Adhyaya 30: Madālasā’s Instruction on Household Duties and Naimittika–Śrāddha Rites

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे मदालसोपदेशो नामोनत्रिंशोऽध्यायः । त्रिंशोऽध्यायः । मदालसोवाच नित्यं नैमित्तकञ्चैव नित्यनैमित्तिकं तथा । गृहस्थस्य तु यत् कर्म तन्निशामय पुत्रक ॥

ဤသို့ဖြင့် သီရိ မာရ္ကဏ္ဍေယ ပုရာဏ၌ «မဒာလာသာ၏ အညွှန်းအတော်» ဟု ခေါ်သော အခန်း ၂၉ ပြီးဆုံး၏။ ယခု အခန်း ၃၀ စတင်၏။ မဒာလာသာ ပြောသည်—အိမ်ထောင်ရှင်၏ တာဝန်များမှာ သုံးမျိုးရှိသည်။ နေ့စဉ် (နိတျယ)၊ အခါအားလျော်စွာ (နိမိတ္တိက)၊ နှင့် နေ့စဉ်-အခါအားလျော်စွာ (နိတျယ-နိမိတ္တိက) ဖြစ်သည်။ သားရေ၊ နားထောင်လော့။

Verse 2

पञ्चयज्ञाश्रितं नित्यं यदेतत् कथितं तव । नैमित्तिकं तथैवान्यत् पुत्रजन्मक्रियादिकम् ॥

သင့်အား နေ့စဉ်တာဝန်ဟု ရှင်းပြထားသည့်အရာသည် ပဉ္စ-ယဇ္ဉ (ယဇ္ဉငါးပါး) အပေါ် အခြေခံသည်။ အခါအားလျော်စွာ ပြုရသော တာဝန်များမှာ အခြားတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး—သားမွေးဖွားခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သော ရိတုအခမ်းအနားများကဲ့သို့သော ပွဲတော်များ ဖြစ်သည်။

Verse 3

नित्यनैमित्तिकं ज्ञेयं पर्वश्राद्धादि पण्डितैः । तत्र नैमित्तिकं वक्ष्ये श्राद्धमभ्युदयं तव ॥

ပညာရှိတို့သည် ပွဲတော်/ရာသီကာလတွင် ပြုလုပ်သော ပရဝ-ရှရဒ္ဓ (parva-śrāddha) ကို နိတျ-နိမိတ္တိက တာဝန်များ၏ အမျိုးအစားအဖြစ် သိမြင်ရမည်။ ထိုအထဲမှ ယခု ငါသည် နိမိတ္တိက ရှရဒ္ဓ ဖြစ်သော အဘျုဒယ (မင်္ဂလာ) ရှရဒ္ဓ ကို သင်တို့အား ရှင်းလင်းဖော်ပြမည်။

Verse 4

पुत्रजन्मनि यत्कार्यं जातकर्मसमं नरैः । विवाहादौ च कर्तव्यं सर्वं सम्यक् क्रिमोदितम् ॥

သားယောက်ျား မွေးဖွားသည့်အခါ လူတို့က ပြုလုပ်ရမည့် အရာအားလုံးကို—ဇာတကမ္မ (jātakarma) အခမ်းအနားနှင့် တူညီသကဲ့သို့—ထို့အတူ မင်္ဂလာဆောင်နှင့် အလားတူ အခါအခွင့်များတွင်လည်း သတ်မှတ်ထားသကဲ့သို့ မှန်ကန်စွာ ဆောင်ရွက်ရမည်။

Verse 5

पितरश्चात्र सम्पूज्याः ख्याताः नन्दीमुखास्तु ये । पिण्डांश्च दधिसंमिश्रान् दद्याद् यवसमन्वितान् ॥

ဤနေရာတွင် နန္ဒီမုခ ပိတೃ (Nandīmukha Pitṛs) ဟု ခေါ်သော ဘိုးဘွားပိတೃတို့ကို သင့်လျော်စွာ ပူဇော်ရမည်။ ထို့နောက် ဒိန်ချဉ်နှင့် ရောစပ်ထားသော ပိဏ္ဍ (piṇḍa) ကို မုယော (barley) နှင့်အတူ ဆက်ကပ်ရမည်။

Verse 6

उदङ्मुखः प्राङ्मुखो वा यजमानः समाहितः । वैश्वदेवविहीनं तत् केचिदिच्छन्ति मानवाः ॥

ယဇမာန (yajamāna) သည် စိတ်တည်ငြိမ်စွာ နေ၍ မြောက်ဘက် သို့မဟုတ် အရှေ့ဘက်ကို မျက်နှာမူရမည်။ အချို့သူတို့က ဤပွဲကို ဝိုင်ရှ္ဝဒေဝ (Vaiśvadeva) ပူဇော်ပွဲမပါဘဲ ဆောင်ရွက်လိုကြသည်။

Verse 7

युग्माश्चात्र द्विजाः कार्यास्ते च पूज्याः प्रदक्षिणम् । एतन्नैमित्तिकं वृद्धौ तथान्यच्चौर्ध्वदेहिकम् ॥

ဤနေရာတွင် ဒွိဇ (twice-born) ဘြာဟ္မဏတို့ကို အရေအတွက် စုံလင်သော ကိန်းဂဏန်းဖြင့် ခေါ်ယူရမည်၊ ထို့ပြင် ပရဒက္ခိဏ (circumambulation) ဖြင့် ဂုဏ်ပြုရမည်။ ဤသည်မှာ တိုးတက်ကြွယ်ဝမှုအချိန်များအတွက် နိမိတ္တိက အခမ်းအနားဖြစ်ပြီး၊ သင်္ဂြိုဟ်ပြီးနောက် ပြုလုပ်သော အော်ဓ္ဝဒေဟိက (aurdhvadehika) အခမ်းအနားများလည်း ထိုနည်းတူပင် ဖြစ်သည်။

Verse 8

मृताहनि च कर्तव्यमेकोद्दिष्टं शृणुष्व तत् । दैवहीनं तथा कार्यं तथैवैकपवित्रकम् ॥

သေဆုံးသည့်နေ့တွင် «ekoddiṣṭa» (တစ်ဦးတည်းအတွက် အပ်နှံသည့်) śrāddha ကို ပြုလုပ်ရမည်—၎င်း၏နည်းလမ်းကို နားထောင်ပါ။ daiva (နတ်ဘုရားအပိုင်း) မပါဘဲ ပြုလုပ်ရမည်၊ ထို့အတူ pavitra (သန့်စင်ကွင်း/မြက်သန့်စင်) တစ်ခုတည်းဖြင့် ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 9

आवाहनं न कर्तव्यमग्नौकरणवर्जितम् । प्रेतस्य पिण्डमेकञ्च दद्यादुच्छिष्टसन्निधौ ॥

āvāhana (ဖိတ်ခေါ်ခြင်း) မပြုလုပ်ရ; agni-karaṇa (မီးပြုလုပ်ခြင်း) အခမ်းအနားမပါဘဲ ပြုလုပ်ရမည်။ preta အတွက် piṇḍa တစ်လုံးတည်းကို ucchiṣṭa (ကျန်ရစ်သောအစားအစာ) အနီးတွင် ပေးရမည်။

Verse 10

तिलोदकं चापसव्यं तन्नामस्मरणान्वितम् । अक्षय्यममुकस्येति स्थाने विप्रविसर्जने ॥

apasavya အနေဖြင့် yajñopavīta (သန့်ကြိုး) ကို ဝတ်ဆင်ကာ၊ သူ၏အမည်ကို သတိရလျက် tilodaka (နှမ်းရေ) ကို ပူဇော်ရမည်။ သင့်လျော်သည့်အချိန်—ဗြာဟ္မဏများကို ပြန်လွှတ်ရာတွင်—«ဤအရာသည် ထိုသူအတွက် မပျက်မယွင်း ဖြစ်ပါစေ» ဟု ဆိုရမည်။

Verse 11

अभिरण्यतामिति ब्रूयाद् ब्रूयुस्ते 'भिरताः स्म ह । प्रतिमासं भवेदेतत् कार्यमावात्सरं नरैः ॥

သူက «abhiraṇyatām—ပျော်ရွှင်ချမ်းသာမှု/ပြည့်စုံမှု ရှိပါစေ» ဟု ဆိုရမည်။ ဗြာဟ္မဏများက «abhiratāḥ sma—ကျွန်ုပ်တို့ အမှန်တကယ် ပျော်ရွှင်ပါသည်» ဟု ပြန်ဆိုရမည်။ ဤအခမ်းအနားကို ယောက်ျားများက လစဉ် တစ်နှစ်ပြည့်အောင် ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 12

अथ संवत्सरे पूर्णे यदा वा क्रियते नरैः । सपिण्डीकरणं कार्यं तस्यापि विधिरुच्यते ॥

ထို့နောက် တစ်နှစ်ပြည့်စုံသွားသောအခါ—သို့မဟုတ် ယောက်ျားများက မည်သည့်အချိန်တွင်မဆို ပြုလုပ်သည့်အခါ—sapiṇḍīkaraṇa အခမ်းအနားကို ပြုလုပ်ရမည်; ၎င်း၏နည်းလမ်းကိုလည်း ယခု ဖော်ပြထားသည်။

Verse 13

तच्चापि दैवरहितमेकाऽर्घ्यैकपवित्रकम् । नैवाग्नौकरणं तत्र तच्चावाहनवर्जितम् ॥

ထို ekoddiṣṭa ပူဇော်ပွဲကိုလည်း ဒေဝတာများထံ အလှူပစ္စည်းမတင်ဘဲ ပြုလုပ်သည်။ arghya တစ်ခွက်တည်းနှင့် kuśa မြက်ဖြင့်လုပ်သော pavitra (လက်စွပ်) တစ်ခုတည်းသာရှိသည်။ မီးပူဇော် (homa) မပြုလုပ်ဘဲ āvāhana (ဖိတ်ခေါ်ခြင်း) လည်း မရှိ။

Verse 14

अपसव्यञ्च तत्रापि भोजयेदयुजो द्विजान् । विशेषस्तत्र चान्योऽस्ति प्रतिमासं क्रियाधिकः ॥

ထိုနေရာတွင်လည်း apasavya (ဘယ်ဘက်သို့လှည့်၍ pitṛ များအတွက်) နည်းဖြင့် ဒွိဇ (ဗြာဟ္မဏ) များကို ကိန်းဂဏန်းမညီ (အနည်းကိန်း) အရေအတွက်ဖြင့် ကျွေးမွေးရမည်။ ထို့ပြင် အထူးအချက်တစ်ရပ်မှာ လစဉ် လိုက်နာမှု (vrata) ကို ပိုမိုထည့်သွင်းကာ ဤပူဇော်ပွဲကို ပြုလုပ်ရမည်ဟု ဆိုထားသည်။

Verse 15

तं कथ्यमानमेकाग्रो वदन्त्याऽ मे निशामय । तिलगन्धोदकैर्युक्तं तत्र पात्रचतुष्टयम् ॥

ငါရှင်းပြမည်ကို သေချာစွာ နားထောင်လော့။ ထိုနေရာတွင် လှူပစ္စည်းအိုးခွက် လေးလုံးကို စီစဉ်ထားပြီး နှမ်း (tila) နှင့် အနံ့သာရေ ပါဝင်အောင် ပြင်ဆင်ရမည်။

Verse 16

कुर्यात् पितॄणां त्रितयमेकं प्रेतस्य पुत्रक । पात्रत्रये प्रेतपात्रमर्घ्यञ्चैव प्रसेचयेत् ॥

သားရေ၊ pitṛ သုံးပါးအတွက် အလှူသုံးခုကို ပြင်ဆင်၍ preta အတွက် တစ်ခုကို ပြင်ဆင်ရမည်။ ထိုအိုးသုံးလုံးပေါ်နှင့် preta အိုးပေါ်တွင်ပါ arghya ရေကို လောင်းချရမည်။

Verse 17

ये समाना इति जपन् पूर्ववच्छेषमाचरेत् । स्त्रीणामप्येवमेवैतदेकोद्दिष्टमुदाहृतम् ॥

«ye samānāḥ …» ဟု ရွတ်ဆိုကာ ကျန်ရှိသမျှကို ယခင်က ပြောထားသကဲ့သို့ ဆက်လက်ပြုလုပ်ရမည်။ ဤ ekoddiṣṭa နည်းလမ်းသည် မိန်းမများအတွက်လည်း တူညီကြောင်း ကြေညာထားသည်။

Verse 18

सपिण्डीकरणं तासां पुत्राभावे न विद्यते । प्रतिसंवत्सरं कार्यमेकोद्दिष्टं नरैः स्त्रियाः ॥

ထိုမိန်းမတို့အတွက် သားမရှိလျှင် sapiṇḍīkaraṇa (စပိဏ္ဍီကရဏ) ကို မသတ်မှတ်ထား။ အစားထိုး၍ ယောက်ျားတို့သည် ထိုမိန်းမအတွက် နှစ်စဉ် ekoddiṣṭa (ဧကောဒ္ဍိဋ္ဌ) ပူဇော်ပွဲကို ပြုလုပ်သင့်သည်။

Verse 19

मृताहनि यथान्यायं नॄणां यद्वदिहोदितम् । पुत्राभावे सपिण्डास्तु तदभावे सहोदकाः ॥

သေဆုံးသည့်နေ့တွင် ယောက်ျားတို့အတွက် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းသည် ဤနေရာတွင် စည်းကမ်းအတိုင်း ဖော်ပြထားသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ သားမရှိလျှင် sapiṇḍa ဆွေမျိုးများက ပြုလုပ်ရမည်။ သူတို့မရှိလျှင် sahodaka ဆွေမျိုးများက ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 20

मातुः सपिण्डा ये च स्युर्ये च मातुः सहोदकाः । कुर्युरेनं विधिं सम्यगपुत्रस्य सुतासुतः ॥

မိခင်ဘက် sapiṇḍa များနှင့် မိခင်ဘက် sahodaka များသည် သားမရှိသူအတွက် ဤပူဇော်ပွဲကို မှန်ကန်စွာ ပြုလုပ်သင့်သည်။ သမီး၏သားတောင်လည်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။

Verse 21

कुर्युर्मातामहायैवं पुत्रिकास्तनयास्तथा । द्व्यामुष्यायणसंज्ञास्तु मातामहपितामहान् ॥

ထို့ကြောင့် putrikā (ပုတြိကာ) ဟု ခန့်အပ်ထားသော သမီး၏သားတို့သည် မိခင်ဘက် အဘိုးအတွက်လည်း ပူဇော်ပွဲများကို ပြုလုပ်သင့်သည်။ dvyāmuṣyāyaṇa (ဒွျာမုရှျာယဏ) ဟု ခေါ်သော မျိုးရိုးနှစ်ဖက်ပိုင်သူတို့သည် မိခင်ဘက်အဘိုးနှင့် ဖခင်ဘက်အဘိုး နှစ်ဦးစလုံးအတွက် (ပူဇော်ပွဲ) ပြုလုပ်ကြသည်။

Verse 22

पूजयेयुर्यथान्यायं श्राद्धैर्नैमित्तिकैरपि । सर्वाभावे स्त्रियः कुर्युः स्वभर्तॄणाममन्त्रकम् ॥

စည်းကမ်းအတိုင်း ကွယ်လွန်သူကို ဂုဏ်ပြုရမည်၊ အခါအားလျော်စွာ ပြုလုပ်သော naimittika śrāddha (နိုင်မိတ္တိက ရှရဒ္ဓ) များဖြင့်ပင် ဖြစ်စေ။ အရည်အချင်းရှိသူအားလုံး မရှိလျှင် မိန်းမတို့သည် မိမိတို့၏ ခင်ပွန်းအတွက် မန္တရမပါသော amantraka (အမန်ထရက) ပူဇော်ပွဲကို ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 23

तदभावे च नृपतिः कारयेत् स्वकुटुम्बिना । तज्जातीयैर्नरैः सम्यग् दाहाद्याः सकलाः क्रियाः ॥

ထိုသို့ သင့်လျော်သော ဆွေမျိုး သို့မဟုတ် အခမ်းအနားပြုလုပ်သူ မရှိလျှင် မင်းသည် မိမိအိမ်တော်အတွင်းရှိ အမှုထမ်း/အထိန်းအကွပ်များဖြင့် သို့မဟုတ် တူညီသော ဇာတိ (jāti) မှ လူတို့ဖြင့် မီးသင်္ဂြိုဟ်ခြင်းမှ စ၍ အခမ်းအနားအားလုံးကို စည်းကမ်းတကျ ပြုလုပ်စေသင့်သည်။

Verse 24

सर्वेषामेव वर्णानां बान्धवो नृपतिर्यतः । एतास्ते कथिता वत्स ! नित्यनैमित्तकास्तथा ॥

အကြောင်းမှာ မင်းသည် အမှန်တကယ်အားဖြင့် ဝဏ္ဏ (varṇa) အားလုံး၏ ဆွေမျိုးတော် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ချစ်သားရေ၊ ဤအခမ်းအနားတို့ကို နိတျယ (nitya) နှင့် နိုင်မိတ္တိက (naimittika) ဟူသော မဖြစ်မနေပြုရသောနှင့် အခါအလျော်အလိုက် ပြုရသော တာဝန်များအဖြစ် သင့်အား ရှင်းလင်းပြောကြားပြီးပြီ။

Verse 25

क्रियां श्राद्धाश्रयामन्यां नित्यनैमित्तिकीं शृणु । दर्शस्तत्र निमित्तं वै कालश्चन्द्रक्षयात्मकः । नित्यतां नियतः कालस्तस्याः संसूचयत्यथ ॥

ယခု သြရာဒ္ဓ (śrāddha) နှင့် ဆက်စပ်သော အခြားအခမ်းအနားတစ်ရပ်ကို နားထောင်လော့၊ ၎င်းသည် ပုံမှန်လည်းဖြစ်၍ အခါအလျော်အလိုက်လည်း ဖြစ်သည်။ ထိုတွင် ‘ဒർശ’ (darśa) ဟူသော လဆန်းမတိုင်မီ လကွယ်နေ့သည် အခါအလျော်အဖြစ် အမှန်တကယ် ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏အချိန်သည် လ၏လျော့နည်း၍ အဆုံးသတ်သည့် လက္ခဏာဖြင့် သတ်မှတ်သည်။ ထို့ပြင် စည်းကမ်းတကျ သတ်မှတ်ထားသော အချိန်က ၎င်း၏ ပုံမှန်ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်မှုကို ညွှန်ပြသည်။