Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 76
Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa
तुतोद तोत्ता तोत्स्यति तुदत्वतुदत्तुदेत्तुद्याद्धि । अतौत्सीदतोत्स्यदिति च रुणद्धि रूरोध रोद्धा रोत्स्यति वै ॥ ७६ ॥
tutoda tottā totsyati tudatvatudattudettudyāddhi | atautsīdatotsyaditi ca ruṇaddhi rūrodha roddhā rotsyati vai || 76 ||
“tud (ထိုး/ရိုက်) သဒ္ဒါရင်းမှ: tutoda (သူရိုက်ခဲ့သည်), tottā (ရိုက်သူ), totsyati (သူရိုက်မည်) ဟုဆို၏။ ထို့အတူ tudat (ရိုက်နေသော), tudatva (ရိုက်ခြင်း၏အခြေအနေ/အကျင့်), tudetta (ရိုက်ပါစေ), tudyāt (ရိုက်သင့်သည်) ဟူသမျှလည်း ဖြစ်၏။ ထို့ပြင် rudh (တားဆီး) ရင်းမှ: atautsīt (ရိုက်ခဲ့သည်—ဥပမာ အောရစ်တ်), atotsyat (ရိုက်မည်—ဥပမာ အနာဂတ်) ဟုလည်းဆိုပြီး; ruṇaddhi (တားဆီးသည်), rūrodha (တားဆီးခဲ့သည်), roddhā (တားဆီးသူ), rotsyati (တားဆီးမည်) ဟူသမျှလည်း အမှန်တကယ် ဖြစ်၏။
Sage Narada (teaching in a technical/illustrative Vyakarana context)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: vira
FAQs
It highlights Vyākaraṇa (grammar) as a Vedāṅga: mastery of correct word-forms supports accurate mantra/scripture transmission, which in turn safeguards dharma and aids the seeker’s clarity on the path of mokṣa.
Indirectly: bhakti in Purāṇic practice relies on correct nāma, stotra, and mantra usage; this verse underlines the discipline of precise language as a supporting limb for devotional recitation and scriptural understanding.
Vyākaraṇa (Sanskrit grammar), specifically dhātu-based verb derivations and conjugational exemplars (agent nouns, participles, optative/benedictive-type forms, and future forms) using roots like tud and rudh.