Adhyaya 100

Verse 1

सूत उवाच । एवं भुक्त्वा स विप्रर्षिर्वांछया राममंदिरे । दत्ताशीर्निर्गतः पश्चादामंत्र्य रघुनंदनम्

စူတက ပြောသည်—ဤသို့ ရာမမন্দိရ၌ မိမိစိတ်ကြိုက် စားသောက်ပြီးနောက် ထိုဗြာဟ္မဏ-ရသီသည် အာရှီဝါဒ ပေးသနားကာ၊ ရဃုနန္ဒန (ရာမ) ကို နှုတ်ဆက်၍ နောက်တစ်ဖန် ထွက်ခွာသွားလေ၏။

Verse 2

अथ याते मुनौ तस्मिन्दुर्वाससि तदंतिकात् । लक्ष्मणः खङ्गमादाय रामदेवमुवाच ह

ထိုနေရာမှ ဒုర్వာသာ မုနိတော် ထွက်ခွာသွားပြီးနောက် လက္ခမဏသည် ဓားကို ကိုင်ယူကာ ရာမဒေဝအား ပြောကြားလေ၏။

Verse 3

एतत्खङ्गं गृहीत्वाशु मां प्रभो विनिपातय । येन ते स्यादृतं वाक्यं प्रतिज्ञातं च यत्पुरा

«ဤဓားကို ယူ၍ အရှင်ဘုရား၊ အမြန်ပင် ကျွန်ုပ်ကို ခုတ်သတ်ပါ။ ထိုသို့ပြုလျှင် သင်၏စကားသည် အမှန်တည်မြဲမည်၊ ယခင်က ကတိပြုခဲ့သမျှလည်း ပြည့်စုံမည်» ဟုဆို၏။

Verse 4

ततो रामश्चिरात्स्मृत्वा तां प्रतिज्ञां स्वयं कृताम् । वधार्थं संप्रविष्टस्य समीपे पुरुषस्य च

ထို့နောက် ရာမသည် အချိန်ကြာပြီးနောက် မိမိကိုယ်တိုင် ပြုခဲ့သော သစ္စာကတိကို သတိရလာ၏။ မိမိအနီးသို့ သတ်ခံရန် ရည်ရွယ်၍ ဝင်လာသူ မည်သူမဆို အမှန်တကယ် သတ်ပစ်မည်ဟူသော ကတိဖြစ်သည်။

Verse 5

ततोऽतिचिंतयामास व्याकुलेनांतरात्मना । बाष्पव्याकुलनेत्रश्च निःष्वसन्पन्नगो यथा

ထို့နောက် သူသည် အတွင်းစိတ် မငြိမ်မသက်ဖြင့် အလွန်အမင်း စဉ်းစားတွေးခေါ်လေ၏။ မျက်လုံးများမှာ မျက်ရည်ကြောင့် မရှင်းလင်းဘဲ၊ မြွေကဲ့သို့ သက်ပြင်းချလေ၏။

Verse 6

तं दीनवदनं दृष्ट्वा निःष्वसंतं मुहुर्मुहुः । भूयः प्रोवाच सौमित्रिर्विनयावनतः स्थितः

သူ၏ မျက်နှာအလွန်ဝမ်းနည်းပြီး မကြာခဏ သက်ပြင်းချနေသည်ကို မြင်သော်၊ စောမိတ္တရီ (လက္ခ္မဏ) သည် ယဉ်ကျေးစွာ ဦးညွှတ်ရပ်လျက် ထပ်မံ ပြောကြားလေ၏။

Verse 7

एष एव परो धर्मो भूपतीनां विशेषतः । यथात्मीयं वचस्तथ्यं क्रियते निर्विकल्पितम्

ဤသည်ပင် အထူးသဖြင့် မင်းတို့အတွက် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ဓမ္မဖြစ်၏။ မိမိပြောခဲ့သော သစ္စာစကားကို မလှုပ်မယှက်၊ မရွေးချယ်ဘဲ အမှန်တကယ် အကောင်အထည်ဖော်ခြင်း ဖြစ်သည်။

Verse 9

तस्मात्त्वया प्रभो प्रोक्तं स्वयमेव ममाग्रतः । तस्यैव देवदूतस्य तारनादेन कोपतः

ထို့ကြောင့် အရှင်ဘုရား၊ ကျွန်ုပ်၏ မျက်မှောက်တင်၌ပင် အရှင်ဘုရားက ကိုယ်တိုင် မိန့်ကြားခဲ့သည်—ထို ဒေဝဒူတအကြောင်းကို—အမျက်ဖြင့် ထွက်ပေါ်လာသော သူ၏ ထိုးဖောက်သံက ဤအဖြစ်အပျက်တို့ကို စတင်စေခဲ့သည်။

Verse 10

तदहं चागतस्तात भयाद्दुर्वाससो मुनेः । निषिद्धोऽपि त्वयातीव तस्माच्छीघ्रं तु घातय

ထို့ကြောင့် အချစ်တော်၊ ဒုర్వာသ မုနိ၏ ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် ငါလာရောက်ခဲ့သည်။ သင်က ပြင်းပြင်းထန်ထန် တားမြစ်ခဲ့သော်လည်း ထို့ကြောင့် ငါ့ကို မြန်မြန် ထိုးခတ်ပါ။

Verse 11

ततः संमंत्र्य सुचिरं मंत्रिभिः सहितो नृपः । ब्राह्मणैर्धर्मशास्त्रज्ञैस्तथान्यैर्वेदपारगैः

ထို့နောက် မင်းကြီးသည် မန္တရိများနှင့်အတူ ကြာရှည်စွာ ဆွေးနွေးတိုင်ပင်하였다။ ဓမ္မရှာစတြာကို ကျွမ်းကျင်သော ဘြာဟ္မဏများနှင့်၊ ဝေဒများကို ပြည့်စုံစွာ သိမြင်သူ အခြားသူများနှင့်လည်း ဖြစ်သည်။

Verse 12

प्रोवाच लक्ष्मणं पश्चाद्विनयावनतं स्थितम् । वाष्पक्लिन्नमुखो रामो गद्गदं निःश्वसन्मुहुः

ထို့နောက် ရာမသည် အနိမ့်ချ၍ ရိုသေစွာ ရပ်နေသော လက္ခမဏကို ပြောဆို하였다။ ရာမ၏ မျက်နှာသည် မျက်ရည်စိုစွတ်၍ အသံသည် တုန်ယင်ကျပ်တည်းကာ မကြာခဏ သက်ပြင်းချလေ၏။

Verse 13

व्रज लक्ष्मण मुक्तस्त्वं मया देशातरं द्रुतम् । त्यागो वाथ वधो वाथ साधूनामुभयं समम्

သွားလော့၊ လက္ခမဏ—ငါက သင့်ကို လွတ်မြောက်စေပြီ—အခြားပြည်သို့ မြန်မြန် ထွက်ခွာလော့။ သာဓုတို့အတွက် စွန့်ပစ်ခြင်းဖြစ်စေ သေခြင်းဖြစ်စေ ဓမ္မအတွက် နှစ်မျိုးလုံး တူညီလေသည်။

Verse 14

न मया दर्शनं भूयस्तव कार्यं कथंचन । न स्थातव्यं च देशेऽपि यदि मे वांछसि प्रियम्

မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ငါ့အမြင်သို့ နောက်တစ်ဖန် မလာစေရ။ ထို့ပြင် ဤပြည်တွင်ပင် မနေထိုင်ရ—ငါ့အတွက် ချစ်မြတ်နိုးရာကို သင်လိုလားပါက။

Verse 15

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रणिपत्य ततः परम् । निर्ययौ नगरात्तस्मात्तत्क्षणादेव लक्ष्मणः

ထိုစကားကို ကြားသိပြီးနောက် လက္ခမဏသည် ဦးချကန်တော့ကာ ထိုမြို့မှ ချက်ချင်းပင် ထွက်ခွာသွား၏။

Verse 16

अकृत्वापि समालापं केनचिन्निजमंदिरे । मात्रा वा भार्यया वाथ सुतेन सुहृदाथवा

မိမိအိမ်တွင် မည်သူနှင့်မျှ စကားမပြောဘဲ—မိခင်နှင့်ဖြစ်စေ၊ ဇနီးနှင့်ဖြစ်စေ၊ သားနှင့်ဖြစ်စေ၊ မိတ်ဆွေချစ်နှင့်ဖြစ်စေ—

Verse 17

ततोऽसौ सरयूं गत्वाऽवगाह्याथ च तज्जलम् । शुचिर्भूत्वा निविष्टोथ तत्तीरे विजने शुभे

ထို့နောက် သူသည် စရယုမြစ်သို့ သွားရောက်ကာ ထိုရေ၌ ရေချိုးဝင်လျက်၊ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်လာပြီးနောက် မင်္ဂလာရှိသော တိတ်ဆိတ်သည့် မြစ်ကမ်းပေါ်၌ ထိုင်နေ၏။

Verse 18

पद्मासनं विधायाथ न्यस्यात्मानं तथात्मनि । ब्रह्मद्वारेण तं पश्चात्तेजोरूपं व्यसर्जयत्

ထို့နောက် ပဒ္မာသနာကို ပြုလုပ်ကာ အတ္တကို အတ္တ၌ တည်စေပြီး၊ နောက်တစ်ဖန် ဗြဟ္မဒွာရ (ခေါင်းထိပ်) မှတစ်ဆင့် တောက်ပသော ပရాణကို လွှတ်ပေးလေ၏။

Verse 19

अथ तद्राघवो दृष्ट्वा महत्तेजो वियद्गतम् । विस्मयेन समायुक्तोऽचिन्तयत्किमिदं ततः

ထိုအခါ ရာဃဝသည် မိုးကောင်းကင်သို့ တက်သွားသော တောက်ပမှုကြီးကို မြင်၍ အံ့ဩခြင်းဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ «ဤသည်ကား အဘယ်နည်း» ဟု စဉ်းစားလေ၏။

Verse 20

अथ मर्त्ये परित्यक्ते तेजसा तेन तत्क्षणात् । वैष्णवेन तुरीयेण भागेन द्विजसत्तमाः

ထိုခဏတည်းမှာပင်၊ ထိုတေဇောရောင်ခြည်ကြောင့် လူ့အခြေအနေကို စွန့်လွှတ်သွားသောအခါ—အို ဒွိဇသတ္တမတို့—ဗိဿဏု၏ ဝိုင်ရှ္ဏဝ အပိုင်းတစ်စိတ် (လေးပုံတစ်ပုံ) ဖြင့် သူသည် ကျော်လွန်သွား၏။

Verse 21

पपात भूतले कायं काष्ठलोष्टोपमं द्रुतम् । लक्ष्मणस्य गतश्रीकं सरय्वाः पुलिने शुभे

လျင်မြန်စွာပင်၊ လက္ခ္မဏ၏ ကိုယ်ခန္ဓာသည် တင့်တယ်သရေ ပျောက်ကွယ်၍ သစ်တုံးတစ်တုံး သို့မဟုတ် မြေတုံးတစ်တုံးကဲ့သို့ မြေပြင်ပေါ်သို့ ကျသွား၏၊ သရယုမြစ်၏ မင်္ဂလာရှိသော သဲကမ်းပေါ်တွင်။

Verse 22

ततस्तु राघवः श्रुत्वा लक्ष्मणं गतजीवितम् । पतितं सरितस्तीरे विललाप सुदुःखितः

ထို့နောက် ရာဃဝသည် လက္ခ္မဏ၏ အသက်ထွက်သွားပြီး မြစ်ကမ်းပေါ်၌ လဲကျနေသည်ကို ကြားသိလျှင် အလွန်ဝမ်းနည်း၍ ငိုကြွေးလေ၏။

Verse 23

स्वयं गत्वा तमुद्देशं सामात्यः ससुहृज्जनः । लक्ष्मणं पतितं दृष्ट्वा करुणं पर्यदेवयत्

သူကိုယ်တိုင် ထိုနေရာသို့ သွား၍ ဝန်ကြီးများနှင့် မိတ်ဆွေများကိုပါ ခေါ်ဆောင်သွားသည်။ ထိုနေရာ၌ လဲကျနေသော လက္ခ္မဏကို မြင်လျှင် ကရုဏာဖြင့် ငိုကြွေးမြည်တမ်းလေ၏။

Verse 24

हा वत्स मां परित्यज्य किं त्वं संप्रस्थितो दिवम् । प्राणेष्टं भ्रातरं श्रेष्ठं सदा तव मते स्थितम्

“အို ချစ်သားရေ! ငါ့ကို စွန့်ပစ်၍ မင်းသည် အဘယ်ကြောင့် ကောင်းကင်ဘုံသို့ ထွက်ခွာသွားသနည်း။ အို အကောင်းဆုံးသော အစ်ကိုရေ—ငါ့အသက်ကဲ့သို့ ချစ်မြတ်နိုးရသူ—မင်း၏ ဆုံးဖြတ်ချက်၌ အမြဲတည်ကြည်သူရေ!”

Verse 25

तस्मिन्नपि महारण्ये गच्छमानः पुरादहम् । । अपि संधार्यमाणेन अनुयातस्त्वया तदा

ထိုမဟာတောကြီးထဲ၌ပင် မြို့မှထွက်ခွာသွားစဉ် အခက်အခဲများကိုခံနိုင်ကာ ငါ့ကိုထောက်ပံ့ရင်း အချိန်นั้น သင်သည် ငါ့နောက်လိုက်လာခဲ့သည်။

Verse 26

संप्राप्तेऽपि कबंधाख्ये राक्षसे बलवत्तरे । त्वया रात्रिमुखे घोरे सभार्योऽहं प्ररक्षितः

ကဘန္ဓဟုခေါ်သော အင်အားကြီး ရက္ခသက ရင်ဆိုင်လာသော်လည်း ကြောက်မက်ဖွယ် ညဦးအချိန်၌ သင်သည် ငါ့ကို—ငါ့ဇနီးနှင့်အတူ—ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။

Verse 28

येन शूर्पणखा ध्वस्ता राक्षसी सा च दारुणा । लीलयापि ममादेशात्सोयमेवंविधः स्थितः

မည်သူ၏ အင်အားကြောင့် ရက်စသီ ဆူရ္ပဏခါ အကြမ်းမက်သောသူမ ပျက်စီးခဲ့သနည်း—ငါ့အမိန့်တစ်ခုပဲဖြင့် ကစားသလိုပင် ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း—သူသည် ယခု ဤသို့သော အခြေအနေ၌ လဲလျောင်းနေသည်။

Verse 29

यद्बाहुबलमाश्रित्य मया ध्वस्ता निशाचराः । सोऽयं निपतितः शेते मम भ्राता ह्यनाथवत् ।

မည်သူ၏ လက်မောင်းအင်အားကို အားထား၍ ငါသည် ညလှည့်သွားသော ရန်သူတို့ကို ဖျက်ဆီးခဲ့သနည်း—အဲဒီ ငါ့အစ်ကိုပင် ယခု လဲကျကာ အကာအကွယ်မဲ့သူကဲ့သို့ အိပ်လျက်ရှိသည်။

Verse 30

हा वत्स क्व गतो मां त्वं विमुच्य भ्रातरं निजम् । ज्येष्ठं प्राणसमं किं ते स्नेहोऽद्य विगतः क्वचित्

အို ချစ်သောကလေးရေ! ငါ့ကို—ကိုယ့်အစ်ကိုအရင်း၊ အသက်တူတန်ဖိုးရှိသော အကြီးအစ်ကိုကို—ထားခဲ့ပြီး သင် ဘယ်သို့သွားသနည်း? ယနေ့ သင်၏မေတ္တာသည် ဘယ်နေရာသို့ ပျောက်ကွယ်သွားသနည်း?

Verse 31

सूत उवाच । एवं बहुविधान्कृत्वा प्रलापान्रघुनन्दनः । मातृभिः सहितो दीनः शोकेन महतान्वितः

သုတက ပြောသည်။ ဤသို့ အမျိုးမျိုးသော ငိုကြွေးမြည်တမ်းစကားများကို များစွာ ပြောပြီးနောက် ရဃုနန္ဒနသည် မိခင်တို့နှင့်အတူ နေကာ စိတ်နာကျင်ဝမ်းနည်း၍ မဟာသော သောကကြီးဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေ하였다။

Verse 32

ततस्ते मंत्रिणस्तस्य प्रोचुस्तं वीक्ष्य दुःखितम् । विलपंतं रघुश्रेष्ठं स्त्रीजनेन समन्वितम्

ထို့နောက် မင်း၏ မန္တရိများသည် သူ့ကို ဝမ်းနည်းနေသည်ကို မြင်၍—ရဃုအမျိုး၏ အထွတ်အထိပ်သူ၊ ငိုကြွေးနေပြီး မိန်းမများဝိုင်းရံလျက်ရှိသူကို—အကြံဉာဏ်ဖြင့် ချဉ်းကပ်ပြောဆို하였다။

Verse 33

मंत्रिण ऊचुः । मा शोकं कुरु राजेन्द्र यथान्यः प्राकृतः स्थितः । कुरुष्व च यथेदं स्यात्सांप्रतं चौर्ध्वदैहिकम्

မန္တရိများက ပြောသည်။ «အို မင်းတို့၏ မင်းကြီး၊ သာမန်လူကဲ့သို့ မရှိုက်မရှိုက် ဝမ်းနည်းမနေပါနှင့်။ ယခုအခါ သေပြီးနောက် ဆောင်ရွက်ရသော ဥရ္ဓ္ဝဒೈဟိက အခမ်းအနားများကို သင့်တော်စွာ ပြုလုပ်နိုင်ရန် လုပ်ဆောင်ပါ»။

Verse 34

नष्टं मृतमतीतं च ये शोचन्ति कुबुद्धयः । धीराणां तु पुरा राजन्नष्टं नष्टं मृतं मृतम्

«ဉာဏ်နည်းသူတို့သည် ပျောက်ဆုံးသွားသောအရာ၊ သေဆုံးသွားသောအရာ၊ လွန်ကဲသွားသောအရာတို့အတွက် ဝမ်းနည်းကြသည်။ သို့သော် သတ္တိတည်ကြည်သူတို့အတွက် အို မင်းကြီး၊ ပျောက်သည်မှာ ပျောက်ပြီးသား၊ သေသည်မှာ သေပြီးသားပင်»။

Verse 35

एवं ते मन्त्रिणः प्रोच्य ततस्तस्य कलेवरम् । लक्ष्मणस्य विलप्यौच्चैश्चन्दनोशीरकुंकुमैः

ဤသို့ မန္တရိများက ပြောဆိုပြီးနောက်၊ ထို့နောက် သူတို့သည် အသံမြင့်စွာ ငိုကြွေးလျက် လက္ရှ္မဏ၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို စန္ဒန၊ ဥသီရ နှင့် ကုင်ကုမတို့ဖြင့် လိမ်းပွတ်၍ စီမံဆောင်ရွက်하였다။

Verse 36

कर्पूरागुरुमिश्रैश्च तथान्यैः सुसुगन्धिभिः । परिवेष्ट्य शुभैर्वस्त्रैः पुष्पैः संभूष्य शोभनैः

ကမ္ဖာနှင့် အဂရု (aguru) ကိုရောစပ်၍ အခြားမွှေးရနံ့ကောင်းများနှင့်တကွ၊ (ရုပ်ခန္ဓာကို) မင်္ဂလာအဝတ်ဖြင့်ပတ်လည်ဖုံးအုပ်ကာ လှပသောပန်းများဖြင့် အလှဆင်ကြ၏။

Verse 37

चन्दनागुरुकाष्ठैश्च चितिं कृत्वा सुविस्तराम् । न्यदधुस्तस्य तद्गात्रं तत्र दक्षिणदिङ्मुखम्

စန္ဒနသစ်နှင့် အဂရုသစ်တို့ဖြင့် ကျယ်ဝန်းသော မီးသင်္ချိုင်းတိုင် (चिता) ကိုတည်ဆောက်ပြီး၊ ထိုနေရာ၌ သူ၏ရုပ်ခန္ဓာကို တင်ထားကာ မျက်နှာကို တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူစေကြ၏။

Verse 38

एतस्मिन्नंतरे जातं तत्राश्चर्यं द्विजोत्तमाः । तन्मे निगदतः सर्वं शृण्वंतु सकलं द्विजाः

ထိုအချိန်အတွင်း၌၊ အနှစ်သက်ဆုံးသော ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) များအို၊ ထိုနေရာတွင် အံ့ဩဖွယ်ရာတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ယခု ဗြာဟ္မဏတို့အို၊ ငါပြောပြသမျှ အကြောင်းအရာအားလုံးကို စုံလင်စွာ နားထောင်ကြလော့။

Verse 39

यावत्तेंऽतः समारोप्य चितां तस्य कलेवरम् । प्रयच्छंति हविर्वाहं तावन्नष्टं कलेवरम्

သူ၏ရုပ်ခန္ဓာကို မီးသင်္ချိုင်းတိုင်ပေါ်သို့ တင်မြှောက်နေစဉ်၊ မီး—ဟဝိရ်ကို သယ်ဆောင်သူ (havirvāha)—ထံသို့ ပူဇော်ရန် နီးကပ်လာချိန်တွင်ပင်၊ ထိုရုပ်ခန္ဓာသည် ချက်ချင်း ပျောက်ကွယ်သွား၏။

Verse 40

एतस्मिन्नंतरे वाणी निर्गता गगनांगणात् । नादयंती दिशः सर्वाः पुष्पवर्षादनंतरम्

ထိုအချိန်အတွင်း၌ပင်၊ မိုးကောင်းကင်၏ အာကာသပြင်မှ တိဗ္ဗဝါဏီတစ်သံ ထွက်ပေါ်လာ၍၊ ပန်းမိုးရွာသွန်းပြီးနောက် ချက်ချင်းပင် အရပ်အနှံ့သို့ တုန်လှုပ်စေသကဲ့သို့ မြည်ဟည်းလေ၏။

Verse 41

रामराम महाबाहो मा त्वं शोकपरो भव । न चास्य युज्यते वह्निर्दातुं चैव कथंचन

«ရာမ၊ ရာမ၊ လက်တံကြီးသူရေ—ဝမ်းနည်းခြင်း၌ မကျရောက်ပါနှင့်။ သူ့ကို မီးသင်္ဂြိုဟ်မီးထဲသို့ အပ်နှံခြင်းသည် မည်သို့မျှ မသင့်တော်ပါ»။

Verse 42

ब्रह्मज्ञानप्रयुक्तस्य संन्यस्तस्य विशेषतः । अग्निदानं न युक्तं स्यात्सर्वेषामपि योगिनाम्

«ဗြဟ္မဇ္ဈာန၌ တည်မြဲသူအတွက်၊ အထူးသဖြင့် သံန്യാസီအတွက် မီးပူဇော်ခြင်းသည် မသင့်တော်ပါ။ ယောဂီတို့အားလုံးအတွက်ပင် ထိုကဲ့သို့ မဖြစ်သင့်ဟု ဆိုကြသည်»။

Verse 43

तवायं बांधवो राम ब्रह्मणः सदनं गतः । ब्रह्मद्वारेण चात्मानं निष्क्रम्य सुमहायशाः

«ရာမရေ၊ သင်၏ ဆွေမျိုးဤသူသည် ဗြဟ္မာ၏ နေရာတော်သို့ ရောက်သွားပြီ။ ဂုဏ်သတင်းကြီးသူသည် “ဗြဟ္မတံခါး” မှတဆင့် မိမိကိုယ်ကို လွတ်မြောက်စေကာ ထွက်ခွာသွား၏»။

Verse 44

अथ ते मंत्रिणः प्रोचुस्तच्छ्रुत्वाऽकाशगं वचः । अशोच्यो यं महाराज संसिद्धिं परमां गतः । लक्ष्मणो गम्यतां शीघ्रं तस्मात्स्वभवने विभो

ထို့နောက် မိုးကောင်းကင်မှ လာသော စကားကို ကြားပြီး မင်းကြီး၏ မန္တရိများက ဆိုကြသည်– «မဟာဘုရင်၊ သူသည် မငိုကြွေးသင့်သူ မဟုတ်ပါ; အမြင့်ဆုံး ပြည့်စုံခြင်းသို့ ရောက်ပြီးပြီ။ ထို့ကြောင့် အရှင်၊ လက္ခမဏကို ဤနေရာမှ အမြန် သူ၏ နေအိမ်သို့ ခေါ်ဆောင်ပါ»။

Verse 45

चिन्त्यन्तां राजकार्याणि तथा यच्चौर्ध्वदैहिकम् । कुरु स्नेहोचितं तस्य पृष्ट्वा ब्राह्मणसत्तमान्

«နိုင်ငံရေးရာ ကိစ္စများကို စီမံကြပါစို့၊ ထို့ပြင် သေပြီးနောက် ဆောင်ရွက်ရမည့် အထုံးအလမ်းများကိုလည်း ပြုလုပ်ကြပါစို့။ အမြတ်ဆုံး ဗြာဟ္မဏတို့ကို မေးမြန်းပြီး၊ သူ့အပေါ် ချစ်ခင်မှုနှင့် တာဝန်အလျောက် သင့်တော်သော အမှုများကို ဆောင်ရွက်ပါ»။

Verse 46

राम उवाच । नाहं गृहं गमिष्यामि लक्ष्मणेन विनाऽधुना । प्राणानत्र विहास्यामि यथा तेन महात्मना

ရာမက မိန့်တော်မူသည်။ «ယခု လက္ခမဏ မပါဘဲ အိမ်သို့ မပြန်နိုင်။ ထိုမဟာသတ္တဝါကဲ့သို့ ဤနေရာတွင်ပင် အသက်ကို စွန့်လွှတ်မည်»။

Verse 47

एष पुत्रो मया दत्तः कुशाख्यो मम संमतः । युष्मभ्यं क्रियतां राज्ये मदीये यदि रोचते

«ဤသားကို—ကူရှဟု အမည်ရပြီး ငါနှစ်သက်အတည်ပြုထားသောသူကို—သင်တို့ထံ အပ်နှံ၏။ သင်တို့နှစ်သက်လျှင် ငါ၏နိုင်ငံ၌ မင်းအဖြစ် တင်မြှောက်ကြလော့»။

Verse 48

एवमुक्त्वा ततो रामो गन्तुकामो दिवालयम् । चिन्तयामास भूयोऽपि स्मृत्वा मित्रं विभीषणम्

ထိုသို့ မိန့်ပြီးနောက်၊ နတ်ဘုံသို့ ထွက်ခွာလိုသော ရာမသည် မိတ်ဆွေ ဝိဘီရှဏကို သတိရကာ ထပ်မံ စဉ်းစားတော်မူ၏။

Verse 49

मया तस्य तदा दत्तं लंकायां राज्यमक्षयम् । बहुभक्तिप्रतुष्टेन यावच्चन्द्रार्कतारकाः

«ထိုအခါ ငါသည် လင်္ကာ၌ မပျက်မယွင်းသော မင်းအာဏာကို သူ့အား ပေးအပ်ခဲ့သည်။ သူ၏ အလွန်အမင်း ဘက္တိကြောင့် ငါ အလွန်နှစ်သက်၍ လ၊ နေ၊ ကြယ်တို့ တည်ရှိသမျှ ကာလတိုင်အောင်»။

Verse 50

अतिक्रूरतरा जाती राक्षसानां यतः स्मृता । विशेषाद्वरपुष्टानां जायतेऽत्र धरातले

ရాక్షသတို့၏ မျိုးနွယ်သည် အလွန်ကြမ်းကြုတ်သည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ အထူးသဖြင့် ကောင်းချီးဝရပေးမှုများကြောင့် အားကောင်းလာသူတို့သည် ဤမြေပြင်ပေါ်၌ ပေါ်ပေါက်လာတတ်သည်။

Verse 51

तच्चेद्राक्षसभावेन स महात्मा विभीषणः । करिष्यति सुरैः सार्धं विरोधं रावणो यथा

သို့ရာတွင် မဟာအတ္တရှိသော ဝိဘီရှဏသည် ရက္ခသစိတ်သဘောဖြင့် နတ်တို့နှင့်အတူ ရန်ပြုလျှင်— ရာဝဏကဲ့သို့—

Verse 52

तं देवाः सूदयिष्यंति उपायैः सामपूर्वकैः । त्रैलोक्यकण्टको यद्वत्तस्य भ्राता दशाननः

ထိုအခါ နတ်တို့သည် သမသနည်းမှ စတင်သော နည်းလမ်းကောင်းများဖြင့် သူ့ကို ဖျက်ဆီးမည်— သုံးလောက၏ ဆူးတံဖြစ်သော သူ့အစ်ကို ဒသာနန (ရာဝဏ) ကို ဖျက်သကဲ့သို့။

Verse 53

ततो मे स्यान्मृषा वाणी तस्माद्गत्वा तदंतिकम् । शिक्षां ददामि तस्याहं यथा देवान्न दूषयेत्

ထိုသို့ဖြစ်လျှင် ငါ၏စကားသည် မမှန်ကန်သွားမည်။ ထို့ကြောင့် ငါသည် သူ့အနီးသို့ ကိုယ်တိုင်သွား၍ သင်ကြားဆုံးမမည်—နတ်တို့ကို မထိခိုက်စေရန်။

Verse 54

तथा मे परमं मित्रं द्वितीयं वानरः स्थितः । सुग्रीवाख्यो महाभागो जांबवांश्च तथाऽपरः

ထို့အတူ ငါ၏အမြတ်ဆုံးမိတ်ဆွေ ဒုတိယတစ်ဦးသည် ဝါနရတို့အတွင်း၌ ရပ်တည်နေသည်—ကံကောင်းကြီးသော စုဂရీవနှင့်၊ ထို့ပြင် ဂျာမ္ဘဝန်လည်း အခြားမိတ်ဆွေတစ်ဦးဖြစ်သည်။

Verse 55

सभृत्यो वायुपुत्रश्च वालिपुत्रसमन्वितः । कुमुदाख्यश्च तारश्च तथान्येऽपि च वानराः

ထို့ပြင် လေဘုရား၏သားတော် (ဝါယုပုတ္တ) သည် သူ၏အမှုထမ်းများနှင့်အတူ ရှိပြီး၊ ဝါလီ၏သားနှင့်လည်း တွဲဖက်လျက်ရှိသည်။ ကုမုဒနှင့် တာရ၊ အခြားဝါနရများလည်း ရှိကြသည်။

Verse 56

तस्मात्तानपि संभाष्य सर्वान्संमंत्र्य सादरम् । ततो गच्छामि देवानां कृतकृत्यो गृहं प्रति

ထို့ကြောင့် သူတို့နှင့်လည်း စကားပြောပြီး အားလုံးကို လေးစားစွာ တိုင်ပင်ကာ၊ ထို့နောက် ကိစ္စပြီးမြောက်သဖြင့် နတ်တို့၏ အိမ်တော်သို့ သွားမည်။

Verse 57

एवं संचिन्त्य सुचिरं समाहूय च पुष्पकम् । तत्रारुह्य ययौ तूर्णं किष्किन्धाख्यां पुरीं प्रति

ဤသို့ အချိန်ကြာကြာ စဉ်းစားပြီးနောက် ပုෂ္ပက လေယာဉ်တော်ကို ခေါ်ယူကာ၊ ထိုပေါ်တက်စီး၍ ကိစ္ကိန္ဓာ ဟုခေါ်သော မြို့တော်သို့ လျင်မြန်စွာ သွားလေ၏။

Verse 58

अथ ते वानरा दृष्ट्वा प्रोद्द्योतं पुष्पकोद्भवम् । विज्ञाय राघवं प्राप्तं सत्वरं सम्मुखा ययुः

ထို့နောက် ဝါနရ သူရဲကောင်းတို့သည် တောက်ပလင်းလက်သော ပုෂ္ပက လေယာဉ်တော်ကို မြင်၍၊ ရာဃဝ (ရာမ) ရောက်လာသည်ကို သိကာ ချက်ချင်း မျက်နှာချင်းဆိုင် ကြိုဆိုရန် အလျင်အမြန် ထွက်သွားကြ၏။

Verse 59

ततः प्रणम्य ते दूराज्जानुभ्यामवनिं गताः । जयेति शब्दमादाय मुहुर्मुहुरितस्ततः

ထို့နောက် သူတို့သည် အဝေးမှပင် ဦးညွှတ်ပူဇော်ကာ ဒူးထောက်၍ မြေပြင်သို့ ကျသွားကြ၏။ ထို့ပြင် “အောင်မြင်ပါစေ!” ဟု အကြိမ်ကြိမ် အော်ဟစ်ကြလေ၏။

Verse 60

ततस्तेनैव संयुक्ताः किष्किन्धां तां महापुरीम् । विविशुः सत्पताकाभिः समंतात्समलंकृताम्

ထို့နောက် သူနှင့်အတူ လိုက်ပါကာ၊ အရပ်ရပ်တွင် မြတ်သော အလံပတాకာများဖြင့် အလှဆင်ထားသော ကိစ္ကိန္ဓာ မဟာမြို့တော်သို့ ဝင်ရောက်ကြ၏။

Verse 61

अथोत्तीर्य विमानाग्र्यात्सुग्रीवभवने शुभे । प्रविवेश द्रुतं रामः सर्वतः सुविभूषिते

ထို့နောက် အကောင်းဆုံးသော ဝိမာနာယာဉ်မှ ဆင်းသက်ပြီး ရာမသည် အလှအပဖြင့် အရပ်ရပ် တန်ဆာဆင်ထားသော သုဂ္ဂရီဝ၏ မင်္ဂလာအိမ်တော်သို့ လျင်မြန်စွာ ဝင်ရောက်하였다။

Verse 62

तत्र रामं निविष्टं ते विश्रांतं वीक्ष्य वानराः । अर्घ्यादिभिश्च संपूज्य पप्रच्छुस्तदनन्तरम्

ထိုနေရာ၌ ရာမသည် ထိုင်၍ အနားယူနေသည်ကို မြင်သော ဝါနရတို့သည် အရ္ဃျနှင့် အခြားပူဇော်ပစ္စည်းများဖြင့် ကောင်းစွာ ပူဇော်ကာ၊ ထို့နောက် ချက်ချင်း မေးမြန်း하였다။

Verse 63

वानरा ऊचुः । तेजसा त्वं विनिर्मुक्तो दृश्यसे रघुनन्दन । कृशोऽस्यतीव चोद्विग्नः कच्चित्क्षेमं गृहे तव

ဝါနရတို့က ဆိုကြသည်— “ရဃုဝంశ၏ အပျော်အပါးဖြစ်သော ရာမမြတ်၊ သင်သည် ယခင်တေဇောဓာတ်မှ ကင်းလွတ်သကဲ့သို့ မြင်ရသည်။ အလွန်ပိန်ပါး၍ စိုးရိမ်ပူပန်နေသကဲ့သို့လည်း ဖြစ်သည်။ သင်၏ အိမ်နှင့် မိသားစုမှာ အားလုံး ကောင်းမွန်ချမ်းသာပါသလော?”

Verse 64

काये वाऽनुगतो नित्यं तथा ते लक्ष्मणोऽनुजः । न दृश्यते समीपस्थः किमद्य तव राघव

“ထို့ပြင် သင်၏ ညီတော် လက္ခမဏ—ကိုယ်ခန္ဓာကဲ့သို့ အမြဲလိုက်ပါနေသူ—အနီးအနား၌ မမြင်ရပါ။ ယနေ့ အဘယ်ကြောင့်နည်း၊ ရာဃဝမြတ်?”

Verse 65

तथा प्राणसमाऽभीष्टा सीता तव प्रभो । दृश्यते किं न पार्श्वस्था एतन्नः कौतुकं परम्

“ထို့အတူ အသက်တမျှ ချစ်မြတ်နိုးရသော စီတာမယ်တော်ကိုလည်း၊ အရှင်ဘုရား၊ သင်၏ဘေး၌ မမြင်ရပါ။ ဤအရာသည် ကျွန်ုပ်တို့အတွက် အံ့ဩစရာ အကြီးဆုံးပင် ဖြစ်သည်။”

Verse 66

सूत उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा चिरं निःश्वस्य राघवः । वाष्पपूर्णेक्षणो भूत्वा सर्वं तेषां न्यवेदयत्

သုတက ပြောသည်။ သူတို့၏စကားကို ကြားပြီးနောက် ရာဃဝသည် အချိန်ကြာကြာ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း သက်ပြင်းချကာ မျက်လုံးများ မျက်ရည်ပြည့်လျက် အရာအားလုံးကို သူတို့အား ပြန်လည်ပြောကြား하였다။

Verse 67

अथ सीता परित्यक्ता तथा भ्राता स लक्ष्मणः । यदर्थं तत्र संप्राप्तः स्वयमेव द्विजोत्तमाः

«ဤသို့ စီတာကို ပယ်လွှတ်ရပြီး၊ ညီတော် လက္ရှမဏလည်း ထိုနည်းတူ ဖြစ်၏။ ထိုအကြောင်းကြောင့်ပင် ငါကိုယ်တိုင် ဤနေရာသို့ ရောက်လာသည်၊ အို ဒွိဇောတ္တမတို့!»

Verse 68

तच्छ्रुत्वा वानराः सर्वे सुग्रीवप्रमुखास्ततः । रुरुदुस्ते सुदुःखार्ताः समालिंग्य ततः परम्

ထိုစကားကို ကြားသော် သုဂရီဝ ဦးဆောင်သော ဝါနရတို့ အားလုံးသည် အလွန်အမင်း ဝမ်းနည်းကြေကွဲ၍ ငိုကြွေးကြသည်။ ထို့နောက် (သူ့ကို/အချင်းချင်း) ဖက်တွယ်ကာ ဆက်လက် ဝမ်းနည်းနေကြ၏။

Verse 69

एवं चिरं प्रलप्योच्चैस्ततः प्रोचू रघूत्तमम् । आदेशो दीयतां राजन्योऽस्माभिरिह सिध्यति

အချိန်ကြာကြာ အသံမြင့်မြင့် ငိုယိုညည်းတွားပြီးနောက် သူတို့သည် ရဃူတ္တမအား ပြောကြသည်။ «အို မင်းကြီး၊ အမိန့်ပေးပါ; ဤနေရာ၌ ပြုလုပ်ရမည့်အရာအားလုံးကို ကျွန်ုပ်တို့က ပြီးမြောက်စေမည်။»

Verse 70

धन्या वयं धरापृष्ठे येषां त्वं रघुसत्तम । ईदृक्स्नेहसमायुक्तः समागच्छसि मंदिरे

အို ရဃုသတ္တမ၊ မြေပြင်ပေါ်၌ ကျွန်ုပ်တို့သည် ကံကောင်းမြတ်စွာရှိ၏။ အကြောင်းမူကား သင်သည် ဤမျှသော မေတ္တာသနားခြင်းနှင့် ပြည့်ဝလျက် ကျွန်ုပ်တို့၏ နေအိမ်သို့ ကြွလာတော်မူသောကြောင့် ဖြစ်၏။

Verse 71

राम उवाच । उषित्वा रजनीमेकां सुग्रीव तव मंदिरे । प्रातर्लंकां गमिष्यामि यत्रास्ते स विभीषणः

ရာမက မိန့်တော်မူသည်။ «အို စုဂရీవ၊ သင်၏အိမ်၌ တစ်ညနေထိုင်ပြီးနောက် မနက်ခင်းတွင် လင်္ကာသို့ သွားမည်၊ ထိုနေရာ၌ ဝိဘီရှဏ နေထိုင်၏»။

Verse 72

प्रधानामात्ययुक्तेन त्वयापि कपिसत्तम । आगंतव्यं मया सार्धं विभीषणगृहं प्रति

«အို မျောက်တို့အထွဋ်အမြတ် ကပိသတ္တမ၊ သင်လည်း အဓိကဝန်ကြီးများနှင့်အတူ ငါနှင့်ပေါင်း၍ ဝိဘီရှဏ၏အိမ်သို့ လာရမည်»။

Verse 97

येनेन्द्रजिद्धतो युद्धे तादृग्रूपो निशाचरः । स एष पतितः शेते गतासुर्धरणीतले

စစ်ပွဲတွင် အိန္ဒြဇစ်ကို သတ်ခဲ့သော ထိုညဉ့်လှည့်သွားသော နိသာချရ မိစ္ဆာ—အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသူ—ယခု ဤနေရာ၌ ကျဆုံးလဲလျောင်းကာ အသက်ဝိညာဉ် ကွယ်ပျောက်သွားပြီ။