Adhyaya 33
Virāṭa-parva Adhyāya 33 — Kuru Cattle-Raid and Matsya Mobilization (भूमिंजय-प्रेरणा)
Upa-parva: Gograharaṇa (Cattle-Raid) Episode
Vaiśaṃpāyana reports that after the Trigarta-related movement, Duryodhana advances toward Virāṭa’s Matsya realm accompanied by senior Kuru commanders (Bhīṣma, Droṇa, Karṇa, Kṛpa, Aśvatthāman, Śakuni, Duḥśāsana, and others). The Kuru force reaches the pastoral settlements (ghoṣa), drives away herds, and seizes a large stock of cattle—specified as sixty thousand—protected by a substantial chariot screen. A fearful uproar rises among cowherds as violence breaks out in the frightening engagement. The superintendent of cattle, alarmed, rides swiftly to the city and enters the royal residence to report the crisis. He informs Bhūmiṃjaya, a son of Matsya, detailing the raid and urging immediate action to recover the kingdom’s wealth and prestige. The messenger amplifies the appeal through praise of Bhūmiṃjaya’s martial skill, urging him to deploy with white horses, a golden lion banner, and a storm of arrows, return victorious, and restore public confidence. The chapter ends with Bhūmiṃjaya responding in the women’s quarters with self-assured speech, indicating the court’s mobilization posture.
Chapter Arc: रात्रि के घोर अन्धकार को चीरता हुआ चन्द्रमा उदित होता है; प्रकाश लौटते ही रणभूमि फिर जाग उठती है—और त्रिगर्तों का राजा सुशर्मा विराट को पकड़कर ले जाने के दुस्साहस में बढ़ता है। → उजाला होते ही युद्ध का वेग दुगुना हो जाता है; आवेश में योद्धा एक-दूसरे को ठीक से पहचान भी नहीं पाते। भीम का प्रचण्ड प्रताप उभरता है, पर साथियों की चेतावनी आती है कि वह वृक्ष-उखाड़ कर ‘अतिमानुष’ कर्म न करें—युद्ध की मर्यादा और उन्माद के बीच तनाव बढ़ता जाता है। → भीम सुशर्मा को रथहीन कर धराशायी करते हैं, पद-प्रहार और घुटने/मुष्टि के प्रहारों से उसे मोहित-सा कर देते हैं; फिर गला पकड़कर धूल-धूसरित, विवश सुशर्मा को घसीटते हुए ले आते हैं और रणभूमि में युधिष्ठिर के सामने प्रस्तुत करते हैं। → सुशर्मा का अपहरण-प्रयास विफल होता है; विराट-पक्ष का मनोबल उठता है और त्रिगर्तों की धुरी टूटती है। युधिष्ठिर भी उतावले होकर सुशर्मा पर बाण-वर्षा करते हैं—यह संकेत कि बंदी बनाना भी युद्ध-नीति का अंग है, केवल क्रोध का नहीं। → सुशर्मा के पकड़े जाने के बाद भी रण का शोर थमता नहीं—त्रिगर्तों की शेष सेना और विराट-पक्ष की अगली चालें अगले अध्याय की ओर धकेलती हैं।
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके ४ श्लोक मिलाकर कुल ३४ श्लोक हैं।) #:73:.8 #::3-..ह (0) हि २ 7 त्रयस्त्रिंशो5 ध्याय: सुशर्माका विराटको पकड़कर ले जाना, पाण्डवोंके प्रयत्नसे उनका छुटकारा, 4485० शर्माका निग्रह और युधिष्ठिरका अनुग्रह करके उसे छोड़ देना वैशम्पायन उवाच तमसाभिप्लुते लोके रजसा चैव भारत | अतिष्ठ न् वै मुहूर्त तु व्यूढडानीका: प्रहारिण:,वैशम्पायनजी कहते हैं--भारत! उस समय [सूर्यास्त हो चुका था एवं रात्रि आ गयी थी, अतः] सब लोग धूलसे तो आवृत थे ही, अन्धकारसे भी आच्छादित हो गये; अतः प्रहार करनेवाले सैनिक सेनाका व्यूह बनाकर कुछ देरतक युद्ध बंद करके खड़े रहे
Vaiśampāyana said: “O Bhārata, when the world was engulfed in darkness and also covered with dust, the fighters—having drawn up their troops in battle formation—paused for a short while, standing still and ceasing their blows.”
Verse 2
ततो<न्थकारं प्रणुदन्नुदतिष्ठत चन्द्रमा: । कुर्वाणो विमलां रात्रि ननन््दयन् क्षत्रियान् युधि,इतनेमें ही अन्धकारका निवारण करते हुए चन्द्रदेवका उदय हुआ। उन्होंने उस रणक्षेत्रमें क्षत्रियोंको आनन्द प्रदान करते हुए उस रात्रिको निर्मल (अन्धकार-शून्य) बना दिया
Then, dispelling the darkness, the moon rose. Making the night clear and spotless, he brought cheer to the kṣatriyas engaged in battle—casting a calm, bright light over the field even amid the violence of war.
Verse 3
ततः प्रकाशमासाद्य पुनर्युद्धमवर्तत । घोररूपं ततस्ते सम नावैक्षन्त परस्परम्,अतः उजाला हो जानेसे पुनः घोर युद्ध प्रारम्भ हो गया। उस समय (युद्धके आवेशमें) योद्धा एक दूसरेको देख नहीं रहे थे
ထို့နောက် အလင်းရောင်နှင့် မြင်သာမှု ပြန်လည်ပေါ်ထွန်းလာသဖြင့် ကြမ်းတမ်းသော စစ်ပွဲသည် ထပ်မံစတင်လေ၏။ ထိုကြောက်မက်ဖွယ် တိုက်ခိုက်မှု၏ အပူအဟုန်နှင့် ရုန်းရင်းဆန်ခတ်မှုအတွင်း စစ်သူရဲတို့သည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးကို မရှင်းလင်းစွာ မမြင်နိုင်ကြတော့ဘဲ တိုက်ပွဲ၏ တိုက်ခိုက်မှုထဲတွင် တန်းတူစွာ နစ်မြုပ်နေကြ၏။
Verse 4
ततः सुशर्मा त्रैगर्त: सह भ्रात्रा यवीयसा । अभ्यद्रवन्मत्स्यराजं रथव्रातेन सर्वश:,तदनन्तर त्रिगर्तराज सुशर्माने अपने छोटे भाईके साथ रथियोंका समूह लेकर चारों ओरसे मत्स्यराज विराटपर धावा बोल दिया
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်— ထို့နောက် တြိဂါရ္တတို့၏ ဘုရင် ဆုရှာမာသည် မိမိ၏ ညီငယ်နှင့်အတူ ရထားစစ်သူရဲအစုကြီးကို ခေါ်ဆောင်ကာ မတ္စျာဘုရင် ဝိရာဋကို အရပ်လေးမျက်နှာမှ ဝိုင်းရံ၍ တိုက်ခိုက်လေ၏။
Verse 5
ततो रथाभ्यां प्रस्कन्द्य भ्रातरौ क्षत्रियर्षभौ । गदापाणी सुसंरब्धौ समभ्यद्रवतां रथान्,फिर वे क्षत्रियशिरोमणि दोनों बन्धु रथोंसे कूद पड़े और हाथमें गदा ले क्रोधमें भरकर शत्रुसेनाके रथोंकी ओर दौड़े
ထို့နောက် က္ရှတ်ရိယတို့အနက် အထွတ်အထိပ်ဖြစ်သော ညီအစ်ကိုနှစ်ဦးသည် မိမိတို့၏ ရထားများမှ ခုန်ဆင်းကြ၏။ လက်တွင် ဂဒါ (မေ့စ်) ကိုင်ကာ ဒေါသအဟုန်ဖြင့် ပြည့်နှက်လျက် ရန်သူတပ်၏ ရထားများဆီသို့ တိုက်ရိုက် ပြေးဝင်ကြ၏။
Verse 6
(मत्ताविव वृषावेतौ गजाविव मदोद्धतौ । सिंहाविव गजग्राहौ शक्रवृत्राविवोत्थितौ ।। उभौ तुल्यबलोत्साहावुभौ तुल्यपराक्रमौ । उभौ तुल्यास्त्रविदुषावु भौ युद्धविशारदौ ।।) वे दोनों मतवाले साँड़ों, मदोन्मत्त गजराजों, एक ही हाथीपर आक्रमण करनेवाले दो सिंहों तथा युद्धके लिये उद्यत वृत्रासुर एवं इन्द्रके समान जान पड़ते थे। दोनोंके बल और उत्साह समान थे। दोनों ही एक-जैसे पराक्रमी और एक-से ही अस्त्र-शस्त्रोंके ज्ञाता थे। युद्ध करनेकी कलामें वे दोनों ही वीर अत्यन्त निपुण थे। तथैव तेषां तु बलानि तानि क्रुद्धान्यथान्योन्यमभिद्रवन्ति । गदासिखड्गैश्न परश्रधैश्न प्रासैश्न तीक्ष्णाग्रसुपीतधारै:,इसी प्रकार उन सबकी वे सेनाएँ भी कुपित हो गदा, तलवार, खड्ग, फरसे और भलीभाँति तेज किये हुए तीखी धारवाले प्रासों (भालों) से प्रहार करती हुई एक-दूसरीपर टूट पड़ीं
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်— “ထိုနှစ်ဦးသည် မူးယစ်သကဲ့သို့ အားမာန်ပြည့်သော နွားထီးနှစ်ကောင်ကဲ့သို့၊ မတ်တပ်ရပ်မောဟိုင်းနေသော ဆင်မင်းကြီးများကဲ့သို့၊ ဆင်တစ်ကောင်ကို တပြိုင်နက် ဖမ်းဆုပ်သည့် ခြင်္သေ့နှစ်ကောင်ကဲ့သို့၊ စစ်ပွဲအတွက် ထကြွလာသော အိန္ဒြာနှင့် ဝෘတြာကဲ့သို့ ထင်ရှားလေ၏။ သူတို့၏ အားနှင့် စိတ်ဓာတ်တူညီ၍၊ သတ္တိတူညီပြီး၊ လက်နက်ပညာကိုလည်း တူညီစွာ ကျွမ်းကျင်ကာ စစ်ပညာအနုပညာ၌လည်း အထူးကျွမ်းကျင်သူများ ဖြစ်ကြ၏။”
Verse 7
बल॑ तु मत्स्यस्य बलेन राजा सर्व त्रिगर्ताधिपति: सुशर्मा | प्रमथ्य जित्वा च प्रसह मत्स्यं विराटमोजस्विनम भ्यधावत्,त्रिगर्तदेशके स्वामी राजा सुशर्माने अपनी सेनाके द्वारा मत्स्ययाजकी सेनाको मथ डाला और बलपूर्वक उसे परास्त करके महापराक्रमी मत्स्यनरेश विराटपर चढ़ाई कर दी। उन दोनों भाइयोंने पृथक्ू-पृथक् विराटके दोनों घोड़ोंको मारकर उनके पार्श्भागकी रक्षा करनेवाले सिपाहियों तथा सारथिको भी मार डाला और उन्हें रथहीन करके जीते-जी ही पकड़ लिया
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်— တြိဂါရ္တတို့အားလုံး၏ အရှင် ဘုရင် ဆုရှာမာသည် မိမိတပ်၏ အင်အားကို အားကိုး၍ မတ္စျာတပ်ကို ချေမှုန်းကာ မတ္စျာဘုရင်ကို အင်အားသုံး၍ အနိုင်ယူပြီးနောက် အင်အားကြီးသော ဝိရာဋထံသို့ တိုးဝင်တိုက်ခိုက်လေ၏။ ထိုတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ဝိရာဋ၏ အထောက်အပံ့တို့ ပျက်စီးသွားသည်— သူ၏ မြင်းများ သတ်ဖြတ်ခံရ၍၊ ရထားမောင်းနှင့် ဘေးတန်းကာကွယ်သူများလည်း ကျဆုံးကာ၊ ဘုရင်သည် ရထားမဲ့သွားပြီး အသက်ရှင်လျက် ဖမ်းဆီးခံရလေ၏။
Verse 8
तौ निहत्य पृथग धुर्यावुभौ तौ पार्ष्णिसारथी । विरथं मत्स्यराजानं जीवग्राहमगृह्नताम्,त्रिगर्तदेशके स्वामी राजा सुशर्माने अपनी सेनाके द्वारा मत्स्ययाजकी सेनाको मथ डाला और बलपूर्वक उसे परास्त करके महापराक्रमी मत्स्यनरेश विराटपर चढ़ाई कर दी। उन दोनों भाइयोंने पृथक्ू-पृथक् विराटके दोनों घोड़ोंको मारकर उनके पार्श्भागकी रक्षा करनेवाले सिपाहियों तथा सारथिको भी मार डाला और उन्हें रथहीन करके जीते-जी ही पकड़ लिया
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်– ထရီဂါရ္တ စစ်သူရဲနှစ်ဦးသည် ရထားရှေ့ဆောင်မြင်းနှစ်ကောင်ကို သီးသန့်သီးသန့် သတ်ဖြတ်ပြီးနောက်၊ နောက်ဘက်ကာကွယ်သူများနှင့် ရထားမောင်းသူကိုပါ သတ်လိုက်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မတ်စျယဘုရင် ဝိရာဋကို ရထားမဲ့အဖြစ် ပြုလုပ်ကာ အသက်ရှင်လျက် ဖမ်းဆီးယူသွားကြသည်—စစ်ပွဲ၏ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသော လက်တွေ့တွင် အုပ်စိုးရှင်ကို ဖမ်းယူခြင်းသည် သတ်ဖြတ်ခြင်းမဟုတ်သော်လည်း အကြီးမားဆုံးသော မဟာဗျူဟာအောင်မြင်မှုဖြစ်ကြောင်း ပြသသည်။
Verse 9
तमुन्मथ्य सुशर्माथ युवतीमिव कामुक: । स्यन्दनं स्वं समारोप्य प्रययौ शीघ्रवाहन:,जैसे कामी पुरुष किसी युवतीको बलपूर्वक पकड़ ले, वैसे ही सुशर्माने राजा विराटको पीड़ित करके पकड़ लिया और उनको शीघ्रगामी वाहनोंसे युक्त अपने रथपर चढ़ाकर वह चल दिया
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်– ဆုရှර්မာသည် သူ့ကို အကြမ်းဖက်၍ အနိုင်ယူကာ၊ ကာမလိုက်စားသူက မိန်းမငယ်တစ်ဦးကို အတင်းအကျပ် ဆွဲယူသကဲ့သို့ ဘုရင် ဝိရာဋကို ဖမ်းဆီးနှိပ်စက်하였다။ ထို့နောက် လျင်မြန်သောမြင်းများတပ်ဆင်ထားသည့် မိမိ၏ရထားပေါ်သို့ တင်ကာ အလျင်အမြန် ထွက်ခွာသွားသည်—စစ်အောင်မြင်မှုကို အရှက်ခွဲခြင်းနှင့် အတင်းအကျပ်ဖြင့် ရယူသည့် အကျင့်မကောင်းမှုအဖြစ် ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 10
तस्मिन् गृहीते विरथे विराटे बलवत्तरे । प्राद्रवन्त भयान्मत्स्यास्त्रिगर्तैरदिता भूशम्,अतिशय बलवान राजा विराट जब रथहीन होकर पकड़ लिये गये, तब त्रिगर्तोद्वारा अत्यन्त पीड़ित हुए मत्स्यदेशीय सैनिक भयभीत होकर भागने लगे
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်– အလွန်အားကြီးသော ဘုရင် ဝိရာဋသည် ရထားမဲ့အဖြစ်ဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရသောအခါ၊ ထရီဂါရ္တတို့၏ ပြင်းထန်စွာ နှိပ်စက်တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံနေရသော မတ်စျယ စစ်သည်တို့သည် ကြောက်လန့်ကာ ထွက်ပြေးကြလေသည်။ ဤမြင်ကွင်းသည် ခေါင်းဆောင်ကျဆုံးသည့်အခါ စစ်တပ်၏ စိတ်ဓာတ်သည် မည်မျှလျင်မြန်စွာ ပြိုကွဲနိုင်ကြောင်း ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 11
तेषु संत्रस्यमानेषु कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिर: । प्रत्यभाषन्महाबाहुं भीमसेनमरिंदमम्,उनके इस प्रकार अत्यन्त भयभीत होनेपर कुन्तीपुत्र युधिष्ठिरने शत्रुओंका दमन करनेवाले महाबाहु भीमसेनसे कहा--
သူတို့သည် ထိုသို့ ကြောက်လန့်နေကြစဉ်၊ ကုန္တီ၏သား ယုဓိဋ္ဌိရသည် ရန်သူကို နှိမ်နင်းနိုင်သော မဟာလက်တံရှိ ဘီမစေနကို ခေါ်၍ စကားဆို하였다—ယခုအခါ တည်ငြိမ်မှုနှင့် မိမိလူမျိုးကို ကာကွယ်ခြင်းသည် အရေးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့်အချိန်ဖြစ်သည်။
Verse 12
मत्स्यराज: परामृष्ट स्त्रिगर्तेन सुशर्मणा । तं मोचय महाबाहो न गच्छेद् द्विषतां वशम्,“महाबाहो! त्रिगर्तराज सुशर्माने मत्स्यराजको पकड़ लिया है। उन्हें शीघ्र छुड़ाओ; जिससे वे शत्रुओंके वशमें न पड़ जायँ
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်– “မတ်စျယဘုရင်သည် ထရီဂါရ္တဘုရင် ဆုရှර්မာ၏ လက်ထဲတွင် ဖမ်းဆီးခံထားရပြီ။ မဟာလက်တံရှိသူရေ၊ ချက်ချင်း ကယ်တင်လော့—ရန်သူတို့၏ အာဏာအောက်သို့ မကျရောက်စေပါနှင့်။”
Verse 13
उषिता: सम सुखं सर्वे सर्वकामै: सुपूजिता: । भीमसेन त्वया कार्या तस्य वासस्य निष्कृति:,“हम सब लोग उनके यहाँ सुखपूर्वक रहे हैं और उन्होंने हमें सब प्रकारकी अभीष्ट वस्तुएँ देकर हमारा भलीभाँति सत्कार किया है। अतः भीमसेन! तुम्हें उनके घरमें रहनेके उपकारका बदला चुकाना चाहिये”
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး သူ၏အိမ်၌ သက်သာချမ်းသာစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး၊ လိုအင်ဆန္ဒရှိသမျှကို ပေးကာ ကောင်းစွာ ဧည့်ခံဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဘီမစೇန၊ သူ၏အိမ်၌ နေထိုင်ခဲ့ရသော ကျေးဇူးကို သင်က ပြန်လည်ဆပ်ပေးသင့်သည်»။
Verse 14
भीमसेन उवाच अहमेनं परित्रास्ये शासनात् तव पार्थिव । पश्य मे सुमहत् कर्म युध्यतः सह शत्रुभि:,भीमसेन बोले--महाराज! आपकी आज्ञासे मैं इन्हें सुशमाके हाथोंसे छुड़ा लूँगा। आज आप शत्रुओंके साथ युद्ध करते समय मेरे महान् पराक्रमको देखें
ဘီမစೇနက ပြောသည်– «အရှင်မင်းကြီး၊ သင်၏အမိန့်အတိုင်း ကျွန်ုပ်သည် သူ့ကို ဆုရှာမာ၏လက်မှ ကယ်တင်မည်။ ယနေ့ သင်သည် ရန်သူတို့နှင့် စစ်ဆင်နေရစဉ် ကျွန်ုပ်၏ မဟာကာရိယာနှင့် သတ္တိဗလကို ကြည့်ရှုပါ»။
Verse 15
स्वबाहुबलमाश्रित्य तिष्ठ त्वं भ्रातृभि: सह | एकान्तमश्रितो राजन् पश्य मेडद्य पराक्रमम्,मैं अपने बाहुबलका भरोसा करके लडूँगा। राजन! आज आप भाइयोंसहित एकान्तमें खड़े होकर अब मेरा पराक्रम देखें
ဘီမစೇနက ပြောသည်– «ကျွန်ုပ်သည် ကိုယ့်လက်မောင်းအင်အားကို အားကိုး၍ တိုက်ခိုက်မည်။ အရှင်မင်းကြီး၊ သင်သည် သင်၏ညီအစ်ကိုများနှင့်အတူ လုံခြုံရာဘက်သို့ ခွာရပ်နေပြီး ယနေ့ ကျွန်ုပ်၏ သတ္တိဗလကို ကြည့်ရှုပါ»။
Verse 16
सुस्कन्धो<यं महावृक्षो गदारूप इव स्थित: । अहमेनमपारुज्य द्रावयिष्यामि शात्रवान्,यह सामने जो महान् वृक्ष है, इसकी शाखाएँ बड़ी सुन्दर हैं। यह तो मानो गदाके ही रूपमें खड़ा है। अतः मैं इसीको उखाड़कर इसके द्वारा शत्रुदलको मार भगाऊँगा
ဘီမစೇနက ပြောသည်– «ရှေ့မှာရှိတဲ့ ဒီသစ်ပင်ကြီးက ကိုယ်ထည်ခိုင်မာတောင့်တင်းပြီး၊ မျက်နှာမူနေသလို ဂဒါတံတားတစ်လက်လို ထင်ရှားစွာ ရပ်တည်နေသည်။ ငါက ၎င်းကို အမြစ်ကနေ ဆွဲထုတ်ပြီး လက်နက်အဖြစ် သုံးကာ ရန်သူတပ်တန်းကို ထွက်ပြေးစေမည်»။
Verse 17
वैशम्पायन उवाच त॑ मत्तमिव मातजुूं वीक्षमाणं वनस्पतिम् । अब्रवीद् भ्रातरं वीरं धर्मराजो युधिषछ्िर:,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्! यह कहकर भीमसेन मदोन्मत्त गजराजकी भाँति उस वृक्षकी ओर देखने लगे। तब धर्मराज युधिष्ठिरने अपने वीर भ्रातासे कहा--
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «အရှင်မင်းကြီး၊ ထိုသို့ဆိုပြီးနောက် ဘီမစೇနသည် မူးယစ်သလို အင်အားကြီး ဆင်မင်းတစ်ကောင်ကဲ့သို့ ထိုသစ်ပင်ကို မျက်စိမခွာ စိုက်ကြည့်နေ하였다။ ထိုအခါ ဓမ္မရာဇ ယုဓိဋ္ဌိရသည် မိမိ၏ သူရဲကောင်းညီကို ခေါ်၍—တင်းမာသောအချိန်၌ ထိန်းသိမ်းမှုနှင့် မှန်ကန်သောဆုံးဖြတ်ချက်ကို ညွှန်ပြကာ—စကားဆို하였다»။
Verse 18
मा भीम साहसं कार्षीस्तिष्ठत्वेष वनस्पति: । मा त्वां वृक्षेण कर्माणि कुर्वाणमतिमानुषम्,'भीमसेन! ऐसा दुःसाहस न करो, इस वृक्षको खड़ा रहने दो। यदि तुम इस महावृक्षको उखाड़नेका अतिमानुष (मानवोंके लिये असाध्य) कर्म करोगे, तो सब लोग पहचान लेंगे कि यह तो भीम है। अतः भारत! तुम किसी दूसरे मानवोचित आयुधको ही ग्रहण करो
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «ဘီမ၊ ဒီလို မဆင်မခြင် ရဲရဲတင်းတင်း မလုပ်ပါနှင့်။ ဒီသစ်ပင်ကို မတ်တပ်ရပ်နေစေပါ။ သစ်ပင်ကို လက်နက်လုပ်၍ လူသားထက်လွန်ကဲသော အလုပ်ကို သင်လုပ်လျှင် လူတို့က ‘ဒီဟာ ဘီမပဲ’ ဟု ချက်ချင်း သိမြင်ကြလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် အို ဘာရတ၊ သာမန်လူနှင့် သင့်တော်သော လက်နက်တစ်မျိုးကို ယူပါ»။
Verse 19
जना: समवबुध्येरन् भीमो5यमिति भारत । अन्यदेवायुध॑ किंचित् प्रतिपद्यस्व मानुषम्,'भीमसेन! ऐसा दुःसाहस न करो, इस वृक्षको खड़ा रहने दो। यदि तुम इस महावृक्षको उखाड़नेका अतिमानुष (मानवोंके लिये असाध्य) कर्म करोगे, तो सब लोग पहचान लेंगे कि यह तो भीम है। अतः भारत! तुम किसी दूसरे मानवोचित आयुधको ही ग्रहण करो
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «အို ဘာရတ၊ လူတို့က ထင်ရှားစွာ ‘ဒီဟာ ဘီမ’ ဟု သိမြင်ကြလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် လူသားဆန်သော လက်နက်တစ်မျိုးကိုသာ ယူပါ။ ဒီသစ်ပင်ကြီးကို အမြစ်ကနေ ဆွဲထုတ်ခြင်းကဲ့သို့သော လူသားထက်လွန်ကဲသည့် အလုပ်ကို မစမ်းသပ်ပါနှင့်။ ထိုကိစ္စက သင်၏ အမည်အရင်းကို ဖော်ထုတ်ပြီး ဖုံးကွယ်နေသည့် ရည်ရွယ်ချက်ကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေလိမ့်မည်»။
Verse 20
चापं वा यदि वा शक्ति निस्त्रिंशं वा परश्वधम् । यदेव मानुषं भीम भवेदन्यैरलक्षितम्
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «လေးဖြစ်စေ၊ လှံဖြစ်စေ၊ ဓားဖြစ်စေ၊ ပုဆိန်ဖြစ်စေ—အို ဘီမ—လူသားဆန်သည့်အရာတစ်ခုကိုသာ ရွေးပါ။ အခြားသူတို့ မသတိထားမိအောင် ဖြစ်စေပါ»။
Verse 22
सहिता: समरे तत्र मत्स्यराजं परीप्सत । “धनुष, शक्ति, खड्ग अथवा कुठार, जो भी मनुष्योचित अस्त्र-शस्त्र तुम्हें ठीक लगे; जिससे तुम दूसरोंद्वारा पहचाने न जा सको, वही लेकर राजाको शीघ्र छुड़ाओ। ये महाबली नकुल और सहदेव तुम्हारे रथके पहियोंकी रक्षा करेंगे। तुम तीनों भाई युद्धमें एक साथ मिलकर महाराज विराटको छुड़ाओ' ।। २०-२१ # ।। वैशम्पायन उवाच एवमुक्तस्तु वेगेन भीमसेनो महाबल:,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्! युधिष्ठिरके उक्त आदेश देनेपर महान् वेगशाली महाबली भीमसेनने शीघ्रतापूर्वक एक उत्तम धनुष हाथमें ले लिया। फिर तो जैसे मेघ जलकी धारा बरसाता हो, उसी प्रकार वे वेगपूर्वक बाणोंकी वर्षा करने लगे
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– စစ်မြေပြင်၌ သူတို့သည် တစ်စုတစ်စည်းတည်း ဖြစ်ကာ မတ်စျာဘုရင်ကို ကယ်တင်ရန် စိတ်တည်ကြ၏။ «လေးဖြစ်စေ၊ လှံဖြစ်စေ၊ ဓားဖြစ်စေ၊ ပုဆိန်ဖြစ်စေ—သင်နှင့် သင့်တော်သော လူသားဆန်သည့် လက်နက်ကို ယူပါ။ အခြားသူတို့ မသိမမြင်နိုင်သည့် လက်နက်ကို ရွေးပြီး ဘုရင်ကို အမြန်လွတ်မြောက်စေပါ။ အင်အားကြီးသော နကူလာနှင့် သဟဒေဝ တို့သည် သင့်ရထားဘီးများကို ကာကွယ်ပေးလိမ့်မည်။ ညီအစ်ကို သုံးယောက် တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းတည်း စစ်တိုက်ကာ ဗီရာဋ္ ဘုရင်ကို ကယ်တင်ကြလော့»။
Verse 23
तदेवायुधमादाय मोक्षयाशु महीपतिम् । यमौ च चक्ररक्षौ ते भवितारो महाबलौ,गृहीत्वा तु धनु: श्रेष्ठ जवेन सुमहाजव: । व्यमुज्चच्छरवर्षाणि सतोय इव तोयद: वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्! युधिष्ठिरके उक्त आदेश देनेपर महान् वेगशाली महाबली भीमसेनने शीघ्रतापूर्वक एक उत्तम धनुष हाथमें ले लिया। फिर तो जैसे मेघ जलकी धारा बरसाता हो, उसी प्रकार वे वेगपूर्वक बाणोंकी वर्षा करने लगे
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «အဲဒီလက်နက်ကို ယူပြီး ဘုရင်ကို အမြန်ကယ်တင်ပါ။ သင့်ရထားဘီးကို ကာကွယ်မည့် ယမတော်နှစ်ပါးသည်လည်း အင်အားကြီးစွာ အထောက်အကူပြုလိမ့်မည်»။ ထို့နောက် အလွန်မြန်ဆန်သော မဟာဗလ ဘီမစေနက အကောင်းဆုံး လေးကို လျင်မြန်စွာ ဆုပ်ကိုင်ကာ ရေပြည့်မိုးတိမ်က ရေစီးများကို သွန်းလောင်းသကဲ့သို့ မြားမိုးကို လွှတ်ချလိုက်သည်။
Verse 24
त॑ भीमो भीमकर्माणं सुशर्माणमथाद्रवत् । विराटं समवीक्ष्यैनं तिष्ठ तिछ्ठेति चावदत्,तदनन्तर भीमसेन भयंकर कर्म करनेवाले सुशर्माकी ओर दौड़े और विराटकी ओर देखते हुए सुशर्मासे बोले--“अरे! खड़ा रह, खड़ा रह”
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်တော်မူသည်– ထို့နောက် လုပ်ရပ်ကြမ်းတမ်း၍ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ဘီမသည် စုရှာမာထံသို့ အလျင်အမြန် တိုက်ခိုက်ရန် ပြေးဝင်သွား၏။ ဗီရာဋ မင်းကို တစ်ချက်ကြည့်ကာ စုရှာမာအား «ရပ်! ရပ်ပြီး တည်တံ့စွာ ရင်ဆိုင်လော့!» ဟု အော်ဟစ်၏။
Verse 25
सुशर्मा चिन्तयामास कालान्तकयमोपमम् । तिष्ठ तिषछ्ेति भाषन्तं पृष्ठतो रथपुज्भव: । पश्यतां सुमहत् कर्म महद् युद्धमुपस्थितम्,रथियोंमें श्रेष्ठ सुशर्मा पीछेकी ओरसे आते और “खड़ा रह, खड़ा रह” कहते हुए काल, अन्तक एवं यमराजके समान भयंकर वीर पुरुषको देखकर चिन्तामें पड़ गया और अपने साथियोंसे बोला--'देखो, फिर बड़ा भारी युद्ध उपस्थित हुआ है। इसमें महान् पराक्रम दिखाओ'
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်တော်မူသည်– စုရှာမာသည် နောက်ဘက်မှ လာ၍ «ရပ်! ရပ်!» ဟု ခေါ်ဆိုနေသော၊ အချိန် (ကာလ)၊ သေမင်း (အန္တက) နှင့် ယမမင်းတော်ကဲ့သို့ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသည့် ရထားစစ်သူရဲအထွဋ်အမြတ်ကို မြင်လျှင် စိတ်ပူပန်သွား၏။ ထို့နောက် မိမိအဖော်များအား «ကြည့်ကြ—တစ်ဖန် ကြီးမားသော စစ်ပွဲတစ်ပွဲ ထပ်မံ ရောက်လာပြီ။ ဤတွင် အလွန်ကြီးမားသော သတ္တိကို ပြသကြလော့» ဟု ပြော၏။
Verse 26
परावृत्तो धनुर्गह्य सुशर्मा भ्रातृभि: सह । निमेषान्तरमात्रेण भीमसेनेन ते रथा:,ऐसा कहकर सुशर्मा भाइयोंसहित धनुष उठाये लौट पड़ा। इधर महात्मा भीमसेनने निमेषमात्रमें ही गदा लेकर शत्रुओंके भयंकर धनुष धारण करनेवाले रथी, हाथीसवार और घुड़सवार वीरोंके एक लाख सैनिकोंके समूहोंको राजा विराटके समीप मार गिराया और बहुत-से पैदल सिपाहियोंका भी संहार कर डाला
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်တော်မူသည်– ထိုသို့ဆိုပြီးနောက် စုရှာမာသည် ညီအစ်ကိုများနှင့်အတူ လေးကိုကိုင်ကာ ပြန်လှည့်၍ တိုက်ပွဲထဲသို့ ထပ်မံ ဝင်ရောက်၏။ သို့သော် မျက်တောင်ခတ်ချိန်မျှအတွင်း ဘီမစေနသည် ဂဒါကို ကိုင်ကာ ဗီရာဋ မင်းအနီးရှိ ရန်သူတပ်စုကို လျင်မြန်စွာ ချေမှုန်း၍ လှုပ်ရှားမှုကို ချိုးဖျက်လိုက်၏။
Verse 27
रथानां च गजानां च वाजिनां च ससादिनाम् । सहस्रशतसड्घाता: शूराणामुग्रधन्विनाम्,ऐसा कहकर सुशर्मा भाइयोंसहित धनुष उठाये लौट पड़ा। इधर महात्मा भीमसेनने निमेषमात्रमें ही गदा लेकर शत्रुओंके भयंकर धनुष धारण करनेवाले रथी, हाथीसवार और घुड़सवार वीरोंके एक लाख सैनिकोंके समूहोंको राजा विराटके समीप मार गिराया और बहुत-से पैदल सिपाहियोंका भी संहार कर डाला
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်တော်မူသည်– ကြမ်းတမ်းသော လေးသမားသူရဲများ၏ တပ်ဖွဲ့ကြီးများသည် ရာနှင့်ထောင်ချီ၍ စုဖွဲ့နေကြ၏—ရထားစစ်သူရဲ၊ ဆင်စစ်သူရဲ၊ မြင်းစစ်သူရဲနှင့် မြင်းပေါ်လိုက်ပါသူများပါဝင်၏။ ထိုသို့ဆိုပြီးနောက် စုရှာမာသည် ညီအစ်ကိုများနှင့်အတူ လေးကိုကိုင်ကာ နောက်ဆုတ်သွား၏။ ထိုအချိန်တွင် စိတ်ကြီးမြတ်သော ဘီမစေနသည် ဂဒါကို ကိုင်ကာ မျက်တောင်ခတ်ချိန်မျှအတွင်း ဗီရာဋ မင်းအနီးရှိ ရန်သူတပ်စုကြီးများ—ရထားတပ်၊ ဆင်တပ်၊ မြင်းတပ်—ကို ချေမှုန်း၍ ခြေလျင်တပ်သားများစွာကိုလည်း သတ်ဖြတ်လိုက်၏။
Verse 28
पातिता भीमसेनेन विराटस्य समीपत: । पत्तयो निहतास्तेषां गदां गृह्म महात्मना,ऐसा कहकर सुशर्मा भाइयोंसहित धनुष उठाये लौट पड़ा। इधर महात्मा भीमसेनने निमेषमात्रमें ही गदा लेकर शत्रुओंके भयंकर धनुष धारण करनेवाले रथी, हाथीसवार और घुड़सवार वीरोंके एक लाख सैनिकोंके समूहोंको राजा विराटके समीप मार गिराया और बहुत-से पैदल सिपाहियोंका भी संहार कर डाला
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်တော်မူသည်– ဗီရာဋ မင်းအနီး၌ သူတို့သည် ဘီမစေန၏ လက်ဖြင့် လဲကျသွားကြ၏။ သူတို့၏ ခြေလျင်တပ်သားများလည်း သတ်ဖြတ်ခံရ၏။ စိတ်ကြီးမြတ်သော သူရဲကောင်းသည် ဂဒါကို ကိုင်ကာ ဗီရာဋ အနီးဝန်းကျင်ရှိ ရန်သူတပ်ကို ချေမှုန်း၍ မင်းကို ကာကွယ်လေ၏။
Verse 29
तद् दृष्टवा तादृशं युद्ध सुशर्मा युद्धदुर्मद: । चिन्तयामास मनसा किं शेषं हि बलस्य मे । अपरो दृश्यते सैन्ये पुरा मग्नो महाबले,ऐसा भयानक युद्ध देख रणोन्मत्त सुशर्मा मन-ही-मन सोचने लगा, “जान पढ़ता है, मेरी सेना बुरी तरह मारी जायगी; क्योंकि मेरा दूसरा भाई भी पहलेसे ही इस विशाल सैन्य- समुद्रमें डूबा हुआ दिखायी देता है”
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်။ ထိုကဲ့သို့ ကြောက်မက်ဖွယ် စစ်ပွဲကို မြင်သော် စစ်မာနဖြင့် မူးယစ်နေသော သုရှර්မာသည် စိတ်ထဲတွင် စဉ်းစားလေ၏—«ယခု ငါ့အင်အားမှ ဘာကျန်မည်နည်း။ ဤမဟာတပ်စုအတွင်း ငါ့အခြားညီအစ်ကိုတစ်ယောက်လည်း စစ်ပွဲ၏ ပင်လယ်ကြီးထဲတွင် မျိုသွားသကဲ့သို့ လိမ့်ကျသွားပြီးသားဟု မြင်ရသည်»။
Verse 30
आकर्णपूर्णेन तदा धनुषा प्रत्यदृश्यत । सुशर्मा सायकांस्तीक्ष्णान् क्षिपते च पुन: पुन:,ऐसा विचारकर वह कानतक खींचे हुए धनुषके द्वारा युद्धके लिये उद्यत दिखायी देने लगा। सुशर्मा बारंबार तीखे बाणोंकी झड़ी लगा रहा है, यह देख सम्पूर्ण मत्स्यदेशीय योद्धा त्रिग्तोके प्रति कुपित हो दिव्यास्त्र प्रकट करते हुए अपने रथोंके घोड़ोंको आगे बढ़ाने लगे
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်။ ထို့နောက် သူသည် စစ်ပွဲအတွက် အသင့်ဖြစ်နေသည်ကို မြင်ရပြီး၊ လေးကို နားတိုင်အောင် ဆွဲတင်ထားလေ၏။ သုရှර්မာသည် ထက်မြက်သော မြားများကို မကြာခဏ ထပ်ခါထပ်ခါ ပစ်လွှတ်ကာ မပြတ်မလပ် မြားမိုးရွာသကဲ့သို့ ဖြစ်စေ하였다။ ထိုကို မြင်သော် မတ္စျနိုင်ငံ၏ စစ်သည်တို့သည် တြိဂတ္တတို့အပေါ် ဒေါသထွက်ကာ၊ ဒေဝအာဝုဓများကို ထုတ်ဖော်ပြသ၍ ရထားမြင်းများကို ရှေ့သို့ တိုက်မောင်းလေ၏။
Verse 31
ततः समस्तास्ते सर्वे तुरगानभ्यचोदयन् । दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणात्त्रिगर्तान् प्रत्यमर्षणा:,ऐसा विचारकर वह कानतक खींचे हुए धनुषके द्वारा युद्धके लिये उद्यत दिखायी देने लगा। सुशर्मा बारंबार तीखे बाणोंकी झड़ी लगा रहा है, यह देख सम्पूर्ण मत्स्यदेशीय योद्धा त्रिग्तोके प्रति कुपित हो दिव्यास्त्र प्रकट करते हुए अपने रथोंके घोड़ोंको आगे बढ़ाने लगे
ထို့နောက် သူတို့အားလုံး ပေါင်းစည်း၍ မြင်းများကို ရှေ့သို့ တိုက်မောင်းလေ၏။ တြိဂတ္တတို့၏ ရန်စမှုကို မခံနိုင်သဖြင့်၊ ဒေဝအာဝုဓများကို ထင်ရှားစွာ ပြသကာ—တရားမျှတသော ဒေါသနှင့် စစ်ကွင်း၌ စည်းကမ်းတကျ အင်အားဖြင့် တုံ့ပြန်ရန်—ရှေ့တန်းသို့ တိုးဝင်လေ၏။
Verse 32
तान् निवृत्तरथान् दृष्टवा पाण्डवान् सा महाचमू: । वैराटि: परमक्ुद्धो युयुधे परमाद्भुतम्,पाण्डवोंको त्रिग्तोंकी ओर रथ लौटाते देख मत्स्यवीरोंकी वह विशालवाहिनी भी लौट पड़ी। विराटके पुत्र श्वेत अत्यन्त क्रोधमें भरकर बड़ा अद्भुत युद्ध करने लगे
ပाण्डဝတို့သည် တြိဂတ္တတို့ဘက်သို့ ရထားများကို ပြန်လှည့်သည်ကို မြင်သော် မတ္စျတပ်ကြီးလည်း လှည့်ပြန်လေ၏။ ထို့နောက် ဝိရာဋ၏ သားတော် ဝိုင်ရာဋိသည် ဒေါသပြင်းထန်စွာ တောက်လောင်ကာ အလွန်အံ့ဖွယ်ကောင်းသော တိုက်ပွဲကို စတင်ဆင်နွှဲလေ၏။
Verse 33
सहस्रमवधीत् तत्र कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिर: । भीम: सप्त सहस्नाणि यमलोकमदर्शयत्,कुन्तीपुत्र युधिष्ठिरे एक हजार त्रिगर्तोंकी मार गिराया। भीमसेनने सात हजार योद्धाओंको यमलोकका दर्शन कराया इति श्रीमहाभारते विराटपर्वणि गोहरणपर्वणि दक्षिणगोग्रहे त्रयस्त्रिंशो 5 ध्याय: ।। ३३ |। इस प्रकार श्रीमहाभारत विराटपर्वके अन्तर्गत गोहरणपर्वमें दक्षिणदिशाकी यगौओंका अपहरण करते समय यसुशगकि निग्रहसे सम्बन्ध रखनेवाला तैंतीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်။ ထိုနေရာ၌ ကုန္တီ၏ သား ယုဓိဋ္ဌိရသည် တြိဂတ္တ တစ်ထောင်ကို သတ်ဖြတ်လေ၏။ ဘီမသည် စစ်သည် ခုနှစ်ထောင်ကို ယမမင်း၏ လောကကို မြင်စေခဲ့သည်—ဆိုလိုသည်မှာ သေမင်းထံသို့ ပို့ဆောင်လေ၏။
Verse 34
नकुलश्चापि सप्तैव शतानि प्राहिणोच्छरै: । शतानि त्रीणि शूराणां सहदेव: प्रतापवान्
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်– နကူလာလည်း မိမိမြားတို့ဖြင့် စစ်သူရဲ ခုနှစ်ရာကို ပစ်ချခဲ့၏။ ထို့ပြင် သတ္တိပြည့်ဝသော သဟဒေဝလည်း ရဲရင့်သူ သုံးရာကို ထိုးကျစေခဲ့၏။ ဤကာလသည် ပဏ္ဍဝညီအစ်ကိုတို့၏ စစ်မြေပြင်၌ စည်းကမ်းတကျသော အင်အားကို ထင်ရှားစေပြီး၊ က္ෂတ္တရိယဓမ္မ၏ တာဝန်အောက်တွင် ရည်ရွယ်ချက်ရှိစွာ အင်အားကို အသုံးချကြောင်းကို ပြသသည်။
Verse 35
ततो<5भ्यपतदत्युग्र: सुशर्माणमुदायुध:
ထို့နောက် အလွန်ကြမ်းတမ်း၍ လက်နက်အပြည့်အစုံဖြင့် သူသည် ဆုရှර්မာထံသို့ တိုက်ရိုက်ပြေးဝင်သွား၏—ရန်ကို မျက်နှာချင်းဆိုင် ရင်ဆိုင်ရန် မလှည့်မရှောင်သော စစ်သူရဲ၏ အဆုံးအဖြတ်ကို ပြသသော လုပ်ရပ်တည်း။
Verse 36
ततो युधिष्िरो राजा त्वरमाणो महारथ:
ထို့နောက် မဟာရထဖြစ်သော ဘုရင် ယုဓိဋ္ဌိရသည် အရေးတကြီးဖြင့် လှုပ်ရှားကာ၊ ဖြစ်ပေါ်လာသော အခြေအနေကို တာဝန်နှင့် အကြောင်းအရာတော်တော်အတိုင်း ချက်ချင်းတုံ့ပြန်လေ၏။
Verse 37
सुशर्मापि सुसंरब्धस्त्वरमाणो युधिष्िरम्
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်– ဆုရှර්မာလည်း ပြင်းထန်သော ဒေါသဖြင့် လောင်ကျွမ်းကာ ယုဓိဋ္ဌိရထံသို့ အလျင်အမြန် ချီတက်လာ၏—ရန်ငြိုးနှင့် စစ်၏ အရေးတကြီးမှုက သူ့ကို တွန်းအားပေး၍၊ မျက်နှာချင်းဆိုင် တိုက်ခိုက်ရန် ရည်ရွယ်လေ၏။
Verse 38
ततो राजन्नाशुकारी कुन्तीपुत्रो वृकोदर:,अथास्य सारथिं क्रुद्धो रथोपस्थादपातयत् । राजन! फिर तो शीघ्रता करनेवाले कुन्तीपुत्र भीमने सुशमाके पास पहुँचकर उत्तम बाणोंसे उसके घोड़ोंको मार डाला। साथ ही उसके पृष्ठरक्षकोंको भी मारकर कुपित हो उसके सारथिको भी रथसे नीचे गिरा दिया
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်– ထို့နောက် အို မင်းကြီး၊ လျင်မြန်စွာ လုပ်ဆောင်တတ်သော ကုန္တီ၏သား ဝೃကိုဒရ (ဘီမ) သည် ဒေါသထွက်လျက် ရထားပေါ်မှ သူ၏ ရထားမောင်းကို ဆွဲချကာ လဲကျစေ하였다။ ဤမြင်ကွင်းသည် စစ်၏ ပြင်းထန်သော အရှိန်ကို ဖော်ပြသည်—ရန်သူ၏ လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်းနှင့် အမိန့်ပေးနိုင်စွမ်းကို ချိုးဖျက်ခြင်းက အဆုံးအဖြတ်ဖြစ်လာသည်။ သို့ရာတွင် စစ်ကာလ၏ မဖြစ်မနေလိုအပ်ချက်အောက်၌ပင် ဒေါသ (krodha) သည် ချက်ချင်းကြမ်းတမ်းသော လုပ်ရပ်များကို တွန်းအားပေးကြောင်းကိုလည်း ပြသသည်။
Verse 39
समासाद्य सुशर्माणमश्चानस्य व्यपोथयत् । पृष्ठगोपांश्व॒ तस्याथ हत्वा परमसायकै:
သူသည် ရှုရှာမား မင်းကို နီးကပ်ဝင်ရောက်ကာ မင်း၏ မြင်းများကို ထိုးလှဲချလိုက်သည်။ ထို့နောက် အထူးကောင်းမြတ်သော မြားများဖြင့် ရှုရှာမား၏ နောက်တန်းရှိ နွားကာကွယ်သူများကိုလည်း သတ်ဖြတ်ကာ ထောက်ပံ့အားကို ဖြတ်တောက်၍ စစ်မြေပြင်အလယ်၌ နွားနှင့် အစောင့်တို့အပေါ် ကျရောက်မည့် အန္တရာယ်ကို ပြတ်ပြတ်သားသား ဖယ်ရှား하였다။
Verse 40
चक्ररक्षश्न शूरो वै मदिराक्षोडतिविश्रुत:
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– “အဝေးအနှံ့ နာမည်ကြီးသော ထိုသူရဲကောင်းကို မဒိရာက္ခ ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ သူသည် ‘စက္ကရက္ခရှ္န’ ဟူသော အမည်ဖြင့်လည်း ထင်ရှားကာ—စက်ဝိုင်းသဏ္ဌာန် လက်နက်ကို ကာကွယ်ခြင်း (သို့) ကိုင်တွယ်အသုံးချခြင်း၌ အလွန်ကျွမ်းကျင်သော ကြောက်မက်ဖွယ်သူ ဖြစ်하였다။”
Verse 41
ततो विराट: प्रस्कन्द्य रथादथ सुशर्मण:,इसी बीचमें बलवान् राजा विराट सुशर्माके रथसे कूद पड़े और उसकी गदा लेकर उसीकी ओर दौड़े। उस समय हाथमें गदा लिये राजा विराट बूढ़े होनेपर भी तरुणके समान रणभूमिमें विचर रहे थे
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ထို့နောက် ဗီရာဋ မင်းသည် ရှုရှာမား၏ ရထားပေါ်မှ ခုန်ဆင်း၍၊ လက်နက်မုခ် (ဂဒါ) ကို ဆုပ်ကိုင်ကာ သူ့ထံသို့ တန်းတန်းမတ်မတ် ပြေးဝင်သွားသည်။ အသက်အရွယ်ကြီးသော်လည်း ဗီရာဋ သည် စစ်မြေပြင်၌ လူငယ်တစ်ယောက်ကဲ့သို့ သန်မာလျင်မြန်စွာ လှုပ်ရှားကာ၊ မင်းတစ်ပါး၏ မခွဲမခွာသော သတ္တိနှင့် မလျော့မနည်း တုံ့ပြန်မည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြသ하였다။
Verse 42
गदां तस्य परामृश्य तमेवाभ्यद्रवद् बली । स चचार गदापाणिव॑द्धो 5पि तरुणो यथा,इसी बीचमें बलवान् राजा विराट सुशर्माके रथसे कूद पड़े और उसकी गदा लेकर उसीकी ओर दौड़े। उस समय हाथमें गदा लिये राजा विराट बूढ़े होनेपर भी तरुणके समान रणभूमिमें विचर रहे थे
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– အားကြီးသော ဗီရာဋ မင်းသည် ဂဒါကို ဆုပ်ကိုင်၍ ရှုရှာမား၏ ရထားပေါ်မှ ခုန်ဆင်းကာ သူ့ထံသို့ တန်းတန်းမတ်မတ် ပြေးဝင်သွားသည်။ ဂဒါကိုင်လျက် စစ်မြေပြင်၌ လူငယ်တစ်ယောက်ကဲ့သို့ လှုပ်ရှားသွားလာခဲ့ပြီး၊ အသက်အရွယ်ကြီးသော်လည်း မတုန်မလှုပ် သတ္တိနှင့် နိုင်ငံကို ကာကွယ်မည့် မင်း၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ထင်ဟပ်စေ하였다။
Verse 43
पलायमान त्रैगर्त दृष्टयवा भीमो5भ्याभाषत । राजपुत्र निवर्तस्व न ते युक्ते पलायनम्,इसी बीचमें मौका पाकर त्रिगर्तराज भागने लगा। उसे पलायन करते देख भीमसेन बोले--'राजकुमार! लौट आओ । तुम्हारा युद्धसे पीठ दिखाकर भागना उचित नहीं है
ထရိဂါရတ မင်းသားသည် စစ်မြေပြင်မှ ထွက်ပြေးရန် ကြိုးစားနေသည်ကို မြင်သော် ဘီမက ပြောလိုက်သည်– “မင်းသားရေ၊ ပြန်လှည့်လာပါ။ စစ်ပွဲ၌ ကျောပြ၍ ထွက်ပြေးခြင်းသည် သင့်အတွက် မသင့်တော်။” ဤသည်မှာ က္ଷတ္တရိယ ဓမ္မအရ သတ္တိနှင့် တည်ကြည်မှုသည် ဂုဏ်သိက္ခာ၏ အခြေခံဖြစ်ကြောင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 44
अनेन वीर्येण कथं गास्त्व॑ प्रार्थयसे बलात् | कथं चानुचरांस्त्यक्त्वा शत्रुमध्ये विषीदसि,“इसी पराक्रमके भरोसे तुम विराटकी गौओंको बलपूर्वक कैसे ले जाना चाहते थे? अपने सेवकोंको शत्रुओंके बीचमें छोड़कर क्यों भागते और विषाद करते हो?”
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «ဒီလိုခေါ်တဲ့ သတ္တိအင်အားကို အားကိုးပြီး ဗိရာဋမင်း၏ နွားအုပ်ကို အင်အားသက်သက်နဲ့ ဘယ်လို လုယူမယ်လို့ ထင်ခဲ့သနည်း။ ထို့ပြင် ရန်သူအလယ်မှာ ကိုယ့်အလိုက်အပါများကို စွန့်ပစ်ထားပြီး အခုတော့ ဘာကြောင့် ထွက်ပြေးကာ စိတ်ပျက်အားငယ်နေသနည်း»
Verse 45
इत्युक्त: स तु पार्थेन सुशर्मा रथयूथप: । तिष्ठ तिष्ठेति भीम॑ं स सहसा<भ्यद्रवद् बली,भीमसेनके ऐसा कहनेपर रथियोंके यूथका अधिपति बलवान सुशर्मा “खड़ा रह, खड़ा रह', ऐसा कहते हुए सहसा भीमसेनपर टूट पड़ा। परंतु पाण्डुनन्दन भीम तो भीम-जैसे ही थे; वे तनिक भी व्यग्र नहीं हुए; अपितु रथसे कूदकर सुशर्माके प्राण लेनेके लिये बड़े वेगसे उसकी ओर दौड़े
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ပೃഥာ၏သားက ထိုသို့ ပြောလိုက်သော် ရထားစစ်သည်အုပ်စု၏ ခေါင်းဆောင် အင်အားကြီးသော သုရှာမာသည် “ရပ်! ရပ်!” ဟု အော်ကာ ဘီမထံသို့ ချက်ချင်း တိုက်ခိုက်ရန် ပြေးဝင်လာ၏။ သို့ရာတွင် ဘီမသည် မတုန်လှုပ်ဘဲ စစ်မြေ၏ ရဲရင့်မှုဖြင့် တုံ့ပြန်ရန် အဆင်သင့်ရှိ၏။
Verse 46
भीमस्तु भीमसंकाशो रथात् प्रस्कन्द्य पाण्डव: | प्राद्रवत् तूर्णमव्यग्रो जीवितेप्सु: सुशर्मण:,भीमसेनके ऐसा कहनेपर रथियोंके यूथका अधिपति बलवान सुशर्मा “खड़ा रह, खड़ा रह', ऐसा कहते हुए सहसा भीमसेनपर टूट पड़ा। परंतु पाण्डुनन्दन भीम तो भीम-जैसे ही थे; वे तनिक भी व्यग्र नहीं हुए; अपितु रथसे कूदकर सुशर्माके प्राण लेनेके लिये बड़े वेगसे उसकी ओर दौड़े
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ဘီမနှင့်တူသကဲ့သို့ အင်အားနှင့် ရုပ်ရည်ထင်ရှားသော ပாண்டဝ ဘီမသည် ရထားပေါ်မှ ခုန်ဆင်း၏။ စိတ်မလှုပ်ရှားဘဲ တည်ငြိမ်စွာ၊ သုရှာမာ၏ အသက်ကို ယူရန် ရည်ရွယ်ကာ အလွန်မြန်သော အရှိန်ဖြင့် သူ့ထံသို့ ပြေးဝင်သွား၏။
Verse 47
त॑ भीमसेनो धावन्तमभ्यधावत वीर्यवान् | त्रिगर्तराजमादातु सिंह: क्षुद्रमूगं यथा,तब सुशर्मा फिर भाग चला और पराक्रमी भीमसेन त्रिगर्तराजको पकड़नेके लिये उसी प्रकार उसका पीछा करने लगे, जैसे सिंह छोटे मृगोंको पकड़नेके लिये जाता है
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– တြိဂရ္တမင်း သုရှာမာ ထွက်ပြေးသွားသော် အင်အားကြီး ဘီမစေနသည် သူ့ကို ဖမ်းဆီးရန် လိုက်လံပြေးသွား၏—ခြင်္သေ့က သေးငယ်သော သမင်ကို လိုက်သကဲ့သို့။
Verse 48
अभिद्रुत्य सुशर्माणं केशपक्षे परामृशत् | समुद्यम्य तु रोषात् तं निष्पिपेष महीतले,सुशमके पास पहुँचकर भीमने उसके केश पकड़ लिये और क्रोधपूर्वक उसे उठाकर पृथ्वीपर दे मारा। तत्पश्चात् उसे वहीं रगड़ने लगे
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ဘီမသည် သုရှာမာထံသို့ တိုက်ရိုက်ပြေးဝင်ကာ ဆံပင်ကို ဆုပ်ကိုင်လိုက်၏။ ထို့နောက် ဒေါသတက်လျက် သူ့ကို မြှောက်တင်ပြီး မြေပြင်ပေါ်သို့ ပြင်းထန်စွာ ပစ်ချကာ ထိုနေရာတွင်ပင် ဖိနှိပ်ကြိတ်ချေလိုက်၏—ရန်သူ၏ မာနကို ချိုးဖျက်၍ တိုက်ပွဲအတွင်း ဆန့်ကျင်မှုကို အဆုံးသတ်ရန် ဖြစ်သည်။
Verse 49
पदा मूर्थ्नि महाबाहु: प्राहरद् विलपिष्यत: । तस्य जानुं ददौ भीमो जघ्ने चैनमरत्निना | स मोहमगमद् राजा प्रहारवरपीडित:,इससे सुशर्मा विलाप करने लगा। उस समय भीमने उसके मस्तकपर लात मारी और उसके पेटको घुटनोंसे दबाकर ऐसा घूँसा मारा कि उसके भारी आघातसे पीड़ित होकर राजा सुशर्मा मूर्च्छित हो गया
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– ငိုကြွေးနေသော သုရှർമား၏ ခေါင်းပေါ်သို့ လက်မောင်းကြီး ဘီမသည် ခြေဖြင့် ကန်ထိုး၍၊ ထို့နောက် ဒူးဖြင့် ဖိနှိပ်ကာ လက်မောင်းဖြင့်လည်း ထပ်မံ ထိုးနှက်하였다။ ထိုထိုးနှက်မှုတို့၏ ပြင်းထန်မှုကြောင့် အလွန်အမင်း ထိခိုက်နာကျင်သဖြင့် တ్రိဂర్తတို့၏ ဘုရင် သုရှർമားသည် မူးမေ့လဲကျသွား하였다။
Verse 50
तस्मिन् गृहीते विरथे त्रिगर्तानां महारथे । अभज्यत बल सर्व त्रैगर्त तद् भयातुरम्,त्रिगर्तॉका महारथी वीर सुशर्मा जब रथहीन होकर कैद कर लिया गया, तब वह सारी त्रिगर्तसेना भयसे व्याकुल हो तितर-बितर हो गयी
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– တြိဂർത്തတို့၏ မဟာရഥီသည် ရထားမဲ့အဖြစ် ပြုလုပ်ခံရပြီး ဖမ်းဆီးခံရသောအခါ၊ တြိဂർത്തတပ်တစ်ရပ်လုံးသည် ကြောက်ရွံ့လန့်ဖျား၍ အတန်းအစားပျက်ကာ ပြန့်ကျဲထွက်ပြေးသွား하였다။
Verse 51
निवर्त्य गास्तत: सर्वा: पाण्डुपुत्रा महारथा: । अवजित्य सुशर्माणं धनं चादाय सर्वश:,तदनन्तर पाण्डुके महारथी पुत्र सुशर्माको परास्त करनेके पश्चात् सब गौओंको लौटाकर और लूटका सारा धन वापस लेकर चले
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– ထို့နောက် ပဏ္ဍု၏ သားတော် မဟာရഥီတို့သည် နွားအစုအားလုံးကို ပြန်လည်လှည့်ယူကာ၊ သုရှർമားကို အနိုင်ယူပြီးနောက် လုယူသွားသော ဥစ္စာအားလုံးကိုလည်း အပြည့်အဝ ပြန်လည်ရယူ하였다။
Verse 52
स्वबाहुबलसम्पन्ना ह्वीनिषेवा यतव्रता: । विराटस्य महात्मान: परिक्लेशविनाशना:,वे सभी अपने बाहुबलसे सम्पन्न, लज्जाशील, संयमपूर्वक व्रतपालनमें तत्पर, महात्मा तथा विराटका सारा क्लेश दूर करनेवाले थे
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– သူတို့အားလုံးသည် ကိုယ်ပိုင်လက်မောင်းအင်အားဖြင့် ပြည့်စုံ၍၊ အကျင့်အကြံ၌ ရှက်ကြောက်သိက္ခာရှိကာ၊ စည်းကမ်းတကျ ဝတ်ပြုသစ္စာ (ဝ్రတ) ကို တည်ကြည်စွာ ထိန်းသိမ်းသူများဖြစ်ပြီး၊ မဟာစိတ်ရှိသူများအဖြစ် ဗိရာဋ၏ ဒုက္ခပင်ပန်းမှုအားလုံးကို ဖယ်ရှားပေးသော အကြောင်းတရား ဖြစ်လာ하였다။
Verse 53
स्थिता: समक्ष ते सर्वे त्वथ भीमो5भ्यभाषत,जब वे सब राजाके सामने आकर खड़े हुए, तब भीमसेन बोले--'यह पापाचारी सुशर्मा मेरे हाथसे छूटकर जीवित रहनेयोग्य तो नहीं है; परंतु मैं कर ही क्या सकता हूँ? हमारे महाराज सदाके दयालु हैं!
သူတို့အားလုံး မင်းရှေ့တွင် ထင်ရှားစွာ ရပ်တည်လာသောအခါ ဘီမက ပြော하였다– “ဤအပြစ်ကောင် သုရှർമားသည် ငါ့လက်မှ လွတ်မြောက်၍ အသက်ရှင်နေရန် မထိုက်တန်။ သို့သော် ငါ ဘာလုပ်နိုင်မည်နည်း။ ငါတို့၏ မဟာဘုရင်သည် အမြဲတမ်း ကရုဏာပြည့်ဝသူ ဖြစ်၏။”
Verse 54
नायं पापसमाचारो मत्तो जीवितुम्ति । कि तु शक्यं मया कर्तु यद् राजा सततं घृणी,जब वे सब राजाके सामने आकर खड़े हुए, तब भीमसेन बोले--'यह पापाचारी सुशर्मा मेरे हाथसे छूटकर जीवित रहनेयोग्य तो नहीं है; परंतु मैं कर ही क्या सकता हूँ? हमारे महाराज सदाके दयालु हैं!
ဘီမစေနက ကြေညာ하였다— «ဤအပြစ်ကာရိယာရှိသော သုရှာမာသည် ငါ့လက်မှ လွတ်မြောက်၍ အသက်ရှင်နေရန် မထိုက်တန်။ သို့သော် ငါ ဘာလုပ်နိုင်မည်နည်း။ ငါတို့၏ မဟာဘုရင်သည် အမြဲတမ်း ကရုဏာသနားတတ်သူ ဖြစ်သည်»။
Verse 55
गले गृहीत्वा राजानमानीय विवशं वशम् । तत एनं विचेष्टन्तं बद्ध्वा पार्थो वृकोदर:
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ဆိုသည်— လည်ချောင်းကို ဆုပ်ကိုင်ကာ ဘုရင်ကို ဆွဲခေါ်လာပြီး အာర్జုနက အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်အောင် လုပ်하였다။ ထို့နောက် ဘုရင်က ရုန်းကန်လှုပ်ရှားနေစဉ် ဗೃကောဒရ ဘီမက တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ချည်နှောင်하였다။
Verse 56
अभ्येत्य रणमध्यस्थमभ्यगच्छद् युधिष्ठिरम्
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ဆိုသည်— စစ်မြေပြင်အလယ်၌ ရပ်နေသော ယုဓိဋ္ဌိရထံသို့ သူသည် ချဉ်းကပ်သွား၍ တိုက်ရိုက် ရောက်ရှိလာ하였다။
Verse 57
प्रोवाच पुरुषव्याप्रो भीममाहवशोभिनम्,भीम युद्धमें अत्यन्त सुशोभित होते थे। पुरुष-श्रेष्ठ राजा युधिष्ठिर सुशर्माको उस दशामें देखकर हँसे और भीमसेनसे बोले--“इस नराधमको छोड़ दो।” उनके ऐसा कहनेपर भीम महाबली सुशर्मासे बोले
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ဆိုသည်— စစ်ပွဲတွင် တောက်ပလှသော ဘီမကို လူသူရဲကောင်း ယုဓိဋ္ဌိရက ခေါ်၍ ပြော하였다။ သုရှာမာကို ထိုသို့သော အခြေအနေဖြင့် ခေါ်လာသည်ကို မြင်သော် လူအထက်မြတ် ဘုရင် ယုဓိဋ္ဌိရက ရယ်မောကာ ဘီမစေနအား «ဤနိမ့်ကျသော လူယုတ်ကို လွှတ်လိုက်» ဟု ဆို하였다။ ထိုသို့ ပြောကြားခံရသော်လည်း မဟာဗလ ဘီမက သုရှာမာအား ပြန်၍ ပြော하였다။
Verse 58
त॑ राजा प्राहसद् दृष्टवा मुच्यतां वै नराधम: । एवमुक्तोडब्रवीद् भीम: सुशर्माणं महाबलम्,भीम युद्धमें अत्यन्त सुशोभित होते थे। पुरुष-श्रेष्ठ राजा युधिष्ठिर सुशर्माको उस दशामें देखकर हँसे और भीमसेनसे बोले--“इस नराधमको छोड़ दो।” उनके ऐसा कहनेपर भीम महाबली सुशर्मासे बोले
ထိုအခြေအနေကို မြင်၍ ဘုရင် ယုဓိဋ္ဌိရက ရယ်မောကာ «ဤလူယုတ်ကို လွှတ်လိုက်» ဟု ဆို하였다။ ထိုသို့ ပြောကြားခံရသော် ဘီမက မဟာဗလ သုရှာမာအား ပြော하였다။
Verse 59
भीम उवाच जीवितु चेच्छसे मूढ हेतुं मे गदत: शृणु । दासोस्मीति त्वया वाच्यं संसत्सु च सभासु च,भीमसेनने कहा--मूर्ख! यदि तू जीवित रहना चाहता है, तो उसका उपाय बताता हूँ; मेरी बात सुन। तुझे संसदों और सभाओंमें जाकर सदा यही कहना होगा कि “मैं राजा विराटका दास हूँ"
ဘီမက ပြောသည်— «မိုက်မဲသူရေ၊ အသက်ရှင်ချင်လျှင် ငါပြောမည့်နည်းကို နားထောင်။ အစည်းအဝေးများနှင့် လူထုရှေ့ စည်းဝေးရာများတွင် ‘ငါသည် ဗိရာဋမင်း၏ ကျွန်’ ဟု အမြဲကြေညာရမည်»။
Verse 60
एवं ते जीवितं दद्यामेष युद्धजितो विधि: । तमुवाच ततो ज्येष्ठो भ्राता सप्रणयं वच:,ऐसा स्वीकार हो तो तुझे जीवन-दान दूँगा। युद्धमें जीतनेवाले पुरुषोंका यही नियम है। तब बड़े भ्राता युधिष्ठिरने भीमसे प्रेमपूर्वक कहा
«ဤအရာကို လက်ခံလျှင် ငါသည် သင့်အသက်ကို ချမ်းသာပေးမည်။ ဤသည်မှာ စစ်ပွဲ၌ အနိုင်ရသူတို့ လိုက်နာသော စည်းကမ်းဖြစ်သည်» ဟု ဆို၏။ ဘီမက ထိုသို့ပြောပြီးနောက် အကြီးဆုံးအစ်ကို ယုဓိဋ္ဌိရက ချစ်ခင်သဘောနှင့် သဘောတူညီစေသော စကားများဖြင့် သူ့ကို ပြောကြားလာသည်—အနိုင်ရခြင်းသည် ဒဿမနှင့် ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိရမည်ဟု သတိပေးသကဲ့သို့။
Verse 61
युधिछिर उवाच मुज्च मुज्चाधमाचारं प्रमाणं यदि ते वयम् । दासभावं गतो होष विराटस्य महीपते: । अदासो गच्छ मुक्तोडसि मैवं कार्षी: कदाचन,तब युधिष्ठटिर बोले--भैया! यदि तुम मेरी बात मानते हो, तो इस पापाचारीको “छोड़ दो, छोड़ दो'। यह महाराज विराटका दास तो हो ही चुका है। (इसके बाद वे सुशर्मासे बोले --) तुम दास नहीं रहे, जाओ, छोड़ दिये गये। फिर कभी 'ऐसा काम न करना”
ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်— «လွှတ်လိုက်၊ လွှတ်လိုက်—ဤအကျင့်ယုတ်သူကို လွှတ်လိုက်၊ သင်တို့က ငါတို့ကို အာဏာအဖြစ် လက်ခံလျှင်။ သူသည် ဗိရာဋမင်းအောက်၌ ကျွန်ဘဝသို့ ကျရောက်ပြီးသားဖြစ်သည်။ (ထို့နောက် သုရှာမာအား) သင်သည် ယခုမှစ၍ ကျွန်မဟုတ်တော့။ သွားလော့—လွှတ်ပေးပြီးပြီ။ နောက်တစ်ခါ မည်သည့်အခါမျှ ဤသို့ မပြုလုပ်နှင့်»။
Verse 343
युधिष्ठिरसमादिष्टो निजघ्ने पुरुषर्षभ: । नकुलने अपने बाणोंसे सात सौ सैनिकोंको यमराजके घर भेज दिया तथा पुरुषोंमें श्रेष्ठ प्रतापी वीर सहदेवने युधिष्ठिरकी आज्ञासे तीन सौ शूरवीरोंका संहार कर डाला
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်— ယုဓိဋ္ဌိရ၏ အမိန့်အောက်တွင် လူတို့အနက် နွားထီးကဲ့သို့ အထက်မြတ်သူက ရန်သူကို ထိုးနှက်သတ်ဖြတ်하였다။ နကူလက မိမိမြားများဖြင့် စစ်သည် ခုနှစ်ရာကို ယမမင်း၏ အိမ်သို့ ပို့လိုက်ပြီး၊ လူတို့အနက် အထက်မြတ်သည့် အင်အားကြီးသူရဲကောင်း သဟဒေဝကလည်း ယုဓိဋ္ဌိရ၏ အမိန့်ဖြင့် ရဲရင့်သူ သုံးရာကို ချေမှုန်းသတ်ဖြတ်하였다။ ဤပိုဒ်သည် စစ်မြေပြင်၌ မှန်ကန်သော ခေါင်းဆောင်မှုအောက်တွင် စည်းကမ်းတကျ နာခံမှုကို ထင်ဟပ်စေပြီး၊ ကိုယ်ပိုင်စွမ်းရည်သည် အမိန့်ပေးထားသော တာဝန်၏ ဘောင်အတွင်း၌သာ အသုံးချရမည်ဟု ဖော်ပြသည်။
Verse 353
हत्वा तां महतीं सेनां त्रिगर्तानां महारथ: । तदनन्तर महारथी सहदेव त्रिगर्तोंकी उस महासेनाका संहार करके अत्यन्त उग्र रूप धारण किये हाथमें धनुष ले सुशर्मापर चढ़ आये
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်— တြိဂရ္တတို့၏ စစ်တပ်ကြီးကို သတ်ဖြတ်ပြီးနောက် မဟာရထီ သဟဒေဝသည် ကြောက်မက်ဖွယ် ရက်စက်သည့် အရုပ်အဆင်းကို ဆောင်ကာ လက်၌ လေးကို ကိုင်ပြီး ထို့နောက် ဘုရင် သုရှာမာထံသို့ တက်ရောက်ချီတက်လာ하였다။ ဤပိုဒ်သည် စစ်ပွဲ၌ တရားဓမ္မအရ တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှု၏ အရှိန်ကို ထင်ဟပ်စေသည်—ရန်သူတပ်ကို ခွဲဖျက်ပြီးနောက် နောက်ထပ် အန္တရာယ်နှင့် အ乱ကို အဆုံးသတ်ရန် ဆန့်ကျင်ဘက်ခေါင်းဆောင်ထံသို့ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ တိုးဝင်သွားခြင်းဖြစ်သည်။
Verse 373
अविध्यन्नवभिर्बाणैश्षतुर्भि श्षतुरो हयान् । तब सुशर्माने भी अत्यन्त कुपित हो बड़ी फुर्तीके साथ नौ बाणोंसे राजा युधिष्ठिरको और चार बाणोंसे उनके चारों घोड़ोंको बींध डाला
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– မြားကိုးစင်းဖြင့် (မင်း) ယုဓိဋ္ဌိရကို ထိုးနှက်၍ မြားလေးစင်းဖြင့် မြင်းလေးကောင်ကို ထိုးဖောက်လေ၏။ ထို့နောက် သုရှർമာလည်း အလွန်အမင်း ဒေါသထွက်ကာ လျင်မြန်သွက်လက်စွာ—မြားကိုးစင်းဖြင့် ယုဓိဋ္ဌိရကို ထပ်မံထိုးနှက်၍ မြားလေးစင်းဖြင့် မင်း၏ မြင်းလေးကောင်ကို ထပ်မံထိုးဖောက်လေ၏။ ဤမြင်ကွင်းသည် စစ်မြေပြင်၌ ဒေါသက အကြမ်းဖက်မှုကို ပိုမိုမောင်းနှင်ကာ တုံ့ပြန်မှုကို မြန်ဆန်စေသည်ကို—သမာဓိနှင့် ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းသူ မင်းတစ်ပါးကိုတောင် မလွတ်ကင်းစေကြောင်း—ထင်ရှားစေသည်။
Verse 393
अथास्य सारथिं क्रुद्धो रथोपस्थादपातयत् । राजन! फिर तो शीघ्रता करनेवाले कुन्तीपुत्र भीमने सुशमाके पास पहुँचकर उत्तम बाणोंसे उसके घोड़ोंको मार डाला। साथ ही उसके पृष्ठरक्षकोंको भी मारकर कुपित हो उसके सारथिको भी रथसे नीचे गिरा दिया
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– ဒေါသဖြင့် သူသည် ထိုသူရဲ၏ ရထားထိုင်ခုံပေါ်မှ ရထားမောင်းကို ချလိုက်လေ၏။ အို မင်းကြီး၊ ထို့နောက် လျင်မြန်စွာ လုပ်ဆောင်တတ်သော ကုန္တီသား ဘီမသည် သုရှർമာထံ ချဉ်းကပ်၍ အကောင်းဆုံး မြားများဖြင့် သူ၏ မြင်းများကို သတ်ပစ်လေ၏။ ထို့ပြင် နောက်ဘက်ကာကွယ်သူများကိုလည်း သတ်ပြီး ဒေါသထွက်ကာ ရထားမောင်းကိုပါ ရထားပေါ်မှ လှဲချလိုက်လေ၏။ ဤအပိုင်းသည် စစ်ပွဲ၏ ရက်စက်သော အရှိန်အဟုန်ကို ဖော်ပြသည်—နည်းဗျူဟာလိုအပ်ချက်နှင့် ဒေါသတို့ ပေါင်းစည်းကာ ရန်သူ၏ လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်းနှင့် ကာကွယ်ရေးကို ချိုးဖျက်သွားသည်။
Verse 403
समायाद् विरथं दृष्ट्वा त्रिगर्त प्राहरत् तदा । सुशर्माको रथहीन हुआ देखकर राजा विराटके चक्ररक्षक सुप्रसिद्ध वीर मदिराक्ष भी वहाँ आ पहुँचे और त्रिगर्तनरेशपर बाणोंसे प्रहार करने लगे
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– ရထားမရှိဘဲ ချဉ်းကပ်လာသော တြိဂရ္တ မင်းကို မြင်သော် စစ်သည်တို့သည် ထိုအခါ သူ့ကို တိုက်ခိုက်ကြလေ၏။ ထိုအချိန်တွင် ဗိရာဋ္ဌ မင်း၏ ရထားတပ် (ဘီးကာကွယ်သူ) ကို ကာကွယ်သော နာမည်ကြီး သူရဲကောင်း မဒိရာက္ခလည်း ထိုနေရာသို့ ရောက်လာ၍ တြိဂရ္တ အုပ်စိုးရှင်ပေါ်သို့ မြားမိုးကဲ့သို့ ပစ်ခတ်လေ၏။ ဤမြင်ကွင်းသည် စစ်ကံအလှည့်အပြောင်းများကြားတွင်ပင် မိမိမင်းနှင့် မိမိနိုင်ငံကို ကာကွယ်ရမည့် စစ်မြေပြင်၏ သဘောတရားကို ထင်ရှားစေသည်။
Verse 553
रथमारोपयामास विसंज्ञ पांसुगुण्ठितम् इसके बाद भीम राजा सुशर्माका गला पकड़कर ले आये। उस समय वह लाचार होकर उनके वशमें पड़ा था और छूटनेके लिये छटपटा रहा था। दुन्तीपुत्र भीमने सुशर्माको रस्सियोंसे बाँधकर रथपर रख दिया। उसके सारे अंग धूलमें सने थे और चेतना लुप्त-सी हो रही थी
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– ထို့နောက် ဘီမသည် သုရှർമာ၏ လည်ပင်းကို ဆုပ်ကိုင်ကာ ခေါ်ဆောင်လာလေ၏။ ထိုအခါ သူသည် အားမဲ့ကာ ဘီမ၏ အာဏာအောက်တွင် ကျရောက်ပြီး လွတ်မြောက်ရန် ရုန်းကန်လေ၏။ ကုန္တီသား ဘီမသည် သုရှർമာကို ကြိုးများဖြင့် ချည်နှောင်၍ ရထားပေါ်သို့ တင်လိုက်လေ၏။ သူ၏ ကိုယ်အင်္ဂါအားလုံးသည် ဖုန်မှုန့်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေပြီး သတိလစ်သလို ဖြစ်လာလေ၏။
Verse 563
दर्शयामास भीमस्तु सुशर्माणं नराधिपम् | इसके बाद भीमने रणभूमिमें स्थित राजा युधिष्ठिरके पास जाकर उन्हें राजा सुशर्माको दिखलाया
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– ထို့နောက် ဘီမသည် မင်းသုရှർമာကို မင်း (ယုဓိဋ္ဌိရ) ထံသို့ ပြသလေ၏။ တိုက်ပွဲပြီးနောက် ဘီမသည် စစ်မြေပြင်ပေါ်တွင် ရပ်နေသော ယုဓိဋ္ဌိရထံ သွား၍ သုရှർമာကို ပြသခဲ့သည်—စစ်၌ တာဝန်ကို အတည်ပြုခြင်း၊ ထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် တာဝန်ခံမှုတို့ဖြင့် ပြည့်စုံစေကြောင်းကို ဖော်ပြသကဲ့သို့၊ အလွတ်အလပ် အော်ဟစ်အ boast မဟုတ်ကြောင်းကိုလည်း ဆိုလိုသည်။
Verse 3636
अभिपत्य सुशर्माणं शरैरभ्याहनद् भृशम् । तत्पश्चात् महारथी राजा युधिष्ठिर भी बड़ी उतावलीके साथ सुशर्मापर धावा बोलकर उसे बाणोंद्वारा बारंबार बींधने लगे
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– မဟာရထီ ရာဇာ ယုဓိဋ္ဌိရသည် စုရှမ္မာထံသို့ တိုက်ရိုက်ချီတက်ကာ မြားမိုးဖြင့် ပြင်းထန်စွာ ထိုးခတ်하였다။ ထို့နောက် အရေးတကြီးဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် သူ့ထံသို့ ထပ်မံထိုးဝင်ကာ မြားတံများဖြင့် မကြာခဏ ထိုးဖောက်လေ၏။
Frequently Asked Questions
The dilemma centers on proportional and timely protection of civilian economic life (pastoral settlements) under sudden coercion: how a polity responds to a raid without reckless escalation, while preserving legitimacy and minimizing harm.
Public authority is sustained by visible competence in protection: safeguarding mobile wealth (cattle), responding rapidly to threats, and maintaining morale through disciplined mobilization and credible leadership signaling.
No explicit phalaśruti appears in the provided verses; the chapter functions primarily as narrative causation, establishing the operational context for subsequent actions and revelations within the Virāṭa-parva sequence.