Prakarana 20

Verse 400 (दोहा/सोरठा)

सुर समूह बिनती करि पहुँचे निज निज धाम। जगनिवास प्रभु प्रगटे अखिल लोक बिश्राम।।191।।

sura samūha binatī kari pahuṁce nija nija dhāma | jaganivāsa prabhu pragaṭe akhila loka biśrāma ||191||

နတ်တို့၏ အစုအဝေးသည် နှိမ့်ချ၍ တောင်းပန်ပြီးနောက် မိမိတို့၏ နေရာသို့ ပြန်ကြ၏။ ထိုအခါ လောက၏ နေရာဖြစ်တော်မူသော ပြဆိုတော်မူသော မင်းသည် လောကအားလုံး၏ အနားရာဖြစ်၍ ထင်ရှားတော်မူ၏။

Verse 401 (छंद)

भए प्रगट कृपाला दीनदयाला कौसल्या हितकारी। हरषित महतारी मुनि मन हारी अद्भुत रूप बिचारी।। लोचन अभिरामा तनु घनस्यामा निज आयुध भुज चारी। भूषन बनमाला नयन बिसाला सोभासिंधु खरारी।। कह दुइ कर जोरी अस्तुति तोरी केहि बिधि करौं अनंता। माया गुन ग्यानातीत अमाना बेद पुरान भनंता।। करुना सुख सागर सब गुन आगर जेहि गावहिं श्रुति संता। सो मम हित लागी जन अनुरागी भयउ प्रगट श्रीकंता।। ब्रह्मांड निकाया निर्मित माया रोम रोम प्रति बेद कहै। मम उर सो बासी यह उपहासी सुनत धीर पति थिर न रहै।। उपजा जब ग्याना प्रभु मुसकाना चरित बहुत बिधि कीन्ह चहै। कहि कथा सुहाई मातु बुझाई जेहि प्रकार सुत प्रेम लहै।। माता पुनि बोली सो मति डौली तजहु तात यह रूपा। कीजै सिसुलीला अति प्रियसीला यह सुख परम अनूपा।। सुनि बचन सुजाना रोदन ठाना होइ बालक सुरभूपा। यह चरित जे गावहिं हरिपद पावहिं ते न परहिं भवकूपा।।

bhae pragaṭa kṛpālā dīna-dayālā kausalya hitakārī | haraṣita mahatārī muni mana hārī adbhuta rūpa bicārī || locana abhirāmā tanu ghana-syāmā nija āyudha bhuja cārī | bhūṣana bana-mālā nayana bisālā sobhā-siṃdhu kharārī || kaha dui kara jorī astuti torī kehi bidhi karauṃ anaṃtā | māyā guna gyānātīta amānā beda purāna bhanantā || karuṇā sukha sāgara saba guna āgara jehi gāvahiṃ śruti saṃtā | so mama hita lāgī jana anurāgī bhayau pragaṭa śrī-kaṃtā || brahmāṃḍa nikāyā nirmita māyā roma-roma prati beda kahai | mama ura so bāsī yaha upahāsī sunata dhīra pati thira na rahai || upajā jaba gyānā prabhu musakānā carita bahuta bidhi kīnha cahai | kahi kathā suhāī mātu bujhāī jehi prakāra suta prema lahai || mātā puni bolī so mati ḍaulī tajahu tāta yaha rūpā | kījai sisulīlā ati priya-sīlā yaha sukha parama anūpā || suni bacana sujānā rodana ṭhānā hoi bālaka sura-bhūpā | yaha carita je gāvahiṃ hari-pada pāvahiṃ te na parahiṃ bhava-kūpā ||

ကရုဏာရှင်၊ ဆင်းရဲသားတို့အပေါ် သနားတော်မူသော ပြဆိုတော်မူသော မင်းသည် ကောသလျား၏ ကျေးဇူးပြုသူအဖြစ် ထင်ရှားတော်မူ၏။ မိခင်သည် ဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြင့် ပြည့်နှက်၏၊ ရသေ့တို့၏ စိတ်ကိုပင် ခိုးယူသော အံ့ဖွယ်ဆန်းသော ရုပ်အဆင်းကို ရှုမှတ်ကြ၏။ မြင်းမိုရ်တောင်ကဲ့သို့ နက်သော ကိုယ်တော်၊ လေးဘက်သော လက်တော်တို့၌ မိမိ၏ လက်နက်တော်တို့ကို စွဲကိုင်တော်မူ၏။ လက်ဝတ်ရတနာတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်တော်မူ၏၊ တောအုပ်ပန်းဆွဲဖြင့် တန်ဆာဆင်တော်မူ၏၊ ကြီးမားသော ပဒုမ္မာကြက်ဆံရှိသော အလှ၏ သမုဒ္ဒရာဖြစ်တော်မူ၏။ လက်နှစ်ဖက် ပေါင်း၍ ဆုတောင်း၏၊ အနန္တတော်မူသော ပြဆိုတော်မူသော မင်း၊ အဘယ်နည်းဖြင့် ချီးမွမ်းအံ့နည်း။ ဝေဒလျားနှင့် ပုရာဏတို့သည် မာယာ၏ ဂုဏ်တို့ကို လွန်မြောက်၏၊ ဉာဏ်၏ ရောက်ရာမဟုတ်၊ တိုင်းတာ၍ မရကြောင်း ဟောကြားကြ၏။ ကရုဏာနှင့် ချမ်းသာ၏ သမုဒ္ဒရာ၊ ဂုဏ်တော်အပေါင်း၏ ဘဏ္ဍာတိုက်၊ ဝေဒလျားနှင့် ရသေ့တို့သည် သီဆိုကြ၏။ ထိုပြဆိုတော်မူသော မင်းသည် ငါ၏ ကျေးဇူးအတွက် အမှုလုပ်သော သူအပေါ် ချစ်ခင်တော်မူ၍ ထင်ရှားတော်မူ၏။ ဗြဟ္မာဏ္ဍာ၏ အစုအဝေးတို့သည် မာယာဖြင့် ဖန်ဆင်းထား၏၊ ဝေဒလျားသည် ဆံပင်တစ်ပင်ချင်း၌ပင် ဟောကြား၏။ ထိုပြဆိုတော်မူသော မင်းသည် ငါ၏ စိတ်၌ နေတော်မူ၏၊ ဤသည်မှာ ရယ်စရာကဲ့သို့ ထင်၏၊ ကြားသောအခါ ခိုင်မာသော ပြဆိုတော်မူသော မင်းပင် မတုန်မလှုပ် မနေနိုင်။ ဉာဏ်အလင်းရသောအခါ ပြဆိုတော်မူသော မင်းသည် ပြုံးတော်မူ၏၊ အမျိုးမျိုးသော နည်းဖြင့် လှုပ်ရှားတော်မူလို၏။ နှစ်လိုဖွယ်သော အကြောင်းအရာကို ပြောကြား၍ မိခင်ကို နားလည်စေ၏၊ သားသမီးသည် မိခင်၏ ချစ်ခြင်းကို ရယူသော နည်းဖြင့်။ ထိုအခါ မိခင်သည် ပြန်လည်၍ ပြော၏၊ သူမ၏ စိတ်သည် တုန်လှုပ်၏၊ ဤရုပ်အဆင်းကို စွန့်ပါ ချစ်သား။ သူငယ်၏ ဆန်းကြယ်သော ကစားပွဲကို ပြပါ၊ ဤချမ်းသာသည် အလွန်တိုင်ပြည်ကဲ့သို့ မရှိနိုင်။ ပညာရှိသော စကားကို ကြားသောအခါ နတ်မင်းသည် ငိုကြွေးတော်မူ၏၊ သူငယ်ဖြစ်တော်မူ၏။ ဤလှုပ်ရှားမှုကို သီဆိုသူတို့သည် ဟရိ၏ ခြေတော်ကို ရရှိကြ၏၊ သူတို့သည် သံသရာ၏ တွင်းသို့ မကျရောက်ကြ။

Verse 402 (दोहा/सोरठा)

बिप्र धेनु सुर संत हित लीन्ह मनुज अवतार। निज इच्छा निर्मित तनु माया गुन गो पार।।192।।

bipra dhenu sura santa hita līnha manuja avatāra | nija icchā nirmita tanu māyā guna go pāra ||192||

ဗြာဟ္မဏတို့၊ နွားတို့၊ နတ်တို့နှင့် ရသေ့တို့၏ ကျေးဇူးအတွက် လူသားအဖြစ် ဆင်းသက်တော်မူ၏။ မိမိ၏ အလိုဆန္ဒဖြင့် ဖန်ဆင်းသော ကိုယ်တော်ကို စွဲကိုင်တော်မူ၏၊ မာယာနှင့် ဂုဏ်တို့၏ ကစားခြင်းကို လွန်မြောက်တော်မူ၏။

Verse 403 (चौपाई)

सुनि सिसु रुदन परम प्रिय बानी। संभ्रम चलि आई सब रानी।। हरषित जहँ तहँ धाईं दासी। आनँद मगन सकल पुरबासी।। दसरथ पुत्रजन्म सुनि काना। मानहुँ ब्रह्मानंद समाना।। परम प्रेम मन पुलक सरीरा। चाहत उठत करत मति धीरा।। जाकर नाम सुनत सुभ होई। मोरें गृह आवा प्रभु सोई।। परमानंद पूरि मन राजा। कहा बोलाइ बजावहु बाजा।। गुर बसिष्ठ कहँ गयउ हँकारा। आए द्विजन सहित नृपद्वारा।। अनुपम बालक देखेन्हि जाई। रूप रासि गुन कहि न सिराई।।

suni sisu rudana parama priya bānī | saṁbhrama cali āī saba rānī || haraṣita jahã̐ tahã̐ dhāīṁ dāsī | ānaṁda magana sakala purabāsī || dasaratha putra-janma suni kānā | mānahuṁ brahmānaṁda samānā || parama prema mana pulaka sarīrā | cāhata uṭhata karata mati dhīrā || jākara nāma sunata subha hoī | moreṁ gṛha āvā prabhu soī || paramānaṁda pūri mana rājā | kahā bolāi bajāvahu bājā || guru basiṣṭha kahaṁ gayau haṁkārā | āe dvijana sahita nṛpa-dvārā || anupama bālaka dekheṁhi jāī | rūpa rāsi guna kahi na sirāī ||

သူငယ်၏ ငိုသံကို ကြားသောအခါ အလွန်ချစ်ဖွယ်သော အသံဖြစ်၏၊ မိဖုရားတို့အားလုံးသည် ကြည်ဖြူသော အလျှင်အမြန်ဖြင့် ကြွလာကြ၏။ အခစားမိန်းမတို့သည် ဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြင့် အရပ်ရပ်သို့ ပြေးကြ၏၊ မြို့တော်နေသူတို့အားလုံးသည် ဝမ်းမြောက်ခြင်း၌ နစ်မြုပ်ကြ၏။ ဒသရထမင်းကြီးသည် သားတော်မွေးဖွားသည်ကို ကြားသောအခါ ဗြဟ္မာ၏ ချမ်းသာကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ မြတ်သော ချစ်ခြင်းဖြင့် စိတ်သည် တုန်လှုပ်၏၊ ကိုယ်တော်သည် တုန်လှုပ်၏၊ ထိုင်၍ မနေနိုင်၊ စိတ်ကို ခိုင်မာစေ၏။ နာမတော်ကို ကြားရုံမျှဖြင့် ကောင်းကျိုးဖြစ်၏၊ ထိုပြဆိုတော်မူသော မင်းသည် ငါ၏ အိမ်သို့ ကြွလာတော်မူ၏။ မင်းကြီး၏ စိတ်သည် မြတ်သော ချမ်းသာဖြင့် ပြည့်နှက်၏၊ ခေါ်ကြဟု မိန့်တော်မူ၏၊ တူရိယာတို့ကို တီးမှုတ်ကြဟု မိန့်တော်မူ၏။ ဂုရုဝသိဋ္ဌထံသို့ ခေါ်သော သံကို စေလွှတ်၏၊ ဗြာဟ္မဏတို့နှင့်အတူ မင်းကြီး၏ တံခါးတော်သို့ ကြွလာကြ၏။ နှိုင်းယှဉ်၍ မရသော သူငယ်တော်ကို ကြည့်ရှုကြ၏၊ အလှ၏ ပေါင်းစု၊ ဂုဏ်တော်တို့ကို ပြော၍ မကုန်နိုင်။

Verse 404 (दोहा/सोरठा)

नंदीमुख सराध करि जातकरम सब कीन्ह। हाटक धेनु बसन मनि नृप बिप्रन्ह कहँ दीन्ह।।193।।

nandīmukha sarādha kari jātakaram saba kīnha | hāṭaka dhenu basana mani nr̥pa bipranha kahã dīnha ||193||

နန္ဒီမုခ သရဒဓကို ပြုလုပ်၍ မွေးဖွားခြင်း အခမ်းအနားအားလုံးကို ပြီးမြောက်စေ၏။ မင်းကြီးသည် ဗြာဟ္မဏတို့အား ရွှေ၊ နွား၊ အဝတ်၊ ရတနာတို့ကို လှူဒါန်းတော်မူ၏။

Verse 405 (चौपाई)

ध्वज पताक तोरन पुर छावा। कहि न जाइ जेहि भाँति बनावा।। सुमनबृष्टि अकास तें होई। ब्रह्मानंद मगन सब लोई।। बृंद बृंद मिलि चलीं लोगाई। सहज संगार किएँ उठि धाई।। कनक कलस मंगल धरि थारा। गावत पैठहिं भूप दुआरा।। करि आरति नेवछावरि करहीं। बार बार सिसु चरनन्हि परहीं।। मागध सूत बंदिगन गायक। पावन गुन गावहिं रघुनायक।। सर्बस दान दीन्ह सब काहू। जेहिं पावा राखा नहिं ताहू।। मृगमद चंदन कुंकुम कीचा। मची सकल बीथिन्ह बिच बीचा।।

dhvaja patāka torana pura chāvā | kahi na jāi jehi bhā̃ti banāvā || sumanabṛṣṭi ākāsa tẽ hoī | brahmānanda magana saba loī || bṛnda bṛnda mili calī̃ logāī | sahaja siṅgāra kiẽ uṭhi dhāī || kanaka kalasa maṅgala dhari thārā | gāvata paiṭhahĩ bhūpa duārā || kari ārati nevachāvari karahī̃ | bāra bāra sisu carananhĩ parahī̃ || māgadha sūta bandigana gāyaka | pāvana guna gāvahĩ raghunāyaka || sarabasa dāna dīnh saba kāhū | jehi pāvā rākhā nahĩ tāhū || mṛgamada candana kuṅkuma kīcā | macī sakala bīthinhi bica bīcā ||

အလံ၊ စာကိုင်း၊ တံခါးတိုင်တို့သည် မြို့တော်ကို ဖုံးလွှမ်း၏၊ အဘယ်နည်းဖြင့် တန်ဆာဆင်သည်ကို ပြော၍ မကုန်နိုင်။ ကောင်းကင်မှ ပန်းမိုးသည် ရွာသွန်း၏၊ လူတို့အားလုံးသည် ဗြဟ္မာ၏ ချမ်းသာ၌ နစ်မြုပ်ကြ၏။ အုပ်စုအုပ်စုဖြင့် ပေါင်းစု၍ မြို့သူမြို့သားတို့သည် လှည့်လည်ကြ၏၊ သဘောအတိုင်း တန်ဆာဆင်၍ ထ၍ ပြေးကြ၏။ ရွှေကလသား၊ ကောင်းမွန်သော ဇလုံတို့ကို ကိုင်ဆောင်၍ သီဆိုလျက် မင်းကြီး၏ တံခါးတော်သို့ ဝင်ကြ၏။ အာရတီကို ပြုလုပ်၍ ပူဇော်ပွဲတို့ကို ပြုလုပ်ကြ၏၊ အကြိမ်ကြိမ် သူငယ်တော်၏ ခြေတော်တို့၌ ဦးချကြ၏။ မင်းသား၊ တူရိယာတို့၊ ဂါယကတို့သည် ရာဂုနာယက၏ စင်ကြယ်သော ဂုဏ်တော်တို့ကို သီဆိုကြ၏။ မိမိတို့၏ အရာအားလုံးကို လှူဒါန်းကြ၏၊ ရသောသူသည် မိမိ၌သာ မထား။ ကျွဲကျော်ခေါင်း၊ စန္ဒကူး၊ ကုန်းမုန့်တို့သည် ပျော့ပျောင်းသော အနှစ်ကဲ့သို့ ဖြစ်၏၊ လမ်းတိုင်း၏ အကြား၌ ပျော်ပွဲသည် ဖြစ်၏။

Verse 406 (दोहा/सोरठा)

गृह गृह बाज बधाव सुभ प्रगटे सुषमा कंद। हरषवंत सब जहँ तहँ नगर नारि नर बृंद।।194।।

gṛha-gṛha bāja badhāva subha pragaṭe suṣamā kanda | haraṣavanta saba jahã-tahã nagara nāri nara bṛnda ||194||

အိမ်တိုင်းအိမ်တိုင်း၌ စည်တို့သည် မြည်ဟီးကာ မင်္ဂလာဆောင်သော စကားတို့သည် ထွက်ပေါ်လာကြ၏ - အလှတရား၏ အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော သူမြတ်သည် ပေါ်ထွန်းလာသောကြောင့်တည်း။ မြို့တော်တစ်ခုလုံး၌ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို ယောက်ျားမိန်းမ အပေါင်းတို့သည် ဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြင့် ရောက်ရှိကြကုန်၏။

Verse 407 (चौपाई)

कैकयसुता सुमित्रा दोऊ। सुंदर सुत जनमत भैं ओऊ।। वह सुख संपति समय समाजा। कहि न सकइ सारद अहिराजा।। अवधपुरी सोहइ एहि भाँती। प्रभुहि मिलन आई जनु राती।। देखि भानू जनु मन सकुचानी। तदपि बनी संध्या अनुमानी।। अगर धूप बहु जनु अँधिआरी। उड़इ अभीर मनहुँ अरुनारी।। मंदिर मनि समूह जनु तारा। नृप गृह कलस सो इंदु उदारा।। भवन बेदधुनि अति मृदु बानी। जनु खग मूखर समयँ जनु सानी।। कौतुक देखि पतंग भुलाना। एक मास तेइँ जात न जाना।।

kaikayasutā sumitrā doū | sundara suta janamata bhai oū || vaha sukha sampati samaya samājā | kahi na sakai sārad ahi-rājā || avadhapurī sohai ehi bhā̃tī | prabhuhi milana āī janu rātī || dekhi bhānū janu mana sakucānī | tadapi banī sandhyā anumānī || agara dhūpa bahu janu aँdhiārī | uṛai abhīra manahuँ arunārī || mandira mani samūha janu tārā | nṛpa gṛha kalasa so indu udārā || bhavana beda-dhuni ati mṛdu bānī | janu khaga mūkhara samayaँ janu sānī || kautuka dekhi pataṅga bhulānā | eka māsa teiँ jāta na jānā ||

ကိကေယီနှင့် သုမိတြာ - နှစ်ဦးလုံး - အလှပေါ်လှသော သားတော်များကို ဖွားမြင်တော်မူကြ၏။ ထိုဝမ်းမြောက်ခြင်း၊ ကောင်းကျိုးချမ်းသာနှင့် ပြည့်စုံသော အချိန်ကာလ - စာရသွီဒေဝီပင်လျှင် သော်လည်းကောင်း၊ နဂါးမင်း သော်လည်းကောင်း အပြည့်အစုံ ဖော်ပွား၍ မနိုင်ကုန်။ အယောဓျာပူရမြို့တော်သည် ဤသို့ တင့်တယ်လျက် ရှိ၏၊ လူးလားသော ညဉ့်သခင်မသည် ပြည့်ရှင်မင်းကြီးကို တွေ့ဆုံရန် ရောက်လာသကဲ့သို့ ထင်၏။ နေမင်းကို မြင်၍ သူမသည် ရှက်ရွံ့သကဲ့သို့ ထင်၏ - သို့သော်လည်း နေဝင်ချိန်သည် အပြင်အဆင်အားဖြင့် ပေါ်ထွန်းလျက်ပင် ရှိ၏။ စိမ်းမြသန့်စင်သော ကျွန်းစေးနံ့သာမီးခိုးသည် မှောင်မိုက်ကဲ့သို့ တက်လှီ၏၊ ပွဲတော်အမှုန့်တို့သည် နီညိုသော နေဝင်ချိန်ကဲ့သို့ ပျံ့နှံ့ကုန်၏။ ရတနာတို့ဖြင့် ဆင်ယင်သော နန်းတော်တို့သည် ကြယ်တို့ကဲ့သို့ ထင်၏၊ မင်းနန်းအမိုးအဆင့်တို့နှင့် အလှတို့သည် တောက်ပသော လကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ နန်းတော်အတွင်း၌ ဝေဒေးဂါထာတို့၏ အသံသည် အလွန်နူးညံ့စွာ ကျယ်လောင်၏၊ သင့်တင့်သော အချိန်၌ ငှက်တို့ အသံပြုသကဲ့သို့ ထင်၏။ ထိုအလှတရားကို မြင်၍ လင်းယုန်တို့သည် ဝမ်းမြောက်လျက် မိမိတို့ကို မေ့လျော့ကြ၏ - တလလုံး ကုန်လွန်သွားသော်လည်း အချိန်ကုန်သွားကြောင်း မသိကြပေ။

Verse 408 (दोहा/सोरठा)

मास दिवस कर दिवस भा मरम न जानइ कोइ। रथ समेत रबि थाकेउ निसा कवन बिधि होइ।।195।।

māsa divasa kara divasa bhā marama na jānai koi | ratha sameta rabi thākeu nisā kavan bidhi hoi ||195||

တလတာ နေ့တစ်နေ့အဖြစ် ကျဉ်းသွား၏ - သို့သော်လည်း ထိုအကြောင်းကို မည်သူမျှ မသိနိုင်ပေ။ နေမင်းကိုယ်တိုင် ရထားနှင့်တကွ ပင်ပန်းလေ၏၊ ညဉ့်သည် ဆင်းသက်လာ၏ - မည်သည့်အံ့ဖွယ် အစီအစဉ်ဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသနည်း။

Verse 409 (चौपाई)

यह रहस्य काहू नहिं जाना। दिन मनि चले करत गुनगाना।। देखि महोत्सव सुर मुनि नागा। चले भवन बरनत निज भागा।। औरउ एक कहउँ निज चोरी। सुनु गिरिजा अति दृढ़ मति तोरी।। काक भुसुंडि संग हम दोऊ। मनुजरूप जानइ नहिं कोऊ।। परमानंद प्रेमसुख फूले। बीथिन्ह फिरहिं मगन मन भूले।। यह सुभ चरित जान पै सोई। कृपा राम कै जापर होई।। तेहि अवसर जो जेहि बिधि आवा। दीन्ह भूप जो जेहि मन भावा।। गज रथ तुरग हेम गो हीरा। दीन्हे नृप नानाबिधि चीरा।।

yaha rahasya kāhū nahiṁ jānā | dina mani cale karata guna-gānā || dekhi mahotsava sura muni nāgā | cale bhavana baranata nija bhāgā || auru eka kahauṁ nija corī | sunu girijā ati dṛṛha mati torī || kāka bhusuṇḍi saṅga hama doū | manuja-rūpa jānai nahiṁ koū || paramānanda prema-sukha phūle | bīthinha phirahiṁ magana mana bhūle || yaha subha carita jāna pai soī | kṛpā rāma kai jāpara hoī || tehi avasara jo jehi bidhi āvā | dīnha bhūpa jo jehi mana bhāvā || gaja ratha turaga hema go hīrā | dīnhe nṛpa nānābidhi cīrā ||

ဤသို့သော လျှို့ဝှက်ချက်ကို မည်သူမျှ မသိကြပေ။ နေမင်းသည် မိမိလမ်းကြောင်းအတိုင်း ခရီးဆက်လျက် ပြည့်ရှင်မင်းကြီး၏ ဂုဏ်ကို သီဆိုလျက် ရှိ၏။ ထိုမဟာပွဲတော်ကို မြင်၍ နတ်များ၊ ရသေ့များနှင့် နဂါးများသည် မိမိတို့နေရာသို့ ပြန်ကြကုန်၏၊ မိမိတို့၏ ကံကောင်းမှုကို ပြောဆိုလျက် ရှိကြ၏။ ငါသည် နောက်တစ်ခုသော ကိုယ်ပိုင်အကြောင်းကို ပြောပြမည် - နားထောင်ပါ ဂီရိဇာဒေဝီ၊ သင့်ဉာဏ်ပညာသည် အလွန်ခိုင်မာလှ၏။ ကက်ဘူရှုန္ဒီနှင့် ငါ - လူသားအသွင်ဖြင့် ရှိသည်ကို မည်သူမျှ မသိကြပေ။ အတိုင်းအရှည်မရှိသော ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ချစ်ခြင်းမေတ္တာ၏ ဝမ်းမြောက်မှုတို့ဖြင့် ပွင့်လန်းကာ လမ်းကြောင်းများ၌ လှည့်လည်လျက် တစ်စုံတစ်ရာကိုမျှ မေ့လျော့ထားကုန်၏။ ဤကောင်းမွန်သော အကြောင်းအရာကို ရာမမင်းသား၏ ကရုဏာတော် ရှိသောသူသာလျှင် အမှန်တကယ် သိနိုင်၏။ ထိုအချိန်၌ မည်သူမဆို မည်သို့သော ပုံစံဖြင့် ရောက်ရှိလာပါစေ - မင်းကြီးသည် ထိုသူ၏ စိတ်နှလုံးကို ကျေနပ်စေသော အရာတို့ကို ပေးလှူတော်မူ၏ - ဆင်များ၊ ရထားများ၊ မြင်းများ၊ ရွှေ၊ နွားများနှင့် ရတနာများ၊ မင်းကြီးသည် အမျိုးမျိုးသော အဝတ်တန်ဆာများကိုလည်း ပေးလှူတော်မူ၏။

Verse 410 (दोहा/सोरठा)

मन संतोषे सबन्हि के जहँ तहँ देहि असीस। सकल तनय चिर जीवहुँ तुलसिदास के ईस।।196।।

manu santoṣe sabanhi ke jahã̐-tahã̐ dehi asīsa | sakala tanaya cira jīvahũ tulasīdāsa ke īsa ||196||

သူ၏စိတ်နှလုံးသည် အမြဲတမ်း ကျေနပ်လျက် မည်သည့်နေရာတွင်မဆို ကောင်းချီးမင်္ဂလာများကို ပေးသနားတော်မူ၏ - ငါ၏ သားသမီးအားလုံးသည် ကာလရှည်ကြာစွာ အသက်ရှည်ပါစေသား - တုလိစီဒပ်၏ အရှင်သခင်၏ ကရုဏာတော်ကြောင့်တည်း။

Verse 411 (चौपाई)

कछुक दिवस बीते एहि भाँती। जात न जानिअ दिन अरु राती।। नामकरन कर अवसरु जानी। भूप बोलि पठए मुनि ग्यानी।। करि पूजा भूपति अस भाषा। धरिअ नाम जो मुनि गुनि राखा।। इन्ह के नाम अनेक अनूपा। मैं नृप कहब स्वमति अनुरूपा।। जो आनंद सिंधु सुखरासी। सीकर तें त्रैलोक सुपासी।। सो सुख धाम राम अस नामा। अखिल लोक दायक बिश्रामा।। बिस्व भरन पोषन कर जोई। ताकर नाम भरत अस होई।। जाके सुमिरन तें रिपु नासा। नाम सत्रुहन बेद प्रकासा।।

kachuka divasa bīte ehi bhā̃tī। jāta na jāni-a dina aru rātī॥ nāma-karana kara avasaru jānī। bhūpa boli paṭhae muni gyānī॥ kari pūjā bhūpati asa bhāṣā। dhari-a nāma jo muni guni rākhā॥ inha ke nāma aneka anūpā। maĩ nṛpa kahaba sva-mati anurūpā॥ jo ānanda-sindhu sukha-rāsī। sīkara tẽ trailoka su-pāsī॥ so sukha-dhāma rāma asa nāmā। akhila loka-dāyaka biśrāmā॥ bisva-bharana poṣana kara joī। tākara nāma bharata asa hoī॥ jāke sumirana tẽ ripu nāsā। nāma satru-hana beda prakāsā॥

ဤသို့ဖြင့် 며ရက်အနည်းငယ် ကုန်လွန်သွား၏၊ နေ့နှင့် ညဉ့်တို့သည် မည်မျှလျင်မြန်စွာ ကုန်သွားကြောင်း မသိနိုင်ပေ။ နာမကရဏအခမ်းအနား၏ အချိန်တန်ကြောင်း သိ၍ မင်းကြီးသည် ပညာရှိသော ရသေ့ကို ခေါ်ယူစေ၏။ ရသေ့ကို ရိုသေစွာ ကိုင်းရှိုင်းပြီးနောက် မင်းကြီးသည် ဤသို့ မိန့်တော်မူ၏ - သားတော်တို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးများကို ကောင်းစွာ စဉ်းစား၍ နာမည်များကို ပေးသနားတော်မူပါ။ ထိုသူတို့၏ နာမည်များသည် များပြားလှ၍ တူညီသော နာမည်မရှိပေ၊ သို့သော်လည်း မင်းကြီး၊ ငါသည် ငါ့အသိဉာဏ်အတိုင်း ပြောပြမည်။ ဝမ်းမြောက်ခြင်း၏ သမုဒ္ဒရာ၊ ချမ်းသာခြင်း၏ ကျီးတိုက်ဖြစ်သော သူမြတ် - ထိုသူ၏ မျက်ရည်တစ်ပေါက်ဖြင့်သာလျှင် လောကသုံးပါးသည် ကျေနပ်နိုင်၏ - ထိုချမ်းသာခြင်း၏ နေရာဒေသဖြစ်သော သူ၏ နာမည်သည် ရာမ ဖြစ်ပါစေ၊ လောကအားလုံးအား အနားယူခြင်းကို ပေးသော သူဖြစ်၏။ လောကစကြာကို ထမ်းဆောင်၍ ပြုစုပျိုးထောင်သော သူ - ထိုသူ၏ နာမည်သည် ဘရတ ဖြစ်ပါစေ။ မည်သူကို အောက်မေ့သတိရသောအခါ ရန်သူများ ပျက်ဆီးကြ၏ - ထိုသူ၏ နာမည်သည် သတုဃန ဖြစ်ပါစေ၊ ဝေဒေးကျမ်းဂန်တို့ ဖော်ပြသကဲ့သို့တည်း။

Verse 412 (दोहा/सोरठा)

लच्छन धाम राम प्रिय सकल जगत आधार। गुरु बसिष्ट तेहि राखा लछिमन नाम उदार।।197।।

lacchana-dhāma rāma-priya sakala jagata ādhāra | guru basiṣṭa tehi rākhā lachimana nāma udāra ||197||

လက္ခဏာဂုဏ်တို့၏ နေရာဒေသ၊ သရီရာမမင်းသား၏ ချစ်ခင်ရသောသူ၊ လောကအားလုံး၏ ကိုးကွယ်ရာဖြစ်သော လက္ခဏမင်းသား - ဂုရုဒေဝ ဝသိဋ္ဌရသေ့သည် ထိုသူ့အား မြင့်မြတ်သော လက္ခဏ ဟူသော နာမည်ကို ပေးသနားတော်မူ၏။

Verse 413 (चौपाई)

धरे नाम गुर हृदयँ बिचारी। बेद तत्व नृप तव सुत चारी।। मुनि धन जन सरबस सिव प्राना। बाल केलि तेहिं सुख माना।। बारेहि ते निज हित पति जानी। लछिमन राम चरन रति मानी।। भरत सत्रुहन दूनउ भाई। प्रभु सेवक जसि प्रीति बड़ाई।। स्याम गौर सुंदर दोउ जोरी। निरखहिं छबि जननीं तृन तोरी।। चारिउ सील रूप गुन धामा। तदपि अधिक सुखसागर रामा।। हृदयँ अनुग्रह इंदु प्रकासा। सूचत किरन मनोहर हासा।। कबहुँ उछंग कबहुँ बर पलना। मातु दुलारइ कहि प्रिय ललना।।

dhare nāma gur hṛdayaṁ bicārī | beda tatva nṛpa tava suta cārī || muni dhana jana sarabasa siva prānā | bāla keli tehiṁ sukha mānā || bārehi te nija hita pati jānī | lachimana rāma charana rati mānī || bharata satruhana dūnau bhāī | prabhu sevaka jasi prīti baṛāī || syāma gaura sundara dou jorī | nirakhahiṁ chabi jananīṁ tṛna torī || cāriu sīla rūpa guna dhāmā | tadapi adhika sukhasāgara rāmā || hṛdayaṁ anugraha indu prakāsā | sūcata kiraṇa manohara hāsā || kabahuṁ uchaṅga kabahuṁ bara palanā | mātu dulārai kahi priya lalanā ||

ဂုရု၏ အဆုံးအမနှင့် နာမည်၏ တန်ခိုးကို စိတ်နှလုံး၌ ဆင်ခြင်ပြီးနောက် - မင်းကြီး၊ သင့်သားတော်လေးပါးတို့သည် ဝေဒေးသမ္မာတရား၏ အနှစ်သာရပင် ဖြစ်ကြောင်း မြင်တော်မူ၏။ ရသေ့များ၊ သူတော်ကောင်းများနှင့် ပြည်သူအပေါင်းတို့အဖို့ ထိုသူတို့သည် ရတနာဘဏ္ဍာပင် ဖြစ်ကြ၏၊ သိဝမင်းအဖို့မူကား အသက်ထက်ပင် ပိုမိုချစ်ခင်လှ၏၊ ထိုသူတို့၏ ငယ်စဉ်ကာလ ကစားမှု၌ ပျော်ရွှင်မှုကို ရှာဖွေကြ၏။ ငယ်စဉ်ကာလမှစ၍ လက္ခဏမင်းသားသည် ပြည့်ရှင်မင်းကြီးသည် မိမိ၏ အမှန်တကယ် ကောင်းကျိုးဖြစ်ကြောင်း သိ၍ ရာမမင်းသား၏ ခြေတော်များကို ချစ်ခင်မှုကို ထားရှိ၏။ ဘရတနှင့် သတုဃန - ညီအစ်ကိုနှစ်ဦးလုံး - မိမိတို့၏ ချစ်ခင်မှုကို ဤသို့ တိုးပွားစေ၏၊ အရှင်နှင့် အစေခံတို့၏ ချစ်ခင်မှုကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ မည်းနက်သောသူနှင့် ဖြူစင်သောသူ - လှပသော ယုဂ္ဂလတို့ဖြစ်ကြ၏၊ မယ်တော်များသည် ထိုသူတို့၏ အလှကို မြင်၍ ချစ်ခင်သော စိတ်ဖြင့် မြက်ပင်များကို နုတ်ယူကြ၏။ လေးဦးလုံးသည် သိမ်မွေ့သော စိတ်နေစိတ်ထား၊ အလှနှင့် ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့၏ နေရာဒေသများ ဖြစ်ကြ၏၊ သို့သော်လည်း ရာမမင်းသားသည် ပိုမို၍ - ပျော်ရွှင်ခြင်း၏ သမုဒ္ဒရာ ဖြစ်၏။ သူ၏ စိတ်နှလုံး၌ ကရုဏာတော်၏ လရောင်သည် ထွန်းလင်း၏၊ သူ၏ ဆွဲဆောင်မှုရှိသော ပြုံးမှုသည် ရောင်ခြည်များဖြင့် ဖော်ပြ၏။ တစ်ခါတစ်ရံ ပေါင်ပေါ်၌၊ တစ်ခါတစ်ရံ မြင့်မြတ်သော ခုတင်၌၊ မယ်တော်များသည် ထိုသူတို့ကို ချစ်ခင်စွာ ချီပိုးကာ ချစ်လှစွာသော သားသမီးများဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။

Verse 414 (दोहा/सोरठा)

ब्यापक ब्रह्म निरंजन निर्गुन बिगत बिनोद। सो अज प्रेम भगति बस कौसल्या के गोद।।198।।

byāpaka brahma nirañjana nirguṇa bigata binoda | so aja prema bhagati basa kausalayā ke goda ||198||

အနှံ့အပြားရှိသော ဗြဟ္မာ - အညစ်အကြေးမရှိ၊ ဂုဏာတို့ကို ကျော်လွန်၍ ပြောင်းလဲမှုအားလုံးကို လွန်မြောက်သော - ထိုမမွေးဖွားရသေးသော ပြည့်ရှင်မင်းကြီးသည် ချစ်ခင်မှုနှင့် ဘက္တိယောဂဖြင့် အနိုင်ယူခံရကာ ကောသလျာမိဖုရား၏ ပေါင်ပေါ်၌ နားနေတော်မူ၏။

Verse 415 (चौपाई)

काम कोटि छबि स्याम सरीरा। नील कंज बारिद गंभीरा।। अरुन चरन पकंज नख जोती। कमल दलन्हि बैठे जनु मोती।। रेख कुलिस धवज अंकुर सोहे। नूपुर धुनि सुनि मुनि मन मोहे।। कटि किंकिनी उदर त्रय रेखा। नाभि गभीर जान जेहि देखा।। भुज बिसाल भूषन जुत भूरी। हियँ हरि नख अति सोभा रूरी।। उर मनिहार पदिक की सोभा। बिप्र चरन देखत मन लोभा।। कंबु कंठ अति चिबुक सुहाई। आनन अमित मदन छबि छाई।। दुइ दुइ दसन अधर अरुनारे। नासा तिलक को बरनै पारे।। सुंदर श्रवन सुचारु कपोला। अति प्रिय मधुर तोतरे बोला।। चिक्कन कच कुंचित गभुआरे। बहु प्रकार रचि मातु सँवारे।। पीत झगुलिआ तनु पहिराई। जानु पानि बिचरनि मोहि भाई।। रूप सकहिं नहिं कहि श्रुति सेषा। सो जानइ सपनेहुँ जेहि देखा।।

kāma koṭi chabi syāma sarīrā | nīla kañja bārida gaṃbhīrā || aruna carana pakaṃja nakha jotī | kamala dalanhi baiṭhe janu motī || rekha kulisa dhavaja aṃkura sohe | nūpura dhuni suni muni mana mohe || kaṭi kiṃkinī udara traya rekhā | nābhi gabhīra jāna jehi dekhā || bhuja bisāla bhūṣana juta bhūrī | hiyã hari nakha ati sobhā rūrī || ura manihāra padika kī sobhā | bipra carana dekhata mana lobhā || kaṃbu kaṃṭha ati cibuka suhāī | ānana amita madana chabi chāī || dui dui dasana adhara arunāre | nāsā tilaka ko baranai pāre || suṃdara śravana sucāru kapolā | ati priya madhura totare bolā || cikkana kaca kuṃcita gabhuāre | bahu prakāra raci mātu sãvāre || pīta jhaguliyā tanu pahirāī | jānu pāni bicarani mohi bhāī || rūpa sakahiṃ nahiṃ kahi śruti seṣā | so jānaī sapanehũ jehi dekhā ||

သူ၏ကိုယ်တော်သည် မည်းနက်၍ ကာမဒေဝနှစ်သန်းထက်ပင် ပိုမိုလှပ၏ - မိုးရွာသောတိမ်တို့ကဲ့သို့ နက်ရှိုင်း၍ ပဒုမ္မာပန်းကဲ့သို့ ညိုမည်း၏။ သူ၏ ပဒုမ္မာပန်းကဲ့သို့သော ခြေတော်များသည် နီညို၏၊ သူ၏ ခြေသည်းတို့၏ ရောင်ခြည်သည် ပဒုမ္မာပန်းပွင့်များပေါ်၌ နေသော ပုလဲကဲ့သို့ ထင်၏။ မင်္ဂလာရှိသော မျဉ်းကြောင်းများ - မိုးကြိုး၊ အလံနှင့် နုနုအညှောက် - ထိုနေရာ၌ တင့်တယ်၏၊ သူ၏ ခြေဆွဲတို့၏ တေးဂီတသည် ရသေ့တို့၏ စိတ်နှလုံးကို သိမ်းဆည်း၏။ မြည်လျှင်သာယာသော ခါးပတ်သည် သူ၏ ခါးကို တင့်တယ်စေ၏၊ ခါးသုံးထပ်သည် သူ၏ ဝမ်းဗိုက်ကို အလှဆင်၏၊ သူ၏ အူနှုတ်ခေါင်းကို မြင်သူသည် ထိုနက်ရှိုင်းမှုကို သိ၏။ သူ၏ လက်မောင်းတို့သည် ကျယ်ဝန်း၍ လက်ဝတ်ရတနာများဖြင့် ဆင်ယင်ထား၏၊ သူ၏ ရင်ဘတ်ပေါ်၌ ပြည့်ရှင်မင်းကြီး၏ လက္ခဏာများနှင့် သူ၏ ခြေသည်းတို့၏ တင့်တယ်မှုသည် အလွန်လှပ၏။ နဖားကြိုးနှင့် ရင်ဘက်ဆွဲတို့သည် သူ၏ ရင်ဘတ်ကို တင့်တယ်စေ၏၊ ဗြာဟ္မဏတစ်ဦးပင်လျှင် ထိုခြေတော်များကို မြင်၍ မိမိ၏ စိတ်နှလုံး၌ တောင့်တမှုဖြင့် ဆွဲဆောင်ခံရ၏။ သူ၏ လည်တော်သည် ခရုကဲ့သို့ ဖြစ်၏၊ သူ၏ မေးရိုးသည် အလွန်လှပ၏၊ သူ၏ မျက်နှာတော်ပေါ်၌ တိုင်းတာ၍မရသော အလှသည် ကာမဒေဝကိုပင် မော်ကားစေ၏။ သွားတို့သည် တစ်တန်းပြီးတစ်တန်း၊ နှုတ်ခမ်းများသည် နီညို၏၊ သူ၏ နှာခေါင်းနှင့် တီလက်ကို မည်သူမျှ အပြည့်အစုံ ဖော်ပြ၍ မပြီးနိုင်ပေ။ နားတော်များသည် လှပ၏၊ ပါးပြင်များသည် ကောင်းမွန်စွာ ပုံဖော်ထား၏၊ အလွန်ချစ်ခင်ဖွယ် ကောင်းသော သူ၏ ချိုမြိန်သော ကလေးသူငယ်ကဲ့သို့ တွတ်တွတ်ပြောသော စကားသည် ရှိ၏။ ပြောင်လက်၍ ထူထဲသော လှိုင်းခွေနေသော ဆံပင် - မယ်တော်သည် နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ဆင်ယင်၍ တင့်တယ်စေ၏။ မယ်တော်သည် သူ၏ နူးညံ့သော ကိုယ်တော်ကို အဝါရောင် အင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်စေ၏၊ ရေပေါ်၌ ကစားသော ရေကျေးငှက်ကဲ့သို့ လှုပ်ရှား၏။ ဝေဒေးကျမ်းဂန်နှင့် သော်လည်းကောင်း၊ သော်လည်းကောင်း သူ၏ ရုပ်တော်ကို အပြည့်အစုံ မပြောနိုင်ပေ၊ သူ့ကို မြင်ဖူးသောသူသာလျှင် - အိပ်မက်၌ပင်ဖြစ်စေ - သိနိုင်၏။

Verse 416 (दोहा/सोरठा)

सुख संदोह मोहपर ग्यान गिरा गोतीत। दंपति परम प्रेम बस कर सिसुचरित पुनीत।।199।।

sukha-sandoha moha-para gyāna girā go-tīta | daṃpati parama prema basa kara sisu-carita punīta ||199||

သုခအပြည့်အစုံ၊ မောဟကိုလွန်မြောက်ပြီး၊ ဉာဏ်နှင့် စကား၏ လွန်မြောက်ရာ၊ ထိုနတ်ရုပ်နှင့် နတ်မယားတို့သည် အမြတ်ဆုံးချစ်ခြင်းဖြင့် နှိမ့်ချခံရကာ သားငယ်သရီရာမ၏ မွန်မြတ်သော ကစားပွဲများကို ပြုလုပ်တော်မူခဲ့ကြသည်။

Verse 417 (चौपाई)

एहि बिधि राम जगत पितु माता। कोसलपुर बासिन्ह सुखदाता।। जिन्ह रघुनाथ चरन रति मानी। तिन्ह की यह गति प्रगट भवानी।। रघुपति बिमुख जतन कर कोरी। कवन सकइ भव बंधन छोरी।। जीव चराचर बस कै राखे। सो माया प्रभु सों भय भाखे।। भृकुटि बिलास नचावइ ताही। अस प्रभु छाड़ि भजिअ कहु काही।। मन क्रम बचन छाड़ि चतुराई। भजत कृपा करिहहिं रघुराई।। एहि बिधि सिसुबिनोद प्रभु कीन्हा। सकल नगरबासिन्ह सुख दीन्हा।। लै उछंग कबहुँक हलरावै। कबहुँ पालनें घालि झुलावै।।

ehi bidhi rāma jagata pitu mātā | kosalapura bāsinha sukhadātā || jinha raghunātha carana rati mānī | tinha kī yaha gati pragaṭa bhavānī || raghupati bimukha jatana kara korī | kavan sakai bhava bandhana chorī || jīva carācara basa kai rākhē | so māyā prabhu sõ bhaya bhākhē || bhṛkuṭi bilāsa nacāvai tāhī | asa prabhu chāṛi bhaji'a kahu kāhī || mana krama bacana chāṛi caturā'ī | bhajata kṛpā karihahiṁ raghurā'ī || ehi bidhi sisubinoda prabhu kīnhā | sakala nagarabāsinha sukha dīnhā || lai uchaṅga kabahuṁka halarāvai | kabahuṁ pālanē ghāli jhulāvai ||

ဤနည်းဖြင့် ရာမသည် လောကီအဖေနှင့် အမေကဲ့သို့ ဖြစ်တော်မူပြီး ကောသလပြည်သူများအား ချမ်းသာပေးသူ ဖြစ်တော်မူသည်။ ရာဃုနာထ၏ ခြေတော်များ၌ ချစ်ခြင်းထားသူတို့အဖို့၊ ဘဝါနိမယ၊ ထိုသူတို့၏ ကောင်းသောကံသည် ထင်ရှားပေါ်လာသည်။ သို့သော် ရာဃု၏ အရှင်သခင်မှ မျက်နှာလွှဲလှည့်ထားသူအဖို့ အားလုံးသော ကြိုးပမ်းမှုများသည် ဗလာသာ ဖြစ်သည်၊ ဘဝ၏ ကြိုးကွင်းများကို မည်သူ ဖြတ်နိုင်ပါမည်နည်း။ ရွေ့လျားသော်လည်းကောင်း၊ မရွေ့လျားသော်လည်းကောင်း သက်ရှိအားလုံးကို မိမိ၏ အာဏာအောက်တွင် ထားရှိသည်၊ ထိုမာယာသည်ပင် ပရဘူ၏ ရှေ့မှောက်တွင် ကြောက်ရွံ့စွာ ပြောဆိုသည်။ မိမိ၏ မည်းညစ်သော မျက်ခုံးတော်များဖြင့် ရယ်မောလျက် မာယာကို အကခက်စေသည်၊ ဤသို့သော အရှင်သခင်ကို စွန့်ခွာ၍ အခြားမည်သူကို ကိုးကွယ်ရမည်နည်းဟု ပြောပြပါ။ စိတ်၊ ကိုယ်၊ နှုတ်တို့ဖြင့် လှပသော ဉာဏ်ကို စွန့်လွှတ်ကာ ကိုးကွယ်ပါက ရာဃု၏ မင်းသည် ကရုဏာတော် ပြုလိမ့်မည်။ ဤနည်းဖြင့် ပရဘူသည် မိမိ၏ ငယ်စဉ်ကစားပွဲများကို ပြုလုပ်တော်မူပြီး မြို့တော်သူ မြို့တော်သား အားလုံးအား ချမ်းသာပေးတော်မူသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ပေါင်ပေါ်တွင် တင်၍ ပွေ့ချီလျက် တုန့်တုန့်ယိုင်ယိုင် လှုပ်ရှားစေသည်၊ တစ်ခါတစ်ရံ ပုခက်တွင် လှဲစေ၍ လှုပ်ပေးသည်။

Verse 418 (दोहा/सोरठा)

प्रेम मगन कौसल्या निसि दिन जात न जान। सुत सनेह बस माता बालचरित कर गान।।200।।

prema magana kausalayā nisi dina jāta na jāna | suta saneha basa mātā bālacarita kara gāna ||200||

ကောသလျာသည် ချစ်ခြင်းတော်ဖြင့် နစ်မြုပ်နေပြီး ညဉ့်နှင့် နေ့တို့ မည်ကဲ့သို့ ကုန်လွန်သွားသည်ကို မသိနိုင်ပါ။ မိမိသားတော်အပေါ် ချစ်ခြင်းဖြင့် နှိမ့်ခံထားရသော မယ်တော်သည် သားငယ်၏ ကစားပွဲများကို သီဆိုနေခဲ့သည်။

Verse 419 (चौपाई)

एक बार जननीं अन्हवाए। करि सिंगार पलनाँ पौढ़ाए।। निज कुल इष्टदेव भगवाना। पूजा हेतु कीन्ह अस्नाना।। करि पूजा नैबेद्य चढ़ावा। आपु गई जहँ पाक बनावा।। बहुरि मातु तहवाँ चलि आई। भोजन करत देख सुत जाई।। गै जननी सिसु पहिं भयभीता। देखा बाल तहाँ पुनि सूता।। बहुरि आइ देखा सुत सोई। हृदयँ कंप मन धीर न होई।। इहाँ उहाँ दुइ बालक देखा। मतिभ्रम मोर कि आन बिसेषा।। देखि राम जननी अकुलानी। प्रभु हँसि दीन्ह मधुर मुसुकानी।।

eka bāra jananīṁ anhavāe | kari siṅgāra palanāṁ pauṛhāe || nija kula iṣṭa-deva bhagavānā | pūjā hetu kīnha asnānā || kari pūjā naibedya caṛhāvā | āpu gaī jahaṁ pāka banāvā || bahuri mātu tahavāṁ cali āī | bhojana karata dekha suta jāī || gai jananī sisu pahiṁ bhayabhītā | dekhā bāla tahāṁ puni sūtā || bahuri āi dekhā suta soī | hṛdayaṁ kaṁpa mana dhīra na hoī || ihāṁ uhāṁ dui bālaka dekhā | mati-bhrama mora ki āna biseṣā || dekhi rāma jananī akulānī | prabhu haṁsi dīnha madhura musukānī ||

တစ်နေ့တွင် မယ်တော်သည် သားငယ်ကို ရေချိုးစေပြီး လှပသော အလှဆင်မှုများဖြင့် ပုခက်တွင် လှဲစေသည်။ ထို့နောက် မိမိ၏ ဆွေမျိုးအဆက်ဆက် ကိုးကွယ်သော ဘုရားသခင်ကို ကိုးကွယ်ရန် မိမိကိုယ်တိုင် ရေချိုးသန့်စင်သည်။ ပူဇော်ပွဲကို ပြုလုပ်ပြီး နိုဝေဒျာကို တင်မြှောက်ပြီးနောက် ထမင်းချက်ရာနေရာသို့ သွားတော်မူသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မယ်တော်သည် ပြန်လာပြီး သားတော်သည် ထမင်းစားနေသည်ကို မြင်တွေ့ရသည်။ ကြောက်ရွံ့သော စိတ်ဖြင့် မယ်တော်သည် သားငယ်ထံသို့ သွားရောက်ပြီး ထိုနေရာတွင်ပင် သားငယ်သည် အိပ်ပျော်နေသည်ကို မြင်တွေ့ရပြန်သည်။ ထပ်မံ၍ ပြန်လာပြီး သားတော်သည် အိပ်ပျော်နေဆဲဖြစ်သည်ကို မြင်တွေ့ရသည်၊ သူမ၏ နှလုံးသားသည် တုန်လှုပ်၍ စိတ်သည် ငြိမ်သက်မှု မရှိပါ။ ဤနေရာနှင့် ထိုနေရာတို့တွင် သားငယ်နှစ်ဦးကို မြင်တွေ့ရသည်၊ ငါ၏ စိတ်သည် ရူးသွပ်နေသလား၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားသော အံ့သြဖွယ်ရာ တစ်စုံတစ်ရာ ရှိနေသလား။ မယ်တော်သည် စိတ်ပျက်သော စိတ်ဖြင့် ရာမကို မြင်တွေ့သောအခါ ပရဘူသည် ပျို့ချိုသော ရယ်မောမှုဖြင့် ပြုံးပြတော်မူသည်။