ (aśvattha) သစ်ပင်သန့်ရှင်းကို ထိကိုင်/နီးကပ်ရမည်။ ထို့နောက် မိမိ၏ ဇာတိ (jāti) နှင့် အဆင့်အတန်းအလိုက် သင့်တော်သော ဓမ္မတာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ရမည်။
Verse 38
देशानुशिष्टं कुल धर्ममग्र्यं स्वगोत्रधर्मं न हि संत्यजेत् तेनार्थसिद्धिं समुपाचरेत नासत्प्रलापं न च सत्यहीनम्
ဒေသအလိုက် သင်ကြားထားသော အထူးမြတ်သော မိသားစုဓမ္မကို မစွန့်ပစ်ရ၊ မိမိ၏ ဂိုတြ (gotra) ဓမ္မကိုလည်း မစွန့်ပစ်ရ။ ထိုဓမ္မကို လိုက်နာခြင်းဖြင့် ရည်မှန်းချက်များ အောင်မြင်စေသည်။ မမှန်ကန်သော စကားပလပ်ပလပ် မပြောရ၊ အမှန်တရားကင်းမဲ့သော စကားလည်း မပြောရ။
Verse 39
न निष्ठुरं नागमशास्त्रहीनं वाक्यं वदेत्साधुजनेन येन निन्द्यो भवेन्नैव च धर्मःएदी संगं न चासत्सु नरेषु कुर्यात्
သူတော်ကောင်းတို့အကြား၌ အပြစ်တင်ခံရစေမည့် ကြမ်းတမ်းသောစကား၊ အာဂမနှင့် သာஸ္တရ (အာဏာရှိသောသင်ကြားချက်) မပါသောစကားကို မပြောသင့်။ ဓမ္မကို မနိမ့်ချ မစော်ကားသင့်၊ မကောင်းသူတို့နှင့်လည်း မပေါင်းသင်းသင့်။
Verse 40
संध्यासु वर्ज्यं सुरतं दिवा च सर्वासु योनीषु पराबलासु आगारशून्येषु महीतलेषु रजस्वलास्वेव जलेषु वीर
အို သူရဲကောင်း၊ သန္ဓျာအချိန်များ (ညနေ/မနက်ဆုံ) နှင့် နေ့ခင်းအချိန်တွင် လိင်ဆက်ဆံခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ရမည်။ ထို့အတူ အခြားသူ၏အာဏာအောက်ရှိ (ကာကွယ်ခံ/အုပ်ထိန်းခံ) မိန်းမနှင့်လည်း မပြုရ။ အိမ်လွတ်နေရာ၊ မြေပြင်ပေါ်၊ ရာဇသွေးရှိသောမိန်းမနှင့်၊ ရေထဲတွင်လည်း ရှောင်ကြဉ်ရမည်။
Verse 41
वृथाटनं था दानं वृथा च पशुमारणम् न कर्त्तव्यं गृहस्थेन वृता दारपरिग्रहम्
ရည်ရွယ်ချက်မဲ့ လှည့်လည်သွားလာခြင်း၊ အကျိုးမရှိသော လှူဒါန်းခြင်း၊ အကြောင်းမဲ့ တိရစ္ဆာန်သတ်ခြင်းတို့ကို အိမ်ထောင်ရှင်က မပြုသင့်။ ထို့အပြင် မစဉ်းစားဘဲ ပေါ့ပေါ့ပါးပါးဖြင့် ဇနီးယူ၍ အိမ်ထောင်ရေးဝင်ခြင်းကိုလည်း မပြုသင့်။
Verse 42
वृथाटनान्नित्यहानिर्वृथादानाद्धनक्षयः वृथा पशुघ्नः प्राप्नोति पातकं नरकप्रदम्
ရည်ရွယ်ချက်မဲ့ လှည့်လည်သွားလာခြင်းကြောင့် နေ့စဉ် အချိန်နှင့် တာဝန်တို့ ပျက်စီးဆုံးရှုံးသည်။ အကျိုးမရှိသော လှူဒါန်းခြင်းကြောင့် ငွေကြေးပစ္စည်း ဆုံးရှုံးသည်။ အကြောင်းမဲ့ တိရစ္ဆာန်သတ်သူသည် နరకသို့ပို့သော အပြစ်ကို ရရှိသည်။
Verse 43
संतत्या हानिरश्लाघया वर्णसंकरतो भयम् भेतव्यं च भवेल्लोके वृथादारपरिग्रहात्
မသင့်လျော်သော သို့မဟုတ် အကျိုးမရှိသော ဇနီးယူခြင်းကြောင့် မျိုးဆက်ပျက်စီးခြင်း၊ အရှက်ကွဲခြင်း၊ နှင့် လူမှုအတန်းအစား (ဝဏ္ဏ) ရောနှောမှုအပေါ် ကြောက်ရွံ့ခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်သည်။ ထို့ကြောင့် လောက၌ ထိုကဲ့သို့သော အပြုအမူကို ကြောက်ရွံ့၍ ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်။
Verse 44
परस्वे परदारे च न कार्या बुद्धिरुत्तमैः परस्वं नरकायैव परदाराश्च मृत्यवे
အကောင်းဆုံးသောသူတို့သည် အခြားသူ၏ဥစ္စာနှင့် အခြားသူ၏မယားကို မလိုလားမတတ် စိတ်မထားသင့်။ အခြားသူ၏ဥစ္စာသည် နရကသို့ ခေါ်ဆောင်ပြီး အခြားသူ၏မယားသည် သေခြင်းသို့ ခေါ်ဆောင်သည်။
Verse 45
नेक्षेत् परस्त्रियं नग्नां न संभाषेन तस्करान् उद्क्यादर्शनं स्पर्शं संभाषं च विवर्जयेत्
အခြားသူ၏မယားကို အဝတ်မဝတ်သောအခါ မကြည့်သင့်၊ သူခိုးတို့နှင့်လည်း မစကားပြောသင့်။ ရာသီလာနေသော မိန်းမ (udakyā) ကို မြင်ခြင်း၊ ထိတွေ့ခြင်း၊ စကားပြောခြင်းတို့ကို ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်။
Verse 46
नैकासने तथा स्थेयं सोदर्या परजायया तथैव स्यान्न मातुश्च तथा स्वदुहितुस्त्वपि
ကိုယ့်ညီမ/အစ်မနှင့်လည်းကောင်း၊ အခြားသူ၏မယားနှင့်လည်းကောင်း တစ်ခုံတည်းပေါ် မထိုင်သင့်။ ထိုနည်းတူ မိခင်နှင့်လည်းကောင်း၊ ကိုယ့်သမီးနှင့်လည်းကောင်း မထိုင်သင့်။
Verse 47
न च स्नायीत वै नग्नो न शयीत कदाचन दिग्वाससो ऽपि न तथा परिभ्रमणमिष्यते/ भिन्नासनभाजनादीन् दूरतः परिवर्जयेत्
အဝတ်မဝတ်ဘဲ ရေမချိုးသင့်၊ အဝတ်မဝတ်ဘဲ အိပ်လည်း မအိပ်သင့်။ ဦးတည်ရာများကိုသာ အဝတ်အစားအဖြစ် ဝတ်ထားသကဲ့သို့ (အဝတ်ပါးပါး) နဲ့ လှည့်လည်သွားလာခြင်းကိုလည်း မအတည်ပြုကြ။ ခွဲခြားထားသော သို့မဟုတ် မသန့်သော ထိုင်ခုံ၊ အိုးခွက် စသည့်အရာများကို အဝေးမှပင် ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်။
Verse 48
नन्दासु नाभ्यङ्गमुपाचरेत क्षौरं च रिक्तासु जयासु मांसम् पूर्णासु योषित्परिवर्जयेत भद्रासु सर्वाणि समाचरेत
နန္ဒာ တိထီများတွင် ကိုယ်လိမ်းဆီနှိပ်နယ်ခြင်း မပြုသင့်။ ရိက္တာ တိထီများတွင် မုတ်ဆိတ်/ဆံပင် ရိတ်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်သင့်။ ဇယာ တိထီများတွင် အသားစားခြင်းကို ရှောင်သင့်။ ပူර්ဏာ တိထီများတွင် မိန်းမနှင့် ကာမဆက်ဆံခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်သင့်။ ဘဒ္ရာ တိထီများတွင် ထိုအရာအားလုံးကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။
Verse 49
नाभ्यङ्गमर्के न च भूमिपुत्रे क्षौरं च शुक्रे रविजे च मांसम् बुधेषु योषिन्न समाचरेत शेषेषु सर्वाणि सदैव कुर्यात्
တနင်္ဂနွေ (နေမင်းနေ့) နှင့် အင်္ဂါနေ့ (မင်္ဂလာအင်္ဂါ/မားစ်နေ့) တွင် ဆီလိမ်းနှိပ်နယ်ခြင်း မပြုရ။ သောကြာနေ့ (သုကြာ/ဗီးနပ်စ်နေ့) တွင် ဆံပင်/မုတ်ဆိတ် ရိတ်ခြင်း မပြုရ။ တနင်္ဂနွေတွင် အသား မစားရ။ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ (ဗုဒ္ဓ/မက်ကူရီနေ့) တွင် မိန်းမတို့ထံ ချဉ်းကပ်၍ ကာမဆက်ဆံခြင်း မပြုရ။ ကျန်သောနေ့များတွင် ဤအရာများကို ပြုနိုင်သည်။
Verse 50
चित्रासु हस्ते श्रवणे च तैलं क्षौरं विशाखास्वभिजित्सुवर्ज्यम् मूले मृगे भाग्रपदासु मांसं योषिन्मघाकृत्तिकयोत्तरासु
စိတ္ရာ (Citrā)၊ ဟတ္သ (Hasta) နှင့် သြရဝဏ (Śravaṇa) နက္ခတ်များအောက်တွင် ဆီလိမ်းခြင်းကို ရှောင်ရမည်။ ဝိသာခာ (Viśākhā) နှင့် အဘိဇိတ် (Abhijit) အောက်တွင် ရိတ်ခြင်းကို ရှောင်ရမည်။ မူလ (Mūla)၊ မೃဂသီရ္ษ (Mṛgaśīrṣa) နှင့် ဘာဒြပဒါ နှစ်ခု (Bhādrapadā) အောက်တွင် အသားကို ရှောင်ရမည်။ မဃာ (Maghā)၊ ကృတ္တိကာ (Kṛttikā) နှင့် ဥတ္တရာများ (Uttarās) အောက်တွင် မိန်းမတို့ထံ ချဉ်းကပ်ခြင်းကို ရှောင်ရမည်။
Verse 51
सदैव जर्ज्यं शयनमुदक्शिरास् तथा प्रतीच्यां रजनीचरेश भुञ्जीत नैवेह च दक्षिणामुखो न च प्रतीच्यामभिभोजनीयम्
ခေါင်းကို မြောက်ဘက်ထား၍ အိပ်ခြင်းကို အမြဲရှောင်ရမည်။ ထို့အတူ အနောက်ဘက်သို့ ခေါင်းထား၍ အိပ်ခြင်းကိုလည်း ရှောင်ရမည်၊ ညခရီးသွားတို့၏ အရှင်တော်။ တောင်ဘက်မျက်နှာမူ၍ မစားရ၊ အနောက်ဘက်မျက်နှာမူ၍ စားခြင်းကိုလည်း မပြုရ။
Verse 53
देवालयं चैत्यतरुं चतुष्पथं विद्याधिकं चापि गुरुं प्रदक्षिणम् माल्यान्नपानं वसनानि यत्नतो नान्यैर्धृतांश्चापि हि धारयेद् बुधः // वम्प्_14.52 स्नायाच्छिरःस्नानतया च नित्यं न कारणं चैव विना निशासु ग्रहोपरागे स्वजनापयाते मुक्त्वा च जन्मर्क्षगते शशङ्के
ပညာရှိသည် ဘုရားကျောင်း၊ သန့်ရှင်းသောသစ်ပင် (caitya-taru)၊ လမ်းဆုံလေးခွ၊ ပညာအထက်မြင့်သူနှင့် မိမိ၏ ဆရာကိုလည်းကောင်း လေးစားစွာ ပရဒက္ခိဏ (ပတ်လည်လှည့်၍ ဝတ်ပြု) ပြုရမည်။ သတိထား၍ အခြားသူတို့ ဝတ်ဆင်ပြီးသား ပန်းကုံး၊ အစားအစာ/သောက်ရည် အကျန်အကြွင်းနှင့် အဝတ်အစားတို့ကို မဝတ်ဆင်ရ။ နေ့စဉ် ခေါင်းလျှော်ရေချိုးရမည်၊ သင့်လျော်သော အကြောင်းမရှိဘဲ ညအချိန်တွင် မရေချိုးရ—သို့သော် ဂြိုဟ်/လ အရိပ်ကျ (ဂြိုဟ်ဂြိုလ်) အချိန်၊ မိသားစုတွင် သေဆုံးမှုကြောင့် အပူအပင်ကာလ၊ နှင့် လသည် မိမိ၏ မွေးနက္ခတ် (janma-nakṣatra) တွင် ရောက်နေချိန်တို့တွင်တော့ ခွင့်ပြုသည်။
Verse 54
नाभ्यङ्गितं कायमुपस्पृशेच्च स्नातो न केशान् विधुनीत चापि गात्राणि चैवाम्बरपाणिना च स्नातो विमृज्याद् रजनीचरेश
ရေချိုးပြီးနောက် ဆီလိမ်းထားသော ကိုယ်ခန္ဓာ (abhyaṅga) ကို မထိရ။ ထို့ပြင် ဆံပင်ကိုလည်း မလှုပ်ခါရ။ ရေချိုးပြီးလျှင် အဝတ်အနား (သို့) လက်တွင်ကိုင်ထားသော အဝတ်ဖြင့် ကိုယ်အင်္ဂါများကို သုတ်ပေးရမည်၊ ညခရီးသွားတို့၏ အရှင်တော်။
Verse 55
वसेच्च देशेषु सुराजकेषु सुसंहितेष्वेव जनेषु नित्यम् अक्रोधना न्यायपरा अमत्सराः कृषीवला ह्योषधयश्च यत्र
အုပ်ချုပ်ရေးကောင်းမွန်သော နိုင်ငံဒေသများတွင်၊ စည်းကမ်းတကျ စုစည်းနေထိုင်သော လူထုအကြား၌ အမြဲနေထိုင်သင့်သည်—ထိုနေရာ၌ လူတို့သည် ဒေါသကင်း၍ တရားမျှတမှုကို လိုက်နာကာ မနာလိုမဖြစ်ကြ၊ လယ်သမားများနှင့် ဆေးဖက်ဝင် အပင်များလည်း ရှိသည်။
Verse 56
न तेषु देशेषु वसेत बुद्धिमान् सदा नृपो दण्डरुचिस्त्वशक्तः जनो ऽपि नित्योत्सवबद्धवैरः सदा जिगीषुश्च निशाचरेन्द्र
နိသာချရအင်ဒြ (Niśācara-indra) ဟူသော ညရံ့သတ္တဝါတို့၏ အရှင်တော်၊ ပညာရှိသည် အမြဲအပြစ်ပေးလိုသော်လည်း အုပ်ချုပ်နိုင်စွမ်းမရှိသော ဘုရင်ရှိရာ နိုင်ငံများတွင် မနေထိုင်သင့်။ ထို့ပြင် ပွဲတော်များကြောင့် အမြဲရန်ငြိုးချည်နှောင်နေပြီး အမြဲအနိုင်ယူလိုစိတ်ရှိသော လူထုရှိရာ နိုင်ငံတွင်လည်း မနေထိုင်သင့်။
Alongside technical purification methods (water, heat, ash, alkali, scraping), the chapter defines ‘abhojya’ persons through conduct—neglect of daily rites, hypocrisy in tapas/japa, malicious speech, partisan judgment, and abandonment of svadharma—showing that impurity is also a moral-ritual condition, not merely physical contact.
While no named Kurukṣetra/Sarasvatī-site is specified here, the chapter gives tirtha-adjacent bathing protocol: one should bathe in devakhātas (sacred reservoirs) and in saras/hṛdas and rivers, with cautions about bathing in another’s water and about maintaining cleanliness around dwellings—practical guidance consistent with Purāṇic topographical sanctification.
It prescribes udaka-dāna for the preta, cremation outside by gotra-kin, asthi-saṃcayana on the 3rd/4th/7th day, and subsequent rites by purified sapiṇḍas; it also mentions ekoddiṣṭa and sapiṇḍīkaraṇa within the annual cycle. Aśauca durations are given by varṇa: one day-night for brāhmaṇas, three days for kṣatriyas, six nights for vaiśyas, and twelve days for śūdras.