
သုတက ဗိဿဝာမိတ္တရ်သည် ဘြဟ္မာ၏စကားကြောင့် စိတ်ထိခိုက်ကာ မိမိတပဿ၏အာနုဘော်ကို ထင်ရှားစေရန် တ్రိသင်္ကူအတွက် ဝေဒယဇ္ဉကို စည်းကမ်းပြည့်စုံစွာ၊ ဒက္ခိဏာအလွန်ပေါများစွာဖြင့် အဘိသေကပြု၍ ဆောင်ရွက်မည်ဟု ကတိပြုကြောင်းကို ရှင်းပြသည်။ မင်္ဂလာရှိသော တောအတွင်း ယဇ္ဉမဏ္ဍပကို အမြန်တည်ဆောက်ကာ အဓ္ဝရျု၊ ဟောတೃ၊ ဘြဟ္မာ၊ ဥဒ္ဂာတೃနှင့် အခြားအရာရှိများအပါအဝင် ရ္တဗိဇများကို အများအပြား ခန့်အပ်၍ ရိုးရာပူဇော်မှု၏ ပြည့်စုံမှုကို အလေးပေးထားသည်။ ယဇ္ဉသည် လူထုအလယ်၌ ကြီးမားသော ပူဇော်ပွဲဖြစ်လာပြီး ပညာရှိ ဘြာဟ္မဏများ၊ တက္ကဗေဒပညာရှင်များ၊ ဂೃಹಸ್ಥများသာမက ဆင်းရဲသူများနှင့် ဖျော်ဖြေရေးသူများပါ စုဝေးလာကြသည်။ “ပေးကမ်းပါ၊ စားသောက်ပါ” ဟူသော ချီးကျူးသံများ ဆက်တိုက်ထွက်ပေါ်ကာ ယဇ္ဉနှင့် ဒါန၏ လူမှုမြင်သာမှုကို ဖော်ပြသည်။ မဏ္ဍပတွင် စပါး၊ ရွှေ၊ ငွေ၊ ရတနာတို့ကို တောင်တန်းကဲ့သို့ စုပုံထားပြီး နွား၊ မြင်း၊ ဆင်တို့ကို မရေမတွက်နိုင်အောင် ဒါနအဖြစ် ပြင်ဆင်ထားသည်။ သို့ရာတွင် သာသနာရေးတင်းမာမှု ပေါ်လာသည်—ဒေဝတာများက ပူဇော်ပစ္စည်းကို ကိုယ်တိုင်မခံယူကြဘဲ ဒေဝတို့၏ပါးစပ်ဖြစ်သော အဂ္နိသာ လက်ခံသည်။ ဆယ့်နှစ်နှစ်ကြာပြီးနောက်လည်း တ్రိသင်္ကူ၏ ဆန္ဒဖြစ်သော “ကိုယ်ခန္ဓာတူတူဖြင့် စွဝဂ္ဂသို့ တက်ရောက်ခြင်း” မပြည့်စုံသေး။ အဝဘ္ဟృထသန့်စင်ရေချိုးပြီး ယဇ္ဉပုရောဟိတ်များကို လျော်ကြေးပေးပြီးနောက် တ్రိသင်္ကူသည် ဗိဿဝာမိတ္တရ်အား မိမိ၏ဂုဏ်သိက္ခာပြန်လည်ရရှိစေခြင်းနှင့် စဏ္ဍာလအခြေအနေ ဖယ်ရှားပေးခြင်းအတွက် ကျေးဇူးတင်သော်လည်း ရည်မှန်းချက်မပြီးမြောက်သေးကြောင်း ဝမ်းနည်းညည်းတွားသည်။ ဝသိဋ္ဌ၏စကားမှန်ကန်သွားမည်ကို ကြောက်ရွံ့ကာ ရာဇာပလ္လင်ကို စွန့်၍ တောသို့ ဝင်ကာ တပဿကျင့်မည်ဟု ဆုံးဖြတ်သဖြင့် အခန်း၏ သင်ခန်းစာသည် ပူဇော်ပွဲမှ အစွမ်းထက်သော အာသီတိကျင့်စဉ်သို့ လှည့်ပြောင်းသွားသည်။
Verse 1
। सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा ब्रह्मणो वाक्यं विश्वामित्रो रुषान्वितः । पितामहमुवाचेदं पश्य मे तपसो बलम्
စူတက ပြောသည်။ «ဗြဟ္မာ၏စကားကို ကြားပြီးနောက် ဝိශ්ဝာမိတ္တရသည် ဒေါသပြင်းထန်လျက် ပိတာမဟာအား ဤသို့ဆို၏—‘ငါ၏ တပသ (အတိအကျ သာသနာကျင့်စဉ်) အင်အားကို ကြည့်လော့!’»
Verse 2
याजयित्वा त्रिशंकुं तं विधिवद्दक्षिणावता । यज्ञेनात्रा नयिष्यामि पश्यतस्ते पितामह
«ဒက္ခိဏာ (ပူဇော်ခ) ပြည့်စုံစွာဖြင့် ထုံးတမ်းအတိုင်း ထို တြိရှင်ကူကို ယဇ္ဉပြုစေပြီးနောက်၊ အို ပိတာမဟာ၊ သင်ကြည့်နေစဉ်ပင် ဤယဇ္ဉဖြင့် သူ့ကို ကောင်းကင်ဘုံသို့ ငါခေါ်ဆောင်မည်»။
Verse 3
एवमुक्त्वा द्रुतं गत्वा विश्वामित्रो धरातलम् । चकार याजने यत्नं त्रिशंकोः सुमहात्मनः
ဤသို့ မိန့်ကြားပြီးနောက် ဝိශ්ဝာမိတ္တရသည် မြန်မြန်ဆန်ဆန် မြေပြင်သို့ သွားကာ မဟာစိတ်ရှိသော တ్రిశင်ကူ အတွက် ယဇ్ఞကို ဆောင်ရွက်ရန် အလွန်ကြိုးပမ်း하였다။
Verse 4
ददौ दीक्षां समाहूय ब्राह्मणान्वेदपारगान् । यत्रकर्मोचिते काले तस्मिन्नेव वने शुभे
ဝေဒများကို ကျွမ်းကျင်သော ဘြာဟ္မဏများကို ခေါ်ယူ၍ ဒိက္ခာ (dīkṣā) ကို ပေးအပ်하였다။ ထိုကာလ၌ ကర్మအတွက် သင့်တော်သော အချိန်ရောက်သော် ထိုမင်္ဂလာရှိသော တောထဲ၌ပင် ဆောင်ရွက်하였다။
Verse 5
बभूव स स्वयं धीमानध्वर्युर्यज्ञकर्मणि । तस्मिन्होता च शांडिल्यो ब्रह्मा गौतम एव च
သူသည် ပညာရှိဖြစ်၍ ယဇ్ఞကర్మ၌ အဓ္ဝర్యု (Adhvaryu) အဖြစ် ကိုယ်တိုင် တာဝန်ယူ하였다။ ထိုယဇ్ఞတွင် ရှာဏ္ဍိလျ သည် ဟောတೃ (Hotṛ) ဖြစ်ပြီး ဂေါတမ သည် ဘြဟ္မာ-ပုရောဟိတ် အဖြစ် ဆောင်ရွက်하였다။
Verse 6
आग्नीध्रश्च्यवनो नाम मैत्रावरुणः कार्मिकः । उद्गाता याज्ञवल्क्यश्च प्रतिहर्ता च जैमिनिः
ချျဝန သည် အာဂ္နီဓ္ရ (Āgnīdhra) အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပြီး၊ ကာရ္မိက သည် မૈထ္ရာဝရုဏ (Maitrāvaruṇa) အဖြစ် ဆောင်ရွက်하였다။ ယာဇ္ဉဝလ္က്യ သည် ဥဒ္ဂာတೃ (Udgātṛ) ဖြစ်ကာ၊ ဇૈမိနိ သည် ပရတိဟర్తೃ (Pratihartṛ) အဖြစ် တာဝန်ယူ하였다။
Verse 7
प्रस्तोता शंकुवर्णश्च तथोन्नेता च गालवः । पुलस्त्यो ब्राह्मणाच्छंसी होता गर्गो मुनीश्वरः
ရှင်ကူဝර්ဏ သည် ပရස්တောတೃ (Prastotṛ) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပြီး၊ ဂါလဝ သည် ဥန္နေတೃ (Unnetṛ) ဖြစ်하였다။ ပုလஸ္တျ သည် ဘြာဟ္မဏာချံစီ (Brāhmaṇācchaṃsī) ဖြစ်ကာ၊ မုနိဣශ්ဝရ ဂർဂ သည် ဟောတೃ (Hotṛ) အဖြစ် ဆောင်ရွက်하였다။
Verse 8
नेष्टा चैव तथात्रिस्तु अच्छावाको भृगुः स्वयम् । तान्सर्वानृत्विजश्चक्रे त्रिशंकुः श्रद्धयान्वितः
အတြိ ရှင်သည် နေṣṭṛ အဖြစ် ဆောင်ရွက်၍၊ ဘൃဂု ရှင်ကိုယ်တိုင်သည် အချ္ချာဝာက အဖြစ် ဆောင်ရွက်하였다။ သဒ္ဓါပြည့်ဝသော တြိရှင်ကူ သည် သူတို့အားလုံးကို ယဇ္ဉပူဇော်ပွဲ၏ ရိတ്വစ် (ပူဇော်ပုရောဟိတ်) များအဖြစ် ခန့်အပ်하였다။
Verse 9
वासोभिर्मुकुटैश्चैव केयूरैः समलंकृतान् । कृत्वा केशपरित्यागं दधत्कृष्णाजिनं तथा
သူသည် အဝတ်အစားများ၊ မကူဋ်များနှင့် လက်ကောက်တံတောင် (ကေယူးရ) များဖြင့် သူတို့ကို အလှဆင်ပေး하였다။ ထို့နောက် အဘိသေကအခမ်းအနားအဖြစ် ဆံပင်ကို စွန့်လွှတ်စေပြီး၊ ကృష్ణမೃဂ အရေ (အနက်ရောင် သမင်အရေ) ကိုလည်း ဝတ်ဆင်စေ하였다။
Verse 10
ऐणशृङ्गसमायुक्तः पयोव्रतपरायणः । दीर्घसत्राय तान्सर्वान्योजयामास वै ततः
သူသည် သမင်ချိုင့် (အဲဏ) ၏ ချိုကို ကိုင်ဆောင်၍၊ နို့ဝရတ (ပယောဝရတ) ကို အဓိကထားသူဖြစ်သည်။ ထို့နောက် သူသည် သူတို့အားလုံးကို ရှည်လျားသော ဆိုမ-သတ္တရ (ဒီဃ-သတ္တရ) အတွက် သင့်လျော်စွာ တာဝန်ပေး၍ စီစဉ်하였다။
Verse 11
एवं तस्मिन्प्रवृत्ते च दीर्घसत्रे यथोचिते । आजग्मुर्ब्राह्मणा दिव्या वेदवेदांगपारगाः
ထိုသို့ သင့်လျော်စွာ စတင်လည်ပတ်လာသော ရှည်လျားသတ္တရတွင်၊ ဝေဒနှင့် ဝေဒಾಂಗတို့ကို ကျွမ်းကျင်ပြီး တောက်ပသည့် ဗြာဟ္မဏများသည် ထိုနေရာသို့ ရောက်လာ하였다။
Verse 12
तथान्ये तार्किकाश्चैव गृहस्थाः कौतुकान्विताः । दीनांधकृपणाश्चैव ये चान्ये नटनर्तकाः
အခြားသူများလည်း လာရောက်ကြသည်—တားကိက (အကြောင်းပြချက်ပညာရှင်) များနှင့် စူးစမ်းလိုစိတ်ရှိသော ဂೃಹಸ್ಥများ။ ထို့ပြင် ဆင်းရဲသူများ၊ မျက်မမြင်များ၊ အလွန်ခက်ခဲသူများနှင့် အခြားသော ဇာတ်သမား၊ အကသမားတို့လည်း ပါဝင်လာကြသည်။
Verse 13
दीयतां दीयतामाशु एतेषामेतदेव हि । भुज्यतांभुज्यतां लोकाः प्रसादः क्रियतामिति
«ပေးကြ၊ ပေးကြ မြန်မြန်—ဤအရာသည် သူတို့အတွက် တကယ်တမ်း ထိုက်တန်သောအရာပင်! လူတို့ စားကြစေ၊ စားကြစေ; ကျေးဇူးတော်ပြု၍ မေတ္တာအလှူကို ချီးမြှင့်ကြ!» ဟူသော ခေါ်သံကြီး ပဲ့တင်ထွက်လာ၏။
Verse 14
इत्येष निनदस्तत्र श्रूयते सततं महान् । यज्ञवाटे सदा तस्मिन्नान्यश्चैव कदाचन
ထိုနေရာ၌ ယဇ္ဉဝါဋအတွင်း၌ ထိုကြီးမားသော ပဲ့တင်သံကို အစဉ်မပြတ် ကြားရ၏; အခြားခေါ်သံတစ်စုံတစ်ရာကို မည်သည့်အခါမျှ မကြားရ။
Verse 15
तत्र सस्यमयाः शैला दृश्यंते परिकल्पिताः । सुवर्णस्य च रूप्यस्य रत्नानां च विशेषतः
ထိုနေရာ၌ သီးနှံပေါများမှုဖြင့် ပြုလုပ်ထားသကဲ့သို့ စီမံဖန်တီးထားသော တောင်တန်းများကို မြင်ရ၏; ထို့ပြင် ရွှေ၊ ငွေ နှင့် အထူးသဖြင့် ရတနာများ၏ စုပုံများလည်း ရှိ၏။
Verse 16
दानार्थं ब्राह्मणेंद्राणामसंख्याश्चापि धेनवः । तथैव वाजिनो दांता मदोन्मत्ता महागजाः
ဗြာဟ္မဏအဂ္ဂရများအား လှူဒါန်းရန်အတွက် မရေမတွက်နိုင်သော နွားများ ရှိ၏; ထို့အတူ လေ့ကျင့်ထားသော မြင်းများနှင့် မဒိုन्मတ္တ (rut) အာနုဘော်ဖြင့် မူးယစ်သကဲ့သို့ ဖြစ်သော ဆင်ကြီးများလည်း ရှိ၏။
Verse 17
समंतात्कल्पितास्तत्र दृश्यंते पर्वतोपमाः । वर्तमाने महायज्ञे तस्मिन्नेव सुविस्तरे
ပတ်လည်အနှံ့၌ တောင်တန်းနှင့်တူသည့် စီမံတည်ဆောက်မှုများကို ထိုနေရာတွင် မြင်ရ၏; ထိုမဟာယဇ္ဉကြီးသည် ကျယ်ပြန့်၍ အလွန်တင့်တယ်စွာ ဆက်လက်ကျင်းပနေစဉ်။
Verse 18
आहूता यज्ञभागाय नाभिगच्छंति देवताः । केवलं वह्निवक्त्रेण तस्य गृह्णंति तद्धविः
ယဇ္ဉာအပိုင်းကို လက်ခံရန် ခေါ်ဖိတ်သော်လည်း ဒေဝတားတို့ မနီးကပ်လာကြ; သန့်ရှင်းသော မီးအဂ္ဂိ၏ ပါးစပ်မှတစ်ဆင့်သာ ထိုဟဝိ (ပူဇာအဟာရ) ကို လက်ခံကြ၏။
Verse 19
एवं द्वादशवर्षाणि यजतस्तस्य भूपतेः । व्यतीतानि न संप्राप्तमभीष्टं मनसः फलम्
ဤသို့ဖြင့် ထိုဘုရင်သည် ဆယ့်နှစ်နှစ်တိုင်တိုင် ယဇ္ဉာများ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း၊ နှစ်များ ကုန်လွန်သွားချိန်တွင် စိတ်၌လိုလားသည့် အကျိုးဖလ မရရှိသေးချေ။
Verse 20
ततश्चावभृथस्नानं कृत्वा सत्रसमाप्तिजम् । ऋत्विजस्तर्पयित्वा तान्दक्षिणाभिर्यथार्हतः
ထို့နောက် ယဇ္ဉာစတရ ပြီးဆုံးခြင်းကို အမှတ်အသားပြုသော အဝဘෘထသနာန်ကို ပြုလုပ်၍၊ အခမ်းအနားဆောင်ရွက်သော ရ္တဝိဇ်များကို သင့်တော်သလို ဒက္ခိဏာနှင့် လက်ဆောင်များဖြင့် ကျေနပ်စေ하였다။
Verse 21
विससर्ज समस्तांश्च तथान्यानपि संगतान् । संबंधिनो वयस्यांश्च त्रिशंकुर्मुनिसत्तमाः
ထို့နောက် တြိရှင်ကူသည် သူတို့အားလုံးကို ပြန်လွှတ်လိုက်ပြီး၊ စုဝေးလာသော အခြားသူများ—ဆွေမျိုးများနှင့် မိတ်ဆွေများကိုပါ—အို မုနိတို့အထွဋ်အမြတ်ရေ။
Verse 22
ततः प्रोवाच विनतो विश्वामित्रं मुनीश्वरम् । स भूपो व्रीडया युक्तः प्रणिपातपुरः सरम्
ထို့နောက် ထိုဘုရင်သည် မုနိတို့၏ အရှင် ဗိශ්ဝာမိတ္တရကို မိန့်ကြားလေ၏။ အရှက်တရားနှင့် ပြည့်ဝ၍ ပထမဦးစွာ ပရဏိပါတ် (မြေပြင်ပေါ် လှဲချိုးကန်တော့ခြင်း) ပြုကာ ထို့နောက် ပြောဆို하였다။
Verse 23
त्वत्प्रसादान्मया प्राप्तं दीर्घसत्रसमुद्भवम् । परिपूर्णफलं ब्रह्मन्दुर्लभं सर्वमानवैः
သင်၏ကျေးဇူးတော်ကြောင့် ငါသည် ရှည်လျားသော ယဇ္ဉပွဲကြီးမှ ပေါက်ဖွားလာသော အပြည့်အဝရင့်ကျက်သည့် အကျိုးဖလကို ရရှိခဲ့ပါသည်—အို ဗြဟ္မဏ—လူသားအားလုံးအတွက် ရခဲလှ၏။
Verse 24
तथा जातिः पुनर्लब्धा भूयो नष्टापि सन्मुने । त्वत्प्रसादेन विप्रर्षे चंडालत्वं प्रणाशितम्
ထို့အတူ ငါ၏ လူမှုအဆင့်အတန်းသည် ပျောက်ဆုံးခဲ့သော်လည်း ပြန်လည်ရရှိလာပြီ၊ အို သာဓုမုနိ; သင်၏ကျေးဇူးတော်ကြောင့် အို ဗြာဟ္မဏ-ရိရှီ၊ ခဏ္ဍာလ ဖြစ်ခြင်း၏ အခြေအနေ ပျက်စီးသွားပါသည်။
Verse 25
परं मे दुःखमेवैकं हृदि शल्यमिवार्पितम् । अनेनैव शरीरेण यन्न प्राप्तं त्रिविष्टपम्
ဒုက္ခတစ်ခုတည်းသာ ငါကို နှိပ်စက်နေသည်၊ နှလုံးထဲတွင် ဆူးတစ်ချောင်းကဲ့သို့ စိုက်ဝင်လျက်—ဤကိုယ်ခန္ဓာတည်းဟူသော အတူတကွဖြင့် တြိဝိဋ္ဌပ (ကောင်းကင်လောက) ကို မရောက်နိုင်ခဲ့ခြင်းပင်။
Verse 26
उपहासं करिष्यंति वसिष्ठस्य सुता मुने । अद्य व्यर्थ श्रमं श्रुत्वा मामप्राप्तं त्रिविष्टपम्
“အို မုနိ၊ ယနေ့ ဝသိဋ္ဌ၏ သားများက ငါကို လှောင်ပြောင်ကြလိမ့်မည်၊ ငါ၏ ကြိုးပမ်းမှုသည် အလဟသ ဖြစ်ကြောင်း—ငါသည် တြိဝိဋ္ဌပ ကို မရောက်ကြောင်း—ကြားသိလျှင်” ဟု။
Verse 27
तथा तद्वचनं सत्यं वसिष्ठस्य व्यवस्थितम् । यत्तेनोक्तं न यज्ञेन सदेहैर्गम्यते दिवि
“ထို့အတူ ဝသိဋ္ဌ၏ စကားသည် အမှန်တရားအဖြစ် တည်မြဲ၍ သေချာစွာ ချမှတ်ထားသည်—သူပြောခဲ့သကဲ့သို့ ယဇ္ဉဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာကို ဆောင်ထားစဉ် ကောင်းကင်သို့ မရောက်နိုင်” ဟု။
Verse 28
सोऽहं तपः करिष्यामि सांप्रतं वनमाश्रितः । न करिष्यामि भूयोऽपि राज्यं पुत्रनिवेदितम्
ထို့ကြောင့် ယခုမှစ၍ တော၌ အားကိုးနေထိုင်ကာ တပဿာကို ကျင့်မည်။ သားက ပူဇော်အပ်သော နန်းတော်ကို ထပ်မံလက်မခံတော့။