Sarga 22

Verse 1

अथ तं व्यथया दीनं सविशेषममर्षितम्।श्वसन्तमिव नागेन्द्रं रोषविस्फारितेक्षणम्।।।।आसाद्य रामस्सौमित्रिं सुहृदं भ्रातरं प्रियम्।उवाचेदं स धैर्येण धारयन्सत्त्वमात्मवान्।।।।

ထို့နောက် ကိုယ်ကိုထိန်းချုပ်နိုင်သော ရာမသည် သတ္တိနှင့် သည်းခံမှုဖြင့် စိတ်ကိုတည်ငြိမ်စေကာ၊ ချစ်ခင်ရသော ညီတော်နှင့် မိတ်ဆွေသစ္စာရှိသူ စောမိတ္ရီ လက္ခမဏကို ချဉ်းကပ်하였다။ လက္ခမဏသည် ဝမ်းနည်းပူဆွေး၍ နာဂအရှင်ကဲ့သို့ ဟစ်ဟစ်ရှူရှိုက်ကာ၊ ဒေါသကြောင့် မျက်လုံးကျယ်ပြန့်နေ၏။ ထိုအခါ ရာမသည် မိမိစိတ်ဓာတ်ကို ထိန်းထားလျက် တည်ကြည်စွာ ဤသို့ ပြော하였다။

Verse 2

अथ तं व्यथया दीनं सविशेषममर्षितम्। श्वसन्तमिव नागेन्द्रं रोषविस्फारितेक्षणम्।।2.22.1।।आसाद्य रामस्सौमित्रिं सुहृदं भ्रातरं प्रियम्।उवाचेदं स धैर्येण धारयन्सत्त्वमात्मवान्।।2.22.2।।

ထို့နောက် ကိုယ်ကိုထိန်းသိမ်း၍ တည်ငြိမ်ခိုင်မာသော ရာမသည် မိမိ၏ချစ်ခင်ရသောညီနှင့် သစ္စာရှိမိတ်ဆွေ ဆောမိတ္ရီ (လက္ခမဏ) ထံသို့ ချဉ်းကပ်သွား၏။ သူသည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုကြောင့် နွမ်းနယ်ကာ မနာလိုဒေါသဖြင့် လောင်ကျွမ်း၍ မျက်စိကျယ်ပြန့်ကာ ဖူးဖူးဟစ်သံထွက်နေသော နဂါးမင်းကဲ့သို့ ဖြစ်နေ၏။ ထိုအခါ ရာမသည် သတ္တိနှင့် စိတ်တည်ငြိမ်မှုကို ထိန်းထားကာ ဤသို့ မိန့်တော်မူ၏။

Verse 3

निगृह्य रोषं शोकं च धैर्यमाश्रित्य केवलम्।अवमानं निरस्येमं गृहीत्वा हर्षमुत्तमम्।।।।उपक्लृप्तं हि यत्किञ्चिदभिषेकार्थमद्य मेसर्वं विसर्जय क्षिप्रं कुरु कार्यं निरत्ययम्।।।।

ဒေါသနှင့် ဝမ်းနည်းမှု နှစ်မျိုးလုံးကို ထိန်းချုပ်၍ သတ္တိတည်ကြည်မှုကိုသာ အားကိုးပါ။ ဤအရှက်အနာတရကို ပယ်ဖျက်ပြီး မြင့်မြတ်သော ပီတိကို ခိုင်မြဲစွာ ဆုပ်ကိုင်ပါ။

Verse 4

निगृह्य रोषं शोकं च धैर्यमाश्रित्य केवलम्।अवमानं निरस्येमं गृहीत्वा हर्षमुत्तमम्।।2.22.3।।उपक्लृप्तं हि यत्किञ्चिदभिषेकार्थमद्य मेसर्वं विसर्जय क्षिप्रं कुरु कार्यं निरत्ययम्।।2.22.4।।

ယနေ့ ငါ၏ အဘိသေက (နန်းတင်) အတွက် စီစဉ်ထားသမျှ အရာအားလုံးကို ချက်ချင်း ရပ်ဆိုင်းပယ်ဖျက်လော့။ အမြန်ဆုံး လှုပ်ရှား၍ လုပ်သင့်သော ကိစ္စကို အမှားအယွင်းမရှိအောင် ဆောင်ရွက်လော့။

Verse 5

सौमित्रे योऽभिषेकार्थे मम सम्भार सम्भ्रमः।अभिषेकनिवृत्त्यर्थे सोऽस्तु संभारसम्भ्रमः।।।।

အို စောမိတ္ရ (Saumitra) ရေ၊ ငါ၏ အဘိသေကအတွက် ပြင်ဆင်ရာတွင် ထားခဲ့သော အားထုတ်မှုနှင့် တက်ကြွမှုအတိုင်းပင် ယခုလည်း ထိုပြင်ဆင်မှုများကို ရပ်တန့်ပြီး အဆုံးသတ်ရန် အားထုတ်လော့။

Verse 6

यस्या मदभिषेकार्थे मानसं परितप्यते।माता मे सा यथा न स्यात्सविशङ्का तथा कुरु।।।।

ငါ၏ အဘိသေကကို စိတ်ကူးမိ၍ နှလုံးသားပူလောင်ခဲ့သော ငါ့မိခင်သည် သံသယနှင့် စိုးရိမ်ခြင်းတွင် မကျန်ရစ်အောင် ထိုသို့ လုပ်ဆောင်လော့။

Verse 7

तस्याश्शङ्कामयं दुःखं मुहूर्तमपि नोत्सहे।मनसि प्रतिसंजातं सौमित्रेऽहमुपेक्षितुम्।।।।

အို စောမိတ္ရ၊ သူမ၏ စိတ်ထဲ၌ ပေါ်ပေါက်လာသော သံသယရောနှောသည့် ဝမ်းနည်းမှုကို တစ်ခဏတောင် မလျစ်လျူရှုနိုင်ပါ။

Verse 8

न बुद्धिपूर्वं नाबुद्धं स्मरामीह कदाचन।मातृ़णां वा पितुर्वाऽहं कृतमल्पं च विप्रियम्।।।।

ဤနေရာ၌ ငါသည် မိမိသိသိသာသာဖြစ်စေ မသိမသာဖြစ်စေ မိခင်များ သို့မဟုတ် ဖခင်ကို အနည်းငယ်တောင် မနှစ်သက်စေသော အပြုအမူတစ်စုံတစ်ရာကို လုပ်ခဲ့သည်ဟု မည်သည့်အခါမျှ မမှတ်မိပါ။

Verse 9

सत्यस्सत्याभिसन्धश्च नित्यं सत्यपराक्रमः।परलोकभयाद्भीतो निर्भयोऽस्तु पिता मम।।।।

အမှန်တရားကိုပြောသော၊ အမှန်တရားကိုသာ အမြဲတမ်း ရည်မှန်းသော၊ စစ်မှန်သော သတ္တိဗလ၌ တည်ကြည်သော၊ ပရလောကနှင့် ကမ္မအကျိုးဆက်ကို ကြောက်ရွံ့သော အဖေတော်သည် ယခုမှစ၍ ကြောက်မက်ခြင်းကင်းပါစေ။

Verse 10

तस्याऽपि हि भवेदस्मिन्कर्मण्यप्रतिसंहृते।सत्यं नेति मनस्तापस्तस्य तापस्तपेच्च माम्।।।।

ဤကိစ္စ—ကျွန်ုပ်၏ အဘိသေက မင်္ဂလာပြင်ဆင်မှု—မရုပ်သိမ်းဘဲ ဆက်ရှိနေပါက၊ အဖခမည်းတော်သည် “ငါ၏ သစ္စာ မပြည့်စုံခဲ့” ဟူသော စိတ်ပူပန်နာကျင်မှုကြောင့် ပူလောင်ရမည်၊ ထိုပူလောင်မှုတည်းဟူသော ဒုက္ခသည် ကျွန်ုပ်ကိုလည်း ထိခိုက်စေမည်။

Verse 11

अभिषेकविधानं तु तस्मात्संहृत्य लक्ष्मण।अन्वगेवाहमिच्छामि वनं गन्तुमितःपुनः।।।।

ထို့ကြောင့် လက္ခမဏာရေ၊ အဘိသေကပွဲ၏ စီမံပြင်ဆင်မှုတို့ကို အရင် ရုပ်သိမ်းပေးပါ; ထို့နောက်မှသာ ငါသည် ဤနေရာမှ ထွက်ခွာ၍ တောသို့ သွားလိုသည်။

Verse 12

मम प्रव्राजनादद्य कृतकृत्या नृपात्मजा।सुतं भरतमव्यग्रमभिषेचयिता ततः।।।।

ကျွန်ုပ်သည် ယနေ့ပင် နိရ္ဗာသသို့ ထွက်ခွာသွားလျှင်၊ မင်းသမီး—မိမိရည်ရွယ်ချက် ပြည့်စုံပြီးနောက်—မနှောင့်နှေးဘဲ မိမိသား ဘရတကို အဘိသေက ချီးမြှင့်စေမည်။

Verse 13

मयि चीराजिनधरे जटामण्डलधारिणि।गतेऽरण्यं च कैकेय्या भविष्यति मनस्सुखम्।।।।

ကျွန်ုပ်သည် သစ်ခွံအဝတ်နှင့် သမင်အရေဝတ်ကာ၊ ဇဋာဆံပင်ကို ဝိုင်းကွင်းတင်၍ တောသို့ ဝင်သွားလျှင်၊ ထိုအခါ ကૈကေယီ၏ စိတ်သည် နောက်ဆုံးတွင် အေးချမ်းသက်သာလာမည်။

Verse 14

बुद्धिः प्रणीता येनेयं मनश्च सुसमाहितम्।तं तु नार्हामि संक्लेष्टुं प्रव्रजिष्यामि मा चिरम्।।।।

ဤဆုံးဖြတ်ချက်ကို ခိုင်မြဲစွာ ချမှတ်ပြီး စိတ်လည်း တည်ငြိမ်ကောင်းမွန်နေသဖြင့်၊ အဖခမည်းတော်ကို မပင်ပန်းမနာကျင်စေသင့်; ငါသည် မနှောင့်နှေးဘဲ နိရ္ဗာသသို့ ထွက်ခွာမည်။

Verse 15

कृतान्तस्त्वेव सौमित्रे द्रष्टव्यो मत्प्रवासने।राज्यस्य च वितीर्णस्य पुनरेव निवर्तने।।।।

အို စောမိတ္တရီ၊ ငါ့၏ နေရပ်စွန့်ခွာခြင်းနှင့် ပေးအပ်ပြီးသား အာဏာရပ်ကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခြင်းတို့၌ အကြောင်းရင်းဟူသည် ကံကြမ္မာတည်းဟူသော တရားသာ ဖြစ်ကြောင်းကို မြင်ရမည်။

Verse 16

कैकेय्याः प्रतिपत्तिर्हि कथं स्यान्मम पीडने।यदि भावो न दैवोऽयं कृतान्तविहितो भवेत्।।।।

ကဲကေယီသည် ငါ့ကို နာကျင်စေမည့် အကြံခိုင်မာမှုကို မည်သို့ရနိုင်မည်နည်း။ ဤစိတ်ပြောင်းလဲမှုနှင့် ဤအပျက်အဆီးသည် ကံကြမ္မာက သတ်မှတ်ထား၍ ကృతान्त၏ စီမံချက်မဟုတ်လျှင် မဖြစ်နိုင်။

Verse 17

जानासि हि यथा सौम्य न मातृषु ममान्तरम्।भूतपूर्वं विशेषो वा तस्या मयि सुतेऽपि वा।।।।

အို ချစ်ခင်ရသူ၊ မိခင်များအကြား ငါသည် မည်သည့်ကွာခြားမှုမျှ မထားခဲ့ကြောင်း သင်သိ၏။ ထို့ပြင် အတိတ်ကာလ၌လည်း သူမသည် ကိုယ့်သားရှိသော်လည်း ငါနှင့် သူမ၏သားကို မခွဲခြားခဲ့။

Verse 18

सोऽभिषेकनिवृत्त्यर्थैप्रवासार्थैश्च दुर्वचैः।उग्रैर्वाक्यैरहं तस्या नान्यद्दैवात्समर्थये।।।।

သူမ၏ ကြမ်းတမ်း၍ ပြင်းထန်သော စကားများ—ငါ့၏ အဘိသေကကို တားဆီးရန်နှင့် ငါ့ကို နေရပ်စွန့်ခွာစေရန် ရည်ရွယ်သော စကားများကို—ကံကြမ္မာမှတပါး အခြားအကြောင်းဖြင့် ငါ မရှင်းလင်းနိုင်။

Verse 19

कथं प्रकृतिसम्पन्ना राजपुत्री तथागुणा।ब्रूयात्सा प्राकृतेव स्त्री मत्पीडां भर्तृसन्निधौ।।।।

ကံကြမ္မာ မလှုပ်ရှားလျှင်၊ သဘာဝအားဖြင့် မြင့်မြတ်၍ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံသော မင်းသမီး ကဲကေယီသည် မိမိခင်ပွန်း၏ ရှေ့မှောက်၌ သာမန်မိန်းမတစ်ယောက်ကဲ့သို့ ငါ့ကို ထိခိုက်စေသော စကားများကို မည်သို့ ပြောနိုင်မည်နည်း။

Verse 20

यदचिन्त्यन्तु तद्दैवं भूतेष्वपि न विहन्यते।व्यक्तं मयि च तस्यां च पतितो हि विपर्ययः।।।।

အို ဆောမိတ္ရီ၊ ကံကြမ္မာသည် အမှန်တကယ် မစဉ်းစားနိုင်လောက်အောင် နက်နဲ၍ ၎င်း၏အင်အားကို သတ္တဝါမည်သူမဆို မတားဆီးနိုင်။ ထင်ရှားစွာပင် ဤအပြောင်းအလဲဆိုးသည် ငါ့အပေါ်လည်း ကျရောက်ပြီး သူမအပေါ်လည်း ကျရောက်နေပြီ။

Verse 21

कश्चिद्दैवेन सौमित्रे योद्धुमुत्सहते पुमान्।यस्य न ग्रहणं किञ्चित्कर्मणोऽन्यत्र दृश्यते।।।।

အို ဆောမိတ္ရီ၊ ကံကြမ္မာနှင့် တိုက်ခိုက်ရန် အမှန်တကယ် ကြိုးစားနိုင်သူ မည်သူရှိမည်နည်း။ ၎င်း၏ဖမ်းဆုပ်မှုကို တိုက်ရိုက် မမြင်နိုင်ဘဲ လုပ်ရပ်တို့၏လမ်းကြောင်းနှင့် အဆုံးသတ်ရလဒ်မှသာ သိနိုင်ပြီး အခြားနေရာတွင် မတွေ့နိုင်။

Verse 22

सुखदुःखे भयक्रोधौ लाभालाभौ भवाभवौ।यच्च किञ्चित्तथाभूतं ननु दैवस्य कर्म तत्।।।।

ချမ်းသာနှင့်ဆင်းရဲ၊ ကြောက်ရွံ့မှုနှင့်ဒေါသ၊ အမြတ်နှင့်အရှုံး၊ မွေးဖွားခြင်းနှင့်သေဆုံးခြင်း—ဤသို့ဖြစ်ပေါ်လာသမျှ အရာအားလုံးသည် အမှန်တကယ် ကံကြမ္မာ၏လုပ်ဆောင်မှုသာ ဖြစ်သည်။

Verse 23

ऋषयोऽप्युग्रतपसो दैवेनाभिप्रपीडिताः।उत्सृज्य नियमांस्तीव्रान्भ्रश्यन्ते काममन्युभिः।।।।

တပသျာကို ပြင်းထန်စွာ ကျင့်သုံးသော ရှင်ရသီတို့ပင်လျှင် ကံကြမ္မာ၏ဖိနှိပ်မှုကို ခံရသောအခါ တင်းကျပ်သောစည်းကမ်းများကို စွန့်လွှတ်ကာ ဆန္ဒနှင့်ဒေါသ၏အာဏာအောက်တွင် လဲလျောကျသွားကြသည်။

Verse 24

असङ्कल्पितमेवेह यदकस्मात्प्रवर्तते।निवर्त्यारम्भमारब्धं ननु दैवस्य कर्म तत्।।।।

ဤနေရာ၌ မမျှော်လင့်ဘဲ ရုတ်တရက် အတားအဆီးတစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာ၍ စတင်ပြီးသား အလုပ်ကို ရပ်တန့်စေသော်လည်း ထိုသည်လည်း အမှန်တကယ် ကံကြမ္မာ (ဒೈဝ) ၏ လုပ်ရပ်ပင် ဖြစ်သည်။

Verse 25

एतया तत्त्वया बुद्ध्या संस्तभ्यात्मानमात्मना।व्याहतेऽप्यभिषेके मे परितापो न विद्यते।।।।

ဤသဘောတရားမှန်ကန်သော ဉာဏ်ပညာဖြင့် ငါသည် ငါ့ကိုယ်ကို ငါ့ကိုယ်တိုင် တည်ငြိမ်စေခဲ့ပြီ။ ငါ၏ အဘိသေက (နန်းတင်) ပွဲ အနှောင့်အယှက်ခံရသော်လည်း ငါ့အတွင်း၌ ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှု မရှိ။

Verse 26

तस्मादपरितापस्संस्त्वमप्यनुविधाय माम्।प्रतिसंहारय क्षिप्रमाभिषेचनिकीं क्रियाम्।।।।

ထို့ကြောင့် ငါကဲ့သို့ ပူဆွေးမှုကင်းစင်ပါစေ။ ငါ့လမ်းကိုလိုက်၍ အဘိသေက (နန်းတင်) အတွက် ပြုလုပ်နေသော အခမ်းအနားနှင့် ပြင်ဆင်မှုတို့ကို အမြန်ဆုံး ရုပ်သိမ်းပါ။

Verse 27

एभिरेव घटै स्सर्वैरभिषेचनसम्भृतैः।मम लक्ष्मण तापस्ये व्रतस्नानं भविष्यति।।।।

လက္ခမဏာရေ၊ အဘိသေက (နန်းတင်) အတွက် စုဆောင်းထားသော ဤရေခွက်အိုးများပင်ဖြင့် ငါသည် ရှေ့လာမည့် တပဿာနှင့် သာသနာ့ဝတ် (အာသရမ) ဘဝအတွက် ဝရတစနာန်—ကတိသစ္စာရေချိုးပွဲကို ပြုမည်။

Verse 28

अथवा किं ममैतेन राजद्रव्यमयेन तु।उद्धृतं मे स्वयं तोयं व्रतादेशं करिष्यति।।।।

မဟုတ်လျှင် ဘုရင်၏ အိုးအခွက်များထဲတွင် သိမ်းထားသော ရေသည် ကျွန်ုပ်အတွက် ဘာအသုံးရှိမည်နည်း။ ကိုယ်တိုင်လက်ဖြင့် ဆွဲယူသော ရေတော်သည် ကျွန်ုပ်၏ ဝရတ (vrata) အမိန့်နှင့် အကျင့်အကြံကို ပြုလုပ်ရန် လုံလောက်ပါလိမ့်မည်။

Verse 29

मा च लक्ष्मण सन्तापं कार्षीर्लक्ष्म्या विपर्यये।राज्यं वा वनवासो वा वनवासो महोदयः।।।।

လက္ခမဏာ၊ ကံကြမ္မာပြောင်းလဲသွားခြင်းအပေါ် မစိတ်ပူမနာကျင်ပါနှင့်။ နန်းတော်အာဏာဖြစ်စေ တောဝင်နေထိုင်ခြင်းဖြစ်စေ—တောဝင်နေထိုင်ခြင်းသည် မဟာဂုဏ်ရည်အမြင့်ဆုံးပင် ဖြစ်၏။

Verse 30

न लक्ष्मणास्मिन्खलु कर्मविघ्नेमाता यवीयस्यतिशङ्कनीया।दैवाभिपन्ना हि वदत्यनिष्टंजानासि दैवं च तथा प्रभावम्।।।।

လက္ခမဏာ၊ ဤရည်ရွယ်ထားသော ကိစ္စ၌ အတားအဆီးဖြစ်လာသည့်အခါ ကျွန်ုပ်တို့၏ အငယ်မိခင်ကို အလွန်အကျွံ သံသယမထားသင့်ပါ။ ဒိုင်ဝ (daiva) အာဏာက လွှမ်းမိုးသဖြင့် မနှစ်သက်ဖွယ် စကားကို ပြောမိခြင်းသာ ဖြစ်သည်—ဒိုင်ဝ၏ အင်အားနှင့် သက်ရောက်မှု မည်မျှကြီးမားသည်ကို သင်လည်း သိ၏။