Opening the text
त्याग-धर्म की देहरी: राज-सुख और गृह-आसक्ति के बीच ‘राम-रजाइ’ (दैवी आज्ञा) को सर्वोच्च मानकर मन का राज्य ईश्वर को अर्पित करना। यह सोपान साधक को ‘स्व’ के अधिकार-बोध से निकालकर ‘सेवक-भाव’ और लोकहित-धर्म में प्रतिष्ठित करता है—जहाँ विरह (वियोग) ही वैराग्य का ईंधन बनता है।
အယောဓျာကဏ္ဍ၏ ရသစီစဉ်မှုသည် ကရုဏာနှင့် သန္တရသတို့ ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ကရုဏာဖြစ်သော်ကား တစ်လုံးတစ်ဝတ္ထူလုံး ရာမမဟာရာဇ်နှင့် ကွဲကွာရာမှ "ဝေဒနာယိုင်လဲ" ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်ပြီး၊ သန္တဖြစ်သော်ကား ထိုကွဲကွာမှုပင်လျှင် ဝိဝေကနှင့် ဝိရာဂျ်တို့ ဖြစ်ပေါ်စေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဤအပိုင်းတွင် ပြောင်းလဲမှုသည် အလွန်သိမ်မွေ့လှသည်။ ရာမနှင့် ဘရတတို့၏ အပြန်အလှန်ချစ်ခြင်း၊ ဂုရုအပေါ် ရိုသေခြင်း၊ ဇနက၏ ဓမ္မအကျပ်အတည်း၊ နတ်များ၏ အကျိုးစီးပွားလိုလားမှု၊ နောက်ဆုံးတွင် ဘရတ၏ "သေဝကဓမ္မ" ဤအားလုံးမှတစ်ဆင့် ဓမ္မသည် များစွာသော စည်းကမ်းမျှသာမကဘဲ "ရာမရုခ" (ဘုရားအလိုတော်) နှင့် ကိုက်ညီသော ပြည်သူ့ကောင်းကျိုးအတွက် ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်မှုအဖြစ် တည်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် တုလသီသည် ရာဇဓမ္မ၊ ဂုရုဓမ္မနှင့် ဒါသျဘက္တိတို့ကို တစ်ခုတည်းသော ဝင်ရိုးပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ ရာမမြတ်စွာဘုရား၏ စက်တော်နှစ်ပါးအပေါ် ချစ်ခြင်းမရှိပါက ယောဂ၊ ဉာဏ၊ ကမ္မတို့အားလုံး "ပျောက်ကွယ်သွား" ကြသည်။ ဤအဆင့်တွင် သာဓကသည် မောက္ခလမ်းစဉ်သည် ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေးမဟုတ်ဘဲ ဘုရားအမိန့်တော်ကို နှိမ့်ချလက်ခံခြင်းသာဖြစ်ကြောင်း သင်ယူရသည်။ ဤသည်ပင်လျှင် ဘရတ၏ စရိုက်ထဲရှိ ဗဟိုစိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဝိညာဏဓမ္မဖြစ်သည်။
Verse 592 (चौपाई)
राम भरत गुन गनत सप्रीती। निसि दंपतिहि पलक सम बीती।। राज समाज प्रात जुग जागे। न्हाइ न्हाइ सुर पूजन लागे।। गे नहाइ गुर पहीं रघुराई। बंदि चरन बोले रुख पाई।। नाथ भरतु पुरजन महतारी। सोक बिकल बनबास दुखारी।। सहित समाज राउ मिथिलेसू। बहुत दिवस भए सहत कलेसू।। उचित होइ सोइ कीजिअ नाथा। हित सबही कर रौरें हाथा।। अस कहि अति सकुचे रघुराऊ। मुनि पुलके लखि सीलु सुभाऊ।। तुम्ह बिनु राम सकल सुख साजा। नरक सरिस दुहु राज समाजा।।
ရာမနှင့် ဘရတတို့သည် ချစ်ခြင်းမေတ္တာဖြင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးများကို ပြန်လည်ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ ညသည် ထိုနှစ်ဦးအတွက် မျက်လုံးတစ်ခတ်မှိတ်သကဲ့သို့ ကုန်လွန်ခဲ့သည်။ တော်ဝေါ်ညီလာခံသည် နံနက်ခင်းတွင် နိုးကြားလာခဲ့သည်။ ရေချိုးပြီးနောက် နတ်ဒေဝါများကို ကိုးကွယ်ပူဇော်ခြင်းကို စတင်ခဲ့ကြသည်။ ရာဂုမျိုးနွယ်၏ အရှင်သည် သွား၍ ရေချိုးပြီး ဂုရုဆရာထံ ချဉ်းကပ်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂုရုဆရာ၏ ခြေထောက်များကို ဦးခိုက်ပြီး နှိမ့်ချသော စိတ်ထားဖြင့် ပြောကြားခဲ့သည်။ အရှင်ဘုရား၊ ဘရတ၊ မြို့သားများနှင့် မိခင်များသည် ဝေဒနာခံစားနေရပြီး တောအုပ်သို့ ပြည်နှင်ဒဏ်၏ ဝေဒနာကို ခံစားနေရသည်။ မိထိလာ၏ ဘုရင်နှင့် သူ၏ အစည်းအဝေးသည် ရက်သားများစွာ ကြီးစွာသော ဒုက္ခခံစားခဲ့ရသည်။ မည်သည့်အရာ သင့်တော်သည်ဖြစ်စေ၊ အရှင်ဘုရား၊ ၎င်းကို ဆောင်ရွက်သင့်သည်။ အားလုံး၏ ကောင်းကျိုးသည် သင့်လက်ထဲတွင် ရှိသည်။ ဤသို့ ပြောကြားပြီးနောက် ရာဂုမျိုးနွယ်၏ အရှင်သည် အလွန် ရှက်ရွံ့ခဲ့သည်။ ပညာရှိသူမြတ်သည် သူ၏ မြင့်မြတ်သော သဘောသဘာဝကို မြင်၍ မျက်ရည်များ စီးကျခဲ့သည်။ သင့်ကို မပါဘဲ ရာမ၊ အားလုံးသော ပျော်ရွှင်မှုများသည် ဝေဒနာ၏ ကိရိယာများသာ ဖြစ်သည်။ ဘုရင်နှင့် သူ၏ အစည်းအဝေးနှစ်ခုလုံးသည် ငရဲကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
Verse 593 (दोहा/सोरठा)
प्रान प्रान के जीव के जिव सुख के सुख राम। तुम्ह तजि तात सोहात गृह जिन्हहि तिन्हहिं बिधि बाम।।290।।
သင်သည် ငါ့အသက်၏ အသက်ဖြစ်သည်၊ ငါ့စိတ်နှလုံး၏ စိတ်နှလုံးဖြစ်သည်၊ ငါ့ပျော်ရွှင်မှု၏ ပျော်ရွှင်မှုဖြစ်သည်၊ ရာမ။ သင့်ကို စွန့်ခွါ၍ ဖခင်၊ အိမ်သည် ဗလာဖြစ်နေသကဲ့သို့ ထင်ရသည်၊ ကံကြမ္မာသည် ငါ့ကို ဆန့်ကျင်လှည့်ပြောင်းသွားခဲ့သည်။
Verse 594 (चौपाई)
सो सुखु करमु धरमु जरि जाऊ। जहँ न राम पद पंकज भाऊ।। जोगु कुजोगु ग्यानु अग्यानू। जहँ नहिं राम पेम परधानू।। तुम्ह बिनु दुखी सुखी तुम्ह तेहीं। तुम्ह जानहु जिय जो जेहि केहीं।। राउर आयसु सिर सबही कें। बिदित कृपालहि गति सब नीकें।। आपु आश्रमहि धारिअ पाऊ। भयउ सनेह सिथिल मुनिराऊ।। करि प्रनाम तब रामु सिधाए। रिषि धरि धीर जनक पहिं आए।। राम बचन गुरु नृपहि सुनाए। सील सनेह सुभायँ सुहाए।। महाराज अब कीजिअ सोई। सब कर धरम सहित हित होई।।
ထိုပျော်ရွှင်မှု၊ ထိုလုပ်ဆောင်မှု၊ ထိုဖြောင့်မတ်မှုသည် ရာမ၏ ပဒုမ္မာကြာပန်းခြေထောက်များအပေါ် ချစ်ခြင်းမရှိသည့်နေရာတွင် ပြာကျခဲ့ပြီး ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ ယောဂသည် မှားယွင်းသော ယောဂဖြစ်လာသည်၊ ဉာဏ်သည် အဝိဇ္ဇာဖြစ်လာသည်၊ ရာမ၏ ချစ်ခြင်းသည် အမြတ်မရှိသည့်နေရာတွင်။ သင့်ကို မပါဘဲ ငါသည် ဝေဒနာခံစားရသည်။ သင့်နှင့်အတူ ငါသည် ပျော်ရွှင်သည်။ သင်သည် သိသည်၊ စိတ်နှလုံး၊ မည်သူ၏ စိတ်နှလုံးတွင် မည်သည် ရှိသည်ကို။ သင့်အမိန့်သည် အားလုံး၏ ခေါင်းပေါ်တွင် ရှိသည်။ ကရုဏာရှိသူသည် အားလုံး၏ ခိုလှုံရာဖြစ်ကြောင်း ကျော်ကြားသည်။ ဤကျောင်းတိုက်တွင် နေပါ၊ ပညာရှိသူမြတ်သည် ပြောခဲ့သည်၊ သူ၏ ချစ်ခြင်းသည် သူ့ကို အားနည်းစေခဲ့သည်။ ရာမသည် ဦးခိုက်ပြီး ခွင့်ယူခဲ့သည်။ ပညာရှိသူမြတ်သည် သူ့ကိုယ်သူ ထိန်းသိမ်းပြီး ဇနကဘုရင်ထံ သွားခဲ့သည်။ သူသည် ရာမ၏ စကားများကို ဂုရုဆရာနှင့် ဘုရင်အား ပြန်ကြားပြောဆိုခဲ့သည်။ သူ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူး၊ ချစ်ခြင်းနှင့် သိမ်မွေ့သော သဘောသဘာဝဖြင့် သူတို့ကို နှစ်သက်စေခဲ့သည်။ မဟာရာဇာ၊ ယခု ဓမ္မနှင့်အညီ အားလုံးအတွက် မှန်ကန်ပြီး အကျိုးရှိသော အရာကို ဆောင်ရွက်ပါ။
Verse 595 (दोहा/सोरठा)
राम सपथ सुनि मुनि जनकु सकुचे सभा समेत। सकल बिलोकत भरत मुखु बनइ न उतरु देत।।296।।
ရာမ၏ ကျိန်ဆိုချက်ကို ကြားသိရ၍ ဇနကပညာရှိသူမြတ်သည် ရှက်ရွံ့ခဲ့သည်၊ တစ်ခုလုံးသော အစည်းအဝေးသည်လည်း သူနှင့်အတူ ရှက်ရွံ့ခဲ့ကြသည်။ အားလုံးသည် ဘရတ၏ မျက်နှာကို ကြည့်ရှုကြသည်၊ သို့သော် သူသည် မည်သည့်အဖြေမှ မပေးနိုင်ခဲ့ပေ။
Verse 596 (चौपाई)
सभा सकुच बस भरत निहारी। रामबंधु धरि धीरजु भारी।। कुसमउ देखि सनेहु सँभारा। बढ़त बिंधि जिमि घटज निवारा।। सोक कनकलोचन मति छोनी। हरी बिमल गुन गन जगजोनी।। भरत बिबेक बराहँ बिसाला। अनायास उधरी तेहि काला।। करि प्रनामु सब कहँ कर जोरे। रामु राउ गुर साधु निहोरे।। छमब आजु अति अनुचित मोरा। कहउँ बदन मृदु बचन कठोरा।। हियँ सुमिरी सारदा सुहाई। मानस तें मुख पंकज आई।। बिमल बिबेक धरम नय साली। भरत भारती मंजु मराली।।
သဘင်တော်၌ ရှက်ရွံ့သော စိတ်ရှိသည်ကို မြင်၍ ဘာရတမည်သော ရာမ၏ညီတော်သည် ကြီးစွာသော သည်းခံခြင်းကို ဆောင်တော်မူ၏။ မင်္ဂလာမရှိသော လက္ခဏာကို မြင်၍ ချစ်ခြင်းစိတ်ကို စုဆောင်း၏၊ နေရောင်ခြည်ဖောက်ထွင်းသဖွယ် တိမ်တိုက်ပျံသွားသကဲ့သို့ ပျောက်ကွယ်၏။ ရွှေမျက်လုံးရှိသူ၏ မျက်လုံးတို့သည် စိုးရိမ်ခြင်းဖြင့် ဖုံးလွှမ်း၏။ ဂုဏ်တော်မြင့်မြတ်သန့်စင်သော လောကသခင် ဟရိဘုရားသည် သူမ၏ ဉာဏ်ကို ဖယ်ရှားတော်မူ၏။ ဘာရတ၏ အသိဉာဏ်သည် ကျယ်ပြန့်နက်နဲ၏။ ထိုအချိန်၌ သူမသည် အခက်အခဲမရှိ ကယ်တင်ခြင်းခံရ၏။ လက်နှစ်ဖက် ပေါင်း၍ အားလုံးကို ရိုသေစွာ ရှိခိုး၏။ သူသည် မိမိ၏ အရှင်၊ ဆရာနှင့် သူတော်ကောင်းတို့အား တောင်းပန်၏။ ယနေ့ ကျေးဇူးပြု၍ ခွင့်လွှတ်တော်မူပါ၊ ကျွန်ုပ်၏ အပြုအမူသည် အလွန်မသင့်တင့်ပါ၊ ကျွန်ုပ်၏ စကားသည် ကြမ်းတမ်းသော်လည်း စိတ်နှလုံးသည် နူးညံ့ပါ၏ ဟု ဆို၏။ နှလုံးတွင် သာရသွတီကို အောက်မေ့၍ သူမသည် အလှတော်နှင့် ပြည့်စုံသူဖြစ်၍ စိတ်မှ နှုတ်ကပတ်တော် ပဒုမ္မာပွင့်သို့ ရောက်လာ၏။ စင်ကြယ်သော အသိဉာဏ်၊ ဓမ္မနှင့် နီတိတို့သည် ဘာရတ၏ ဂုဏ်တော်တို့ဖြစ်၏။ ငှက်သားကဲ့သို့ အလှတော်နှင့် ပြည့်စုံသော ဘာရတီသည် သူ၏ နှုတ်ကပတ်တော်ဖြစ်၏။
Verse 597 (दोहा/सोरठा)
निरखि बिबेक बिलोचनन्हि सिथिल सनेहँ समाजु। करि प्रनामु बोले भरतु सुमिरि सीय रघुराजु।।297।।
အသိဉာဏ်မျက်လုံးဖြင့် ချစ်ခြင်းစိတ် နုပျော့သွားသော သဘင်တော်ကို ကြည့်ရှု၍ ရိုသေစွာ ရှိခိုးပြီးနောက် ဘာရတသည် သီတာနှင့် ရဃုရာဇာတို့ကို အောက်မေ့၍ မိန့်တော်မူ၏။
Verse 598 (चौपाई)
प्रभु पितु मातु सुह्रद गुर स्वामी। पूज्य परम हित अतंरजामी।। सरल सुसाहिबु सील निधानू। प्रनतपाल सर्बग्य सुजानू।। समरथ सरनागत हितकारी। गुनगाहकु अवगुन अघ हारी।। स्वामि गोसाँइहि सरिस गोसाई। मोहि समान मैं साइँ दोहाई।। प्रभु पितु बचन मोह बस पेली। आयउँ इहाँ समाजु सकेली।। जग भल पोच ऊँच अरु नीचू। अमिअ अमरपद माहुरु मीचू।। राम रजाइ मेट मन माहीं। देखा सुना कतहुँ कोउ नाहीं।। सो मैं सब बिधि कीन्हि ढिठाई। प्रभु मानी सनेह सेवकाई।।
အရှင်မြတ်၊ ခမည်းတော်၊ မယ်တော်၊ မိတ်ဆွေ၊ ဆရာနှင့် အရှင်သခင်၊ ကိုးကွယ်ထိုက်သော သူတော်ကောင်း၊ မြတ်စွာသော ကောင်းကျိုးပေးသူ၊ စိတ်နှလုံး၏ လမ်းညွှန်ပြုသူ။ ရိုးသားသူ၊ ကျေးဇူးတော်ရှင်၊ ဂုဏ်တော်ဘဏ္ဍာ၊ နှိမ့်ချသူတို့၏ ကာကွယ်သူ၊ အလုံးစုံသိသူနှင့် ပညာရှိသူ။ တန်ခိုးကြီးသူ၊ ကိုးကွယ်ရာရှာသူတို့၏ ကောင်းကျိုးပေးသူ၊ ဂုဏ်တော်ရှာသူ၊ အပြစ်နှင့် မကောင်းမှုတို့ကို ဖျက်ဆီးသူ။ အရှင်သခင်၊ ဘုရားသခင်သည် လောကသခင်နှင့် တူ၏။ ဘုရားသခင်ကို ကျိန်ဆို၍ ကျွန်ုပ်ကဲ့သို့ သူမရှိ။ အရှင်မြတ်နှင့် ခမည်းတော်၏ စကားတော်သည် မောဟ၏ လွှမ်းမိုးခြင်းကြောင့် ကျွန်ုပ်ကို ဤသို့ ဆောင်ယူလာ၏။ သဘင်တော် စုဝေး၏။ ကောင်းခြင်းနှင့် မကောင်းခြင်း၊ မြင့်မြတ်ခြင်းနှင့် နိမ့်ကျခြင်းတို့သည် လောက၌ ရှိ၏။ အမृတု၊ အမရပဒ၊ အမृတနှင့် သေခြင်းတို့ဖြစ်၏။ ရာမ၏ အလိုတော်ကို စိတ်မှ ဖျက်ဆီး၏။ မည်သည့်နေရာတွင်မျှ မမြင်မကြားရပါ။ ထိုကြောင့် ကျွန်ုပ်သည် အမျိုးမျိုးသော နည်းလမ်းဖြင့် ရဲရင့်စွာ ပြုလုပ်မိ၏။ ဘုရားသခင်သည် ၎င်းကို ကျွန်၏ ချစ်ခြင်းဟု ယူဆတော်မူ၏။
Verse 599 (दोहा/सोरठा)
कृपाँ भलाई आपनी नाथ कीन्ह भल मोर। दूषन भे भूषन सरिस सुजसु चारु चहु ओर।।298।।
အရှင်မြတ်၏ ကရုဏာတော်နှင့် ကောင်းမှုတော်သည် ကျွန်ုပ်အား ကောင်းကျိုးပေးတော်မူ၏။ ကျွန်ုပ်၏ အပြစ်တို့သည် လက်ဝတ်ရတနာများ ဖြစ်ကုန်၏။ ကျွန်ုပ်၏ ကောင်းသော ကျော်ကြားမှုသည် အနှံ့အပြား အလှတော်နှင့် ပြည့်စုံ၏။
Verse 600 (चौपाई)
राउरि रीति सुबानि बड़ाई। जगत बिदित निगमागम गाई।। कूर कुटिल खल कुमति कलंकी। नीच निसील निरीस निसंकी।। तेउ सुनि सरन सामुहें आए। सकृत प्रनामु किहें अपनाए।। देखि दोष कबहुँ न उर आने। सुनि गुन साधु समाज बखाने।। को साहिब सेवकहि नेवाजी। आपु समाज साज सब साजी।। निज करतूति न समुझिअ सपनें। सेवक सकुच सोचु उर अपनें।। सो गोसाइँ नहि दूसर कोपी। भुजा उठाइ कहउँ पन रोपी।। पसु नाचत सुक पाठ प्रबीना। गुन गति नट पाठक आधीना।।
အရှင်မြတ်၏ မြင့်မြတ်သော အလေ့အကျင့်နှင့် ကျေးဇူးတော်နှင့် ပြည့်စုံသော စကားတော်သည် လောကတစ်ခွင် ကျော်ကြား၏။ ဝေဒနှင့် အာဂမကျမ်းဂန်တို့၌ ချီးကျူးထား၏။ ရက်စက်သူ၊ ကောက်ကျစ်သူ၊ မကောင်းသူ၊ မကောင်းသော စိတ်ရှိသူနှင့် အရှက်ကွယ်သူ၊ ယုတ်မာသူ၊ အခြေခံမရှိသူ၊ မထီမဲ့မြင် ပြုသူနှင့် ရှက်ရွံ့ခြင်းမရှိသူတို့သည် အရှင်မြတ်၏ ကိုးကွယ်ရာကို ရှာဖွေ၍ စုရုံးလာကြ၏။ အရှင်မြတ်သည် သူတို့၏ ရိုသေခြင်းကို ချက်ချင်း လက်ခံတော်မူ၏။ သူတို့၏ အပြစ်ကို မြင်၍လည်း နှလုံးတွင် မယူဆောင်ပါ။ ဂုဏ်တော်ကို ကြား၍ သူတော်ကောင်းတို့၏ သဘင်တော်၌ ကျေညာ၏။ မည်သူသည် ကျွန်ကို ဂုဏ်ပြုသော အရှင်ဖြစ်ပါသနည်း။ အရှင်မြတ်သည် သဘင်တော်၏ အလှတင့်တယ်မှု အားလုံးကို စီစဉ်တော်မူ၏။ အရှင်မြတ်၏ ကိုယ်တိုင်ပြုမူပုံကို အိပ်မက်၌ပင် နားမလည်နိုင်ပါ။ ကျွန်သည် နှလုံးတွင် ရှက်ရွံ့ခြင်းနှင့် စိုးရိမ်ခြင်း ခံစားရ၏။ ဤသို့သော ဘုရားသခင်ဖြစ်၏၊ ဤသို့ အမျက်ထွက်သူ အခြားမရှိပါ။ လက်ကို မြှောက်၍ ကျိန်ဆို၏။ တိရစ္ဆာန်သည် ကခုန်၏၊ ငှက်သည် ကျွမ်းကျင်စွာ ရွတ်ဆို၏။ ဂုဏ်တော်နှင့် အလေ့အကျင့်တို့သည် သရုပ်ဆော်သူနှင့် ရွတ်ဆိုသူတို့အား မှီခို၏။
Verse 601 (दोहा/सोरठा)
यों सुधारि सनमानि जन किए साधु सिरमोर। को कृपाल बिनु पालिहै बिरिदावलि बरजोर।।299।।
ဤသို့ ကျွန်ကို ပြုပြင်၍ ဂုဏ်ပြုခြင်းဖြင့် သူတော်ကောင်းတို့တွင် အမြတ်ဆုံး ဖြစ်စေတော်မူ၏။ ကရုဏာတော်မရှိဘဲ မည်သူသည် ရှေးကျသော ဂုဏ်တော်၏ ဝန်ကို ထမ်းဆောင်နိုင်ပါမည်နည်း။
Verse 602 (चौपाई)
सोक सनेहँ कि बाल सुभाएँ। आयउँ लाइ रजायसु बाएँ।। तबहुँ कृपाल हेरि निज ओरा। सबहि भाँति भल मानेउ मोरा।। देखेउँ पाय सुमंगल मूला। जानेउँ स्वामि सहज अनुकूला।। बड़ें समाज बिलोकेउँ भागू। बड़ीं चूक साहिब अनुरागू।। कृपा अनुग्रह अंगु अघाई। कीन्हि कृपानिधि सब अधिकाई।। राखा मोर दुलार गोसाईं। अपनें सील सुभायँ भलाईं।। नाथ निपट मैं कीन्हि ढिठाई। स्वामि समाज सकोच बिहाई।। अबिनय बिनय जथारुचि बानी। छमिहि देउ अति आरति जानी।।
စိုးရိမ်ခြင်းနှင့် ချစ်ခြင်းတို့ဖြင့် လွှမ်းမိုးခြင်း၊ ကလေးသဘောရှိသော သဘာဝဖြင့် ကျွန်ုပ်သည် အရှင်သခင်ကို ယုံကြည်၍ လာခဲ့၏။ သို့သော် ကရုဏာတော်နှင့် ပြည့်စုံသော ဘုရားသခင်သည် ကျွန်ုပ်ဘက်သို့ ကြည့်တော်မူ၍ ကျွန်ုပ်၏ အမူအကျင့် အားလုံးကို ကောင်းမွန်သည်ဟု ယူဆတော်မူ၏။ မင်္ဂလာအရင်းခံဖြစ်သော ခြေတော်နှစ်ဖက်ကို ကြည့်တော်မူ၏။ အရှင်သခင်သည် သဘာဝအားဖြင့် ကောင်းမွန်သူဖြစ်ကြောင်း သိ၏။ ကြီးကျယ်သော သဘင်တော်၌ ကျွန်ုပ်၏ ကံကောင်းမှုကို မြင်၏။ သို့သော် အရှင်သခင်၊ ကျွန်ုပ်၏ တပ်မက်ခြင်းကြောင့် ကြီးစွာသော အပြစ် ကျူးလွန်မိ၏။ သူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာသည် ကရုဏာတော်နှင့် ကျေးဇူးတော်ဖြင့် ပြည့်နှက်၏။ ကရုဏာတော်သမုဒ္ဒရာသည် ကျွန်ုပ်အား ဂုဏ်ပြုမှု အားလုံး ပြုလုပ်တော်မူ၏။ ဘုရားသခင်သည် မိမိ၏ သဘာဝ၊ ကောင်းသော စရိုက်နှင့် ကောင်းမှုတို့ဖြင့် ကျွန်ုပ်ကို ချစ်ခင်စွာ ထိန်းသိမ်းတော်မူ၏။ အရှင်မြတ်၊ ကျွန်ုပ်သည် အလွန် ရှက်ကြောက်ဖွယ် ပြုမူမိ၏။ အရှင်သခင်နှင့် သဘင်တော်၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ကျော်လွန်မိ၏။ ကျွန်ုပ်၏ နှိမ့်ချခြင်းသည် နှိမ့်ချခြင်းမရှိပါ၊ ကျွန်ုပ်၏ စကားသည် ကိုယ်တိုင်နှစ်သက်သလို ဖြစ်၏။ ဘုရားသခင်၊ ကျွန်ုပ်၏ ကြီးစွာသော ဆင်းရဲဒုက္ခကို သိ၍ ခွင့်လွှတ်တော်မူပါ။
Verse 603 (दोहा/सोरठा)
सुह्रद सुजान सुसाहिबहि बहुत कहब बड़ि खोरि। आयसु देइअ देव अब सबइ सुधारी मोरि।।300।।
ပညာရှိ၍ ကျေးဇူးတော်ရှင်ဖြစ်သော ကောင်းမွန်သော အရှင်သခင်အကြောင်းကို ကျွန်ုပ်သည် အလွန် မထိုက်တန်သော်လည်း များစွာ ပြောဆိုပါမည်။ ဘုရားသခင်၊ ယခု ကျွန်ုပ်အား အားလုံးကို ပြုပြင်ခွင့်ပြုတော်မူပါ။
Verse 604 (चौपाई)
प्रभु पद पदुम पराग दोहाई। सत्य सुकृत सुख सीवँ सुहाई।। सो करि कहउँ हिए अपने की। रुचि जागत सोवत सपने की।। सहज सनेहँ स्वामि सेवकाई। स्वारथ छल फल चारि बिहाई।। अग्या सम न सुसाहिब सेवा। सो प्रसादु जन पावै देवा।। अस कहि प्रेम बिबस भए भारी। पुलक सरीर बिलोचन बारी।। प्रभु पद कमल गहे अकुलाई। समउ सनेहु न सो कहि जाई।। कृपासिंधु सनमानि सुबानी। बैठाए समीप गहि पानी।। भरत बिनय सुनि देखि सुभाऊ। सिथिल सनेहँ सभा रघुराऊ।।
ဘုရားသခင်၏ ပဒုမ္မာခြေတော်၏ ဝတ်ရည်၊ သစ္စာ၊ ကောင်းမှု၊ ချမ်းသာမှုနှင့် ဝေဒကျမ်းဂန်တို့ကို သက်သေခံ၏။ ဤသို့ ကျွန်ုပ်၏ နှလုံးတွင် ရှိသည်ကို ပြောဆို၏၊ အိပ်ပျော်ချိန်နှင့် အိပ်မက်တွင် နိုးထသော ဆန္ဒဖြစ်၏။ အရှင်သခင်နှင့် ကျွန်ကြားရှိ သဘာဝကျသော ချစ်ခြင်းသည် ကိုယ်ကျိုးစီးပွား၊ လိမ်လည်ခြင်းနှင့် အကျိုးအမြတ်မျှော်မှန်းခြင်းတို့ကို ဖယ်ရှား၏။ ကောင်းမွန်သော အရှင်သခင်ကို ဝတ်ကျေပြုခြင်းကဲ့သို့ အခြားမရှိပါ။ ထိုသို့သော ကျေးဇူးတော်ကို ကျွန်သည် ဘုရားသခင်ထံမှ ရရှိ၏။ ဤသို့ ပြောဆို၍ သူသည် ကြီးစွာသော ချစ်ခြင်းဖြင့် လွှမ်းမိုးခြင်းခံရ၏။ သူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာသည် တုန်လှုပ်၏၊ မျက်လုံးတို့သည် မျက်ရည်ဖြင့် ပြည့်နှက်၏။ သူသည် ဘုရားသခင်၏ ပဒုမ္မာခြေတော်ကို တားမြစ်မှုမရှိဘဲ ကိုင်ဆောင်၏။ ထိုသို့သော ချစ်ခြင်းသည် ပြောဆို၍ မကုန်နိုင်ပါ။ ကရုဏာတော်သမုဒ္ဒရာသည် ကျေးဇူးတော်နှင့် ပြည့်စုံသော စကားတော်ဖြင့် ဂုဏ်ပြု၍ နီးကပ်စွာ ထိုင်စေပြီး လက်ကို ကိုင်တော်မူ၏။ ဘာရတ၏ တောင်းပန်ခြင်းကို ကြား၍ သူ၏ သဘာဝကို မြင်သောအခါ ရဃုမင်းသည် သဘင်တော်၌ ချစ်ခြင်းဖြင့် လှုပ်ရှားတော်မူ၏။
Verse 605 (चौपाई)
सहित समाज तुम्हार हमारा। घर बन गुर प्रसाद रखवारा।। मातु पिता गुर स्वामि निदेसू। सकल धरम धरनीधर सेसू।। सो तुम्ह करहु करावहु मोहू। तात तरनिकुल पालक होहू।। साधक एक सकल सिधि देनी। कीरति सुगति भूतिमय बेनी।। सो बिचारि सहि संकटु भारी। करहु प्रजा परिवारु सुखारी।। बाँटी बिपति सबहिं मोहि भाई। तुम्हहि अवधि भरि बड़ि कठिनाई।। जानि तुम्हहि मृदु कहउँ कठोरा। कुसमयँ तात न अनुचित मोरा।। होहिं कुठायँ सुबंधु सुहाए। ओड़िअहिं हाथ असनिहु के घाए।।
ဆွေမျိုးသားချင်း အားလုံးနှင့်အတူ၊ သင့်ဆွေမျိုးနှင့် ကျွန်ုပ်ဆွေမျိုးတို့သည် အိမ်၊ တောနှင့် ဆရာ့ကျေးဇူးတော်ကို သစ္စာစောင့်သိမ်းသူများ ဖြစ်ကြပါမည်။ မယ်တော်၊ ခမည်းတော်၊ ဆရာနှင့် အရှင်သခင်တို့သည် ကျွန်ုပ်ကို ညွှန်ကြားတော်မူ၏။ ဓမ္မအားလုံးသည် မြေကို ထမ်းဆောင်သော ဘုရားသခင်ကို မှီခို၏။ သင်သည် ပြုလုပ်သင့်သည်ကို ပြုလုပ်ပြီး ကျွန်ုပ်ကိုလည်း ပြုလုပ်စေတော်မူပါ။ ခမည်းတော်၊ သင်သည် နေမင်းမျိုးနွယ်ကို ကာကွယ်သူ ဖြစ်တော်မူပါ။ သင်သည် အောင်မြင်မှုအားလုံးကို ပေးသော တကယ့် ကျင့်ကြံသူတစ်ဦးဖြစ်၏။ သင့်ကျော်ကြားမှုသည် ကျက်သရေ၊ ချမ်းသာမှုနှင့် ကောင်းကျိုးတို့၏ ပန်းဆိုင်းဖြစ်၏။ ထိုကြောင့် စဉ်းစားပြီးနောက် ဤကြီးစွာသော ဒုက္ခကို သည်းခံတော်မူပါ။ ပြည်သူများနှင့် မိသားစုကို ချမ်းသာစေတော်မူပါ။ ကျွန်ုပ်သည် ဆွေမျိုးသားချင်း အားလုံးနှင့် ဘေးဒုက္ခကို မျှဝေ၏။ သို့သော် သင့်အတွက် ယနေ့တိုင် ကြီးစွာသော ခက်ခဲမှု ရှိခဲ့၏။ သင်သည် နူးညံ့သော စိတ်ရှိသူဖြစ်ကြောင်း သိ၍ ကျွန်ုပ်သည် ကြမ်းတမ်းသော စကား ပြောဆို၏။ ဤသို့သော ဒုက္ခအချိန်တွင် ခမည်းတော်၊ ကျွန်ုပ်၏ စကားသည် မသင့်တင့်ပါ။ ကောင်းသော ဆွေမျိုးသားချင်းများသည် ကြမ်းတမ်းနိုင်၏။ သူတို့သည် မိမိတို့၏ ဆွေမျိုးသားချင်းကိုပင် လက်နှင့် လှန်နိုင်၏။
Verse 606 (दोहा/सोरठा)
सेवक कर पद नयन से मुख सो साहिबु होइ। तुलसी प्रीति कि रीति सुनि सुकबि सराहहिं सोइ।।306।।
ဆရာသခင့်ခြေထောက်တို့ကို ကျွန်၏လက်နှင့်ထား၍ မျက်နှာတော်ကို မျက်လုံးနှင့်ကြည့်သည်၊ ဤသို့ဖြင့် စစ်မှန်သောကျွန်ဖြစ်လာသည်။ တုလसီဒါသ်ဆရာကြီးက ဤသို့သောချစ်ခြင်းမေတ္တာကိုကြား၍ ကဗျာဆရာကောင်းတို့သည် ထိုဘက္ခတိကို ချီးကျူးကြသည်။
Verse 607 (चौपाई)
सभा सकल सुनि रघुबर बानी। प्रेम पयोधि अमिअ जनु सानी।। सिथिल समाज सनेह समाधी। देखि दसा चुप सारद साधी।। भरतहि भयउ परम संतोषू। सनमुख स्वामि बिमुख दुख दोषू।। मुख प्रसन्न मन मिटा बिषादू। भा जनु गूँगेहि गिरा प्रसादू।। कीन्ह सप्रेम प्रनामु बहोरी। बोले पानि पंकरुह जोरी।। नाथ भयउ सुखु साथ गए को। लहेउँ लाहु जग जनमु भए को।। अब कृपाल जस आयसु होई। करौं सीस धरि सादर सोई।। सो अवलंब देव मोहि देई। अवधि पारु पावौं जेहि सेई।।
လွှတ်တော်တစ်ခုလုံးသည် ရာဃုအရှင်၏စကားတော်ကိုကြားသောအခါ ချစ်ခြင်းမေတ္တာသမုဒ္ဒရာသည် အမृတသေစရည်ကဲ့သို့ဖြစ်လာသည်။ အစည်းအဝေးသည် ချစ်ခြင်းသမာဓိ၌ပျောက်ကွယ်သွားသည်၊ သူတို့၏အခြေအနေကိုမြင်၍ သာရဒါသည် ဆိတ်ဆိတ်နေခဲ့သည်။ ဘရတမင်းသားသည် အမြတ်ဆုံးသောကျေနပ်မှုကိုခံစားခဲ့သည်၊ သခင့်မျက်နှာကိုကြည့်၍ ဝေဒနာ၏အပြစ်မှလွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ မျက်နှာတော်သည်ပွင့်လင်း၍ စိတ်တော်သည်ဝေဒနာကင်းသည်၊ ငုတ်တိုသူတစ်ဦးအပေါ် စကား၏ကရုဏာတော်သက်ရောက်သကဲ့သို့ဖြစ်သည်။ ချစ်ခြင်းဖြင့်ရိုသေစွာဦးချ၍ လက်နှစ်ဖက်ယှက်ပြီး ဤသို့မိန့်တော်မူသည် - "အရှင်မင်းမြတ်၊ အကျွန်ုပ်၏ချမ်းသာသည် အရှင်နှင့်အတူပျောက်ကွယ်သွားပြီ၊ ဤလောက၌မွေးဖွားခြင်းက မည်သို့အကျိုးရှိပါအံ့နည်း။ ယခုအခါ ကရုဏာတော်ရှင်၊ အမိန့်တော်ကိုပေးတော်မူပါ၊ အကျွန်ုပ်သည် ရိုသေစွာဦးခေါင်းပေါ်၌ထမ်းဆောင်ပါမည်။ ထိုအမှီအခိုကိုပေးတော်မူပါ အရှင်မင်းမြတ်၊ ထို့ဖြင့် ဤဘဝသမုဒ္ဒရာကိုကူးမြောက်ပါမည်။"
Verse 608 (दोहा/सोरठा)
देव देव अभिषेक हित गुर अनुसासनु पाइ। आनेउँ सब तीरथ सलिलु तेहि कहँ काह रजाइ।।307।।
နတ်တို့၏နတ်မင်း၊ အရှင့်ဘိသိက်ပွဲကိုဆောင်ရန် ဂုရု၏အမိန့်တော်ကိုရရှိပြီးပါပြီ။ ဗုဒ္ဓဂယာအပါအဝင် သန့်ရှင်းသောနေရာအားလုံးမှ ရေကိုယူဆောင်လာပါပြီ၊ ဤကိစ္စ၌ အရှင့်အလိုတော်မည်သို့ရှိပါသနည်း။
Verse 609 (चौपाई)
एकु मनोरथु बड़ मन माहीं। सभयँ सकोच जात कहि नाहीं।। कहहु तात प्रभु आयसु पाई। बोले बानि सनेह सुहाई।। चित्रकूट सुचि थल तीरथ बन। खग मृग सर सरि निर्झर गिरिगन।। प्रभु पद अंकित अवनि बिसेषी। आयसु होइ त आवौं देखी।। अवसि अत्रि आयसु सिर धरहू। तात बिगतभय कानन चरहू।। मुनि प्रसाद बनु मंगल दाता। पावन परम सुहावन भ्राता।। रिषिनायकु जहँ आयसु देहीं। राखेहु तीरथ जलु थल तेहीं।। सुनि प्रभु बचन भरत सुख पावा। मुनि पद कमल मुदित सिरु नावा।।
"အကျွန်ုပ်စိတ်နှလုံး၌ ဆန္ဒတစ်ခုရှိသည်၊ အစည်းအဝေး၌ ရှက်ရွံ့သဖြင့် မပြောခဲ့ပါ။ အရှင်ဖခင်၊ ထိုဆန္ဒကိုပြောပါ" ဟု ဘရတမင်းသားက အရှင်၏အမိန့်တော်ကိုရယူ၍ တောင်းပန်သည်။ ရာမမင်းသားက ချစ်ခြင်းဖြင့်နှစ်လိုဖွယ်စကားဖြင့် ဤသို့မိန့်တော်မူသည် - "စိတြကူဋတောင်သည် သန့်ရှင်းသောမြေ၊ ဘုရားဖူးတောအုပ်ဖြစ်သည်၊ ငှက်များ၊ သမင်များ၊ ရေကန်များ၊ မြစ်များ၊ ရေတံခွန်များနှင့်တောင်များရှိသည်။ ထိုမြေသည် အရှင့်ခြေတော်များဖြင့်အမှတ်အသားရှိသည်၊ အခွင့်ပြုချက်ရှိပါက အကျွန်ုပ်သွားကြည့်ရှုပါမည်။ ထို၌ အတ္တရိဆရာမြတ်နေထိုင်သည်၊ သူ၏အမိန့်ကိုဦးခေါင်းပေါ်၌ထားပါ၊ အရှင်ဖခင်၊ ကြောက်ရွံ့မှုကင်းစွာတောထဲ၌လှည့်လည်ပါ။ ဆရာမြတ်၏ကရုဏာတော်ကြောင့် တောသည် ကောင်းကျိုးပေးသောနေရာဖြစ်သည်၊ သန့်ရှင်း၍ အလွန်လှပသောနေရာဖြစ်သည် အရှင်ညီတော်။ ရသေ့များ၏အရှင် အခွင့်ပြုချက်ပေးသည့်နေရာ၌ သန့်ရှင်းသောရေနှင့်မြေကိုထားပါ။" အရှင်၏စကားတော်ကိုကြား၍ ဘရတမင်းသားသည် ချမ်းသာမှုရရှိပြီး ဆရာမြတ်၏ကမ္ဗလာကြာပန်းခြေထောက်၌ ဝမ်းမြောက်စွာဦးညွှတ်ခဲ့သည်။
Verse 610 (दोहा/सोरठा)
भरत राम संबादु सुनि सकल सुमंगल मूल। सुर स्वारथी सराहि कुल बरषत सुरतरु फूल।।308।।
ဘရတနှင့်ရာမမင်းသားတို့၏စကားဝိုင်းကိုကြား၍ ဤသည်မှာ ကောင်းကျိုးချမ်းသာအားလုံး၏အမြစ်ဖြစ်သည်။ နတ်များသည် နှစ်ပါးသောမင်းသားတို့ကို ချီးကျူးကြသည်၊ နတ်ပန်းပင်များမှ ပန်းများကိုရွာသွန်းးကြသည်။
Verse 611 (चौपाई)
धन्य भरत जय राम गोसाईं। कहत देव हरषत बरिआई। मुनि मिथिलेस सभाँ सब काहू। भरत बचन सुनि भयउ उछाहू।। भरत राम गुन ग्राम सनेहू। पुलकि प्रसंसत राउ बिदेहू।। सेवक स्वामि सुभाउ सुहावन। नेमु पेमु अति पावन पावन।। मति अनुसार सराहन लागे। सचिव सभासद सब अनुरागे।। सुनि सुनि राम भरत संबादू। दुहु समाज हियँ हरषु बिषादू।। राम मातु दुखु सुखु सम जानी। कहि गुन राम प्रबोधीं रानी।। एक कहहिं रघुबीर बड़ाई। एक सराहत भरत भलाई।।
နတ်များက "ဘရတမင်းသားသည် မင်္ဂလာရှိသည်! ရာမမင်းသားအောင်စွာ!" ဟုအော်ဟစ်၍ အလွန်ဝမ်းမြောက်ကြသည်။ ရသေ့များနှင့်မိထိလာမင်းကြီး၏လွှတ်တော်၌ ဘရတ၏စကားတော်ကိုကြားသူအားလုံးသည် ဝမ်းသာမှုဖြင့်ပြည့်နှက်သွားကြသည်။ ဘရတနှင့်ရာမတို့သည် နက်ရှိုင်းသောချစ်ခြင်းဖြင့်နှောင်ဖွဲ့ထားသည်၊ ဝိဒေဟမင်းကြီးသည် သူတို့ကိုချီးကျူး၍ ခန္ဓာကိုယ်သည်စိတ်လှုပ်ရှားမှုဖြင့်တုန်လှုပ်သည်။ ကျွန်နှင့်သခင်၏သဘောသဘာဝသည် အလွန်နှစ်လိုဖွယ်ကောင်းသည်၊ သူတို့၏တာဝန်နှင့်ချစ်ခြင်းသည် အလွန်သန့်ရှင်းသည်။ သူတို့၏နားလည်မှုအရ ဝန်ကြီးများနှင့်လွှတ်တော်အမတ်များသည် ချီးကျူးလောက်စတင်ကြသည်၊ ချစ်ခြင်းဖြင့်ပြည့်နှက်ကြသည်။ ရာမနှင့်ဘရတတို့၏စကားဝိုင်းကို အဖန်တလဲလဲကြား၍ အစည်းအဝေးနှစ်ခုလုံးသည် စိတ်နှလုံး၌ ဝမ်းသာမှုနှင့်ဝေဒနာရောနှောသည်။ ရာမ၏မယ်တော်သည် သူမ၏ဝေဒနာနှင့်ချမ်းသာကို တစ်ခုတည်းသောအရာအဖြစ်ယူဆသည်၊ မိဖုရားကြီးသည် ရာမ၏ဂုဏ်ကျေးဇူးတော်များကိုပြောကြား၍ သူမကိုညွှန်ကြားသည်။ အချို့က ရာဃုအရှင်၏ကြီးကျယ်မှုကိုချီးကျူးကြသည်၊ အချို့က ဘရတ၏ကောင်းမှုကိုချီးကျူးကြသည်။
परंपरागत मान्यता में भरत-चरित्र का पाठ ‘सेवक-भाव’, ‘विवेक’ और ‘राम-आज्ञा-निष्ठा’ को दृढ़ करता है; गृह-कलह/अधिकार-विवाद शांत होकर ‘लोकहित-धर्म’ की बुद्धि जागती है, तथा राम-वियोगजन्य करुण रस मन को शान्त-वैैराग्य की ओर मोड़ता है।
सामान्य सत्संग-परंपरा में दास्य-स्थापन हेतु ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ या ‘सीयावर रामचंद्र की जय’ का जप-सम्पुट जोड़ा जाता है; विशेषतः ‘राम-रजाइ’ विषयक पंक्तियों के बाद ‘राम’ नाम-स्मरण का सम्पुट प्रचलित है।
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.