Adhyaya 63
PativrataDharmaPower65 Shlokas

Adhyaya 63: The Birth of Svarocis and the Rescue of Manoramā: The Astra-Heart and the Healing of Curses

स्वरोचिर्जन्म–मनोहरामोक्षण–अस्त्रहृदयप्रदान (Svarocir-janma–Manoramā-mokṣaṇa–Astra-hṛdaya-pradāna)

Sumati's Dharma

ဤအধ্যာယတွင် စ္ဝရောစစ် (Svarocis) ၏ မွေးဖွားခြင်းနှင့် မနောရမာ (Manoramā) ကို ကျိန်စာမှ ကယ်တင်ခြင်းကို ဖော်ပြသည်။ ရှင်သီလရှင်ရသီတို့၏ ကရုဏာနှင့် မန္တရအာစတြာ၏ အာနုဘော်ကြောင့် ကျိန်စာပျောက်ကင်းကာ «အာစတြာ-ဟృဒယ» (Astra-hṛdaya) ဟူသော အာစတြာ၏ အနှစ်သာရကို လက်ခံရရှိ၍ ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ကုသခြင်းတို့ ပြည့်စုံလာသည်။

Divine Beings

Rudra (Pinākadhṛk)Gandharva (unnamed; later revealed as a Vidyādhara lineage figure under curse)

Celestial Realms

Gandharva-loka (gandharvasaṃjñita loka)Kailāsa-taṭa (Kailāsa slopes/region)Mandara mountain (Mandarādri)

Key Content Points

Birth-narrative and naming: Svarocis is born from gandharva potency and maternal contemplation of a blazing form; his radiance (svarocis) becomes his appellation and identity marker.Education and kingship-ethos: the youth acquires dhanurveda, Vedic learning, and ancillary vidyās, establishing a dharmic profile suited to Manvantara-era exemplarity.Cursing motif and moral causality: Manoramā recounts how ridicule of an emaciated tapasvin triggers a curse, and how her companions retaliate, prompting counter-curses (kuṣṭha and kṣaya).Transmission of esoteric weapon-knowledge: Manoramā entrusts Svarocis with the astra-hṛdaya, traced through Rudra → Vasiṣṭha → Citra-yudha lineage, emphasizing legitimate paramparā.Encounter with the rākṣasa and de-escalation: Svarocis’ caṇḍāstra immobilizes the attacker; the narrative shifts from combat to confession and reconciliation.Āyurveda as salvific knowledge: the transformed gandharva explains Brahmamitra’s curse (theft of Āyurveda), then offers aṣṭāṅga-Āyurveda and marriage alliance; Svarocis cures the afflicted maidens with rogaghna auṣadhi-rasas.

Focus Keywords

Markandeya Purana Adhyaya 63Svārociṣa Manvantara SvarocisSvarocis birth storyAstra hṛdaya secret of weaponsRudra Vasiṣṭha astra lineageManoramā VidyādharaBrahmamitra curse rākṣasaAṣṭāṅga Āyurveda in Markandeya PuranaKailasa Mandara episodePuranic ethics of ridicule and curse

Shlokas in Adhyaya 63

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे स्वारोचिषे मन्वन्तरे द्विषष्टितमोऽध्यायः । त्रिषष्टितमोऽध्यायः- ६३ मार्कण्डेय उवाच ततः सह तथा सोऽथ रराम गिरिसानुषु । फुल्लकाननहृद्येषु मनोज्ञेषु सरःसु च ॥

ဤသို့ဖြင့် မာရ္ကဏ္ဍေယ ပုရာဏာ အလေးအမြတ်တင်သော စာတော်၌၊ စွာရောစိသ မနွန္တရ အတွင်း၊ ခြောက်ဆယ့်နှစ်မြောက် အခန်း ပြီးဆုံး၏။ (ယခု) ခြောက်ဆယ့်သုံးမြောက် အခန်း စတင်၏။ မာရ္ကဏ္ဍေယက ပြောသည်– «ထို့နောက် သူသည် သူမနှင့်အတူ တောင်စောင်းများပေါ်၌ ပျော်ရွှင်စွာ ကစားကာ လှပသောနေရာများ—ပန်းပွင့်တောများနှင့် ရေကန်အနီးတို့၌ လှည့်လည်ခဲ့သည်»။

Verse 2

कन्दरेषु च रम्येषु निम्नगापुलिनेṣu च । मनोज्ञेषु तथान्येषु देशेषु मुदितो द्विज ॥

အို ဗြာဟ္မဏာ၊ သူသည် လှပသော ဂူများ၌လည်းကောင်း၊ မြစ်ကမ်းပါးများ၌လည်းကောင်း၊ အခြား သာယာသောဒေသများ၌လည်းကောင်း ပျော်မြူးခဲ့သည်။

Verse 3

वह्निनाधिष्ठितस्यासीद्यद्रूपन्तस्य तेजसा । अचिन्तयद्भोगकाले निमीलितविलोचना ॥

ပျော်ရွှင်ခံစားရာအချိန်၌ သူမသည် မျက်စိပိတ်ထားပြီး မီး၏အာနုဘော်ကဲ့သို့ အင်အားသက်ဝင်နေသည့် သူ၏ တောက်ပသောရုပ်သဏ္ဌာန်ကို စိတ်ကူးမြင်ခဲ့သည်။

Verse 4

ततः कालेन सा गर्भमवाप मुनिसत्तम । गन्धर्ववीर्यतो रूपचिन्तनाच्च द्विजन्मनः ॥

အချိန်တန်လာသောအခါ၊ အို ရှင်ပညာရှိတို့အထဲမှ အမြတ်ဆုံးရေ—ဂန္ဓဗ္ဗ၏ အာနုဘော်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ ထိုသူ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို စိတ်၌ တရားသဘောဖြင့် အာရုံပြုသည့် အာရုံစူးစိုက်မှုကြောင့်လည်းကောင်း၊ အို ဗြာဟ္မဏစိတ်ရှိသူရေ၊ မိန်းမသည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်လာ၏။

Verse 5

तां गर्भधारिणीं सोऽथ सान्त्वयित्वा वरूथिनीम् । विप्ररूपधरो यातस्तया प्रीत्या विसर्जितः ॥

ထို့နောက် ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေသော ဝရူသိနီကို သက်သာစေကာ၊ သူသည် ဗြာဟ္မဏအဖြစ် အသွင်ယူ၍ ထွက်ခွာသွား၏။ နာမည်ကြီးမိန်းမသည် ချစ်ခင်မှုဖြင့် သူ့ကို ပို့ဆောင်လိုက်၏။

Verse 6

जज्ञे स बालो द्युतिमान् ज्वलन्निव विभावसुः । स्वरोचिभैर्यथा सूर्यः भासयन् सकला दिशः ॥

ထို့နောက် မီးကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်သော ကလေးယောက်ျားတစ်ဦး မွေးဖွားလာ၏။ သူသည် ကိုယ်ပိုင်ရောင်ခြည်များဖြင့် နေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပကာ အရပ်အနှံ့ကို ထွန်းလင်းစေ၏။

Verse 7

स्वरोचिभिर्यतो भाति भास्वानिव स बालकः । ततः स्वरोचिरित्येवं नाम्ना ख्यातो बभूव सः ॥

ထိုကလေးသည် နေရောင်ကဲ့သို့ ကိုယ်ပိုင်တောက်ပမှုဖြင့် လင်းလက်နေသဖြင့်၊ ထို့ကြောင့် သူသည် “သ္ဝရောစိ” (ကိုယ်တိုင်တောက်ပသူ) ဟူသော အမည်ဖြင့် ကျော်ကြားလာ၏။

Verse 8

ववृधे च महाभागो वयसाऽनुदिनं तथा । गुणौघैश्च यथा बालः कलाभिः शशिलाञ्छनः ॥

ထိုကံကောင်းသူသည် နေ့စဉ်နေ့တိုင်း အသက်အရွယ်လည်း တိုးပွား၍၊ ဂုဏ်သတ္တိများလည်း လှိုင်းလှိုင်းတက်လာ၏—ယုန်အမှတ်ပါသော လကဲ့သို့ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် တဖြည်းဖြည်း ပြည့်ဝလာသကဲ့သို့။

Verse 9

स जग्राह धनुर्वेदं वेदांश्चैव यथाक्रमम् । विद्याश्चैव महाभागस्तदा यौवनगोचरः ॥

သူသည် မြားပစ်ပညာကိုလည်းကောင်း၊ ဝေဒများကိုလည်း အစဉ်အလာတကျ လေ့လာသင်ယူခဲ့သည်။ ကံကောင်းသူသည် ယောကျ်ားပျိုအရွယ်သို့ ရောက်လာသောအခါ ဗဟုသုတအမျိုးမျိုး၏ ခွဲခွာပညာရပ်များကိုပါ ကျွမ်းကျင်သွား하였다။

Verse 10

मन्दराद्रौ कदाचित्स विचरंश्चारुचेष्टितः । ददर्शैकां तदा कन्यां गिरिप्रस्थे भयातुराम् ॥

တစ်ခါက မန္ဒရတောင်ပေါ်တွင် အလှပသိမ်မွေ့သော အမူအရာဖြင့် လှည့်လည်သွားလာစဉ်၊ တောင်ခေါင်အနားကျောက်တန်းပေါ်တွင် ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် စိတ်ပူပန်နေသော မိန်းကလေးတစ်ဦးကို သူမြင်တွေ့하였다။

Verse 11

त्रायस्वेति निरीक्ष्यैनं सा तदा वाक्यमब्रवीत् । मा भैषीरिति स प्राह भयविप्लुतलोचनाम् ॥

သူမက သူ့ကိုကြည့်ပြီး “ကျွန်မကို ကယ်ပါ!” ဟု ပြော하였다။ ကြောက်လန့်၍ မျက်လုံးတုန်ယိမ်းနေသော သူမအား သူက “မကြောက်ပါနှင့်” ဟု ပြန်ဆို하였다။

Verse 12

किमेतदिति तेनोक्ते वीरवाक्ये महात्मना । ततः सा कथयामास श्वासाक्षेपप्लुताक्षरम् ॥

စိတ်ဓာတ်ကြီးမားသူက ရဲရင့်သောစကားဖြင့် “ဒါက ဘာလဲ?” ဟု မေးသောအခါ၊ သူမသည် အသက်ရှူမဝဖြစ်၍ စကားလုံးများ ပြတ်တောက်ကာ စတင်ပြောပြ하였다။

Verse 13

कन्योवाच अहमिन्दीवराख्यस्य सुता विद्याधरस्य वै । नाम्ना मनोरमा जाता सुतायां मरुधन्वनः ॥

မိန်းကလေးက ပြောသည်— “ကျွန်မသည် အင်ဒီဝရ အမည်ရှိသော ဝိဒ္ဓာဓရ၏ သမီးဖြစ်သည်။ ကျွန်မ၏ အမည်မှာ မနောရမာ ဖြစ်ပြီး မရုဓန်ဝန်၏ (ဇနီး/သမီး) ထံမှ သမီးအဖြစ် မွေးဖွားလာသူဖြစ်သည်။”

Verse 14

मन्दारविद्याधरजा सखी मम विभावरी । कलावती चाप्यपरा सुता पारस्य वै मुनेः ॥

«ငါ၏မိတ်ဆွေမှာ မန္ဒာရ ဝိဒ္ဓာဓရ မျိုးရိုးမှ မွေးဖွားသော ဝိဘာဝရီ ဖြစ်သည်။ အခြားမိတ်ဆွေတစ်ဦးမှာ ရှင်ပာရာ ရသီ၏ သမီး ကလာဝတီ ဖြစ်သည်»။

Verse 15

ताभ्यां सह मया यातं कैलासतटमुत्तमम् । तत्र दृष्टो मुनिः कश्चित्तपसातिकृशाकृतिः ॥

«မိတ်ဆွေ နှစ်ဦးနှင့်အတူ ငါသည် ကိုင်လာသ တောင်၏ အထူးကောင်းမြတ်သော တောင်စောင်း/ဒေသသို့ သွားခဲ့သည်။ ထိုနေရာ၌ တပသ္ယာကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာ အလွန်ပိန်လှီသော ရသီတစ်ပါးကို မြင်တွေ့ခဲ့သည်»။

Verse 16

क्षुत्क्षामकण्ठो निस्तेजा दूरपाताक्षितारकः । मयावहसितः क्रुद्धः स तदा मां शशाप ह ॥

«ဆာလောင်မှုကြောင့် သူ၏လည်ချောင်း ခြောက်သွေ့နေပြီး အရောင်အလင်းမဲ့သကဲ့သို့ ထင်ရသည်၊ မျက်လုံးအတွင်းသားများလည်း နက်ရှိုင်းစွာ ကျသွားသည်။ ငါက သူ့ကို လှောင်ပြောင်သဖြင့် သူသည် ဒေါသထွက်ကာ နောက်တစ်ဖန် ငါ့ကို ကျိန်စာတင်하였다»။

Verse 17

क्षामक्षामस्वरः किञ्चित्कल्पिताधरपल्लवः । त्वयावहसितो यस्मादनार्ये दुष्टतापसि ॥

«ငါ့ကို လှောင်ပြောင်ခဲ့သောကြောင့်—ပိန်လှီခြင်းကြောင့် အသံမပြတ်မရှင်း၊ နှုတ်ခမ်းလည်း မပြည့်စုံသေးသော ငါ့ကို—အို မဂုဏ်မရှိသူ၊ အကျင့်ဆိုးသူ၊ တပသ္ယာရှင်ကို မထီမဲ့မြင်ပြုသူ!»

Verse 18

तस्मात्त्वामचिरेणैव राक्षसोऽभिभविष्यसि । दत्ते शापे मत्सखीभ्यां स तु निर्भत्सितो मुनिः ॥

«ထို့ကြောင့် မကြာမီ ရက္ခသ (Rākṣasa) တစ်ကောင်က သင့်ကို အနိုင်ယူလိမ့်မည်» ဟုဆို၏။ ကျိန်စာပေးပြီးနောက် ထိုရသီကို ငါ၏မိတ်ဆွေ နှစ်ဦးက ဆဲဆိုကာ ရှုတ်ချ하였다။

Verse 19

धिक् ते ब्राह्मण्यमक्षान्त्या हृतं ते निखिलं तपः । अमर्षणैर्धर्षितोऽसि तपसा नातिकर्षितः ॥

သင်၏ ဗြာဟ္မဏဖြစ်မှုကို အရှက်တင်ရ၏—မခံနိုင်မှုကြောင့် သင်၏ တပသ္ယာအားလုံး ပျက်စီးသွားပြီ။ သင်သည် စိတ်မရှည်မှုကြောင့် လှုံ့ဆော်ခံရ၍ အနိုင်ယူခံရသည်၊ တပသ္ယာကြောင့် မြင့်တင်ခံရခြင်း မဟုတ်။

Verse 20

क्षान्त्याऽस्पदं वै ब्राह्मण्यं क्रोधसंयमनं तपः । एतच्छ्रुत्वा ददौ शापं तयोऽप्यमितद्युतिः ॥

ခံနိုင်ရည်သည် ဗြာဟ္မဏဖြစ်မှု၏ အခြေခံအမှန်တကယ် ဖြစ်၏။ ဒေါသကို ထိန်းချုပ်ခြင်းသည် တပသ္ယာအမှန် ဖြစ်၏။ ထိုသို့ကြားသော်လည်း အလင်းရောင်မတိုင်းတာနိုင်သည့် ဂုဏ်တော်ရှင်သည် သူတို့နှစ်ဦးပေါ်သို့ ကျိန်စာကို ထုတ်ပြန်လေ၏။

Verse 21

एकस्याः कुष्ठमङ्गेषु भाव्यन्यस्यास्तथा क्षयः । तयोस्तथैव तज्जातं यथोक्तं तेन तत्क्षणात् ॥

တစ်ဦးအတွက် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများတွင် ကုဋ္ဌရောဂါ (လက်ပရိုစီ) ပေါ်လာရမည်၊ အခြားတစ်ဦးအတွက်လည်း ခန္ဓာကိုယ်ပျက်ယွင်းစေသော ရောဂါ ပေါ်လာရမည်။ သူပြောသကဲ့သို့ပင် ထိုအခါတင် သူတို့အပေါ်၌ ဖြစ်ပေါ်လာလေ၏။

Verse 22

ममाप्येवं महद्रक्षः समुपैति पदानुगम् । न शृणोषि महानादं तस्यादूरेऽपि गर्जतः ॥

ငါ့ထံသို့ပင် ရာက္ခသကြီးတစ်ကောင်က ခြေလှမ်းများနောက်ကပ်ကပ် လိုက်လာလျက် နီးကပ်လာသည်။ အဝေးကပင် ဟိန်းဟောက်နေသော်လည်း ၎င်း၏ အားကြီးသော ဟိန်းသံကို မကြားသလော။

Verse 23

तृतीयमद्य दिवसं यन्मे पृष्ठान्न मुंचति । अस्त्रग्रामस्य सर्वस्य हृदज्ञाहमद्य ते ॥

ယနေ့သည် သုံးရက်မြောက်ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ငါ့နောက်ကျောမှ မခွာသေး (မရပ်မနား လိုက်လံလိုက်စားနေသည်)။ ယခု ငါသည် လက်နက်အစုအဝေးတစ်ခုလုံး၏ «ဟృဒယ»—အနှစ်သာရ—ကို သင်တို့အား ပေးအပ်မည် (မန္တရလက်နက်များ)။

Verse 24

ते प्रयच्छामि मां रक्ष रक्षसोऽस्मान्महामते । प्रादात् स्वायम्भुवस्यादौ स्वयं रुद्रः पिनाकधृक् ॥

ဤအရာကို သင့်အား ပေးအပ်၏—စိတ်ဓာတ်ကြီးမြတ်သူ၊ ကျွန်ုပ်ကို ကာကွယ်ပါ; ရက္ခသမှ ကျွန်ုပ်တို့ကို ကာကွယ်ပါ။ အစဦး၌ ပိနာကကိုင်ဆောင်သော ရုဒြာတော်တင်က စွာယမ္ဘုဝထံ ပေးအပ်ခဲ့၏။

Verse 25

स्वायम्भुवो वसिष्ठाय सिद्धवर्याय दत्तवान् । तेनापि दत्तं मन्मातुः पित्रे चित्रायुधाय वै ॥

စွာယမ္ဘုဝသည် စိဒ္ဓတို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံး ဝသိဋ္ဌထံ ပေးအပ်ခဲ့၏။ ထိုသူကလည်း ကျွန်ုပ်၏ မိခင်ဘက် အဘိုး စိတ္ရာယုဓထံ ပြန်လည် ပေးအပ်ခဲ့၏။

Verse 26

प्रादादुद्वाहिकं सोऽपि मत्पित्रे श्वशुरः स्वयम् । मयापि शिक्षितं वीर सकाशाद् बालया पितुः ॥

ထိုသူတည်းဟူသော ကျွန်ုပ်၏ အဖေ၏ အဖေမက် (အဖေ၏ မက်ဘက် အဘိုး) က မင်္ဂလာလက်ဆောင်အဖြစ် ကျွန်ုပ်၏ အဖေထံ ပေးအပ်ခဲ့၏။ ထို့ပြင် အို သူရဲကောင်း၊ ကျွန်ုပ်လည်း ကလေးဘဝကတည်းက အဖေထံမှ ထိုအရာကို သင်ကြားခံခဲ့၏။

Verse 27

हृदयं सकलास्त्राणामशेषरिपुनाशनम् । तदिदं गृह्यतां शीघ्रमशेषास्त्रपरायणम् ॥

ဤသည်မှာ အက်စတြာအားလုံး၏ ဟృဒယ—အနှစ်သာရ—ဖြစ်၍ ရန်သူအားလုံးကို ဖျက်ဆီးသူ ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် အမြန်ယူပါ၊ အကြောင်းမူကား ၎င်းသည် လက်နက်အင်အားအားလုံးကို သစ္စာတည်၍ (အတွင်း၌လည်း) စုစည်းထားသောကြောင့် ဖြစ်၏။

Verse 28

ततो जहि दुरात्मानमेनं राक्षसमागतम् ॥

ထို့ကြောင့် ရောက်လာသော ဤအကျင့်ဆိုး ရက္ခသကို ချက်ချင်း ချေမှုန်းပါ။

Verse 29

मार्कण्डेय उवाच तथैत्यूक्ते ततस्तेन वार्युपस्पृश्य तस्य तत् । अस्त्राणां हृदयं प्रादात् सरहस्यनिवर्तनम् ॥

မာရ္ကဏ္ဍေယ မဟာရ္ရှီက ပြောသည်—ထိုစကားကို ပြောပြီးနောက် သန့်စင်ရန် ရေကို ထိကာ၊ လက်နက်တို့၏ «ဟృဒယ» (အနှစ်သာရ) ကိုလည်းကောင်း၊ ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခေါ်ယူသည့် လျှို့ဝှက်နည်း (နိဝတ္တန) ကိုလည်းကောင်း သူ့အား ပေးအပ်하였다။

Verse 30

एतस्मिन्नन्तरे रक्षस्तत्तदा भीषणाकृति । नर्दमानं महानादमाजगाम त्वरान्वितम् ॥

ထိုအချိန်တည်းမှာပင် ကြောက်မက်ဖွယ်ရုပ်သဏ္ဍာန်ရှိသော ရာက္ခသတစ်ကောင်သည် အလျင်အမြန် ရောက်လာ၍ မိုးကြိုးသံကြီးကဲ့သို့ ထွက်ဟောက်လေ၏။

Verse 31

मयाभिभूता किं त्राणमुपैषि द्रुतमेहि मे । भक्षामि किञ्चिरेणेति ब्रुवाणं तं ददर्श सः ॥

«ငါ့အားဖြင့် အနိုင်ယူခံရပြီးနောက် မင်း ဘယ်အရာကို ခိုလှုံမလဲ။ ငါ့ထံ အမြန်လာ; ခဏတစ်ခဏအတွင်း မင်းကို ငါစားမည်!» ဟု ပြောကာ သူ့ကို မြင်လေ၏။

Verse 32

स्वरोचिश्चिन्तयामास दृष्ट्वा तं समुपागतम् । गृह्णात्वेष वचः सत्यं तस्यास्त्विति महामुनेः ॥

သူလာနီးလာသည်ကို မြင်သော် စ္ဝရောစိသက စဉ်းစားသည်—«မဟာရ္ရှီ၏ စကားသည် အမှန်ဖြစ်ပါစေ—‘သူမကို ဖမ်းယူလိမ့်မည်; ထိုသို့ပင် ဖြစ်စေ’» ဟု။

Verse 33

जग्राह समुपेत्यैनां त्वरया सोऽपि राक्षसः । त्राहि त्राहीति करुणं विलपन्तीं सुमध्यमाम् ॥

ထိုရာက္ခသသည်လည်း အလျင်အမြန် ရောက်လာကာ «ကယ်ပါ၊ ကယ်ပါ!» ဟု သနားဖွယ် ငိုကြွေးနေသော ခါးသေးသွယ်သော မိန်းမကို ဖမ်းဆီးယူလေ၏။

Verse 34

ततः स्वरोचिः संक्रुद्धश्चण्डास्त्रमति भैरवम् । दृष्ट्यां निवेश्य तद्रक्षो ददर्शानिमिषेक्षणः ॥

ထို့နောက် စ္ဝရောစိသ သည် ဒေါသထွက်လျက် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် «ချဏ္ဍာသ္တရ» ကို မျက်စိအာရုံ၌ တည်စေပြီး၊ မျက်တောင်မခတ်ဘဲ ထို ရာက္ခသ ကို စိုက်ကြည့်하였다။

Verse 35

तदाभिभूतः स तदा तामुत्सृज्य निशाचरः । प्रसीद शाम्यतामस्त्रं श्रूयताञ्चेत्यभाषत ॥

ထိုအရာကြောင့် ထိခိုက်လွှမ်းမိုးခံရသော ညလှည့်သတ္တဝါသည် ချက်ချင်း သူမကို လွှတ်ပြီး၊ «ကရုဏာပြုပါ; လက်နက်ကို ငြိမ်းစေပါ။ ကျွန်ုပ်ကို နားထောင်ပါ» ဟု ဆို하였다။

Verse 36

मोक्षितोऽसऽहं त्वया शापादतिघोरान्महाद्युते । प्रदत्तादतितीव्रेण ब्रह्ममित्रेण धीमता ॥

«အို အလွန်တောက်ပမြင့်မြတ်သူ၊ ပညာရှိ ဗြဟ္မမိတ္တရ သည် အလွန်ပြင်းထန်စွာ ချမှတ်ခဲ့သော အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် ကျိန်စာမှ ကျွန်ုပ်ကို သင်က လွတ်မြောက်စေခဲ့သည်» ဟု ဆို하였다။

Verse 37

उपकारी न मे त्वत्तो महाभागाधिकःऽपरः । येनाहं सुमहाकष्टान्महाशापाद्विमोक्षितः ॥

«အို အလွန်ကံကောင်းမြင့်မြတ်သူ၊ ကျွန်ုပ်အတွက် သင်ထက် ကြီးမြတ်သော ကျေးဇူးရှင် မရှိပါ—သင်ကြောင့်ပင် ကျွန်ုပ်သည် ကြီးမားသော ကျိန်စာ၊ အလွန်ကြီးမားသော ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်» ဟု ဆို하였다။

Verse 38

स्वरोचिरुवाच ब्रह्ममित्रेण मुनिना किन्निमित्तं महात्मना । शप्तस्त्वं कीदृशश्चैव शापो दत्तोऽभवत् पुरा ॥

စ္ဝရောစိသ က ပြောသည်— «မဟာစိတ်ရှိသော ရှင်သန့် Brahmamitra သည် မည်သည့်အကြောင်းကြောင့် သင့်ကို ကျိန်စာချခဲ့သနည်း။ ထိုရှေးက ပေးခဲ့သော ကျိန်စာသည် အဘယ်နည်း»။

Verse 39

राक्षस उवाच ब्रह्ममित्रो 'ष्टधा भिन्नमायुर्वेदमधीतवान् । त्रयोदशाधिकरञ्च प्रगृह्याथर्वणो द्विजः ॥

ရက္ခသက ပြောသည်– «ဒွိဇ ဘြာဟ္မမိတ္တရ သည် အထာဝဏ ပုရောဟိတ်ဖြစ်၍ အာယုရ္ဝေဒကို အခွဲ ၈ မျိုးအဖြစ် ကျွမ်းကျင်ပြီး၊ ထိုသင်တန်းကို လက်ခံကျင့်သုံးရာတွင် ထပ်မံ၍ ၁၃ မျိုးခွဲသော အာဏာ/အပိုင်းများကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်»။

Verse 40

अहञ्चेन्दीवराख्येति ख्यातो 'स्य जनको 'भवम् । विद्याधरपतेः पुत्रो नलनाभस्य खङ्गिनः ॥

«ထို့ပြင် ငါကို အင်ဒီဝရ ဟူသောနာမဖြင့် သိကြ၏။ ငါသည် သူ၏ဖခင်ဖြစ်လာခဲ့သည်—ဗိဒ္ဓျာဓရတို့၏ ဓားကိုင်သခင် နလနာဘ္ဟ၏ သားဖြစ်သောကြောင့်»။

Verse 41

मया च याचितः पुर्वं ब्रह्ममित्रो 'भवन्मुनिः । आयुर्वेदमशेषं मे भगवन् दातुमर्हसि ॥

«ယခင်က ငါသည် ရှင်ရသေ့ ဘြာဟ္မမိတ္တရအား တောင်းပန်ခဲ့သည်– ‘အို မင်္ဂလာရှိသူ၊ ကျန်မရှိအောင် အာယုရ္ဝေဒ အကုန်လုံးကို ငါ့အား ပေးသနားပါ’ ဟု»။

Verse 42

यदा तु बहुशो वीर प्रश्रयावनतस्य मे । न प्रादाद्याचितो विद्यामायुर्वेदात्मिकां मम ॥

«သို့သော် ငါသည် အကြိမ်ကြိမ် တောင်းဆို၍ နိမ့်ချစွာ ဦးညွှတ်နေသော်လည်း၊ တောင်းခံထားသော်လည်း အာယုရ္ဝေဒဖြစ်သော ထိုပညာကို ငါ့အား မပေးခဲ့ချေ»။

Verse 43

शिष्येभ्यो ददतस्तस्य मयान्तर्धानेन हि । आयुर्वेदात्मिका विद्या गृहीताभूत्तदानघ ॥

«သူသည် တပည့်များအား ထိုပညာကို ပေးနေစဉ်၊ အို အပြစ်ကင်းသူ၊ ငါသည် မမြင်ရအောင် ပျောက်ကွယ်၍ ထိုအာယုရ္ဝေဒအခြေပြု ပညာကို ထိုအခါမှာပင် လုယူယူခဲ့သည်»။

Verse 44

गृहीतायान्तु विद्यायां मासैरष्टाभिरन्तरात् । ममातिहर्षादभवद्धासो 'तीव पुनः पुनः ॥

အဲဒီပညာကို ငါယူယူပြီးနောက်၊ လအရှစ်ကြာကာလတစ်ခုကျော်လွန်သွားပြီးနောက်၊ အလွန်အမင်း မာနမြောက်လွန်းသဖြင့် ငါသည် ထပ်ခါထပ်ခါ အသံကျယ်စွာ ရယ်မောပေါက်ကွဲခဲ့၏။

Verse 45

प्रत्यभिज्ञाय मां हासान्मुनिः कोपसमन्वितः । विकम्पिकन्धरः प्राह मामिदं परुषाक्षरम् ॥

အဲဒီရယ်သံကြောင့် ငါကိုသိမြင်သွားသော ရသီသည်—ဒေါသပြည့်နှက်၍ လည်ပင်းတုန်ယင်လျက်—ငါ့အား ဤကဲ့သို့ ကြမ်းတမ်းသော စကားများကို ပြောဆို၏။

Verse 46

राक्षसेनैव यस्मान्मे त्वयादृश्येन दुर्मते । हृता विद्या वहासश्च मामवज्ञाय वै कृतः ॥

အကြောင်းမူကား သင်သည်—မမြင်ရသော ရက္ခသာ၊ စိတ်မကောင်းသူ—ငါ၏ပညာကို ခိုးယူခဲ့၏။ ထို့ပြင် သင်သည် ငါကို မထီမဲ့မြင်ပြု၍ လှောင်ပြောင်ခဲ့၏။

Verse 47

तस्मात्त्वं राक्षसः पाप मच्छापेन निराकृतः । भविष्यसि न सन्देहः सपरात्रेण दारुणः ॥

ထို့ကြောင့် အပြစ်ရှိသူရေ—ငါ၏ကျိန်စာကြောင့် ပယ်ချခံရသူ—သင်သည် ရက္ခသာ ဖြစ်လာမည်။ သံသယမရှိ၊ ခုနှစ်ညအတွင်း ကြောက်မက်ဖွယ် ဖြစ်လိမ့်မည်။

Verse 48

इत्युक्ते प्रणिपाताद्यैरुपचारैः प्रसादितः । स मामाह पुनर्विप्रस्तत्क्षणान्मृदुमानसः ॥

ဤသို့ဆိုပြီးနောက်၊ ဦးချကန်တော့ခြင်းနှင့် အခြားသော ဝတ်ပြုစေဝါလုပ်ငန်းများကြောင့် သူ၏စိတ်သည် ပြေလျော့သွား၏။ ထို့နောက် ထိုဗြာဟ္မဏသည် စိတ်ပျော့ပျောင်းသွားကာ ငါ့အား ထပ်မံ ပြောဆိုလာ၏။

Verse 49

यन्मयोक्तमवश्यं तद्भावि गन्धर्व ! नान्यथा । किन्तु त्वं राक्षसो भूत्वा पुनः स्वं प्राप्स्यसे वपुः ॥

«ငါပြောခဲ့သောစကားသည် မလွဲမသွေ အမှန်တကယ် ဖြစ်ပေါ်လာမည်၊ အို ဂန္ဓဗ္ဗ—အခြားအကျိုးဆက် မရှိနိုင်။ သို့ရာတွင် ရာက္ခသ ဖြစ်သွားပြီးနောက် သင်၏ မူလကိုယ်ခန္ဓာကို ထပ်မံ ပြန်လည်ရရှိမည်»။

Verse 50

नष्टस्मृतिर्यदा क्रुद्धः स्वमपत्यञ्चिखादिषुः । निशाचरत्बं गन्तासि तदस्त्रानलतापितः ॥

«သင်၏ မှတ်ဉာဏ် ပျောက်ဆုံးပြီး ဒေါသထွက်ကာ ကိုယ့်သားသမီးကိုပင် စားသောက်လိုသည့်အခါ၊ ထိုအခါ—လက်နက်၏ မီးဖြင့် လောင်ကျွမ်းကာ—သင်သည် ညလှည့်သွားသူ (နိသာစရ) အဖြစ်သို့ ဝင်ရောက်လိမ့်မည်»။

Verse 51

पुनः संज्ञामवाप्य स्वामवाप्स्यसि निजं वपुः । तथैव स्वमधिष्ठानं लोके गन्धर्वसंज्ञिते ॥

«ထို့နောက် သင်သည် သတိဉာဏ်ကို ပြန်လည်ရရှိ၍ သင်၏ အမှန်တကယ် ကိုယ်ခန္ဓာကို ပြန်လည်ရယူမည်။ ထို့အတူ ဂန္ဓဗ္ဗတို့၏ လောကဟု ခေါ်သော ကမ္ဘာ၌ သင်၏ နေရာအိမ်ကိုလည်း ပြန်လည်ရရှိမည်»။

Verse 52

सोऽहं त्वया महाभाग ! मोक्षितोऽस्मान्महाभयात् । निशाचरत्बाद् यद्वीर ! तेन मे प्रार्थनां कुरु ॥

«ထို့ကြောင့်၊ ကံကောင်းသူရေ၊ သင်ကြောင့် ငါသည် ကြောက်မက်ဖွယ် အန္တရာယ်ကြီးတစ်ရပ်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီ—အို သူရဲကောင်း၊ ညလှည့်သွားသူ (နိသာစရ) ဖြစ်ရခြင်းမှပင်။ ထို့ကြောင့် ငါ၏ ဆုတောင်းချက်ကို ခွင့်ပြုပါ»။

Verse 53

इमां ते तनयां भार्यां प्रयच्छामि प्रतीच्छ ताम् । आयुर्वेदश्च सकलस्त्वष्टाङ्गो यो मया ततः । मुनेः सकाशात् संप्राप्तस्तं गृहीष्व महामते ॥

«ဤသမီးကို သင်၏ ဇနီးအဖြစ် ငါပေးအပ်သည်—လက်ခံပါ။ ထို့ပြင် ငါသည် ရှင်တော်တစ်ပါးထံမှ ရရှိခဲ့သော အဋ္ဌာင်္ဂ အာယုဗ္ဗေဒ (အပိုင်းရှစ်ပါးပါသော အာယုဗ္ဗေဒ) အပြည့်အစုံကိုလည်း လက်ခံပါ၊ အို စိတ်ကြီးမြတ်သူ»။

Verse 54

मार्कण्डेय उवाच । इत्युक्त्वा प्रददौ विद्यां स च दिव्याम्बरोज्ज्वलः । स्रग्भूषणधरो दिव्यं पुराणं वपुरास्थितः ॥

မာရ္ကဏ္ဍေယက ပြောသည်—«ဤသို့ဆိုပြီးနောက် သူသည် ဉာဏ်ပညာကို ပေးအပ်하였다။ ထို့နောက် နတ်ဝတ်စုံတောက်ပစွာ ဝတ်ဆင်၍ ပန်းကုံးနှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းများကို ဆင်ယင်ကာ မိမိ၏ ရှေးဟောင်း နတ်သဘောရုပ်သဏ္ဍာန်ကို ပြန်လည်ခံယူ하였다»။

Verse 55

दत्त्वा विद्यां ततः कन्यां स दातुमुपचक्रमे । तमाह सा तदा कन्या जनितारं स्वरूपिणम् ॥

«ဉာဏ်ပညာကို ပေးအပ်ပြီးနောက် သူသည် မိန်းကလေးကို ပေးအပ်ရန် စီစဉ်하였다။ ထိုအခါ မိန်းကလေးသည် သူ့ထံ—ယခု မိမိ၏ အမှန်တကယ်သော ရုပ်သဏ္ဍာန်၌ ရှိနေသော မိဘအဖထံ—စကားဆို하였다»။

Verse 56

अनुरागो ममाप्यत्र तातातीव महात्मनि । दर्शनादेव संजातो विशेषेणोपकारिणि ॥

«အဖေ၊ ဤကိစ္စ၌ ကျွန်မတောင် အလွန်နက်ရှိုင်းသော ချစ်ခင်မှုကို ခံစားရပါသည်—ထို မဟာစိတ်ရှိသူကို မြင်မြင်ချင်းကပင် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး၊ အထူးသဖြင့် သူသည် အကျိုးပြုသူကြီး ဖြစ်ခဲ့သောကြောင့်ပါ»။

Verse 57

किन्त्वेषा मे सखी सा च मत्कृते दुःखपीडिते । अतो नाभिलषे भोगान् भोक्तुमेतेन वै समम् ॥

«သို့သော် သူမသည် ကျွန်မ၏ မိတ်ဆွေဖြစ်ပြီး၊ ကျွန်မကြောင့် ဝမ်းနည်းဒုက္ခ ခံနေရပါသည်။ ထို့ကြောင့် သူမ ဒုက္ခရောက်နေစဉ်၊ ကျွန်မသည် သူနှင့် (ခင်ပွန်းအဖြစ်) အတူ ပျော်ရွှင်မှုများကို မခံစားလိုပါ»။

Verse 58

पुरुषैरपि नो शक्या कर्तुमित्थं नृशंसता । स्वभावरुचिरैर्मादृक् कथं योषित् करिष्यति ॥

«ဤသို့သော ရက်စက်မှုကို ယောက်ျားများတောင် လွယ်လွယ်ကူကူ မလုပ်နိုင်ပါ။ ထို့နောက် သဘာဝအားဖြင့် နူးညံ့သိမ်မွေ့သော ကျွန်မကဲ့သို့ မိန်းမတစ်ယောက်က ဘယ်လိုလုပ်နိုင်မလဲ?»

Verse 59

साहं यथा ते दुःखार्ते मत्कृते कन्यके पितः । तथा स्थास्यामि तद्दुःखे तच्छोकानलतापिता ॥

«အို မိန်းကလေး၏အဖေတော်၊ ကျွန်မကြောင့် ဝမ်းနည်းပူဆွေး၍ ဒုက္ခရောက်နေသည်ကို ကျွန်မမြင်ခဲ့သကဲ့သို့ပင်၊ ကျွန်မလည်း ထိုဝမ်းနည်းမှုထဲ၌ပင် နေရမည်၊ ထိုပူဆွေးခြင်း၏ မီးလောင်ဒဏ်ဖြင့် နှိပ်စက်ခံရမည်»။

Verse 60

स्वरोचिरुवाच आयुर्वेदप्रसादेन ते करिष्ये पुनर्नवे । सख्यौ तव महाशोकं समुत्सृज सुमध्यमे ॥

စွာရောစိသက ပြောသည်— «အာယုရ္ဝေဒ၏ အကျိုးပြုအာနုဘော်ကြောင့် သင့်ကို ပြန်လည်အသစ်ကဲ့သို့ ဖြစ်စေမည်။ အို မိတ်ဆွေ၊ အို ခါးသေးသူ၊ ကြီးမားသော ဝမ်းနည်းမှုကို စွန့်လွှတ်လော့»။

Verse 61

मार्कण्डेय उवाच ततः पित्रा स्वयं दत्तां तां कन्यां स विधानतः । उपयेमे गिरौ तस्मिन् स्वरोचिश्चारुलोचनाम् ॥

မာရ္ကဏ္ဍေယက ပြောသည်— «ထို့နောက် အဖေတော်ကိုယ်တိုင်က ထိုမိန်းကလေးကို ပေးအပ်ပြီး၊ စွာရောစိသသည် ထုံးတမ်းအတိုင်း ထိုတောင်ပေါ်တွင် မျက်လုံးလှသော မိန်းကလေးကို လက်ထပ်ယူ하였다»။

Verse 62

दत्तान्तु तां तदा कन्यामभिशान्त्य च भामिनीम् । जगाम दिव्यया गत्यागन्धर्वः स्वपुरं ततः ॥

ထိုမိန်းကလေးကို ထိုသို့ပေးအပ်ပြီးနောက်၊ စိတ်လှုပ်ရှားနေသော မိန်းမကိုလည်း သက်သာစေပြီးနောက်၊ ဂန္ဓဗ္ဗသည် နတ်ဘုရားဆန်သော လမ်းကြောင်းဖြင့် မိမိ၏ မြို့သို့ ထွက်ခွာသွား하였다။

Verse 63

स चापि सहितस्तन्व्या सदुद्यानन्तदा ययौ । कन्याकायुगलं यत्र तच्छापोत्थगदातुरम् ॥

ထို့နောက် သူ (စွာရောစိသ) သည် ခါးသေးသော မိန်းကလေးနှင့်အတူ၊ ထိုဥယျာဉ်သို့ သွားလေ၏။ ထိုနေရာတွင် ဘဏ္ဍာသ (ကျိန်စာ) ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော နာမကျန်းမှုဖြင့် မိန်းကလေးနှစ်ဦး လဲလျောင်း၍ ဒုက္ခခံနေကြသည်။

Verse 64

ततस्तयोः स तत्त्वज्ञो रोगघ्नैरौषधै रसैः । चकार नीरुजौ देहौ स्वरोचिरपराजितः ॥

ထို့နောက် တရားသဘောကို သိမြင်သူ စွာရောစိသသည် မအနိုင်ယူနိုင်သူဖြစ်၍ ရောဂါဖျက်ဆေးပင်များနှင့် ဆေးရည်အနှစ်များဖြင့် သူမတို့နှစ်ဦး၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို ရောဂါကင်းစင်အောင် ပြုလုပ်하였다။

Verse 65

ततोऽतिशोभने कन्ये विमुक्ते व्याधितः शुभे । स्वकान्त्योद्यॊति दिग्भागं चक्राते तन्महीधरम् ॥

ထို့နောက် အလွန်လှပ၍ မင်္ဂလာရှိသော မိန်းကလေးနှစ်ဦးသည် ရောဂါကင်းစင်ပြီးနောက် မိမိတို့၏ တောက်ပမှုဖြင့် အရပ်လေးမျက်နှာကို ထွန်းလင်းစေကာ ထိုတောင်ကိုလည်း ရောင်ပြန်တောက်ပစေ하였다။

Frequently Asked Questions

The chapter foregrounds moral causality (ridicule of asceticism leading to curse), and the responsible use of knowledge: weapon-lore and medical science become dharmic instruments when transmitted through legitimate lineage and applied to protect and heal rather than to exploit.

Situated in the Svārociṣa Manvantara frame, it supplies an origin-account for Svarocis as a radiance-defined exemplar whose education, protective action, and restorative medicine model the ethical order expected within a Manvantara’s human-celestial society.

Two authoritative transmissions are stressed: (1) the astra-hṛdaya lineage (Rudra → Vasiṣṭha → Citra-yudha → Manoramā’s father → Manoramā → Svarocis), legitimizing martial power; and (2) the Āyurveda lineage (Brahmamitra’s mastery of aṣṭāṅga-Āyurveda), warning against illicit appropriation and affirming restitution through rightful gifting.