Prakarana 6
सोपान-समापन: ‘लीला-समाधि’ से ‘श्रवण-निष्ठा’ तक। उत्तरकाण्ड में रामराज्य-स्थापन के बाद रस का केंद्र बाह्य विजय नहीं, अंतःशुद्धि है—रामगुण-कीर्तन, साधु-संग, और मायाविमोह का खंडन। यह चरण साधक को ‘कथा-श्रवण = नौका’ का बोध देकर भवसागर-तरण की परिपक्व विधि सिखाता है: (1) सेवा (हनुमान-भरतादि), (2) कीर्तन (नारद), (3) जिज्ञासा (उमा-गरुड़), (4) विवेक (माया-प्रश्न), (5) श्रद्धा (रामचरित पर विश्वास)।
ဤနေရာတွင် ဥတ္တရကာဏ္ဍ၏အဓိကရသသည် သန္တိဘက္တိဖြစ်ပြီး၊ ဒါသျရသ (ဟနုမာန်၏ဝန်ဆောင်မှု)၊ ကီရ္တနမှတဆင့်မာဓုရျရသ (နာရဒ၏ဝီဏာ)၊ နှင့် အဒ္ဘုတရသ (ကက္ဘုသုန္ဒိ-ဂရုဒဇာတ်) တို့၏လှိုင်းများပါဝင်သည်။ ဦးစွာ ဝသိဋ္ဌ၏ရောက်ရှိမှုနှင့် ရာမ၏မြို့ပတ်လှည့်လည်မှု၊ နားညောင်းမှုတို့သည် မင်းညီမင်းသားပုံဖော်ချက်သဖွယ်ပေါ်လာသော်လည်း တုလသီ၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ ရာဇဓမ္မမဟုတ်ဘဲ "ရာမဓမ္မ"ဖြစ်သည် - အလုပ်ပင်ပန်းမှုလျှော့ချခြင်း၊ အေးမြသောအရိပ်၊ နှင့် ညီအစ်ကိုများ၏ဝန်ဆောင်မှုတို့သည် ရှာဖွေသူ၏စိတ်ကို သေဝါ၏ပျော်ရွှင်မှုတွင်တည်ငြိမ်စေသည်။ ထို့နောက် နာရဒ၏ရောက်ရှိမှုသည် ဇာတ်ကြောင်းကို ကီရ္တနယဇ္ဇအဖြစ်ပြောင်းလဲစေသည် - ရာမ၏ဂုဏ်တော်များသည် "အမြဲတမ်းအသစ်"ဖြစ်ပြီး အမြဲတမ်းအသစ်စကားနှင့် နားလည်သိရှိရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သိဝ-ဥမာဆွေးနွေးမှု၌ ရာမစရိတ္တ၏တိုင်းတာမရနိုင်မှု၊ နားထောင်ခြင်း၏အသီးအပွင့်၊ နှင့် မာယာကိုအောင်နိုင်သောသာသနာတို့ပါဝင်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဂရုဒ၏ယုံသံသယ - ရာမသည်မည်သို့ချည်နှောင်ခံရနိုင်သနည်း - နှင့် နာရဒ၏ဖြေကြားချက်တို့သည် ဥတ္တရကာဏ္ဍ၏ဓမ္မမီမံသာဖြစ်လာသည် - အဝတာရလီလာအတွင်းပင် ဗြဟ္မ၏အနှံ့အပြားရှိမှုသည် မပျက်မစီးတည်ရှိနေသည်၊ မာယာ၏အားသည် ပညာရှိပင်လျှင်လှုပ်ချောက်ချောက်ဖြစ်စေနိုင်သောကြောင့် ဘက္တိတွင်ကိုးကွယ်ရာရှာခြင်းသည် နောက်ဆုံးအဆင့်ဖြစ်သည်။
Verses
စောပိုင် 50.1-5
अस कहि मुनि बसिष्ट गृह आए।कृपासिंधु के मन अति भाए।।
हनूमान भरतादिक भ्राता।संग लिए सेवक सुखदाता।।
पुनि कृपाल पुर बाहेर गए।गज रथ तुरग मगावत भए।।
देखि कृपा करि सकल सराहे।दिए उचित जिन्ह जिन्ह तेइ चाहे।।
हरन सकल श्रम प्रभु श्रम पाई।गए जहाँ सीतल अवँराई।।
भरत दीन्ह निज बसन डसाई।बैठे प्रभु सेवहिं सब भाई।।
मारुतसुत तब मारूत करई।पुलक बपुष लोचन जल भरई।।
हनूमान सम नहिं बड़भागी।नहिं कोउ राम चरन अनुरागी।।
गिरिजा जासु प्रीति सेवकाई।बार बार प्रभु निज मुख गाई।।
asa kahi muni basiṣṭa gṛha āe |kṛpāsindhu ke mana ati bhāe ||
hanūmāna bharatādika bhrātā |saṅga lie sevaka sukhadātā ||
puni kṛpāla pura bāhera gae |gaja ratha turaga magāvata bhae ||
dekhi kṛpā kari sakala sarāhe |die ucita jinha jinha tei cāhe ||
harana sakala śrama prabhu śrama pāī |gae jahā̃ sītala avãrāī ||
bharata dīnha nija basana ḍasāī |baiṭhe prabhu sevahiṁ saba bhāī ||
mārutasuta taba mārūta karaī |pulaka bapuṣa locana jala bharaī ||
hanūmāna sama nahiṁ baṛabhāgī |nahiṁ kou rāma carana anurāgī ||
girijā jāsu prīti sevakāī |bāra bāra prabhu nija mukha gāī ||
ဤသို့ မိန့်ကားပြီးနောက် ဝသိဿ္ထ ဆရာသည် မိမိနေအိမ်သို့ ပြန်သွားပြီး ကရုဏာသမုဒ္ဒရာ၏ စိတ်တွင် အလွန်ချစ်ခင်ဖွယ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဝတ်မြောက်သူများအား ချမ်းသာပေးသော သူသည် ဟနုမန်နှင့် ညီအစ်က်များဖြစ်သော ဘရတစသူတို့ကို အတူခေါ်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကရုဏာရှိသော သူသည် မြို့ပြင်သို့ သွားပြီး ဆင်များ၊ ရထားများနှင့် မြင်းများကို ခေါ်ယူစေခဲ့သည်။ ကြည့်ရှုပြီး ကရုဏာပြုကာ အားလုံးကို ချီးမွမ်းပြီး လိုချင်သူတိုင်းအား သင့်တင့်သလို ပေးဝေခဲ့သည်။ အားလုံး၏ ပင်ပန်းကို ပြေစေသော အရှင်သည် ကိုယ်တိုင် ပင်ပန်းပြီး အေးသာသော သရက်ဥယျာဉ်သို့ သွားခဲ့သည်။ ဘရတသည် မိမိဝတ်ရုံကို ခင်းပြီး အရှင်သည် ထိုနေရာတွင် ထိုင်ပြီး ညီအစ်က်များအားလုံး ဝတ်မြောက်ကြသည်။ ထို့နောက် လေသားသည် ပန်းကန်ခတ်ပေးခဲ့သည်။ ခန္ဓာကိုယ်သည် ဝမ်းသာမှုဖြင့် တုန်ခါပြီး မျက်စိများသည် မျက်ရည်ဖြင့် ပြည့်နေခဲ့သည်။ ဟနုမန်ကဲ့သို့ ကောင်းသော ကံရှိသူ မရှိပါ။ ရာမ၏ ခြေတော်တို့ကို ချစ်ခင်သူ မရှိပါ။ ဂီရိဇာ၊ သူ၏ ချစ်ခြင်းနှင့် ဝတ်မြောက်မှုကို အရှင်သည် ကိုယ်တိုင် မိမိနှုတ်ဖြင့် အဖန်ဖန် သီဆိုခဲ့သည်။
ဒိုဟာ 50
तेहिं अवसर मुनि नारद आए करतल बीन।गावन लगे राम कल कीरति सदा नबीन।।50।।
tehiṁ avasara muni nārada āe karatala bīna |gāvana lage rāma kala kīrati sadā nabīna ||50||
ထိုအချိန်တွင် နာရဒဆရာကြီးသည် လက်တွင် ဗီဏာတူရိယာကို ကိုင်ဆောင်လျက် ရာမမင်းသား၏ အစဉ်အမြဲ နှစ်သစ်လှသော ကျေးဇူးဂုဏ်ကို သီဆိုလေ၏။
စောပိုင် 51.1-5
मामवलोकय पंकज लोचन।कृपा बिलोकनि सोच बिमोचन।।
नील तामरस स्याम काम अरि।हृदय कंज मकरंद मधुप हरि।।
जातुधान बरूथ बल भंजन।मुनि सज्जन रंजन अघ गंजन।।
भूसुर ससि नव बृंद बलाहक।असरन सरन दीन जन गाहक।।
भुज बल बिपुल भार महि खंडित।खर दूषन बिराध बध पंडित।।
रावनारि सुखरूप भूपबर।जय दसरथ कुल कुमुद सुधाकर।।
सुजस पुरान बिदित निगमागम।गावत सुर मुनि संत समागम।।
कारुनीक ब्यलीक मद खंडन।सब बिधि कुसल कोसला मंडन।।
कलि मल मथन नाम ममताहन।तुलसीदास प्रभु पाहि प्रनत जन।।
māmavalokaya paṅkaja locana |kṛpā bilokani soca bimocana ||
nīla tāmarasa syāma kāma ari |hṛdaya kañja makaranda madhupa hari ||
jātudhāna barūtha bala bhañjana |muni sajjana rañjana agha gañjana ||
bhūsura sasi nava bṛnda balāhaka |asarana sarana dīna jana gāhaka ||
bhuja bala bipula bhāra mahi khaṇḍita |khara dūṣana birādha badha paṇḍita ||
rāvanāri sukharūpa bhūpabara |jaya dasaratha kula kumuda sudhākara ||
sujasa purāna bidita nigamāgama |gāvata sura muni santa samāgama ||
kārunīka byalīka mada khaṇḍana |saba bidhi kusala kosalā maṇḍana ||
kali mala mathana nāma mamatāhana |tulasīdāsa prabhu pāhi pranata jana ||
ကျွန်ုပ်ကို ကြည့်ရှုတော်မူပါဦး၊ ကြာဆယ်မျက်နှာရှိသော အရှင်မြတ်၊ သနားကရုဏာတော်ရှိသော ကြည့်ရှုခြင်းဖြင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှုနှင့် ဝမ်းနည်းခြင်း အားလုံးကို ပယ်ရှားတော်မူသော။ အပြာရောင်ကြာကဲ့သို့ အမည်ရောင်ရှိသော၊ ကာမနတ်သား၏ ရန်သူ၊ သင်သည် ဟရိဖြစ်၏၊ နှလုံးဖြစ်သော ကြာပွင့်၏ ပျားရည်တွင် ပျားဖြစ်၏။ ဘီလူးတပ်များ၏ အင်အားကို ဖျက်ဆီးတော်မူ၏၊ ရသေ့များနှင့် သူတော်ကောင်းများကို ဝမ်းမြောက်စေတော်မူ၏၊ အပြစ်များကို ဖျက်ဆီးတော်မူ၏။ ဗြာဟ္မဏများအတွက် လဖြစ်၏၊ ထိုသူတို့အတွက် အသစ်ဖြစ်သော မိုးတိမ်ဖြစ်၏၊ ကိုးကွယ်ရာမဲ့သူတို့၏ ကိုးကွယ်ရာဖြစ်၏၊ နှိမ့်ချသောသူတို့ကို မိမိ၏သူအဖြစ် လက်ခံတော်မူ၏။ လက်နက်တော်၏ အားဖြင့် မြေကြီး၏ ကြီးမားသော ဝန်ကို ဖျက်ဆီးတော်မူပြီ၊ ခရ၊ ဒုသန၊ ဝိရာဓ တို့ကို သတ်ဖြတ်ရာတွင် ကျွမ်းကျင်တော်မူ၏။ ရာဝဏ၏ ရန်သူဖြစ်၏၊ ချမ်းသာ၏ ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်၏၊ ဘုရင်များတွင် အမြတ်ဆုံးဖြစ်၏၊ ဒသရထ မျိုးနွယ်၏ ကြာပွင့်ကို ပွင့်စေသော လဖြစ်သော အရှင်အား အောင်မြင်ပါစေ။ အသျှင်မြတ်၏ ကောင်းသော ကျော်ကြားမှုသည် ပုရာဏ်များ၊ ဝေဒများနှင့် ကျမ်းဂန်အားလုံးတို့တွင် သိကျွမ်းထား၏၊ နတ်များ၊ ရသေ့များနှင့် သူတော်စုများက သီဆိုကြ၏။ သနားကရုဏာရှိတော်မူ၏၊ မဟုတ်မမှန်မှုနှင့် မာနကို ဖျက်ဆီးသော၊ နည်းလမ်းအားလုံးတွင် ကျွမ်းကျင်သော၊ ကောသလ၏ အလှဆင်ခြင်းဖြစ်၏။ အသျှင်မြတ်၏ နာမတော်သည် ကလိယုဂ၏ အညစ်အကြေးများကို ဖိနှိပ်ဖျက်ဆီး၏၊ ငါ့ဟာ သင့်ဟာ ဟူသော ခံယူချက်ကို ဖျက်ဆီး၏၊ တုလသီဒါသ၏ အရှင်မြတ်၊ ရှိခိုးချိုးနွံးသော ကျွန်ုပ်ကို ကာကွယ်တော်မူပါ။
ဒိုဟာ 51
प्रेम सहित मुनि नारद बरनि राम गुन ग्राम।सोभासिंधु हृदयँ धरि गए जहाँ बिधि धाम।।51।।
prema sahita muni nārada barani rāma guna grāma |sobhāsindhu hṛdayã dhari gae jahā̃ bidhi dhāma ||51||
ချစ်ခြင်းတရားဖြင့် နာရဒဆရာကြီးသည် ရာမမင်းသား၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးများစွာကို ဖော်ပြခဲ့၏။ ထိုအလှတရား၏ သမုဒ္ဒရာကို နှလုံးသားတွင် ဆောင်ယူလျက် ဗြဟ္မာဘုရား၏ နေအိမ်သို့ သွားလေ၏။
စောပိုင် 52.1-5
गिरिजा सुनहु बिसद यह कथा।मैं सब कही मोरि मति जथा।।
राम चरित सत कोटि अपारा।श्रुति सारदा न बरनै पारा।।
राम अनंत अनंत गुनानी।जन्म कर्म अनंत नामानी।।
जल सीकर महि रज गनि जाहीं।रघुपति चरित न बरनि सिराहीं।।
बिमल कथा हरि पद दायनी।भगति होइ सुनि अनपायनी।।
उमा कहिउँ सब कथा सुहाई।जो भुसुंडि खगपतिहि सुनाई।।
कछुक राम गुन कहेउँ बखानी।अब का कहौं सो कहहु भवानी।।
सुनि सुभ कथा उमा हरषानी।बोली अति बिनीत मृदु बानी।।
धन्य धन्य मैं धन्य पुरारी।सुनेउँ राम गुन भव भय हारी।।
girijā sunahu bisada yaha kathā |maiṁ saba kahī mori mati jathā ||
rāma carita sata koṭi apārā |śruti sāradā na baranai pārā ||
rāma ananta ananta gunānī |janma karma ananta nāmānī ||
jala sīkara mahi raja gani jāhīṁ |raghupati carita na barani sirāhīṁ ||
bimala kathā hari pada dāyanī |bhagati hoi suni anapāyanī ||
umā kahiũ saba kathā suhāī |jo bhusuṇḍi khagapatihi sunāī ||
kachuka rāma guna kaheũ bakhānī |aba kā kahauṁ so kahahu bhavānī ||
suni subha kathā umā haraṣānī |bolī ati binīta mṛdu bānī ||
dhanya dhanya maiṁ dhanya purārī |suneũ rāma guna bhava bhaya hārī ||
နားထောင်ပါ ဂိရိဇာ ဤသန့်ရှင်းသော အကြောင်းအရာကို ငါသည် ငါ၏ ဉာဏ်အတိုင်း အလုံးစုံ ပြောကြားခဲ့ပြီ။ ရာမ၏ ကျောင်းတော်များသည် ကုဋေတစ်ရာနှင့် အဆုံးမရှိကုန်သည် ဝေဒနှင့် သရဒါတို့သည်လည်း အဆုံးသတ်အောင် ဖော်ပွာ၍ မရကုန်။ ရာမသည် အနန္တဖြစ်၏ ဂုဏ်တော်များသည်လည်း အနန္တဖြစ်၏ ဖွားမြင်ခြင်း ကျောင်းတော်များနှင့် နာမတော်များသည်လည်း အနန္တဖြစ်ကုန်၏။ ရေပေါက်များနှင့် မြေမှုန့်များကို ရေတွက်နိုင်ငြားသော်လည်း ရဃုပတိ၏ ကျောင်းတော်များကို အဆုံးသတ်အောင် ဖော်ပွာ၍ မရ။ ဤသန့်ရှင်းသော အကြောင်းအရာသည် ဟရိ၏ နေရာကို ပေးစွမ်း၏ ကြားနာခြင်းကြောင့် မပျက်သော ဘက္တိ ဖြစ်ပေါ်၏။ ဥမာ ငါသည် ဤနှစ်သက်ဖွယ် အကြောင်းအရာအလုံးစုံကို ပြောကြားခဲ့ပြီ ၎င်းကို ဘူသုန္ဒိသည် ငှက်တို့၏ ဘုရင်အား ပြောကြားခဲ့၏။ ရာမ၏ ဂုဏ်တော်ကို အနည်းငယ်သာ ငါ ဖော်ပွာခဲ့၏ ယခု ပြောပြ ဘဝာနီ ငါသည် မည်သို့ ပြောကြားအံ့နည်း။ မင်္ဂလာရှိသော အကြောင်းအရာကို ကြားနားပြီးနောက် ဥမာသည် ဝမ်းမြောက်၍ အလွန် နှိမ့်ချ သိမ်မွေ့သော အသံဖြင့် ပြောကြားခဲ့၏။ ငါသည် မင်္ဂလာရှိ မင်္ဂလာရှိ သုံးဆင့် မင်္ဂလာရှိ၏ အို ပုရကို ဖျက်ဆီးသူ ရာမ၏ ဂုဏ်တော်ကို ကြားနာခဲ့ပြီ ၎င်းတို့သည် သံသရာဘေးကို ပယ်ဖျောက်ကုန်၏။
ဒိုဟာ 52(क)-(ख)
तुम्हरी कृपाँ कृपायतन अब कृतकृत्य न मोह।जानेउँ राम प्रताप प्रभु चिदानंद संदोह।।52(क)।।
नाथ तवानन ससि स्रवत कथा सुधा रघुबीर।श्रवन पुटन्हि मन पान करि नहिं अघात मतिधीर।।52(ख)।।
tumharī kṛpā̃ kṛpāyatana aba kṛtakṛtya na moha |jāneũ rāma pratāpa prabhu cidānanda sandoha ||52(ka)||
nātha tavānana sasi sravata kathā sudhā raghubīra |śravana puṭanhi mana pāna kari nahiṁ aghāta matidhīra ||52(kha)||
ကရုဏာတည်ရာဖြစ်သော သင့်ကျေးဇူးတော်ကြောင့် အကျွန်ုပ်ယခု ပြည့်စုံပြီး မောဟမှ ကင်းလွတ်ပါပြီ။ အကျွန်ုပ်သည် ရာမ၏ တန်ခိုးအာနုဘော်ကို သိနားလည်ပါပြီ။ အရှင်မြတ်၊ စိတ်သိခြင်းနှင့် ချမ်းသာခြင်း၏ အစည်းအဝန်း ဖြစ်တော်မူသော။ အရှင်မြတ်၊ သင့်မျက်နှာလပြည့်မှ ရဂူမင်းဆက်၏ သူရဲကောင်း ရာမ၏ ဝတ္ထုဟူသော အမृတ်ရည်သည် ယိုစီးလာပါသည်။ နားစည်များဖြင့် ဖို့သောက်သော်လည်း မဝနိုင်ပါ၊ ပညာတည်ကြည်သော အရှင်။
စောပိုင် 53.1-4
राम चरित जे सुनत अघाहीं।रस बिसेष जाना तिन्ह नाहीं।।
जीवनमुक्त महामुनि जेऊ।हरि गुन सुनहीं निरंतर तेऊ।।
भव सागर चह पार जो पावा।राम कथा ता कहँ दृढ़ नावा।।
बिषइन्ह कहँ पुनि हरि गुन ग्रामा।श्रवन सुखद अरु मन अभिरामा।।
श्रवनवंत अस को जग माहीं।जाहि न रघुपति चरित सोहाहीं।।
ते जड़ जीव निजात्मक घाती।जिन्हहि न रघुपति कथा सोहाती।।
हरिचरित्र मानस तुम्ह गावा।सुनि मैं नाथ अमिति सुख पावा।।
तुम्ह जो कही यह कथा सुहाई।कागभसुंडि गरुड़ प्रति गाई।।
rāma carita je sunata aghāhīṁ |rasa biseṣa jānā tinha nāhīṁ ||
jīvanamukta mahāmuni jeū |hari guna sunahīṁ nirantara teū ||
bhava sāgara caha pāra jo pāvā |rāma kathā tā kahã dṛṛha nāvā ||
biṣainha kahã puni hari guna grāmā |śravana sukhada aru mana abhirāmā ||
śravanavanta asa ko jaga māhīṁ |jāhi na raghupati carita sohāhīṁ ||
te jaṛa jīva nijātmaka ghātī |jinhahi na raghupati kathā sohātī ||
haricaritra mānasa tumha gāvā |suni maiṁ nātha amiti sukha pāvā ||
tumha jo kahī yaha kathā suhāī |kāgabhasuṇḍi garuṛa prati gāī ||
ရာမ၏ အကြောင်းကို ကြားနာရာဝယ် ဝမ်းဝလျှံသူများသည် ထိုအရသာထူးကို မသိကြပါ။ အသက်ရှင်စဉ် လွတ်မြောက်သော မဟာမုနိများပင် ဟရိ၏ ဂုဏ်တော်များကို မရပ်မနား နာကြားကြသည်။ သံသရာ သမုဒ္ဒရာကို ကူးမြောက်လိုသူအတွက် ရာမ၏ အကြောင်းသည် ခိုင်မာသော လှေဖြစ်၏။ လောကီ သုခများတွင် နစ်မြုပ်သူများအဖို့ပင် ဟရိ၏ ဂုဏ်တော် များစွာသည် နားကို ချမ်းသာစေ၍ စိတ်ကို ပျော်ရွှင်စေ၏။ လောကတွင် နားထောင်နိုင်သော နားရှိသူ မည်သူ့အတွက် ရာဃုပတိ၏ အကြောင်းသည် မချမ်းသာဘဲ ရှိပါသနည်း။ ရာဃုပတိ၏ အကြောင်းသည် မချမ်းသာသော ထိုမိုက်မဲသော သတ္တဝါများသည် မိမိကိုယ်ကိုယ် သတ်ဖြတ်သူများ ဖြစ်ကြ၏။ ဟရိ၏ အကြောင်း မနတ်အိုင်ကို သင် သီဆိုခဲ့၏၊ ကြားနာပြီးနောက် အရှင်ဘုရား၊ တပည့်တော်သည် များပြားလှသော ချမ်းသာကို ရရှိခဲ့၏။ သင် ပြောပြခဲ့သော ဤသာယာဖွယ် အကြောင်းအရာသည် ကက္ကဘုသုန္ဒီက ဂရုဒါသို့ သီဆိုခဲ့သည့် အကြောင်းပင်ဖြစ်၏။
ဒိုဟာ 53
बिरति ग्यान बिग्यान दृढ़ राम चरन अति नेह।बायस तन रघुपति भगति मोहि परम संदेह।।53।।
birati gyāna bigyāna dṛṛha rāma carana ati neha |bāyasa tana raghupati bhagati mohi parama sandeha ||53||
တပ်မက်မှုကင်းခြင်း၊ ဉာဏ်ပညာနှင့် ခွဲခြားသိမြင်မှုတို့တွင် ခိုင်မာ၍ ရာမမင်းသား၏ ခြေတော်များအပေါ် အလွန်အမင်း ချစ်ခြင်းတရားရှိ၏။ သို့သော် ဤကျားသားကျီးကန်းခန္ဓာကိုယ်တွင် ရaghုမင်းဆက်၏ အရှင်သခင်အပေါ် ဘက္တိသည် တပည့်တော့် အဆုံးစွန်သော သံသယဖြစ်၏။
စောပိုင် 54.1-4
नर सहस्र महँ सुनहु पुरारी।कोउ एक होइ धर्म ब्रतधारी।।
धर्मसील कोटिक महँ कोई।बिषय बिमुख बिराग रत होई।।
कोटि बिरक्त मध्य श्रुति कहई।सम्यक ग्यान सकृत कोउ लहई।।
ग्यानवंत कोटिक महँ कोऊ।जीवनमुक्त सकृत जग सोऊ।।
तिन्ह सहस्र महुँ सब सुख खानी।दुर्लभ ब्रह्मलीन बिग्यानी।।
धर्मसील बिरक्त अरु ग्यानी।जीवनमुक्त ब्रह्मपर प्रानी।।
सब ते सो दुर्लभ सुरराया।राम भगति रत गत मद माया।।
सो हरिभगति काग किमि पाई।बिस्वनाथ मोहि कहहु बुझाई।।
nara sahasra mahã sunahu purārī |kou eka hoi dharma bratadhārī ||
dharmasīla koṭika mahã koī |biṣaya bimukha birāga rata hoī ||
koṭi birakta madhya śruti kahaī |samyaka gyāna sakṛta kou lahaī ||
gyānavanta koṭika mahã koū |jīvanamukta sakṛta jaga soū ||
tinha sahasra mahũ saba sukha khānī |durlabha brahmalīna bigyānī ||
dharmasīla birakta aru gyānī |jīvanamukta brahmapara prānī ||
saba te so durlabha surarāyā |rāma bhagati rata gata mada māyā ||
so haribhagati kāga kimi pāī |bisvanātha mohi kahahu bujhāī ||
ပူရနတ်ဆိုးကို သတ်ဖြတ်သော အသျှင်ဘုရား၊ လူတစ်ထောင်တွင် တစ်ဦးသာလျှင် ဓမ္မကို စောင့်ထိန်းသူအဖြစ် နားထောင်ပါ။ ဓမ္မစောင့်ထိန်းသူ သန်းချီသူများတွင် တစ်ဦးသာလျှင် ကာမဂုဏ်များမှ နှုတ်ထွက်၍ တပ်မက်မှုကင်းခြင်းတွင် နှစ်ခြိုက်သူဖြစ်၏။ တပ်မက်မှုကင်းသူ သန်းချီသူများတွင် ဝေဒကျမ်းများက ပြောကြားသည့်အတိုင်း တစ်ဦးသာလျှင် အမှန်တကယ် ဉာဏ်ပညာကို ရရှိ၏။ ဉာဏ်ပညာရှိသူ သန်းချီသူများတွင် တစ်ဦးသာလျှင် ဤလောကတွင် အသက်ရှင်စဉ်ပင် မောက္ခရရှိသူဖြစ်၏။ ထိုထောင်သောသူများတွင် ဗြဟ္မာကို သိသော ပညာရှိသူသည် ရှားပါး၏၊ ဤသည်မှာ ပျော်ရွှင်မှုအားလုံး၏ သတ္တုတွင်းဖြစ်၏။ ဓမ္မစောင့်ထိန်းသူ၊ တပ်မက်မှုကင်းသူ၊ ဉာဏ်ပညာရှိသူ၊ အသက်ရှင်စဉ်ပင် မောက္ခရရှိသူ၊ ဗြဟ္မာကို ကိုးကွယ်သူ၊ ဤကဲ့သို့သော ဝိညာဉ်သည် ရှားပါး၏။ နတ်များ၏ မင်းကြီး၊ ဤအားလုံးထက်ပင် ရှားပါးသူမှာ ရာမကို ကိုးကွယ်သူဖြစ်၏၊ ထိုသူတွင် မာနနှင့် မောဟတို့ ချုပ်ငြိမ်းသွား၏။ ကျီးကန်းတစ်ကောင်သည် ဟရိဘုရားအပေါ် ဤကဲ့သို့သော ဘက္တိကို မည်သို့ရရှိခဲ့ပါသနည်း။ လောက၏ အရှင်သခင်ဘုရား၊ တပည့်တော်ကို ရှင်းပြတော်မူပါ။
ဒိုဟာ 54
राम परायन ग्यान रत गुनागार मति धीर।नाथ कहहु केहि कारन पायउ काक सरीर।।54।।
rāma parāyana gyāna rata gunāgāra mati dhīra |nātha kahahu kehi kārana pāyau kāka sarīra ||54||
ရာမကို ဆည်းကပ်သောသူ၊ ဉာဏပညာတွင် နစ်မျောသူ၊ ဂုဏ်တော်တို့၏ သိုက်သည်၊ စိတ်ထားခိုင်ခန့်သူဖြစ်လျက်၊ အရှင်ဘုရား၊ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ကျီးကန်းကိုယ်ခန္ဓာကို ရရှိခဲ့ပါသနည်း မေးပါဦး။
စောပိုင် 55.1-5
यह प्रभु चरित पवित्र सुहावा।कहहु कृपाल काग कहँ पावा।।
तुम्ह केहि भाँति सुना मदनारी।कहहु मोहि अति कौतुक भारी।।
गरुड़ महाग्यानी गुन रासी।हरि सेवक अति निकट निवासी।।
तेहिं केहि हेतु काग सन जाई।सुनी कथा मुनि निकर बिहाई।।
कहहु कवन बिधि भा संबादा।दोउ हरिभगत काग उरगादा।।
गौरि गिरा सुनि सरल सुहाई।बोले सिव सादर सुख पाई।।
धन्य सती पावन मति तोरी।रघुपति चरन प्रीति नहिं थोरी।।
सुनहु परम पुनीत इतिहासा।जो सुनि सकल लोक भ्रम नासा।।
उपजइ राम चरन बिस्वासा।भव निधि तर नर बिनहिं प्रयासा।।
yaha prabhu carita pavitra suhāvā |kahahu kṛpāla kāga kahã pāvā ||
tumha kehi bhā̃ti sunā madanārī |kahahu mohi ati kautuka bhārī ||
garuṛa mahā-jñānī guna rāsī |hari sevaka ati nikaṭa nivāsī ||
tehĩ kehi hetu kāga sana jāī |sunī kathā muni nikara bihāī ||
kahahu kavan bidhi bhā sãbādā |dou hari-bhagata kāga urag-ādā ||
gauri girā suni sarala suhāī |bole siva sādara sukha pāī ||
dhanya satī pāvana mati torī |raghupati carana prīti nahĩ thorī ||
sunahu parama punīta itihāsā |jo suni sakala loka bhrama nāsā ||
upajai rāma carana bisvāsā |bhava nidhi tara nara binahĩ prayāsā ||
ဤဘုရားရှင်၏ စရိုက်သဘောသည် စင်ကြယ်ပြီး အလွန်သာယာလှသည်။ ကရုဏာတော်နှင့် ပြည့်စုံသော အရှင်ဘုရား - ကျားကျောင်းသည် ဤကို မည်သို့ ရရှိခဲ့သနည်း။ ကာမဒေဝ၏ ရန်သူ၊ သင်သည် မည်သို့ ကြားနာခဲ့သနည်းဟု ပြောပါ - ငါ၏ အံ့သြမှုသည် အလွန်ကြီးမားသည်။ ဂရုဍသည် အလွန်ပညာဉာဏ်ကြီးသူ၊ ဂုဏ်တော်များ၏ ဘဏ္ဍာတိုက်၊ ဟရိဘုရား၏ ကျွန်ဖြစ်ပြီး ထိုဘုရားနှင့် အလွန်နီးကပ်စွာ နေထိုင်သူ။ မည်သည့်အကြောင်းကြောင့် ရသေ့များ၏ အဖော်ကို စွန့်ခွာ၍ ဇာတ်လမ်းကို ကြားနာရန် ကျားကျောင်းထံသို့ သွားခဲ့သနည်း။ ပြောပါ - ဤစကားပြောဆိုမှုသည် မည်သို့ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သနည်း - ဟရိဘုရားကို ကိုးကွယ်သူနှစ်ဦးဖြစ်သော ကျားကျောင်းနှင့် ဂရုဍတို့အကြား။ ပါရဝတီဒေဝီ၏ ရိုးသားလှသော၊ သာယာလှသော စကားများကို ကြားနာ၍ ရှိဝဘုရားသည် ရိုသေစွာ ပျော်ရွှင်မှုဖြင့် ပြန်လည်ပြောကြားသည် - 'သာတီ၊ သင်သည် ကောင်းချီးပေးထားသူဖြစ်သည် - သင့်ဉာဏပညာသည် စင်ကြယ်သည်။ ရာမဘုရား၏ ခြေတော်များအပေါ် သင့်ချစ်ခြင်းမေတ္တာသည် နည်းပါးသည်မဟုတ်။ အလွန်စင်ကြယ်သော အကြောင်းအရာတစ်ခုကို နားထောင်ပါ - ၎င်းကို ကြားနာခြင်းဖြင့် ကမ္ဘာ၏ တွေဝေမှုများ ပျောက်ကင်းသည်။ ရာမဘုရား၏ ခြေတော်များအပေါ် ယုံကြည်မှု ဖြစ်ပေါ်လာပြီး လူသားသည် ကြိုးပမ်းမှုမရှိဘဲ ဘဝသံသရာ၏ သမုဒ္ဒရာကို ကူးမြောက်သည်။'
ဒိုဟာ 55
ऐसिअ प्रस्न बिहंगपति कीन्ह काग सन जाइ।सो सब सादर कहिहउँ सुनहु उमा मन लाइ।।55।।
aisiya prasan bihaṅgapati kīnha kāga sana jāi |so saba sādara kahihaũ sunahu umā mana lāi ||55||
ငှက်တို့၏အရှင်သည် ကျီးကားထံသို့ သွား၍ ဤသို့သော မေးခွန်းများကို မေးမြန်းခဲ့၏။ ထိုအရာအားလုံးကို ရိုသေစွာဖြင့် ငါပြောကြားပါမည်၊ ဥမာမယ်တော်၊ သင့်စိတ်ကို စူးစိုင်းထား၍ နားထောင်ပါ။
စောပိုင် 56.1-5
मैं जिमि कथा सुनी भव मोचनि।सो प्रसंग सुनु सुमुखि सुलोचनि।।
प्रथम दच्छ गृह तव अवतारा।सती नाम तब रहा तुम्हारा।।
दच्छ जग्य तब भा अपमाना।तुम्ह अति क्रोध तजे तब प्राना।।
मम अनुचरन्ह कीन्ह मख भंगा।जानहु तुम्ह सो सकल प्रसंगा।।
तब अति सोच भयउ मन मोरें।दुखी भयउँ बियोग प्रिय तोरें।।
सुंदर बन गिरि सरित तड़ागा।कौतुक देखत फिरउँ बेरागा।।
गिरि सुमेर उत्तर दिसि दूरी।नील सैल एक सुन्दर भूरी।।
तासु कनकमय सिखर सुहाए।चारि चारु मोरे मन भाए।।
तिन्ह पर एक एक बिटप बिसाला।बट पीपर पाकरी रसाला।।
सैलोपरि सर सुंदर सोहा।मनि सोपान देखि मन मोहा।।
maĩ jimi kathā sunī bhava mocani |so prasaṅga sunu sumukhi sulocani ||
prathama daccha gṛha tava avatārā |satī nāma taba rahā tumhārā ||
daccha jagya taba bhā apamānā |tumha ati krodha taje taba prānā ||
mama anucaranha kīnha makha bhaṅgā |jānahu tumha so sakala prasaṅgā ||
taba ati soca bhayau mana morẽ |dukhī bhayaũ biyoga priya torẽ ||
suṃdara bana giri sarita taṛāgā |kautuka dekhata phiraũ berāgā ||
giri sumeru uttara disi dūrī |nīla saila eka suṃdara bhūrī ||
tāsu kanakamaya sikhara suhāe |cāri cāru more mana bhāe ||
tinha para eka-eka biṭapa bisālā |baṭ pīpara pākarī rasālā ||
sailopari sara suṃdara sohā |maṇi sopāna dekhi mana mohā ||
ငါသည် သံသရာမှ လွတ်မြောက်စေသော ထိုအကြောင်းအရာကို ကြားသိရသည့်အတိုင်း ပြောကြားပါမည်၊ မျက်နှာလှသော မျက်လုံးတောက်ပသူ၊ သင်နားထောင်ပါ။ ရှေးဦးစွာ ဒက္ခ၏အိမ်၌ သင်သည် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့၏၊ ထိုအခါ သင့်အမည်မှာ သတီဖြစ်၏။ ဒက္ခ၏ယဇ်ပူဇော်ပွဲ၌ ရိုက်ချိုးညှဉ်းပန်းမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့၏၊ အလွန်အမျက်ဒေါသဖြင့် သင်သည် ထိုအခါ သက်ထွက်ခဲ့၏။ ငါ၏ အခြံအရံတို့သည် ယဇ်ပွဲကို ဖျက်ဆီးခဲ့၏၊ ထိုအကြောင်းအရာအားလုံးကို သင်သိပြီးဖြစ်၏။ ထိုအခါ ငါ၏စိတ်သည် နက်ရှိုင်းသော ဝေဒနာဖြင့် နှိပ်စက်ခံခဲ့ရ၏၊ သင့်ကို ချစ်မိသောကြောင့် ကွဲကွာခြင်းဆင်းရဲဖြင့် ငါနှိပ်စက်ခံခဲ့ရ၏။ အံ့သြဖွယ်ကောင်းသော တော၊ တောင်၊ မြစ်နှင့် ရေကန်များကို ကြည့်ရှု၍ ငါသည် တပ်မက်မှုကင်းစွာ လှည့်လည်ခဲ့၏။ မေရုတောင်၏ မြောက်ဘက်၌ ဝေးလှသော နေရာတွင် အနက်ရောင်၊ လှပသော တောင်တစ်座ုံး တည်ရှိ၏။ ထိုတောင်၏ ရွှေတောင်ထိပ်များသည် ထွန်းလင်းတောက်ပ၏၊ ထိုတောင်ထိပ်လေးခုသည် ငါ့စိတ်ကို အလွန်နှစ်သက်စေ၏။ တောင်ထိပ်တစ်ခုစီတွင် ကြီးမားသော သစ်ပင်တစ်ပင်စီ တည်ရှိ၏၊ ညောင်ပင်၊ ဗောဓိပင်၊ ပါကာရီပင်နှင့် သရက်ပင်တို့ဖြစ်၏။ တောင်ပေါ်တွင် လှပသော ရေကန်တစ်ခု တည်ရှိ၏၊ ထိုရေကန်၏ ရတနာလှေကားများကို မြင်၍ ငါ့စိတ်သည် မေ့မျောသွား၏။
ဒိုဟာ 56
सीतल अमल मधुर जल जलज बिपुल बहुरंग।कूजत कल रव हंस गन गुंजत मजुंल भृंग।।56।।
sītala amala madhura jala jalaja bipula bahuraṅga |kūjata kala rava haṃsa gana guñjata mañjula bhṛṅga ||56||
ထိုရေကန်၏ ရေများသည် အေးမြ၊ စင်ကြယ်၊ ချိုမြိန်၏၊ ပဒုမ္မာပန်းများသည် ပေါများ၍ အရောင်အသွေးမျိုးစုံ ရှိ၏။ ငှက်ငန်းများသည် သာယာသော အသံဖြင့် သီဆိုကြ၏၊ ပျံ့ပျူးသော ပျားများသည် တစ်ခုံခုံမြည်ကြ၏။
စောပိုင် 57.1-5
तेहिं गिरि रुचिर बसइ खग सोई।तासु नास कल्पांत न होई।।
माया कृत गुन दोष अनेका।मोह मनोज आदि अबिबेका।रहे ब्यापि समस्त जग माहीं।तेहि गिरि निकट कबहुँ नहिं जाहीं।।
तहँ बसि हरिहि भजइ जिमि कागा।सो सुनु उमा सहित अनुरागा।।
पीपर तरु तर ध्यान सो धरई।जाप जग्य पाकरि तर करई।।
आँब छाहँ कर मानस पूजा।तजि हरि भजनु काजु नहिं दूजा।।
बर तर कह हरि कथा प्रसंगा।आवहिं सुनहिं अनेक बिहंगा।।
राम चरित बिचीत्र बिधि नाना।प्रेम सहित कर सादर गाना।।
सुनहिं सकल मति बिमल मराला।बसहिं निरंतर जे तेहिं ताला।।
जब मैं जाइ सो कौतुक देखा।उर उपजा आनंद बिसेषा।।
tehĩ giri rucira basai khaga soī |tāsu nāsa kalpānta na hoī ||
māyā kṛta guna doṣa anekā |moha manoja ādi abibekā ||
rahe byāpi samasta jaga māhī̃ |tehi giri nikaṭa kabahũ nahĩ jāhī̃ ||
tahã basi harihi bhajai jimi kāgā |so sunu umā sahita anurāgā ||
pīpara taru tara dhyāna so dharaī |jāpa jagya pākarī tara karaī ||
ā̃ba chāhã kara mānasa pūjā |taji hari bhajanu kāju nahĩ dūjā ||
bara tara kaha hari kathā prasaṅgā |āvahĩ sunahĩ aneka bihaṅgā ||
rāma carita bicītra bidhi nānā |prema sahita kara sādara gānā ||
sunahĩ sakala mati bimala marālā |basahĩ nirantara je tehĩ tālā ||
jaba maĩ jāi so kautuka dekhā |ura upajā ānanda biseṣā ||
ထိုလှပသောတောင်ပေါ်တွင် ထိုငှက်ဖြစ်သောကျီးကား နေထိုင်လျက်ရှိ၏။ ၎င်း၏ဘဝသည် ကမ္ဘာဦးကုန်ဆုံးသော်လည်း ပြီးဆုံးခြင်းမရှိ။ မာယာဖန်ဆင်းအပ်သော ဂုဏ်တရားနှင့် အပြစ်တရားများစွာနှင့် မောဟ၊ ကာမ စသော အဝိဇ္ဇာမျိုးများသည် တစ်ကမ္ဘာလုံးကို ပျံ့နှံ့လျက်ရှိသော်လည်း ထိုတောင်ထံသို့ ဘယ်သောအခါမျှ မချဉ်းကပ်ကြ။ ဖွားတော်ဥမာ၊ ထိုကျီးသည် ထိုအရပ်တွင် နေထိုင်၍ ဟရိဘုရားကို ကိုးကွယ်ပူဇော်ပုံကို ချစ်ခြင်းသဒ္ဒါဖြင့် နားထောင်ပါ။ ပိပလ်ပင်အောက်တွင် စိတ်ကိုတည်ကြည်စွာ တရားရှုစဉ်းစား၍၊ ပါကာပင်အောက်တွင် နာမတုံ့ရွတ်ခြင်းနှင့် ယဇ်ပူဇော်ခြင်းကို ပြု၏။ သရက်ပင်အရိပ်တွင် စိတ်ဖြင့် ပူဇော်ကိုးကွယ်၏။ ဟရိဘုရားကို ကိုးကွယ်ခြင်းမှတပါး အခြားလုပ်ငန်းမရှိ။ ညောင်ပင်အောက်တွင် ဟရိဘုရား၏ အကြောင်းအရာများကို ပြောဆို၏။ ငှက်များစွာတို့သည် လာရောက်၍ နားထောင်ကြ၏။ ရာမ၏ အံ့သြဖွယ်ကောင်းသော အမျိုးမျိုးသော လုပ်ရပ်များကို ချစ်ခြင်းသဒ္ဒါဖြင့် ရိုသေစွာ သီဆို၏။ ထိုအိုင်နားတွင် မပြတ်နေထိုင်ကြသော စိတ်ဖြူစင်သည့် ဟင်္သာများအားလုံး နားထောင်ကြ၏။ ငါသွား၍ ထိုအံ့သြဖွယ်ကို မြင်သောအခါ ငါ၏နှလုံးတွင် အထူးသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
ဒိုဟာ 57
तब कछु काल मराल तनु धरि तहँ कीन्ह निवास।सादर सुनि रघुपति गुन पुनि आयउँ कैलास।।57।।
taba kachu kāla marāla tanu dhari tahã kīnha nivāsa |sādara suni raghupati guna puni āyũ kailāsa ||57||
ထိုအခါ အချိန်အတန်ကြာ ငှက်ငန်းကိုယ်ခန္ဓာကို ဆောင်၍ ထိုနေရာတွင် နေထိုင်ခဲ့၏။ ရာဃုမင်းကြီး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးများကို ရိုသေစွာ နားထောင်ပြီးနောက် ကိုင်လာသတောင်သို့ ပြန်လာခဲ့၏။
စောပိုင် 58.1-4
गिरिजा कहेउँ सो सब इतिहासा।मैं जेहि समय गयउँ खग पासा।।
अब सो कथा सुनहु जेही हेतू।गयउ काग पहिं खग कुल केतू।।
जब रघुनाथ कीन्हि रन क्रीड़ा।समुझत चरित होति मोहि ब्रीड़ा।।
इंद्रजीत कर आपु बँधायो।तब नारद मुनि गरुड़ पठायो।।
बंधन काटि गयो उरगादा।उपजा हृदयँ प्रचंड बिषादा।।
प्रभु बंधन समुझत बहु भाँती।करत बिचार उरग आराती।।
ब्यापक ब्रह्म बिरज बागीसा।माया मोह पार परमीसा।।
सो अवतार सुनेउँ जग माहीं।देखेउँ सो प्रभाव कछु नाहीं।।
girijā kaheũ so saba itihāsā |maĩ jehi samaya gayũ khaga pāsā ||
aba so kathā sunahu jehī hetū |gayu ḵāga pahĩ khaga-kula ketū ||
jaba raghunātha kīnhi rana krīḍā |samujhata carita hoti mohi brīḍā ||
indra-jīta kara āpu bãdhāyo |taba nārada muni garuṛa paṭhāyo ||
bãdhana kāṭi gayo uragādā |upajā hṛdayã pracaṇḍa biṣādā ||
prabhu bãdhana samujhata bahu bhā̃tī |karata bicāra uraga-ārātī ||
byāpaka brahma biraja bāgīsā |māyā-moha pāra paramīsā ||
so avatāra suneũ jaga māhī̃ |dekheũ so prabhāva kachu nāhī̃ ||
ဂိရိဇာ၊ ငါသည် ကျီးကန်းထံသို့ သွားခဲ့သောအချိန်က သမိုင်းအကြောင်းအရာ အားလုံးကို ပြောပြပြီးပြီ။ ယခု ထိုအကြောင်းကို နားထောင်ပါ၊ ငှက်မျိုးဆက်၏ အောင်လံဖြစ်သော ဂရုဍ် ကျီးကန်းထံသို့ သွားရသော အကြောင်းရင်းကို။ ရဃုနာထ အရှင်သည် စစ်ပွဲ၌ ကစားသောအခါ ထိုကိစ္စကို စဉ်းစားသော် ငါ ရှက်ရွံ့ခြင်း ဖြစ်ပေါ်၏။ အိန္ဒြဇီတ်က မိမိကိုယ်ကို ချည်နှောင်စေခဲ့၏။ ထိုအခါ နာရဒ ရသေ့သည် ဂရုဍ်ကို စေလွှတ်ခဲ့၏။ မြွေစား ဂရုဍ်သည် နှောင်အား ဖြတ်၍ သွားခဲ့၏။ သို့သော် နှလုံးတွင် ပြင်းထန်သော စိုးရိမ်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့၏။ အရှင်၏ နှောင်ဖွဲ့ခံရခြင်းကို နည်းပေါင်းစုံဖြင့် စဉ်းစား၍ မြွေ၏ ရန်သူသည် တွေးခေါ်လေ၏။ ထိုအရှင်သည် အနှံ့အပြား ရောက်ရှိသော ဗြဟ္မာ၊ ရာဂကင်းသော၊ စကား၏ အရှင်၊ မာယာနှင့် မောဟကို ကျော်လွန်သော အမြတ်ဆုံး အရှင်ဖြစ်၏။ ထိုအရှင်သည် လောက၌ ဝတ္ထုရုပ်ဆောင် ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု ငါ ကြားဘူး၏။ သို့သော် ထိုတန်ခိုးကို ငါ မြင်ခြင်း မရှိခဲ့။
ဒိုဟာ 58
भव बंधन ते छूटहिं नर जपि जा कर नाम।खर्च निसाचर बाँधेउ नागपास सोइ राम।।58।।
bhava bãdhana te chūṭahĩ nara japi jā kara nāma |kharca nisācara bā̃dheu nāgapāsa soi rāma ||58||
လူတို့သည် သူ၏နာမည်တော်ကို ရွတ်ဖတ်ခြင်းဖြင့် သံသရာ၏ ချည်နှောင်ခြင်းမှ လွတ်မြောက်ကြ၏၊ သို့သော် ထိုရာမဘုရားကိုပင် မကောင်းသော နတ်ဆိုး၏ မြွေကြိုးဖြင့် ချည်နှောင်ခဲ့၏။
စောပိုင် 59.1-4
नाना भाँति मनहि समुझावा।प्रगट न ग्यान हृदयँ भ्रम छावा।।
खेद खिन्न मन तर्क बढ़ाई।भयउ मोहबस तुम्हरिहिं नाई।।
ब्याकुल गयउ देवरिषि पाहीं।कहेसि जो संसय निज मन माहीं।।
सुनि नारदहि लागि अति दाया।सुनु खग प्रबल राम कै माया।।
जो ग्यानिन्ह कर चित अपहरई।बरिआई बिमोह मन करई।।
जेहिं बहु बार नचावा मोही।सोइ ब्यापी बिहंगपति तोही।।
महामोह उपजा उर तोरें।मिटिहि न बेगि कहें खग मोरें।।
चतुरानन पहिं जाहु खगेसा।सोइ करेहु जेहि होइ निदेसा।।
nānā bhā̃ti manahi samujhāvā |pragaṭa na gyāna hṛdayã bhrama chāvā ||
kheda khinna mana tarka baṛhāī |bhayau mohavasa tumharihĩ nāī ||
byākula gayau devar̥ṣi pāhī̃ |kahesi jo sãsaya nija mana māhī̃ ||
suni nāradahi lāgi ati dāyā |sunu khaga prabala rāma kai māyā ||
jo gyāninh kara cita apaharāī |bariyāī bimohi mana karaī ||
jehĩ bahu bāra nacāvā mohī |soi byāpī bihaṅgapati tohī ||
mahāmoha upajā ura torẽ |miṭihi na begi kahẽ khaga morẽ ||
catūrānana pahĩ jāhu khagesā |soi karehu jehi hoi nidesā ||
အမျိုးမျိုးသော နည်းလမ်းများဖြင့် သူသည် မိမိစိတ်ကို ဆင်ခြင်တွေးတော၏၊ သို့သော် အမှန်တရား သိခြင်းသည် မဖြစ်ပေါ်၊ လှည့်ဖျားမှုသည် သူ၏စိတ်တွင် ပျံ့နှံ့၏။ စိတ်ပျက်၍ စိတ်ဓာတ်ကျကာ အကြောင်းပြချက်များကို တိုးချဲ့တွေးတော၏၊ သင့်ကဲ့သို့ပင် လှည့်ဖျားမှု၏ လွှမ်းမိုးခြင်းကို ခံရ၏။ စိတ်ပူပန်မှုဖြင့် နတ်ဆရာထံသို့ သွားရောက်၍ မိမိစိတ်တွင်ရှိသော သံသယကို ပြောကြား၏။ ကြားသိ၍ နာရဒ်ဆရာတွင် ကရုဏာသနားခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ ငှက်၊ နားထောင်ပါ၊ ရာမဘုရား၏ မာယာသည် အလွန်တန်ခိုးကြီးမား၏၊ ထိုမာယာသည် ပညာရှိတို့၏ စိတ်ကိုပင် ခိုးယူ၍ စိတ်ကို အတင်းအကျပ် လှည့်ဖျား၏။ ငါ့ကိုပင် အကြိမ်ကြိမ် အကခက်စေသော ထိုမာယာသည် ငှက်တို့၏အရှင်ဖြစ်သော သင့်ကိုပင် လွှမ်းမိုးလျက် ရှိ၏။ သင့်စိတ်တွင် ကြီးမားသော လှည့်ဖျားမှု ဖြစ်ပေါ်နေ၏၊ ငါ၏ စကားဖြင့်သာလျှင် မကုစားနိုင်ပါ။ မျက်နှာလေးပါးရှိသော ဘုရားထံသို့ သွားပါ၊ သူညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း လုပ်ဆောင်ပါ။
ဒိုဟာ 59
अस कहि चले देवरिषि करत राम गुन गान।हरि माया बल बरनत पुनि पुनि परम सुजान।।59।।
asa kahi cale devar̥ṣi karata rāma guna gāna |hari māyā bala baranata puni puni parama sujāna ||59||
ဤသို့ ပြောကြား၍ နတ်ဆရာသည် ရာမဘုရား၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးများကို သီဆို၍ ထွက်ခွာသွား၏၊ ထိုအလွန်ပညာရှိသူသည် ဘုရား၏ မာယာတန်ခိုးကို အဖန်ဖန် ဖော်ပြ၏။
Frequently Asked Questions
परम्परा में इस खंड का फल ‘संसय-नाश’ और ‘श्रवण-रुचि’ की सिद्धि माना जाता है: गरुड़-संशय की भाँति जो भी साधक अवतार-लीला में तर्क-ग्रन्थि पाता है, उसे राममाया का बोध और कथा-निष्ठा प्राप्त होती है—‘उपजइ राम चरन बिस्वासा, भव निधि तर नर बिनहिं प्रयासा’।
सामान्यतः ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ (नाम-संपुट) या ‘राम रामेति रामेति’ (नाम-स्मरण-संपुट) को श्रवण/पाठ के बीच रखा जाता है; और नारद-कीर्तन प्रसंग में ‘रामचरितमानस’ के कीर्तन-भाव हेतु ‘सीता राम’ नाम-संपुट भी प्रचलित है।
Ask anything about Prakarana 6 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
