Sarga 15
पञ्चवटी-निवासः (Settlement at Pañcavaṭī and Construction of the Hermitage)
अरण्यकाण्ड
ဤသရဂ၌ ခရီးသွားခြင်းမှ နေထိုင်အခြေချခြင်းသို့ ပြောင်းလဲသည့်အခန်းကဏ္ဍကို ဖော်ပြထားသည်။ ရာမနှင့် လက္ခမဏတို့သည် ပဉ္စဝတီသို့ ရောက်လာကြပြီး ထိုတောဒေသသည် လှပသော်လည်း အန္တရာယ်လည်းရှိကာ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်မျိုးစုံနှင့် ကြမ်းတမ်းသည့် သတ္တဝါများနေထိုင်ကြောင်း ဆိုထားသည်။ ရာမသည် အမြင်ကောင်း၍ ခွဲခြားသိမြင်နိုင်သော လက္ခမဏကို ချီးမွမ်းကာ စီတာအတွက် သင့်တော်သော အာရှရမ်နေရာကို စိစစ်ရွေးချယ်ရန် တာဝန်ပေးသည်။ ထိုနေရာတွင် ရေကပ်လှည့်ရှိရမည်၊ ယဇ်ပူဇော်ရေးအတွက် သမိဓ် (မီးပူဇော်သစ်တုံး) ကုရှမြက် ပန်းများနှင့် သန့်ရေတို့ကို လွယ်ကူစွာ ရနိုင်ရမည်၊ မြေပြင်လည်း သာယာညီညာရမည်ဟု ဆိုသည်။ စဉ်းစားပြီးနောက် ရာမသည် သစ်ပင်များဝန်းရံထားသော မြေပြင်ညီညာသည့်နေရာကို ရွေးကာ အနီးရှိ မွှေးကြိုင်သော ကြာကန်နှင့် ဂోదာဝရီမြစ်ကို ညွှန်ပြသည်။ ဂోదာဝရီသည် ရှင်ရသီတို့၏ အစဉ်အလာတွင် (အဂஸ္တျ ရသီကို ကိုးကား၍) ထင်ရှားပြီး ဟင်္သာ၊ ဘဲနှင့် စက္ကရဝါက ငှက်များဖြင့် အသက်ဝင်နေသည်။ အဝေးရှိ တောင်တန်းများတွင် သတ္တုကြောများက အလှဆင်ပြတင်းပေါက်များကဲ့သို့ ထင်ရှားကာ ဆင်တို့နှင့် ဆင်တူပုံရိပ်ကိုလည်း ဥပမာပြုထားသည်။ ထို့နောက် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအတိုင်း ဆက်လက်ဖော်ပြသည်။ လက္ခမဏသည် ဝါးတိုင်အထောက်အကူများ၊ မျက်နှာချင်းဆိုင်မောင်းများ၊ ကြိုးများကို သုံး၍ မြေပြင်ကိုညီညာစေကာ မြက်နှင့် ရွက်မိုးဖြင့် ပဏ္ဏရှာလာ (ရွက်အိမ်) ကို လျင်မြန်စွာ ဆောက်လုပ်သည်။ သူသည် ဂోదာဝရီတွင် ရေချိုးပြီး ကြာပန်းများယူလာကာ နေထိုင်မဝင်မီ ပန်းပူဇော်ခြင်းနှင့် ငြိမ်းချမ်းမင်္ဂလာကို ဖိတ်ခေါ်သည့် ရိုးရာအခမ်းအနားကို ပြုလုပ်ပြီး အပြီးသတ်အိမ်ကို ရာမထံ ဆက်ကပ်သည်။ ရာမနှင့် စီတာတို့ ဝမ်းမြောက်ကြပြီး ရာမသည် လက္ခမဏကို ဖက်လှမ်းကာ ကတိကဝတ်သိတတ်မှု၊ ဓမ္မသဘောတရားကို သိမြင်မှုနှင့် စိတ်ခံစားမှုကို နားလည်တတ်မှုတို့ကို ချီးမွမ်းသည်။ ထို့ကြောင့် သုံးဦးသည် တစ်ခဏတာ တည်ငြိမ်သန့်ရှင်းသော သုခဖြင့် နတ်တော်တူစွာ နေထိုင်ကြသည်။
Shlokas
Verse 1
ततः पञ्चवटीं गत्वा नानाव्यालमृगायुताम्।उवाच भ्रातरं रामस्सौमित्रिं दीप्ततेजसम्।।।।
ထို့နောက် ရာမသည် အမျိုးမျိုးသော ကြမ်းတမ်းသတ္တဝါများ ပြည့်နှက်နေသော ပဉ္စဝတီ သို့ ရောက်လျှင်၊ တေဇောတောက်ပနေသော မိမိညီ စောမိတ္ရီ (လက္ခမဏ) ကို မိန့်ကြား၏။
Verse 2
आगताः स्म यथोद्दिष्टममुं देशं महर्षिणा।अयं पञ्चवटीदेशस्सौम्य पुष्पितपादपः।।।।
အို သဘောနူးညံ့သူ၊ မဟာရိရှီက ညွှန်ပြထားသကဲ့သို့ ဤဒေသသို့ ကျွန်ုပ်တို့ ရောက်ရှိလာပြီ။ ဤသည်မှာ ပဉ္စဝတီဒေသဖြစ်၍ ပန်းပွင့်သစ်ပင်များဖြင့် အလှဆင်ထားသည်။
Verse 3
सर्वतश्चार्यतां दृष्टिः कानने निपुणोह्यसि।आश्रमः कतरस्मिन्नो देशे भवति सम्मतः।।।।
ဤတောအတွင်း အရပ်ရပ်သို့ မျက်စိလှည့်ကြည့်လော့; သင်သည် ဆုံးဖြတ်ခြင်း၌ ကျွမ်းကျင်သူ အမှန်ပင် ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ငါတို့အတွက် အာရှရမ် တည်ရန် သင့်တော်သော အရပ်သည် မည်သည့်နေရာနည်း။
Verse 4
रमते यत्र वैदेही त्वमहं चैव लक्ष्मण।तादृशो दृश्यतां देशस्सन्निकृष्टजलाशयः।।।।वनरामण्यकं यत्र स्थलरामण्यकं तथा।सन्निकृष्टं च यत्र स्यात्समित्पुष्पकुशोदकम्।।।।
အို လက္ခ္မဏာ၊ ဝိုင်ဒေဟီ (စီတာ) ပျော်ရွှင်မည့်နေရာ၊ သင်နှင့် ငါလည်း သာယာစွာ နေထိုင်နိုင်မည့်နေရာကို ရှာကြည့်လော့—ရေအရင်းအမြစ်နီးကပ်ပြီး၊ တော၏အလှနှင့် မြေပြင်၏အလှလည်း ရှိကာ၊ ယဇ္ဉပူဇော်ရေးအတွက် မီးဖိုသစ် (သမိတ်)၊ ပန်းများ၊ ကုရှမြက်နှင့် ရေတို့ကို လွယ်ကူစွာ ရရှိနိုင်သောနေရာ ဖြစ်ရမည်။
Verse 5
रमते यत्र वैदेही त्वमहं चैव लक्ष्मण।तादृशो दृश्यतां देशस्सन्निकृष्टजलाशयः।।3.15.4।।वनरामण्यकं यत्र स्थलरामण्यकं तथा।सन्निकृष्टं च यत्र स्यात्समित्पुष्पकुशोदकम्।।3.15.5।।
အို လက္ခ္မဏာ၊ ဝိုင်ဒေဟီကို ပျော်ရွှင်စေပြီး သင်နှင့် ငါလည်း နှစ်သက်နိုင်မည့် ထိုသို့သောနေရာကို ရှာပါ—ရေအရင်းအမြစ်နီးကပ်၍၊ တောနှင့် မြေပြင် နှစ်မျိုးလုံး သာယာလှပကာ၊ သန့်ရှင်းသောအသုံးအတွက် မီးဖိုသစ်၊ ပန်းများ၊ ကုရှမြက်နှင့် ရေတို့ကို နီးနီးကပ်ကပ် လွယ်ကူစွာ ရနိုင်သောနေရာ ဖြစ်စေပါ။
Verse 6
एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मण संयताञ्जलिः।सीतासमक्षं काकुत्स्थमिदं वचनमब्रवीत्।।।।
ရာမ၏ အမိန့်တော်ကို ထိုသို့ ကြားပြီးနောက် လက္ခ္မဏာသည် လက်အုပ်ချီ၍ ရိုသေစွာ စီတာ၏ရှေ့မှောက်တွင် ကာကုတ္သ္ထ (ရာမ) ထံသို့ ဤစကားကို လျှောက်တင်하였다။
Verse 7
परवानस्मि काकुत्स्थ त्वयि वर्षशतं स्थिते।स्वयं तु रुचिरे देशे क्रियतामिति मां वद।।।।
အို ကာကုတ္သ္ထ၊ ကျွန်ုပ်သည် သင့်အပေါ် အားထားနေရပါသည်။ သင်သည် နှစ်တစ်ရာတိုင်အောင် နေထိုင်နေပါစေ။ သင်ရွေးချယ်သည့် သာယာလှပသော နေရာကိုသာ ပြောကြား၍ ‘အဲဒီမှာ ဆောက်လုပ်ကြစေ’ ဟု မိန့်တော်မူပါ။
Verse 8
सुप्रीतस्तेन वाक्येन लक्ष्मणस्य महात्मनः।विमृशन्रोचयामास देशं सर्वगुणान्वितम्।।।।
မဟာသတ္တိရှိသော လက္ခ္မဏ၏ စကားကြောင့် ပျော်ရွှင်တော်မူသဖြင့် ရာမသည် စဉ်းစားသုံးသပ်ကာ ကောင်းဂုဏ်အပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံသော နေရာတစ်ခုကို ရွေးချယ်တော်မူ하였다။
Verse 9
स तं रुचिरमाक्रम्य देशमाश्रमकर्मणि।हस्तौ गृहीत्वा हस्तेन रामस्सौमित्रिमब्रवीत्।।।।
အာရှရမ တည်ဆောက်ရန် သင့်တော်သော သာယာလှပသည့် နေရာသို့ ရောက်လျှင် ရာမသည် ဆောမိတ္ရီ (လက္ခ္မဏ) ၏ လက်နှစ်ဖက်ကို မိမိလက်ဖြင့် ကိုင်ဆုပ်ကာ သူ့အား မိန့်တော်မူ하였다။
Verse 10
अयं देशस्समश्रीमान् पुष्पितैस्तरुभिर्वृतः।इहाऽश्रमपदं सौम्य यथावत्कर्तुमर्हसि।।।।
“ဤဒေသသည် ပြန့်ပြူး၍ လှပမြတ်နိုးဖွယ်ကောင်းကာ ပန်းပွင့်သစ်ပင်များဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ အို နူးညံ့သဘောရှိသူ၊ ဤနေရာ၌ အာရှရမ်တည်ရာကို သင့်တော်သကဲ့သို့ မှန်ကန်စွာ ဆောက်လုပ်သင့်သည်။”
Verse 11
इयमादित्यसङ्काशैः पद्मैस्सुरभिगन्धिभिः।अदूरे दृश्यते रम्या पद्मिनी पद्मशोभिता।।।।
“ဤနေရာမှ မဝေးလှဘဲ လှပသော ကြာကန်တစ်ကန် မြင်ရသည်။ နေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပသော ပဒ္မကြာပန်းများဖြင့် အလှဆင်ထားပြီး ချိုမြိန်သော အနံ့သင်းပျံ့လျက်ရှိသည်။”
Verse 12
यथातख्यातमगस्त्येन मुनिना भावितात्मना।इयं गोदावरी रम्या पुष्पितैस्तरुभिर्वृता।।।।हंसकारण्डवाकीर्णा चक्रवाकोपशोभिता।
ကိုယ်ကိုထိန်းသိမ်းနိုင်သော မုနိ အဂတ်စတျယက ဖော်ပြခဲ့သကဲ့သို့ ဤဂోదာဝရီမြစ်သည် အလွန်ရမဏီယဖြစ်၍ ပန်းပွင့်သစ်ပင်များဖြင့် ဝန်းရံထားကာ ဟင်္သာနှင့် ဘဲများဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်၊ စက္ကရဝါက ငှက်အုပ်များကြောင့် ပိုမိုတောက်ပလှပနေသည်။
Verse 13
नातिदूरे न चासन्ने मृगयूथपिपीडिताः।।।।मयूरनादिता रम्याः प्रांशवो बहुकन्दराः।दृश्यन्ते गिरयः सौम्य फुल्लैस्तरुभिरावृताः।।।।
မဝေးလွန်း မနီးလွန်းသောအရပ်၌ အို သဘောနူးညံ့သူ၊ တောင်တန်းများကို မြင်ရသည်—လှပ၍ မြင့်မားကာ ဂူများစွာရှိသည်။ မေယုရ်ငှက်တို့၏ အသံကြောင့် ပဲ့တင်ထပ်လျက်၊ ပန်းပွင့်သစ်ပင်များဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေပြီး၊ သမင်အုပ်များလည်း မကြာခဏ လာရောက်လှည့်လည်ကြသည်။
Verse 14
नातिदूरे न चासन्ने मृगयूथपिपीडिताः।।3.15.13।।मयूरनादिता रम्याः प्रांशवो बहुकन्दराः।दृश्यन्ते गिरयः सौम्य फुल्लैस्तरुभिरावृताः।।3.15.14।।
ထိုတောင်တန်းတို့သည် အလွန်ဝေးလည်း မဟုတ်၊ အလွန်နီးလည်း မဟုတ်၊ သမင်အုပ်များ လှည့်လည်သွားလာရာဖြစ်၏။ မယုရသံကာလျှံ၍ သာယာလှပကာ မြင့်မား၍ ဂူအများပါရှိသဖြင့်၊ အို သောမ్య၊ ပန်းပွင့်သစ်ပင်များဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသော တောင်တန်းတို့ကို မြင်ရ၏။
Verse 15
सौवर्णैराजतैस्ताम्रैर्देशे देशे च धातुभिः।गवाक्षिता इवाभान्ति गजाः परमभक्तिभिः।।।।
နေရာနေရာတွင် ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေးနီတို့၏ သတ္တုကြောများ ပေါ်ထွက်လာသဖြင့် ထိုတောင်တန်းတို့သည် ပြတင်းပေါက်ကွက်များကဲ့သို့ အလှဆင်ထားသကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်၏။ ထင်ရှားသောကြောင်းကြားများပါသော ဆင်ကြီးများကဲ့သို့ ဂုဏ်ရောင်ထွန်းလင်းလှ၏။
Verse 16
सालैस्तालैस्तमालैश्च खर्जूरपनसाम्रकैः।नीवारैस्तिमिशैश्चैव पुन्नागैश्चोपशोभिताः।।।।चूतैरशोकैस्तिलकैश्चम्पकैः केतकैरपि।पुष्पगुल्मलतोपेतैस्तैस्तैस्तरुभिरावृताः।।।।चन्दनैस्पन्दनैर्नीपैः पर्णासैर्लिकुचैरपि।धवाश्वकर्णखदिरैः शमीकिंशुकपाटलैः।।।।
ထိုဒေသသည် သာလ၊ တာလ၊ တမာလ၊ ချဉ်းသီး(ခဇ္ဇူရ)၊ ပနသ(ဂျက်ဖရုတ်) နှင့် အမ္ရ(သရက်) သစ်ပင်များဖြင့် တင့်တယ်လှ၏။ နီဝါရ(တောဆန်)၊ ထူထပ်သော တိမိရှ သစ်ပင်များနှင့် ပုန္နာဂ သစ်ပင်များလည်း အလှတိုးစေ၏။ ထို့ပြင် အမ္ရ၊ အရှိုက၊ တိလက၊ ခမ္ပက၊ ကေတက သစ်ပင်များနှင့် ပန်းပင်ပုတီးများ၊ လျားပင်များပါဝင်ကာ မျိုးစုံသော သစ်ပင်များဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေ၏။ စန္ဒန်၊ စပန္ဒန၊ နီပ၊ ပရ္ဏာသ၊ လိကုချ၊ ဓဝ၊ အရှ္ဝကရ္ဏ၊ ခဒိရ၊ သမီ၊ ကിംရှုက နှင့် ပါဋလ သစ်ပင်များလည်း ထိုနေရာ၏ သာယာသန့်ရှင်းမှုကို မြှင့်တင်၏။
Verse 17
सालैस्तालैस्तमालैश्च खर्जूरपनसाम्रकैः।नीवारैस्तिमिशैश्चैव पुन्नागैश्चोपशोभिताः।।3.15.16।।चूतैरशोकैस्तिलकैश्चम्पकैः केतकैरपि।पुष्पगुल्मलतोपेतैस्तैस्तैस्तरुभिरावृताः।।3.15.17।।चन्दनैस्पन्दनैर्नीपैः पर्णासैर्लिकुचैरपि।धवाश्वकर्णखदिरैः शमीकिंशुकपाटलैः।।3.15.18।।
ဤနေရာတွင် (၃.၁၅.၁၆–၃.၁၅.၁၈) ကို တစ်စုတစ်စည်းအဖြစ် ပြန်လည်ဖော်ပြရာ ပဉ္စဝဋီဒေသသည် သာလ၊ တာလ၊ တမာလ၊ ခဇ္ဇူရ(ချဉ်းသီး)၊ ပနသ(ဂျက်ဖရုတ်) နှင့် အမ္ရ(သရက်) သစ်ပင်များဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ နီဝါရ(တောဆန်)၊ ထူထပ်သော တိမိရှ နှင့် ပုန္နာဂတို့ဖြင့်လည်း တင့်တယ်၏။ အမ္ရ၊ အရှိုက၊ တိလက၊ ခမ္ပက၊ ကေတက သစ်ပင်များနှင့် ပန်းပင်ပုတီး၊ လျားပင်များပါဝင်၍ မျိုးစုံသော သစ်ပင်များက ဖုံးလွှမ်းထားပြီး စန္ဒန်၊ စပန္ဒန၊ နီပ၊ ပရ္ဏာသ၊ လိကုချ၊ ဓဝ၊ အရှ္ဝကရ္ဏ၊ ခဒိရ၊ သမီ၊ ကിംရှုက နှင့် ပါဋလ သစ်ပင်များကလည်း အလှတိုးစေ၏။
Verse 18
सालैस्तालैस्तमालैश्च खर्जूरपनसाम्रकैः।नीवारैस्तिमिशैश्चैव पुन्नागैश्चोपशोभिताः।।3.15.16।।चूतैरशोकैस्तिलकैश्चम्पकैः केतकैरपि।पुष्पगुल्मलतोपेतैस्तैस्तैस्तरुभिरावृताः।।3.15.17।।चन्दनैस्पन्दनैर्नीपैः पर्णासैर्लिकुचैरपि।धवाश्वकर्णखदिरैः शमीकिंशुकपाटलैः।।3.15.18।।
ဤမှတ်တမ်းသည် အပင်အမျိုးမျိုးကို列挙သည့် ဖော်ပြချက်ကို ထပ်မံပြန်ဆိုထားသည်။ ပဉ္စဝဋီဒေသသည် သာလ၊ တာလ၊ တမာလ၊ ခဇ္ဇူရ၊ ပနသ နှင့် အမ္ရ သစ်ပင်များဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ နီဝါရ(တောဆန်)၊ ထူထပ်သော တိမိရှ နှင့် ပုန္နာဂတို့ဖြင့်လည်း တင့်တယ်၏။ အမ္ရ၊ အရှိုက၊ တိလက၊ ခမ္ပက၊ ကေတက သစ်ပင်များနှင့် ပန်းပင်ပုတီး၊ လျားပင်များပါဝင်၍ ဖုံးလွှမ်းနေပြီး စန္ဒန်၊ စပန္ဒန၊ နီပ၊ ပရ္ဏာသ၊ လိကုချ၊ ဓဝ၊ အရှ္ဝကရ္ဏ၊ ခဒိရ၊ သမီ၊ ကിംရှုက နှင့် ပါဋလ သစ်ပင်များက အာရှ్రమဒေသ၏ သာယာသန့်ရှင်းမှုကို ပိုမိုမြှင့်တင်၏။
Verse 19
इदं पुण्यमिदं मेध्यमिदं बहुमृगद्विजम्।इह वत्स्याम सौमित्रे सार्धमेतेन पक्षिणा।।।।
ဤနေရာသည် ပုဏ္ဏသန့်ရှင်းသောနေရာဖြစ်၏၊ ဓမ္မကိစ္စ အခမ်းအနားများ ပြုလုပ်ရန်လည်း သင့်တော်၏၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် ငှက်တို့လည်း ပေါများ၏။ အို စောမိတ္တရ၊ ငါတို့သည် ဤငှက် (ဇဋာယု) နှင့်အတူ ဤနေရာ၌ နေထိုင်ကြမည်။
Verse 20
एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणः परवीरहा।अचिरेणाऽश्रमं भ्रातुश्चकार सुमहाबलः।।।।
ရာမ၏ အမိန့်ကို ထိုသို့ ကြားနာပြီးနောက် လက္ခမဏ—ရန်သူ၏ သူရဲကောင်းများကို သတ်နိုင်သူ၊ အလွန်တန်ခိုးကြီးသူ—မကြာမီပင် အစ်ကိုအတွက် အာရှရမ်ကို ဆောက်လုပ်ပေး하였다။
Verse 21
पर्णशालां सुविपुलां तत्र सङ्खातमृत्तिकाम्।सुस्तम्भां मस्करैर्दीर्घैः कृतवंशां सुशोभनाम्।।3.15. 21।।शमीशाखाभिरास्तीर्य दृढपाशावपाशिताम्।कुशकाशशरैः पर्णैस्सुपरिच्छादितां तथा।।3.15.22।।समीकृततलां रम्यां चकार लघुविक्रमः।निवासं राघवस्यार्थे प्रेक्षणीयमनुत्तमम्।।3.15.23।।
အဲဒီနေရာတွင် လက်ခမဏသည် လျင်မြန်စွာ လုပ်ဆောင်ကာ အရွက်ဖြင့် အကျယ်ဝန်းသော တဲအိမ်တစ်လုံးကို ပြင်ဆင်하였다။ မြေကို တူးဖော်၍ အခြေခံကို စနစ်တကျ ချိန်ညှိပြီး၊ ရှည်လျားသော ဝါးတိုင်များဖြင့် တိုင်တန်းများကို ခိုင်မာစွာ ထောင်ကာ၊ အဆောက်အဦကို ပုံသဏ္ဌာန်ကောင်းကောင်းနှင့် လှပစွာ တည်ဆောက်하였다။
Verse 22
पर्णशालां सुविपुलां तत्र सङ्खातमृत्तिकाम्।सुस्तम्भां मस्करैर्दीर्घैः कृतवंशां सुशोभनाम्।।3.15. 21।।शमीशाखाभिरास्तीर्य दृढपाशावपाशिताम्।कुशकाशशरैः पर्णैस्सुपरिच्छादितां तथा।।।।समीकृततलां रम्यां चकार लघुविक्रमः।निवासं राघवस्यार्थे प्रेक्षणीयमनुत्तमम्।।।।
သူသည် ရှမီပင်၏ ကိုင်းခက်များကို ခင်းကျင်း၍ ခိုင်မာသော ကြိုးများဖြင့် တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ချည်နှောင်하였다။ ထို့နောက် ကုရှမြက်၊ ကာရှမြက်၊ ရေမြက်နှင့် အရွက်များဖြင့် အမိုးကို သေချာစွာ မိုးကာဖုံးအုပ်하였다။
Verse 23
पर्णशालां सुविपुलां तत्र सङ्खातमृत्तिकाम्।सुस्तम्भां मस्करैर्दीर्घैः कृतवंशां सुशोभनाम्।।3.15. 21।।शमीशाखाभिरास्तीर्य दृढपाशावपाशिताम्।कुशकाशशरैः पर्णैस्सुपरिच्छादितां तथा।।3.15.22।।समीकृततलां रम्यां चकार लघुविक्रमः।निवासं राघवस्यार्थे प्रेक्षणीयमनुत्तमम्।।3.15.23।।
လျင်မြန်စွာ လုပ်ဆောင်တတ်သော လက်ခမဏသည် မြေပြင်ကို ညီညာအောင် ပြင်ဆင်ပြီး၊ ရာဃဝ (ရာမ) အတွက် ကြည့်ရှုချင်စရာ အထူးကောင်းမွန်သော နေထိုင်ရာကို လှပစွာ တည်ဆောက်하였다။
Verse 24
सहसा लक्ष्मणः श्रीमान् नदीं गोदावरीं तदा।स्नात्वा पद्मानि चादाय सफलः पुनरागतः।।।।
ထို့နောက် ရုပ်ရည်လှပ၍ ဂုဏ်သိက္ခာပြည့်ဝသော လက္ခမဏသည် ချက်ချင်း ဂోదာဝရီမြစ်သို့ သွား၍ သန့်စင်ရေချိုးကာ ကြာပန်းများကို ကောက်ယူပြီး လုပ်ငန်းပြီးမြောက်သဖြင့် ပြန်လည်ရောက်လာ하였다။
Verse 25
ततः पुष्पबलिं कृत्वा शान्तिं च स यथाविधि।दर्शयामास रामाय तदाश्रमपदं कृतम्।।।।
ထို့နောက် ပန်းများဖြင့် ပူဇော်ပလိကို ဆောင်ရွက်၍ သတ်မှတ်ထားသည့် နည်းလမ်းအတိုင်း ရှာန္တိ (śānti) ပူဇော်ပွဲကို ပြုလုပ်ပြီး၊ ပြင်ဆင်ပြီးသား အာရှရမ်နေရာကို ရာမအား ပြသ하였다။
Verse 26
स तं दृष्ट्वा कृतं सौम्यमाश्रमं सीतया सह।राघवः पर्णशालायां हर्षमाहारयत्परम्।।।।
စီတာနှင့်အတူ သာယာနူးညံ့၍ ကောင်းမွန်စွာ ဆောက်လုပ်ပြီးသော အာရှရမ်ကို မြင်သောအခါ ရာဃဝသည် အရွက်မိုးတဲ (ပဏ္ဏရှာလာ) အတွင်း၌ အလွန်အမင်း ဝမ်းမြောက်ပီတိ ဖြစ်ပေါ်하였다။
Verse 27
सुसंहृष्टः परिष्वज्य बाहुभ्यां लक्ष्मणं तदा।अतिस्निग्धं च गाढं च वचनं चेदमब्रवीत्।।।।
အလွန်ဝမ်းမြောက်ပီတိဖြစ်၍ သူသည် လက္ခမဏကို လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ချစ်ခင်နွေးထွေးစွာ တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ဖက်လှုပ်ကာ၊ စိတ်ထဲမှ ထွက်ပေါ်လာသော စကားလုံးများကို ဤသို့ ပြော하였다။
Verse 28
प्रीतोऽस्मि ते महत्कर्म त्वया कृतमिदं प्रभो।प्रदेयो यन्निमित्तं ते परिष्वङ्गो मया कृतः।।।।
«အို မဟာဂုဏ်ရှိသူ၊ သင်အပေါ် ငါအလွန်နှစ်သက်ပီတိဖြစ်၏။ ဤမဟာကိစ္စကို သင်ပြုလုပ်ပြီးမြောက်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယခုအခါ ငါပေးနိုင်သမျှမှာ ငါ၏ဖက်လှုပ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်»။
Verse 29
भावज्ञेन कृतज्ञेन धर्मज्ञेन च लक्ष्मण।त्वया पुत्रेण धर्मात्मा न संवृत्तः पिता मम।।।।
အို လက္ခ္မဏာ၊ သင်သည် အခြားသူ၏စိတ်ကို သိမြင်တတ်သူ၊ ကျေးဇူးသိတတ်သူ၊ ဓမ္မကို သိမြင်တတ်သူ ဖြစ်၍ သားတော်တူညီသော ညီအဖြစ် သင်ရှိသဖြင့် ဓမ္မတရားရှိသော အဖေတော်သည် ငါ့အတွက် မပျောက်ဆုံးသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 30
एवं लक्ष्मणमुक्त्वा तु राघवो लक्ष्मिवर्धनः।तस्मिन् देशे बहुफले न्यवसत्सुसुखं वशी।।।।
လက္ခ္မဏအား ထိုသို့ မိန့်တော်မူပြီးနောက် စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းတော်မူသော၊ စိရိမင်္ဂလာတိုးပွားစေသော ရာဃဝသည် အသီးအနှံပေါများသော ထိုဒေသ၌ အလွန်ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်တော်မူ하였다။
Verse 31
कञ्चित्कालं स धर्मात्मा सीतया लक्ष्मणेन च।अन्वास्यमानो न्यवसत्स्वर्गलोके यथामरः।।।।
အချိန်တစ်ခဏအတွင်း ထိုဓမ္မစိတ်ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် စီတာနှင့် လက္ခ္မဏတို့က နီးကပ်စွာ အမှုထမ်းပူဇော်နေကြသဖြင့် ထိုနေရာ၌ နေထိုင်တော်မူရာ၊ ကောင်းကင်ဘုံ၌ အမရတစ်ပါးကဲ့သို့ ဖြစ်하였다။
Frequently Asked Questions
The pivotal action is the disciplined choice of an āśrama-site and the responsible establishment of residence: Rāma prioritizes Sītā’s wellbeing, access to water, and availability of sacrificial requisites, while Lakṣmaṇa executes the task as an act of seva and duty rather than personal preference.
The sarga teaches that dharma is sustained through practical order: discernment in selecting supportive conditions for righteous living, gratitude toward service, and ritual-ethical mindfulness (offerings and peace-invocation) when transitioning into a new space.
Pañcavaṭī is presented as a forest settlement zone anchored by the Godāvarī and a nearby lotus-tank; the river’s sanctity is reinforced via Agastya’s traditional testimony, while the described hills, birds, and mineral-streaked rocks function as a cultural-geographic signature of the region.