Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 22, Shloka 18

अभिषेक-निवृत्ति-उपदेशः

Withdrawal of the Coronation: Rama’s Counsel to Lakshmana

सोऽभिषेकनिवृत्त्यर्थैप्रवासार्थैश्च दुर्वचैः।उग्रैर्वाक्यैरहं तस्या नान्यद्दैवात्समर्थये।।।।

so ’bhiṣeka-nivṛtty-arthaiḥ pravāsa-arthaiś ca durvacaiḥ | ugrair vākyair ahaṃ tasyā nānyad daivāt samarthaye ||

သူမ၏ ကြမ်းတမ်း၍ ပြင်းထန်သော စကားများ—ငါ့၏ အဘိသေကကို တားဆီးရန်နှင့် ငါ့ကို နေရပ်စွန့်ခွာစေရန် ရည်ရွယ်သော စကားများကို—ကံကြမ္မာမှတပါး အခြားအကြောင်းဖြင့် ငါ မရှင်းလင်းနိုင်။

सःI (that person)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (वाक्ये ‘अहम्’ इत्यर्थे निर्देशः)
अभिषेकनिवृत्त्यर्थैःby (words) aimed at stopping the consecration
अभिषेकनिवृत्त्यर्थैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअभिषेक-निवृत्ति-अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (अभिषेकस्य निवृत्तिः तस्य अर्थः)
प्रवासार्थैःby (words) aimed at exile
प्रवासार्थैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootप्रवास-अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; तत्पुरुषः (प्रवासस्य अर्थः)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
दुर्वचैःharsh
दुर्वचैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootदुर्वच (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (to ‘vākyaiḥ’) ‘harsh’
उग्रैःcruel
उग्रैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (to ‘vākyaiḥ’) ‘fierce’
वाक्यैःwith words
वाक्यैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तस्याof her
तस्या:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘of her’
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (not)
अन्यत्anything else
अन्यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘anything else’
दैवात्than destiny/from fate
दैवात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootदैव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; ‘from/than fate’
समर्थयेI attribute/consider (as cause)
समर्थये:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+अर्थय् (धातु)
Formलट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

I do not find any reason other than destiny for the cruel and brutal words spoken by Kaikeyi with the objective of preventing my coronation and exiling me.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
K
Kaikeyī
C
Consecration (abhiṣeka)
E
Exile (pravāsa)

FAQs

Dharma is restraint in judgment: Rāma refuses to escalate hostility and treats the event as destiny-driven, thereby preventing adharma in response.

Rāma interprets Kaikeyī’s severe speech—aimed at blocking his coronation and enforcing exile—as something he will not explain through malice alone.

Rāma’s equanimity and non-reactivity—he absorbs insult without collapsing into hatred.