Sarga 35
रामलक्षणवर्णनम् (Description of Rama and Lakshmana; Alliance Narrative to Sita)
सुन्दरकाण्ड
ဤ စರ್ಗ၌ ဝိုင်ဒေဟီ (စီတာ) သည် ဟနုမာန်၏ ရာမကထာကို ချိုမြိန်သိမ်မွေ့စွာ နှစ်သိမ့်ပြောဆိုကာ တုံ့ပြန်ပြီးနောက် အတည်ပြုနိုင်သော အချက်အလက်များကို မေးမြန်းသည်—ရာမကို ဘယ်မှာ တွေ့ခဲ့သနည်း၊ လက္ခမဏကို မည်သို့ ခွဲခြားသိမြင်ခဲ့သနည်း၊ ဝါနရနှင့် လူသားတို့၏ မဟာမိတ်မိတ်ဆွေမှုသည် မည်သို့ ပေါ်ပေါက်လာသနည်းဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဟနုမာန်သည် ပထမဦးစွာ ရာမ၏ ရိုးရာအတိုင်း အသေးစိတ်သရုပ်ဖော်ချက်ကို ပေးသည်—သတ္တဝါလောက၏ ကာကွယ်ရှင်၊ စာတုဝဏ္ဏနှင့် မရျာဒါကို ထိန်းသိမ်းသူ၊ ဗြဟ္မစရိယ၌ စည်းကမ်းတကျ တည်ကြည်သူ၊ နိုင်ငံရေးနည်းဗျူဟာနှင့် ဝေဒပညာ၌ ကျွမ်းကျင်သူ—ဟူ၍ မင်္ဂလာကာယလက္ခဏာများနှင့်တကွ ဖော်ပြကာ “သရုပ်ဖော်ခြင်းဖြင့် သက်သေ” အဖြစ် ထူထောင်ပေးသည်။ ထို့နောက် မဟာမိတ်၏ အစကို ရှင်းပြသည်—စီတာကို ရှာဖွေနေသော ရာမနှင့် လက္ခမဏတို့သည် ရှျယမူက တောင်၌ နယ်နှင်ခံထားရသော စုဂရీవကို တွေ့ဆုံကြပြီး ဟနုမာန်က မိတ်ဆက်ပေးရာမှ မိတ်သဟာယ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဝါလီကို သတ်၍ စီတာကို ရှာဖွေရန် သဘောတူစာချုပ် ချုပ်ဆိုကြပြီး စုဂရీవသည် ကိရှ္ကင်ဓာကို ပြန်လည်ရယူကာ ဒిశအဆယ်သို့ ရှာဖွေရေးအဖွဲ့များ စေလွှတ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဟနုမာန်သည် အင်္ဂဒ ဦးဆောင်သော တောင်ဘက်ရှာဖွေရေး၊ မျှော်လင့်ချက်ကင်းမဲ့သဖြင့် ပရာယောပဝေသ (အစာရှောင်၍ အသက်စွန့်ခြင်း) ကို စဉ်းစားခဲ့ကြပုံ၊ စမ္ပာတီက စီတာသည် ရာဝဏ၏ နန်းတော်၌ ရှိကြောင်း ဖော်ထုတ်ပေးပုံနှင့် ဟနုမာန်က သမုဒ္ဒရာကို ခုန်လွှား၍ လင်္ကာသို့ ရောက်သွားပုံကို ပြောပြသည်။ အဆုံးတွင် မိမိကိုယ်ကို ရာမ၏ သံတမန်၊ ဝါယု၏ သားဟု မိတ်ဆက်ကာ ရာမ၏ ကောင်းကျိုးချမ်းသာကို အတည်ပြုပြီး ကယ်တင်ခြင်း မကြာမီ ရောက်လာမည်ဟု ကတိပေးသဖြင့် စီတာသည် အကြောင်းပြချက်နှင့် အသိအမှတ်ပြုလက္ခဏာများကြောင့် ယုံကြည်လာကာ ဝမ်းမြောက်ရွှင်လန်းမှုကို ပြန်လည်ရရှိသည်။
Shlokas
Verse 1
तां तु रामकथां श्रुत्वा वैदेही वानरर्षभात्।उवाच वचनं सान्त्वमिदं मधुरया गिरा।।।।
ဝါနရတို့အနက် အထူးမြတ်သောသူထံမှ ရာမ၏ သန့်ရှင်းသောဇာတ်ကြောင်းကို ကြားနာပြီးနောက် ဝိုင်ဒေဟီသည် ချိုမြိန်သောအသံဖြင့် နှစ်သိမ့်ပေးသောစကားများကို ဤသို့ဆို하였다။
Verse 2
क्व ते रामेण संसर्गः कथं जानासि लक्ष्मणम्।वानराणां नराणां च कथमासीत्समागमः।।।।
သင်သည် ရာမနှင့် ဘယ်နေရာမှာ ဆက်စပ်တွေ့ဆုံခဲ့သနည်း။ လက္ခမဏကို သင်ဘယ်လို သိကျွမ်းသနည်း။ ထို့ပြင် ဝါနရတို့နှင့် လူသားတို့အကြား မိတ်ဖက်သဘောတူညီမှုသည် မည်သို့ ဖြစ်ပေါ်လာသနည်း။
Verse 3
यानि रामस्य लिङ्गानि लक्ष्मणस्य च वानर।तानि भूयस्समाचक्ष्व न मां शोकस्समाविशेत्।।।।
ထို့နောက် ထိုထိပ်ပေါ်တွင် တည်နေသော ဝါနရအရှင်သည် အလျင်အမြန် ငါတစ်ဦးတည်းကိုသာ သူတို့နှစ်ဦးအနီးသို့ သွားစေရန် စေလွှတ်၏။
Verse 4
कीदृशं तस्य संस्थानं रूपं रामस्य कीदृशम्।कथमूरू कथं बाहू लक्ष्मणस्य च शंस मे।।।।
ကျွန်ုပ်အား ပြောပြပါ—သီရိရာမ၏ ကိုယ်ထည်သဏ္ဌာန်နှင့် ရုပ်ရည်အလှသည် မည်သို့နည်း။ ထို့ပြင် လက္ခမဏ၏ ပေါင်နှင့် လက်မောင်းတို့သည် မည်သို့နည်းဟုလည်း ရှင်းပြပါ။
Verse 5
एवमुक्तस्तु वैदेह्या हनुमान्मारुतात्मजः।ततो रामं यथातत्त्वमाख्यातुमुपचक्रमे।।।।
ဝိုင်ဒေဟီ၏ ထိုသို့မိန့်ကြားခြင်းကို ကြားသော် ဟနုမာန်—လေဘုရား၏ သား—သည် ထို့နောက် ရာမကို အမှန်တကယ်ဖြစ်သကဲ့သို့ တိတိကျကျ ရှင်းလင်းဖော်ပြရန် စတင်လေ၏။
Verse 6
जानन्ती बत दिष्ट्या मां वैदेहि परिपृच्छसि।भर्तुः कमलपत्त्राक्षि संस्थानं लक्ष्मणस्य च।।।।
အို ဝိုင်ဒေဟီ၊ ကြာပန်းရွက်ကဲ့သို့ မျက်လုံးလှသူရေ။ မင်းသည် မိမိ၏ သခင်နှင့် လက္ခမဏ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်နှင့် လက္ခဏာများကို သိပြီးသားဖြစ်သော်လည်း၊ ငါ့အား ဖော်ပြစေလို၍ မေးမြန်းခြင်းသည် မင်္ဂလာကောင်းသော ကံတရားပင် ဖြစ်၏။
Verse 7
यानि रामस्य चिह्नानि लक्ष्मणस्य च यानि वै।लक्षितानि विशालाक्षि वदतश्शृणु तानि मे।।।।
အင်္ဂဒကို ဦးဆောင်သူအဖြစ်ထား၍ အားလုံးသည် သမုဒ္ဒရာကမ်းစပ်အနားသို့ ရောက်လာကြ၏။ သင့်ကို တွေ့မြင်လိုစိတ်ပြင်းပြနေသော်လည်း ထပ်မံ၍ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်းနှင့် ကြောက်ရွံ့ခြင်းတို့၌ ကျရောက်ကြ၏။
Verse 8
रामः कमलपत्त्राक्ष स्सर्वसत्त्वमनोहरः।रूपदाक्षिण्यसम्पन्नः प्रसूतो जनकात्मजे।।।।
အို ဇနက၏ သမီးတော်၊ ကြာပန်းရွက်ကဲ့သို့ မျက်လုံးတော်ရှိ၍ သတ္တဝါအပေါင်း၏ စိတ်နှလုံးကို ဆွဲဆောင်သော ရာမသည် အလှအပ၊ သဘောနူးညံ့မှုနှင့် ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့သော အကျင့်အကြံတို့ ပြည့်စုံလျက် မွေးဖွားတော်မူ၏။
Verse 9
तेजसाऽदित्य सङ्काशः क्षमया पृथिवीसमः।बृहस्पतिसमो बुद्ध्या यशसा वासवोपमः।।।।
တေဇောအလင်းအာနုဘော်အားဖြင့် သူသည် နေမင်းကဲ့သို့; ခံနိုင်ရည်ခန္တီအားဖြင့် မြေကြီးကဲ့သို့; ဉာဏ်ပညာအားဖြင့် ဗြဟ္စပတိနှင့်တန်းတူ; ကီရ్తိယသအားဖြင့် ဝါသဝ (အိန္ဒြာ) ကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 10
रक्षिता जीवलोकस्य स्वजनस्याभिरक्षिता।रक्षिता स्वस्य वृत्तस्य धर्मस्य च परन्तपः।।।।
သူသည် သက်ရှိလောက၏ ကာကွယ်ရှင်ဖြစ်သည်—ထို့ထက်ပို၍ မိမိ၏လူမျိုးရင်းနှီးသူတို့ကို အထူးကာကွယ်တော်မူ၏။ မိမိ၏မျိုးရိုးအဆက်ဆက်ကို ထိန်းသိမ်းကာ ဓမ္မကိုလည်း စောင့်ရှောက်တော်မူပြီး ရန်သူတို့ကို မီးလောင်စေသောသူ ဖြစ်သည်။
Verse 11
रामो भामिनि लोकस्य चातुर्वर्ण्यस्य रक्षिता।मर्यादानां च लोकस्य कर्ता कारयिता च सः।।।।
အလှပသောမိန်းမရေ၊ ရာမသည် လောက၌ စတုဝဏ္ဏ—လူမှုအဆင့်လေးမျိုးကို ကာကွယ်တော်မူသူ ဖြစ်သည်။ လောက၏ မရ്യာဒာ—သင့်တော်သောအကျင့်စည်းကမ်း၏ အကန့်အသတ်များကို တည်ထောင်ကာ လိုက်နာစေတော်မူ၏။
Verse 12
अर्चिष्मानर्चितोऽत्यर्थं ब्रह्मचर्यव्रते स्थितः।साधूनामुपकारज्ञः प्रचारज्ञश्च कर्मणाम्।।।।
သူသည် တောက်ပရောင်လင်း၍ အလွန်အမင်း ဂုဏ်ပြုကာ ပူဇော်ခံရသူ ဖြစ်သည်။ ဗြဟ္မစရိယဝရတ—ကိုယ်ထိန်းသိမ်းမှု၏ သစ္စာကတိတွင် တည်ကြည်၏။ သာဓုတို့၏ ကောင်းမှုကို သိကျေးဇူးတင်တတ်ပြီး တာဝန်နှင့် ပူဇော်ပွဲအကျင့်အကြံ၏ သင့်တော်သောလမ်းစဉ်ကိုလည်း နားလည်တတ်၏။
Verse 13
राजविद्याविनीतश्च ब्राह्मणानामुपासिता।श्रुतवान्शीलसम्पन्नो विनीतश्च परन्तपः।।।।
သူသည် ရာဇဝိဒ္ယာ—မင်းအုပ်ချုပ်ရေးပညာတွင် လေ့ကျင့်ပျိုးထောင်ခံရသူဖြစ်ပြီး ဗြာဟ္မဏတို့ကို ရိုသေကာ ပူဇော်ထောက်ပံ့သူ ဖြစ်သည်။ သင်ကြားကြားနာ၍ ဗဟုသုတပြည့်ဝသူ၊ သီလကောင်းမွန်သူ၊ စည်းကမ်းတကျသူ—နှင့် ရန်သူတို့ကို မီးလောင်စေသောသူ ဖြစ်သည်။
Verse 14
यजुर्वेदविनीतश्च वेदविद्भिस्सुपूजितः।धनुर्वेदे च वेदेषु वेदाङ्गेषु च निष्ठितः।।।।
သူသည် ယဇုရဝေဒ၌ လေ့ကျင့်သင်ကြားထားသူဖြစ်၍ ဝေဒကို သိမြင်သော ပညာရှင်တို့က အလွန်အမင်း ဂုဏ်ပြုကာ ပူဇော်လေးစားကြသည်။ ထို့ပြင် ဓနုရဝေဒ (မြားပစ်ပညာ)၊ ဝေဒများနှင့် ဝေဒအင်္ဂများတွင်လည်း ကျွမ်းကျင်တည်ကြည်သူ ဖြစ်သည်။
Verse 15
विपुलांसो महाबाहुः कम्बुग्रीवश्शुभाननः।गूढजत्रुस्सुताम्राक्षो रामो देवि जनै श्श्रुतः।।।।
အို ဒေဝီ၊ ရာမသည် ပခုံးကျယ်ဝန်း၍ လက်မောင်းကြီးသန်မာကာ လည်ပင်းသည် သင်္ခါကဲ့သို့ သန့်မြတ်လှပပြီး မျက်နှာသည် မင်္ဂလာတင့်တယ်သည်။ ပခုံးအဆစ်အမြစ်ကောင်းမွန်၍ မျက်လုံးသည် ကြေးနီနီရောင်သွေးသွေးဖြစ်ကာ လူအများအကြား အလွန်လူသိများလှသည်။
Verse 16
दुन्दुभिस्वननिर्घोष स्स्निग्धवर्णः प्रतापवान्।सम स्समविभक्ताङ्गो वर्णं श्यामं समाश्रितः।।।।
သူ၏အသံသည် ဒုန္ဒုဘီတီးသံကဲ့သို့ ထွက်မြည်ကာ ပဲ့တင်ထပ်လျက်ရှိသည်။ အသားအရေသည် တောက်ပနူးညံ့၍ ကြည့်ရသက်သာစေသည်။ သူသည် သတ္တိတန်ခိုးဖြင့် ရောင်ပြန်တောက်ပကာ ကိုယ်အရွယ်အစားညီညာ၍ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများလည်း သဟဇာတဖြစ်ပြီး အမဲရောင်အလှတရားကို ဆောင်ထားသည်။
Verse 17
त्रिस्थिरस्त्रिप्रलम्बश्च त्रिसमस्त्रिषु चोन्नतः।त्रिताम्रस्त्रिषु च स्निग्धो गम्भीरस्त्रिषु नित्यशः।।।।
သူသည် အထွတ်အမြတ်သော ပုရుష၏ ရိုးရာလက္ခဏာများကို ဆောင်ထားသည်—အပိုင်းသုံးခု တည်ငြိမ်ခိုင်မာ၊ အပိုင်းသုံးခု ရှည်လျား၊ အပိုင်းသုံးခု ညီညာ၊ နှင့် နေရာသုံးခုတွင် မြင့်ထွားပေါ်လွင်သည်။ နေရာသုံးခုတွင် ကြေးနီနီရောင်တောက်ပမှု ပေါ်ထွက်ပြီး၊ အချက်သုံးရပ်၌လည်း အမြဲတမ်း နက်ရှိုင်းမှု၊ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် မဟာတန်ခိုးကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။
Verse 18
त्रिवलीवांस्त्र्यवनतश्चतुर्व्यङ्गस्त्रिशीर्षवान्।चतुष्कलश्चतुर्लेखश्चतुष्किष्कुश्चतु स्समः।।।।
သူ၏ ကိုယ်တော်၌ အလွှာသုံးထပ်၊ နူးညံ့သော အနိမ့်သုံးနေရာနှင့် သေးသိမ်သော အပေါက်လေးနေရာရှိ၍၊ ခေါင်းတော်၌လည်း ကံအလှည့်သုံးဝိုင်း မင်္ဂလာလက္ခဏာအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ လက်မအောက်၌ မျဉ်းလေးကြောင်း၊ နဖူးပေါ်၌လည်း မျဉ်းလေးကြောင်းရှိပြီး၊ အမြင့်သည် လက်တံလေးတံတိုင်အောင် ဖြစ်ကာ အစိတ်အပိုင်းလေးပါးလုံး ညီညာသဟဇာတ ဖြစ်သည်။
Verse 19
चतुर्दशसमद्वन्द्वश्चतुर्दंष्ट्रश्चतुर्गतिः।महोष्ठहनुनासश्च पञ्चस्निग्धोऽष्टवंशवान्।।।।
အင်္ဂါလက္ခဏာ အတွဲတစ်ဆယ်လေးပါးတွင် သဟဇာတညီမျှ၍၊ ထင်ရှားသော သွားလေးချောင်းရှိကာ အချိန်အခါနှင့်ကိုက်ညီသလို ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော လှုပ်ရှားလမ်းလျှောက်ပုံ လေးမျိုးဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။ နှုတ်ခမ်း၊ မေးရိုး၊ နှာခေါင်းတို့သည် လှပထင်ရှားပြီး၊ အစိတ်အပိုင်းငါးပါးသည် ချောမွေ့တောက်ပကာ အစိတ်အပိုင်းရှစ်ပါးသည် ရှည်လျားသင့်တော်သည်။
Verse 20
दशपद्मो दशबृहत्त्रिभिर्व्याप्तो द्विशुक्लवान्।षडुन्नतो नवतनुस्त्रिभिर्व्याप्नोति राघवः।।।।
ရာဃဝသည် ကြာပန်းကဲ့သို့သော လက္ခဏာဆယ်ပါးနှင့် ကျယ်ဝန်းလှပသင့်တော်သော အစိတ်အပိုင်းဆယ်ပါးကို ပိုင်ဆိုင်သည်။ ထို့ပြင် တောက်ပသော သရေ၊ နာမည်ကျော်ကြားမှု၊ ဂုဏ်သိက္ခာကြီးမြတ်မှု ဟူသော ကောင်းမြတ်သုံးပါးသည် ကိုယ်တော်အနှံ့ စိမ့်ဝင်နေသည်။ ဖြူစင်သော လက္ခဏာနှစ်ပါးမှာ မျက်စိနှင့် သွားဖြစ်၍၊ ခြောက်ပါးသည် မြင့်ထောင်ကာ၊ ကိုးပါးသည် သေးသိမ်မုန့်မြန်သည်။ ထို့အပြင် ဘဝ၏ အပိုင်းသုံးရပ်လုံးတွင် သမ္မာဓမ္မကို လိုက်နာတော်မူသည်။
Verse 21
सत्यधर्मपरश्श्रीमान् सङ्ग्रहानुग्रहे रतः।देशकालविभागज्ञस्सर्वलोकप्रियंवदः।।।।
သူသည် သစ္စာနှင့် ဓမ္မကို အထူးလေးစားလိုက်နာသူဖြစ်၍ စိရိသုခပြည့်စုံသည်။ အခြားသူတို့ကို အနုဂ्रहပြုကာ ကူညီထောက်ပံ့နိုင်ရန် အရင်းအမြစ်များကို စုဆောင်းရာတွင် ပျော်ရွှင်တတ်ပြီး၊ နေရာနှင့် အချိန်၏ ခွဲခြားသင့်တော်မှုကို သိမြင်ကာ လူအပေါင်းတို့နှစ်သက်သော စကားကို ပြောတတ်သည်။
Verse 22
भ्राता तस्य च द्वैमात्रस्सौमित्रिरपराजितः।अनुरागेण रूपेण गुणैश्चैव तथाविधः।।।।
ထို့အပြင် သူ၏ညီတော် စောမိတ္တရီသည် မိခင်မတူဘဲ မွေးဖွားလာသူဖြစ်သော်လည်း မည်သည့်အခါမျှ မရှုံးနိမ့်သူဖြစ်၍၊ ချစ်ခင်သနားမှု၊ ရုပ်ရည်အလှနှင့် ဂုဏ်သတ္တိတို့တွင်လည်း သူနှင့်တူညီသည်။
Verse 23
तावुभौ नरशार्दूलौ त्वद्दर्शनसमुत्सुकौ।विचिन्वन्तौ महीं कृत्स्नामस्माभिरभिसङ्गतौ।।।।
လူတို့အတွင်း ကျားသဖွယ် ထက်မြက်သော သူနှစ်ဦးသည် သင်၏ ဒർശနကို မြင်လိုစိတ်ပြင်းပြ၍ မြေပြင်တစ်လျှောက်လုံး လှည့်လည်ရှာဖွေကြသည်။ ထိုရှာဖွေမှုအတွင်း၌ပင် ကျွန်ုပ်တို့နှင့် တွေ့ဆုံလာကြ၏။
Verse 24
त्वामेव मार्गमाणौ तौ विचरन्तौ वसुन्धराम्।ददर्शतुर्मृगपतिं पूर्वजेनावरोपितम्।।।।ऋश्यमूकस्य पृष्ठे तु बहुपादपसङ्कुले।भ्रातुर्भयार्तमासीनं सुग्रीवं प्रियदर्शनम्।।।।
သင်တော်မူသောအရှင်ကိုသာ ရှာဖွေရန် မြေပြင်တစ်လျှောက် လှည့်လည်သွားလာကြစဉ်၊ သူတို့သည် တိရစ္ဆာန်တို့၏ အရှင် စုဂရీవကို မြင်တွေ့ကြ၏။ အစ်ကိုကြီးက သူ့ကို အာဏာအနေအထားမှ ချထားခဲ့သည်။ သစ်ပင်များထူထပ်သော ရှျယမူက တောင်စောင်းပေါ်၌ သူသည် အစ်ကိုကြီးကို ကြောက်ရွံ့၍ စိတ်ပူပန်ကာ ထိုင်နေသော်လည်း မြင်ရသန့်ရှင်းလှပ၏။
Verse 25
त्वामेव मार्गमाणौ तौ विचरन्तौ वसुन्धराम्।ददर्शतुर्मृगपतिं पूर्वजेनावरोपितम्।।5.35.24।।ऋश्यमूकस्य पृष्ठे तु बहुपादपसङ्कुले।भ्रातुर्भयार्तमासीनं सुग्रीवं प्रियदर्शनम्।।5.35.25।।
ထို့နောက် သစ်ပင်များထူထပ်သော ရှျယမူက တောင်စောင်းပေါ်၌ မြင်ရသန့်ရှင်းလှပသော စုဂရీవကို တွေ့ကြ၏။ သူသည် အစ်ကိုကြီးကို ကြောက်ရွံ့၍ စိတ်ပူပန်ကာ ထိုနေရာ၌ ထိုင်နေ၏။
Verse 26
वयं तु हरिराजं तं सुग्रीवं सत्यसङ्गरम्।परिचर्यामहे राज्यात्पूर्वजेनावरोपितम्।।।।
ကျွန်ုပ်တို့မူကား အမှန်တရား၌ တည်ကြည်သော ဝါနရတို့၏ ဘုရင် စုဂရీవကို စောင့်ရှောက်ဝန်ဆောင်နေကြ၏။ သူသည် အစ်ကိုကြီးကြောင့် နိုင်ငံတော်မှ ဖယ်ရှားချခံရသူဖြစ်၏။
Verse 27
ततस्तौ चीरवसनौ धनुः प्रवरपाणिनौ।ऋश्यमूकस्य शैलस्य रम्यं देशमुपागतौ।।।।
ထို့နောက် သစ်ခွံဝတ်စုံဝတ်ဆင်၍ အထူးကောင်းမြတ်သော လေးကိုင်ဆောင်ထားသော သူနှစ်ဦးသည် ရှျမ်မူက (Ṛśyamūka) တောင်၏ လှပသောဒေသသို့ ရောက်လာကြ၏။
Verse 28
स तौ दृष्ट्वा नरव्याघ्रौ धन्विनौ वानरर्षभः।अवप्लुतो गिरेस्तस्य शिखरं भयमोहितः।।।।
လေးကိုင်ဆောင်ထားသော ကျားကဲ့သို့သော လူနှစ်ဦးကို မြင်သော် ဝါနရတို့အတွင်း အထူးမြတ်သူသည် ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် မောဟဖြစ်ကာ ထိုတောင်ပေါ်မှ ခုန်ထွက်၍ ထိပ်သို့ တက်သွား၏။
Verse 29
ततस्स शिखरे तस्मिन्वानरेन्द्रो व्यवस्थितः।तयोस्समीपं मामेव प्रेषयामास सत्वरम्।।।।
ထို့နောက် ထိုထိပ်ပေါ်တွင် တည်နေသော ဝါနရအရှင်သည် အလျင်အမြန် ငါတစ်ဦးတည်းကိုသာ သူတို့နှစ်ဦးအနီးသို့ သွားစေရန် စေလွှတ်၏။
Verse 30
तावहं पुरुषव्याघ्रौ सुग्रीववचनात्प्रभू।रूपलक्षणसम्पन्नौ कृताञ्जलिरुपस्थितः।।5.35.30।।
ထို့ကြောင့် စုဂရీవ၏ အမိန့်အတိုင်း ငါသည် ရုပ်ရည်မြင့်မြတ်၍ မင်္ဂလာလက္ခဏာပြည့်စုံသော ကျားကဲ့သို့သော အရှင်နှစ်ဦးထံသို့ လက်အုပ်ချီ၍ ရိုသေစွာ ချဉ်းကပ်သွား၏။
Verse 31
तौ परिज्ञाततत्त्वार्थौ मया प्रीतिसमन्वितौ।पृष्ठमारोप्य तं देशं प्रापितौ पुरुषर्षभौ।।।।
သူတို့၏ အမှန်တရားနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာကို ငါသိမြင်ပြီးနောက် စိတ်သည် ပီတိဖြင့် ပြည့်ဝလာ၏။ ထို့နောက် လူအထူးမြတ်နှစ်ဦးကို ငါ၏ကျောပေါ်တင်ကာ ထိုနေရာသို့ ပို့ဆောင်ပေး၏။
Verse 32
निवेदितौ च तत्त्वेन सुग्रीवाय महात्मने।तयोरन्योन्यसल्लापाद्भृशं प्रीतिरजायत।।।।
ကျွန်ုပ်သည် မဟာစိတ်ရှိသော သုဂ္ရీవထံသို့ ထိုနှစ်ဦး၏အကြောင်းကို အမှန်တကယ်အတိုင်း လျှောက်တင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ဦး၏ အပြန်အလှန် စကားဝိုင်းကြောင့် နက်ရှိုင်းသော မိတ်သဟာယတရား ပေါ်ပေါက်လာ하였다။
Verse 33
ततस्तौ प्रीतिसम्पन्नौ हरीश्वरनरेश्वरौ।परस्परकृताश्वासौ कथया पूर्ववृत्तया।।5.35.33।।
ထို့နောက် ဝါနရတို့၏ အရှင်နှင့် လူတို့၏ အရှင်ဖြစ်သော မင်းနှစ်ပါးသည် ချစ်ခင်မေတ္တာပြည့်ဝကာ၊ အတိတ်က ဖြစ်ရပ်များကို ပြန်လည်ပြောကြား၍ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး စိတ်အားပေးကာ ယုံကြည်စေ하였다။
Verse 34
ततस्स सान्त्वयामास सुग्रीवं लक्ष्मणाग्रजः।स्त्रीहेतोर्वालिना भ्रात्रा निरस्तमुरुतेजसा।।।।
ထို့နောက် လက္ခမဏ၏ အကိုကြီး ရာမသည် သုဂ္ရీవကို သ慰နာပေး하였다။ သုဂ္ရీవသည် မိမိအကို ဝါလီ (အလွန်တန်ခိုးကြီးသူ) က မိန်းမအကြောင်းကြောင့် ဖြစ်သော အငြင်းပွားမှုကြောင့် ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရသူဖြစ်သည်။
Verse 35
ततस्त्वन्नाशजं शोकं रामस्याक्लिष्टकर्मणः।लक्ष्मणो वानरेन्द्राय सुग्रीवाय न्यवेदयत्।।।।
ထို့နောက် လက္ခမဏသည် ဝါနရတို့၏ အရှင် သုဂ္ရీవထံသို့၊ လုပ်ငန်း၌ မပင်ပန်းမနားသော ရာမ၏ နှလုံးသားတွင် သင်၏ ပျောက်ဆုံးမှုကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာသော ဝမ်းနည်းခြင်းကို လျှောက်တင်ပြောကြား하였다။
Verse 36
स श्रुत्वा वानरेन्द्रस्तु लक्ष्मणेनेरितं वचः।तदासीन्निष्प्रभोऽत्यर्थं ग्रहग्रस्त इवांशुमान्।।।।
လက္ခမဏ၏ စကားကို ကြားသိရသော် ဝါနရတို့၏ အရှင်သည် အလွန်အမင်း အလင်းရောင်မဲ့သွားခဲ့သည်။ ဂြိုဟ်တစ်လုံးက ဖမ်းဆီးသကဲ့သို့ နေမင်းသည် ဂြဟဏ်ကျသွားသကဲ့သို့ ဖြစ်하였다။
Verse 37
ततस्त्वद्गात्रशोभीनि रक्षसा ह्रियमाणया।यान्याभरणजालानि पातितानि महीतले।।5.35.37।।तानि सर्वाणि रामाय आनीय हरियूथपाः।संहृष्टा दर्शयामासुर्गतिं तु न विदुस्तव।।5.35.38।।
ထို့နောက် ရက္ခသက မင်းသမီးကို ဆွဲခေါ်သွားစဉ် မင်းသမီး၏ ကိုယ်အင်္ဂါများကို အလှဆင်ထားသော အလှဆင်ပစ္စည်းများ အများအပြား မြေပြင်ပေါ်သို့ ကျလွှားသွား၏။ ဝါနရတပ်၏ ခေါင်းဆောင်များက ထိုအရာအားလုံးကို စုဆောင်းကာ ဝမ်းမြောက်စွာ သီရိရာမထံ ယူဆောင်ပြသခဲ့သော်လည်း မင်းသမီး၏ နေရာအတိအကျကို မသိနိုင်ခဲ့ကြ။
Verse 38
ततस्त्वद्गात्रशोभीनि रक्षसा ह्रियमाणया।यान्याभरणजालानि पातितानि महीतले।।5.35.37।।तानि सर्वाणि रामाय आनीय हरियूथपाः।संहृष्टा दर्शयामासुर्गतिं तु न विदुस्तव।।5.35.38।।
ထို့နောက် ရက္ခသက မင်းသမီးကို ဆွဲခေါ်သွားစဉ် မင်းသမီး၏ ကိုယ်အင်္ဂါများကို အလှဆင်ထားသော အလှဆင်ပစ္စည်းများ အများအပြား မြေပြင်ပေါ်သို့ ကျလွှားသွား၏။ ဝါနရတပ်၏ ခေါင်းဆောင်များက ထိုအရာအားလုံးကို စုဆောင်းကာ ဝမ်းမြောက်စွာ သီရိရာမထံ ယူဆောင်ပြသခဲ့သော်လည်း မင်းသမီး၏ နေရာအတိအကျကို မသိနိုင်ခဲ့ကြ။
Verse 39
तानि रामाय दत्तानि मयैवोपहृतानि च।स्वनवन्त्यवकीर्णानि तस्मिन्विगतचेतसि।।।।
ထိုအလှဆင်ပစ္စည်းများကို—ကျွန်ုပ်ကိုယ်တိုင် စုဆောင်းကာ သီရိရာမထံ ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ချောင်းချောင်းမြည်သံနှင့်အတူ ပျံ့နှံ့ကျလွှားနေသော အစိတ်အပိုင်းများကို မြင်သောအခါ၊ သူသည် စိတ်မတည်မငြိမ်ဖြစ်၍ သတိလက်လွတ်သွား၏။
Verse 40
तान्यङ्के दर्शनीयानि कृत्वा बहुविधं तव।तेन देवप्रकाशेन देवेन परिदेवितम्।।।।
ထိုအလှဆင်ပစ္စည်းများကို မိမိ၏ ပေါင်ပေါ်တွင် ထားကာ၊ အလင်းရောင်တောက်ပ၍ နတ်သဘောတူသော သူသည် မင်းသမီးအတွက် နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် ငိုကြွေးဝမ်းနည်းလေ၏။
Verse 41
पश्यतस्तानि रुदतस्ताम्यतश्च पुनः पुनः।प्रादीपयन्दाशरथेस्तानि शोकहुताशनम्।।।।
ဒဿရထ၏ သားတော်သည် ထိုအရာများကို ကြည့်ရင်း ငိုကြွေးကာ ထပ်ခါထပ်ခါ ဝမ်းနည်းပူဆွေးသို့ ကျရောက်သွားသောအခါ၊ ထိုအလှဆင်ပစ္စည်းများသည် သူ၏ ဒုက္ခမီးကို ပိုမိုလောင်ကျွမ်းစေသကဲ့သို့ ဖြစ်လေ၏။
Verse 42
शयितं च चिरं तेन दुःखार्तेन महात्मना।मयापि विविधैर्वाक्यैः कृच्छ्रादुत्थापितः पुनः।।।।
ထိုမဟာသတ္တဝါသည် ဝမ်းနည်းဒုက္ခကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ကာ အချိန်ကြာကြာ လဲလျောင်းနေ၏။ ကျွန်ုပ်လည်း စကားမျိုးစုံဖြင့် အလွန်ခက်ခဲစွာ သူ့ကို ပြန်လည်ထူထောင်နှိုးဆော်ရ၏။
Verse 43
तानि दृष्ट्वा महाबाहुर्दर्शयित्वा मुहुर्मुहुः।राघवस्सह सौमित्रिस्सुग्रीवे स न्यवेदयत्।।।।
ထိုလက္ခဏာများကို အကြိမ်ကြိမ် ကြည့်ရှု၍ ထပ်တလဲလဲ ပြသပြီးနောက် လက်မောင်းရှည်သော ရာဃဝ (သီရိရာမ) သည် စောမိထရီ (လက္ခမဏ) နှင့်အတူ စုဂရీవထံသို့ ထိုအကြောင်းကို တင်ပြလေ၏။
Verse 44
स तवादर्शनादार्ये राघवः परितप्यते।महता ज्वलता नित्यमग्निनेवाग्निपर्वतः।।।।
အို အရိယာမိဖုရား၊ သင်ကို မမြင်ရသဖြင့် ရာဃဝ (သီရိရာမ) သည် ပူပန်နာကျင်လျက်ရှိ၏။ မဟာမီးလျှံတောက်လောင်သော မီးတောင်တစ်လုံးကဲ့သို့ အမြဲတမ်း လောင်ကျွမ်းနေ၏။
Verse 45
त्वत्कृते तमनिद्रा च शोकश्चिन्ता च राघवम्।तापयन्ति महात्मानमग्न्यगारमिवाग्नयः।।।।
သင်ကြောင့်ပင် အိပ်မပျော်ခြင်း၊ ဝမ်းနည်းခြင်းနှင့် စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်းတို့သည် မဟာတ္မာ ရာဃဝ (သီရိရာမ) ကို မီးများက အဂ္နိဂါရ (မီးပူဇော်ရာ) ကို ပူလောင်စေသကဲ့သို့ လောင်ကျွမ်းစေ၏။
Verse 46
तवादर्शनशोकेन राघवः प्रविचाल्यते।महता भूमिकम्पेन महानिव शिलोच्चयः।।।।
သင်ကို မမြင်ရသော ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် ရာဃဝသည် တုန်လှုပ်နေ၏—အလွန်ကြီးမားသော မြေငလျင်ကြောင့် တောင်တန်းကြီးတစ်ခု တုန်ခါသကဲ့သို့။
Verse 47
काननानि सुरम्याणि नदीः प्रस्रवणानि च।चरन्न रतिमाप्नोति त्वामपश्यन्नृपात्मजे।।।।
အို မင်းသမီးတော်၊ အလွန်လှပသော တောတောင်များ၊ မြစ်များနှင့် ရေစီးရေထွက်များအတွင်း လှည့်လည်သွားလာနေသော်လည်း သင်ကို မမြင်ရသဖြင့် သူသည် ပျော်ရွှင်မှုကို မရနိုင်ပါ။
Verse 48
स त्वां मनुजशार्दूलः क्षिप्रं प्राप्स्यति राघवः।समित्रबान्धवं हत्वा रावणं जनकात्मजे।।।।
အို ဇနကမင်း၏ သမီးတော်၊ လူတို့အတွင်း ကျားသတ္တဝါတော်ဖြစ်သော ရာဃဝသည် မကြာမီ သင်ထံသို့ ရောက်လာမည်။ ရာဝဏကို မိတ်ဖက်များနှင့် မျိုးရင်းဆွေမျိုးတို့နှင့်အတူ သတ်ဖြတ်ပြီးနောက်ပင်။
Verse 49
सहितौ रामसुग्रीवावुभावकुरुतां तदा।समयं वालिनं हन्तुं तव चान्वेषणं तथा।।।।
ထို့နောက် ရာမနှင့် သုဂ္ရီဝတို့သည် တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းတည်း ပေါင်းစည်းကာ ထိုအခါ သဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ချမှတ်ကြ၏—ဝါလီကို သတ်ပစ်ရန်နှင့် သင်ကို ရှာဖွေရန် ဖြစ်သည်။
Verse 50
ततस्ताभ्यां कुमाराभ्यां वीराभ्यां स हरीश्वरः।किष्किन्धां समुपागम्य वाली युद्धे निपातितः।।।।
ထို့နောက် သူရဲကောင်း မင်းသားနှစ်ပါးနှင့်အတူ ဝါနရတို့၏ အရှင်သည် ကိෂ္ကိန္ဓာသို့ ရောက်လာပြီး ဝါလီသည် စစ်ပွဲတွင် လဲကျသွား၏။
Verse 51
ततो निहत्य तरसा रामो वालिनमाहवे।सर्वर्क्षहरिसङ्घानां सुग्रीवमकरोत्पतिम्।।।।
ထို့နောက် ရာမသည် စစ်မြေပြင်၌ လျင်မြန်စွာ ဝါလိကို သတ်ဖြတ်ပြီး၊ မျောက်တပ်နှင့် ဝက်ဝံတပ် အစုအဖွဲ့အားလုံး၏ အရှင်အဖြစ် စုဂရీవကို ခန့်အပ်တော်မူ၏။
Verse 52
रामसुग्रीवयोरैक्यं देव्येवं समजायत।हनुमन्तं च मां विद्धि तयोर्दूतमिहागतम्।।।।
အရှင်မိဖုရားမြတ်တော်၊ ဤသို့ဖြင့် ရာမနှင့် စုဂရీవတို့၏ မိတ်သဟာယအဖွဲ့တည်ထောင်လာ၏။ ထို့ပြင် ငါသည် ဟနုမာန်ဖြစ်ကြောင်း သိမှတ်ပါ၊ သူတို့နှစ်ပါး၏ သံတမန်အဖြစ် ဤနေရာသို့ ရောက်လာခြင်းဖြစ်၏။
Verse 53
स्वराज्यं प्राप्य सुग्रीवस्समानीय हरीश्वरान्।त्वदर्थं प्रेषयामास दिशो दश महाबलान्।।।।
မိမိ၏ နိုင်ငံတော်ကို ပြန်လည်ရရှိပြီးနောက် စုဂရీవသည် ဝါနရခေါင်းဆောင်များကို စုဝေးစေကာ၊ မင်းသမီးအတွက် အင်အားကြီးသူများကို တစ်ဆယ်ဦးတည်ရာအနှံ့ ရှာဖွေရန် စေလွှတ်လေ၏။
Verse 54
आदिष्टा वानरेन्द्रेण सुग्रीवेण महौजसा।अद्रिराजप्रतीकाशास्सर्वतः प्रस्थितौ महीम्।।।।
အင်အားတော်ကြီးသော စုဂရీవ၏ အမိန့်တော်အရ တောင်မင်းနှင့်တူအောင် ကြီးမားခမ်းနားသော ဝါနရခေါင်းဆောင်များသည် ကမ္ဘာမြေပေါ် အရပ်ရပ်သို့ ထွက်ခွာသွားကြ၏။
Verse 55
ततस्ते मार्गमाणा वै सुग्रीववचनातुराः।चरन्ति वसुधां कृत्स्नां वयमन्ये च वानराः।।।।
ထို့နောက် သုဂရీవ၏ အမိန့်ကို အလျင်အမြန် ဆောင်ရွက်လိုသောကြောင့်၊ သူတို့နှင့် ကျွန်ုပ်တို့ အခြားသော ဝါနရတို့လည်း ကမ္ဘာမြေတစ်လျှောက်လုံး လှည့်လည်ရှာဖွေနေကြ၏။
Verse 56
अङ्गदो नाम लक्ष्मीवान्वालिसूनुर्महाबलः।प्रस्थितः कपिशार्दूलस्त्रिभागबलसंवृतः।।5.35.56।।
အင်္ဂဒဟူသော အမည်ရှိ၍ သာယာသီရိပြည့်စုံကာ အလွန်အင်အားကြီးသည့် ဝါလီ၏ သား၊ ဝါနရတို့အတွင်း ကျားကဲ့သို့သော သူသည် စစ်တပ်၏ သုံးပုံတစ်ပုံနှင့်အတူ ထွက်ခွာသွား၏။
Verse 57
तेषां नो विप्रणष्टानां विन्ध्ये पर्वतसत्तमे।भृशं शोकपरीतानामहोरात्रगणा गताः।।।।
ဝိန္ဓျ တောင်တန်းအမြတ်၌ ကျွန်ုပ်တို့ လမ်းပျောက်သွားသောအခါ၊ အလွန်နက်ရှိုင်းသော ဝမ်းနည်းမှုဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေကြသဖြင့် နေ့ညများစွာ ကုန်လွန်သွား၏။
Verse 58
ते वयं कार्यनैराश्यात्कालस्यातिक्रमेण च।भयाच्च कपिराजस्य प्राणांस्त्यक्तुं व्यवस्थिताः।।।।
ထို့နောက် ကျွန်ုပ်တို့သည် အသက်ကို စွန့်လွှတ်ရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်ကြ၏—တာဝန်မအောင်မြင်သဖြင့် စိတ်ပျက်အားငယ်မှုကြောင့်လည်းကောင်း၊ သတ်မှတ်ကာလ ကျော်လွန်သွားခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဝါနရဘုရင်ကို ကြောက်ရွံ့ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း။
Verse 59
विचित्य वनदुर्गाणि गिरिप्रस्रवणानि च।अनासाद्य पदं देव्याः प्राणांस्त्यक्तुं समुद्यताः।।।।
တောအတွင်း ဝင်ရောက်ရန်ခက်ခဲသော နေရာများနှင့် တောင်တန်းရေစီးများကို စိစစ်ရှာဖွေပြီးသော်လည်း မဟာဒေဝီ၏ အရိပ်အယောင်ကို မတွေ့နိုင်သဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် အသက်ကို စွန့်လွှတ်ရန် အသင့်ဖြစ်နေကြ၏။
Verse 60
दृष्ट्वा प्रायोपविष्टांश्च सर्वान्वानरपुङ्गवान्।भृशं शोकार्णवे मग्नः पर्यदेवयदङ्गदः।।5.35.60।।तव नाशं च वैदेहि वालिनश्च वधं तथा।प्रायोपवेशमस्माकं मरणं च जटायुषः।।5.35.61।।
ဝါနရခေါင်းဆောင်ကြီးများ အားလုံးက “ပရာယောပဝေသ” ဟူသော အစာမစားဘဲ သေမည့် သစ္စာကတိဖြင့် ထိုင်နေကြသည်ကို မြင်သော် အင်္ဂဒသည် ဝမ်းနည်းခြင်း၏ သမုဒ္ဒရာထဲသို့ နစ်မြုပ်ကာ အလွန်ပြင်းထန်စွာ ငိုကြွေးလေ၏။ အို ဝိုင်ဒေဟီ၊ မင်း၏ ပျောက်ကွယ်မှု၊ ဝါလီ၏ သတ်ဖြတ်ခံရမှု၊ ငါတို့၏ အစာရှောင်၍ သေမည့် ဆုံးဖြတ်ချက်၊ နှင့် ဇဋာယု၏ မရဏကိုလည်း သူသည် အလွန်အမင်း ဝမ်းနည်းကာ ရင်နာစွာ ငိုကြွေး하였다။
Verse 61
दृष्ट्वा प्रायोपविष्टांश्च सर्वान्वानरपुङ्गवान्।भृशं शोकार्णवे मग्नः पर्यदेवयदङ्गदः।।5.35.60।।तव नाशं च वैदेहि वालिनश्च वधं तथा।प्रायोपवेशमस्माकं मरणं च जटायुषः।।5.35.61।।
“အို ဝိုင်ဒေဟီ၊ မင်း၏ ပျောက်ကွယ်မှု၊ ဝါလီ၏ သတ်ဖြတ်ခံရမှု၊ ငါတို့၏ ‘ပရာယောပဝေသ’ အစာရှောင်၍ သေမည့် ဆုံးဖြတ်ချက်၊ နှင့် ဇဋာယု၏ မရဏ” — ဤအကြောင်းများပင် အင်္ဂဒ၏ ငိုကြွေးသံကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
Verse 62
तेषां नस्वामिसन्देशान्निराशानां मुमूर्षताम्।कार्यहेतोरिवायातश्शकुनिर्वीर्यवान्महान्।।।।
ငါတို့သည် သခင်၏ အမိန့်ကို သတိရလျက် မျှော်လင့်ချက်ကင်း၍ သေမည့်အတွက် ပြင်ဆင်နေကြသည့်အခါ၊ ထိုအချိန်တွင် အလွန်ကြီးမြတ်၍ အင်အားပြင်းထန်သော ငှက်တစ်ကောင် ပေါ်ထွန်းလာသည်—ကိစ္စကို ပြီးမြောက်စေရန် အတိအကျ ရောက်လာသကဲ့သို့ပင်။
Verse 63
गृध्रराजस्य सोदर्यः सम्पातिर्नाम गृध्रराट्।श्रुत्वा भ्रातृवधं कोपादिदं वचनमब्रवीत्।।।।
လင်းတမင်း၏ အမိအဖတူ ညီအစ်ကိုဖြစ်သော လင်းတမင်း “သမ္ပာတိ” ဟူသောသူသည်၊ ညီအစ်ကို၏ သတ်ဖြတ်ခံရမှုကို ကြားသိသဖြင့် ဒေါသထွက်ကာ ဤစကားကို ပြော하였다။
Verse 64
यवीयान्केन मे भ्राता हतः क्व च निपातितः।एतदाख्यातुमिच्छामि भवद्भिर्वानरोत्तमाः।।।।
ငါ၏ ညီငယ်ကို မည်သူက သတ်ခဲ့သနည်း၊ ထို့ပြင် မည်သည့်နေရာ၌ ကျဆုံးခဲ့သနည်း။ အို ဝါနရတို့အနက် အမြတ်ဆုံးတို့၊ ဤအကြောင်းကို သင်တို့ထံမှ ကြားလို၏။
Verse 65
अङ्गदोऽकथयत्तस्य जनस्थाने महद्वधम्।रक्षसा भीमरूपेण त्वामुद्दिश्य यथातथम्।।5.35.65।।
ထို့နောက် အင်္ဂဒသည် ဂျနသ္ထာန၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ကြီးမားသတ်ဖြတ်မှုကို အဖြစ်အပျက်အတိုင်း မှန်ကန်စွာ ပြောပြ하였다—ကြောက်မက်ဖွယ် ရက္ခသက သင့်ကို ရည်ရွယ်၍ သူ့ကို သတ်ခဲ့ကြောင်း။
Verse 66
जटायुषो वधं श्रुत्वा दुःखितस्सोऽरुणात्मजः।त्वां शशंस वरारोहे वसन्तीं रावणालये।।।।
ဇဋာယု၏ သေဆုံးမှုကို ကြားသိသဖြင့် အရုဏ၏ သားဖြစ်သော သမ္ပာတိသည် ဝမ်းနည်းကြေကွဲ하였다။ အို ခါးလှသော မဟာသမီး၊ သူသည် သင်သည် ရာဝဏ၏ နန်းတော်၌ နေထိုင်နေကြောင်းကို ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောကြား하였다။
Verse 67
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सम्पातेः प्रीतिवर्धनम्।अङ्गदप्रमुखास्तूर्णं ततस्सम्प्रस्थिता वयम्।।।।
သမ္ပာတိ၏ စိတ်အားတက်ကြွစေသော စကားကို ကြားသိပြီးနောက်၊ အင်္ဂဒကို ဦးဆောင်သူအဖြစ်ထား၍ ကျွန်ုပ်တို့သည် ထိုနေရာမှ ချက်ချင်း ထွက်ခွာသွား하였다။
Verse 68
विन्ध्यादुत्थाय सम्प्राप्ता स्सागरस्यान्तमुत्तरम्।त्वद्धर्शनकृतोत्साहा हृष्टास्तुष्टाः प्लवङ्गमाः।।।।
ဝိန္ဓျတောင်တန်းမှ ထွက်ခွာလာသော ဝါနရတို့သည် သမုဒ္ဒရာကမ်းစပ်၏ မြောက်ဘက်အဆုံးသို့ ရောက်ရှိကြ၏။ သင့်ကို တွေ့မြင်ရမည်ဟူသော မျှော်လင့်ချက်ကြောင့် စိတ်အားထက်သန်ကာ ဝမ်းမြောက်ပျော်ရွှင်၍ စိတ်ကျေနပ်နေကြ၏။
Verse 69
अङ्गदप्रमुखास्सर्वे वेलोपान्तमुपस्थिताः।चिन्तां जग्मुः पुनर्भीतास्त्वद्दर्शनसमुत्सुकाः।।5.35.69।।
အင်္ဂဒကို ဦးဆောင်သူအဖြစ်ထား၍ အားလုံးသည် သမုဒ္ဒရာကမ်းစပ်အနားသို့ ရောက်လာကြ၏။ သင့်ကို တွေ့မြင်လိုစိတ်ပြင်းပြနေသော်လည်း ထပ်မံ၍ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်းနှင့် ကြောက်ရွံ့ခြင်းတို့၌ ကျရောက်ကြ၏။
Verse 70
अथाहं हरिसैन्यस्य सागरं प्रेक्ष्य सीदतः।व्यवधूय भयं तीव्रं योजनानां शतं प्लुतः।।।।
ထို့နောက် သမုဒ္ဒရာကိုမြင်၍ ဝါနရတပ်ဖွဲ့သည် စိတ်ပျက်အားလျော့နေသည်ကို တွေ့မြင်သဖြင့်၊ ငါသည် ပြင်းထန်သော ကြောက်ရွံ့မှုကို ဖယ်ရှားကာ ယောဇနာတစ်ရာကို ခုန်လွှား၍ ဖြတ်ကျော်ခဲ့၏။
Verse 71
लङ्का चापि मया रात्रौ प्रविष्टा राक्षसाकुला।रावणश्च मया दृष्टस्त्वं च शोकपरिप्लुता।।।।
ထို့ပြင် ညအချိန်၌ ရာක්ෂသတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော လင်္ကာမြို့သို့ ငါဝင်ရောက်ခဲ့၏။ ငါသည် ရာဝဏကိုလည်း မြင်ခဲ့ပြီး၊ ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် နစ်မြုပ်နေသော သင့်ကိုလည်း မြင်ခဲ့၏။
Verse 72
एतत्ते सर्वमाख्यातं यथावृत्तमनन्दिते।अभिभाषस्व मां देवि दूतो दाशरथेरहम्।।।।
အပြစ်ကင်းစင်သော ဒေဝီတော်၊ ဖြစ်ပျက်သမျှကို အမှန်အတိုင်း သင့်အား ငါပြောကြားပြီးပြီ။ ယခု သင့်အမိန့်ကို ငါ့အား မိန့်ကြားပါ၊ ဒေဝီတော်—ငါသည် ဒဿရထ၏ သားတော်၏ သံတမန်ဖြစ်၏။
Verse 73
तं मां रामकृतोद्योगं त्वन्निमित्तमिहागतम्।सुग्रीवसचिवं देवि बुद्ध्यस्व पवनात्मजम्।।।।
အို မဟာဒေဝီ၊ ကျွန်ုပ်ကို သိမှတ်ပါ—ကျွန်ုပ်သည် လေဒေဝ (ဗာယု) ၏ သား၊ စုဂရీవ၏ အမတ် ဖြစ်၏။ သီရိရာမ၏ သာသနာတော်အမှုကို ဆောင်ရွက်ရန်၊ သင့်အတွက်ကြောင့် ဤနေရာသို့ ရောက်လာခြင်း ဖြစ်၏။
Verse 74
कुशली तव काकुत्स्थस्सर्वशस्त्रभृतां वरः।गुरोराराधने युक्तो लक्ष्मणश्च सुलक्षणः।।।।
ကကုတ်သ္ထ မျိုးနွယ်မှ သီရိရာမ—လက်နက်ကိုင်သူတို့အနက် အထွတ်အမြတ်—သည် ကျန်းမာချမ်းသာရှိ၏။ မင်္ဂလာလက္ခဏာပြည့်စုံသော လက္ခမဏလည်း မိမိအကိုကြီးကို အာရాధနာပြု၍ သစ္စာဖြင့် ဆက်လက်အမှုထမ်းနေ၏။
Verse 75
तस्य वीर्यवतो देवि भर्तुस्तव हिते रतः।अहमेकस्तु सम्प्राप्त स्सुग्रीववचनादिह।।।।
အို မဟာဒေဝီ၊ သင်၏ သတ္တိပြည့်ဝသော ခင်ပွန်း၏ အကျိုးအတွက် စိတ်တည်၍ ကျွန်ုပ်သည် စုဂရీవ၏ အမိန့်အတိုင်း တစ်ယောက်တည်း ဤနေရာသို့ ရောက်လာခဲ့၏။
Verse 76
मयेयमसहायेन चरता कामरूपिणा।दक्षिणा दिगनुक्रान्ता त्वन्मार्गविचयैषिणा।।।।
ကျွန်ုပ်သည် အကူအညီမရှိဘဲ တစ်ယောက်တည်း၊ စိတ်ကြိုက်ရုပ်သဏ္ဍာန်ပြောင်းနိုင်သူအဖြစ်၊ သင်၏ သတင်းနှင့် အရာရာအမှတ်အသားကို ရှာဖွေရန် တောင်ဘက်အရပ်ကို လှည့်လည်ကျော်ဖြတ်ခဲ့၏။
Verse 77
दिष्ट्याहं हरिसैन्यानां त्वन्नाशमनुशोचताम्।अपनेष्यामि सन्तापं तवाभिगमशंसनात्।।।।
ကံကောင်းခြင်းကြောင့်၊ သင်ပျောက်ဆုံးမှုကို ဝမ်းနည်းငိုကြွေးနေသော ဝါနရစစ်တပ်၏ ပူပန်နာကျင်မှုကို၊ “ကျွန်ုပ်သည် သင်ထံ ရောက်ရှိ၍ တွေ့မြင်ခဲ့ပြီ” ဟူသော သတင်းကြေညာခြင်းဖြင့် ဖယ်ရှားပေးမည်။
Verse 78
दिष्ट्या हि मम न व्यर्थं देवि सागरलङ्घनम्।प्राप्स्याम्यहमिदं दिष्ट्या त्वद्दर्शनकृतं यशः।।।।
အို မဟာဒေဝီ၊ ကံကောင်းခြင်းကြောင့် ငါ၏ သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်ကျော်ခြင်းသည် အလဟသ မဖြစ်ခဲ့ပါ။ သင်၏ မျက်နှာတော်ကို ဖူးမြင်ရသော အာနုဘော်ကြောင့် ဤအောင်မြင်မှုမှ ထိုက်တန်သော ဂုဏ်သတင်းကို ငါ ရရှိမည်။
Verse 79
राघवश्च महावीर्यः क्षिप्रं त्वामभिपत्स्यते।समित्रबान्धवं हत्वा रावणं राक्षसाधिपम्।।।।
မဟာဗီရိယရှိသော ရာဃဝ (ရာမ) သည် မကြာမီ သင်ထံသို့ ရောက်လာမည်။ ရက္ခသတို့၏ အရှင် ရာဝဏကို ၎င်း၏ မိတ်ဆွေများနှင့် ဆွေမျိုးများနှင့်တကွ သတ်ဖြတ်ပြီးနောက်ပင်။
Verse 80
माल्यवान्नाम वैदेहि गिरीणामुत्तमो गिरिः।ततो गच्छति गोकर्णं पर्वतं केसरी हरिः।।।।
အို ဝိုင်ဒေဟီ၊ မာလျဝါန်ဟု အမည်ရသော နာမည်ကြီးတောင်တစ်လုံးရှိပြီး တောင်တန်းတို့အနက် အမြတ်ဆုံးတောင်ဖြစ်သည်။ ထိုနေရာမှ မျောက် ကေသရီ သည် ဂိုကဏ္ဏ တောင်သို့ သွားရောက်하였다။
Verse 81
स च देवर्षिभिर्दिष्टः पिता मम महाकपिः।तीर्थे नदीपतेः पुण्ये शम्बसादनमुद्धरत्।।।।
ထိုမဟာကပိသည်—ဒေဝရိရှီတို့က ငါ၏ဖခင်ဖြစ်မည်ဟု ကြိုတင်ဟောထားသောသူ—မြစ်တို့၏ အရှင် (သမုဒ္ဒရာ) ၏ သန့်ရှင်းသော တီရ္ထ၌ ‘ရှမ္ဗသာဒန’ ကို မြှောက်တင်ကာ အနိုင်ယူ၍ ဖယ်ရှားခဲ့သည်။
Verse 82
तस्याहं हरिणः क्षेत्रे जातो वातेन मैथिलि।हनुमानिति विख्यातो लोके स्वेनैव कर्मणा।।।।
အို မေထီလီ၊ ဝန်နရတို့၏ ထိုဒေသ၌ပင် ငါသည် လေဘုရား ဝါယု၏ အာနုဘော်ကြောင့် မွေးဖွားလာ၏။ ကိုယ်တိုင်ပြုသော ကုသိုလ်ကံကြောင့် လောက၌ ‘ဟနုမာန်’ ဟူ၍ ထင်ရှားလာ၏။
Verse 83
विश्वासार्थं तु वैदेहि भर्तुरुक्ता मया गुणाः।अचिराद्राघवो देवि त्वामितो नयिताऽनघे।।।।
အို ဝိုင်ဒေဟီ၊ သင်၏ယုံကြည်မှုရရန်အတွက် သင်၏ခင်ပွန်း၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ငါပြောဆိုခဲ့သည်။ မကြာမီပင် အပြစ်ကင်းသန့်ရှင်းသော မဟာဒေဝီ၊ ရာဃဝသည် သင့်ကို ဤနေရာမှ ခေါ်ဆောင်သွားလိမ့်မည်။
Verse 84
एवं विश्वासिता सीता हेतुभिश्शोककर्शिता।उपपन्नैरभिज्ञानैर्दूतं तमवगच्छति।।।।
ဤသို့ ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်နေသော စီတာသည် သင့်လျော်သော အကြောင်းပြချက်များနှင့် ကိုက်ညီသော အမှတ်အသားများကြောင့် ယုံကြည်လာပြီး ထိုသူကို စစ်မှန်သော သံတမန်ဟု သိမြင်လေ၏။
Verse 85
अतुलं च गता हर्षं प्रहर्षेण च जानकी।नेत्राभ्यां वक्रपक्ष्माभ्यां मुमोचानन्दजं जलम्।।।।
ဇာနကီသည် မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ဝမ်းမြောက်ပီတိသို့ ရောက်လေ၏။ ထိုပီတိအတွင်း၌ ကွေးညွတ်လှသော မျက်တောင်များဖြင့် အလှဆင်ထားသည့် မျက်လုံးနှစ်ဖက်မှ ပျော်ရွှင်မှုမွေးသော မျက်ရည်များကို စီးကျစေ하였다။
Verse 86
चारु तद्वदनं तस्यास्ताम्रशुक्लायतेक्षणम्।अशोभत विशालाक्ष्या राहुमुक्त इवोडुराट्।।।।
သူမ၏မျက်နှာသည် လှပချောမွေ့၍ မျက်လုံးကျယ်ဝန်းကာ ဖြူစင်တောက်ပပြီး မျက်ထောင့်၌ နီရောင်သွေးသွေးလေး ရှိ၏။ မျက်လုံးကျယ်ဝန်းသော သူမ၏မျက်နှာသည် ရာဟုမှ လွတ်မြောက်သော လမင်းကဲ့သို့ တောက်ပလှ၏။
Verse 87
हनुमन्तं कपिं व्यक्तं मन्यते नान्यथेति सा।अथोवाच हनूमांस्तामुत्तरं प्रियदर्शनाम्।।।।
သူမသည် ထိုဝံနရသည် အခြားသူမဟုတ်ဘဲ ဟနုမာန်ပင်ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားစွာ သိမြင်လေ၏။ ထို့နောက် ဟနုမာန်သည် မြင်ရလှပသော မိန်းမမြတ်ထံသို့ ထပ်မံ၍ ပြန်လည်မိန့်ကြားလေ၏။
Verse 88
एतत्ते सर्वमाख्यातं समाश्वसिहि मैथिलि।किं करोमि कथं वा ते रोचते प्रतियाम्यहम्।।।।
ဤအရာအားလုံးကို သင့်အား ပြောကြားပြီးပြီ၊ မိုင်သီလီမယ်တော်၊ စိတ်ကို ငြိမ်သက်စေပါ။ ယခု ငါ ဘာလုပ်ရမည်နည်း? သင်နှစ်သက်သဘောတူသောအရာကို ပြောပါ—ထိုအတိုင်း ငါ ပြန်လည်ထွက်ခွာမည်။
Verse 89
हतेऽसुरे संयति शम्बसादने कपिप्रवीरेण महर्षिचोदनात्।ततोऽस्मि वायुप्रभवो हि मैथिलि प्रभावतस्तत्प्रतिमश्च वानरः।।।।
မဟာရိရှီ၏ တိုက်တွန်းချက်အရ ဝံနရသူရဲကောင်းအထွဋ်အမြတ်က စစ်ပွဲတွင် ရှမ္ဗစာဒန အဆုရကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သောအခါ၊ မိုင်သီလီမယ်တော်၊ ထိုနောက် ငါသည် လေဘုရား ဝါယု၏ သားအဖြစ် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အင်အားအာနုဘော်ကြောင့် ငါသည် သူနှင့်တန်းတူသော ဝါနရဖြစ်၏။
Frequently Asked Questions
The pivotal action is epistemic-ethical verification: Sita demands confirmatory markers (liṅga/cihna) and alliance history before accepting Hanuman, and Hanuman responds with disciplined, truthful, evidence-based narration consistent with dūta-dharma.
Trust is established through accountable speech and recognizable signs: righteous persuasion combines character-description (guṇa), factual chain-of-events (yathāvṛtta), and verifiable identifications (abhijñāna), transforming grief into grounded hope and coordinated duty.
Key landmarks include Ṛśyamūka (Sugriva’s refuge), Kiṣkindhā (restored kingship), Vindhya (search hardship), the ocean crossing (100 yojanas), and Laṅkā (Rāvaṇa’s seat); culturally, the sarga highlights cāturvarṇya–maryādā, Vedic learning (Yajurveda, Vedāṅgas), and the ritualized protocol of alliances and messengers.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.