Adhyaya 3
स्वर्गारोहणपर्व — तृतीयोऽध्यायः (Indra and Dharma’s Consolation; Celestial Gaṅgā Purification)
Upa-parva: Svargārohaṇa (Divine Consolation and Purification Episode)
Vaiśaṃpāyana reports that after Yudhiṣṭhira stands briefly in the prior grim setting, the devas arrive led by Śakra (Indra), alongside Maruts, Vasus, Aśvins, Rudras, Ādityas, Siddhas, and great ṛṣis. With their luminous presence, the infernal markers—Vaitaraṇī, Kūṭaśālmalī, iron cauldrons, and other punitive visions—cease to appear, and an auspicious, fragrant, cooling wind arises. Indra addresses Yudhiṣṭhira with reassurance: the gods are pleased; his success is secured; and the experience of naraka is described as a necessary sight for kings, interpreted through a doctrine of karmic sequencing (some enjoy merit first then suffer, others suffer first then enjoy). Indra further explains that Yudhiṣṭhira’s brief ordeal corresponds to a residual ethical blemish linked to a ‘vyāja’ (pretext/deception) involving Droṇa, and that similar ‘by pretext’ descents applied to his companions. He is invited to behold his allies and even Karṇa established in their proper stations, and to relinquish grief. Dharma then appears in embodied form, explicitly praising Yudhiṣṭhira’s devotion, truthfulness, forbearance, and self-restraint, stating that this is the third and final test, and clarifying that the earlier perception of the brothers’ suffering was a divinely arranged māyā. Indra and Dharma guide him to the celestial Gaṅgā (Ākāśa-Gaṅgā); upon immersion, Yudhiṣṭhira’s human condition falls away, he attains a divine body, becomes free of enmity and distress, and proceeds surrounded by devas and praised by sages.
Chapter Arc: नरक-दर्शन के धुएँ और भय के बीच युधिष्ठिर को अचानक दिव्य प्रकाश का स्पर्श मिलता है—देवगण आते हैं और तमस छँटने लगता है। → युधिष्ठिर के चारों ओर दिखते विकृत शरीर और पीड़ा के दृश्य एक-एक कर अदृश्य होते हैं; तभी साक्षात् धर्म देह धारण कर उपस्थित होते हैं और इस विचित्र अनुभव का अर्थ खोलने लगते हैं—कर्मफल की दो राशियाँ, शुभ-अशुभ, और उनका क्रम। → धर्म युधिष्ठिर को कर्मफल-क्रम का रहस्य सुनाते हैं: कोई पहले नरक भोगकर फिर स्वर्ग पाता है, और कोई पहले स्वर्ग भोगकर फिर नरक—यह क्रम शेष बचे पुण्य-पाप के ‘भोग’ से तय होता है; साथ ही वे बताते हैं कि यह नरक-दर्शन ‘व्याज’ (उपाय/छल) से कराया गया था। → धर्म स्पष्ट करते हैं कि यह परीक्षा और दर्शन युधिष्ठिर के कल्याण हेतु था; फिर वे युधिष्ठिर को दिखाते हैं कि युद्ध में मारे गए अनेक राजा और योद्धा पापमुक्त होकर स्वर्ग को प्राप्त हो चुके हैं। अंततः युधिष्ठिर की सिद्धि और अक्षय लोकों की प्राप्ति की घोषणा होती है। → धर्म यह भी खोलते हैं कि द्रौपदी और पाण्डव भ्राताओं को भी इसी प्रकार ‘व्याज’ से नरक-दर्शन कराया गया—पाठक के मन में प्रश्न उठता है कि उनके सूक्ष्म दोष क्या थे और स्वर्गारोहण का अंतिम दृश्य कैसे पूर्ण होगा।
Shlokas
Verse 1
इस प्रकार श्रीमह्याभारत स्वगरिह्हणपर्वमें युधिष्टिरकों नरकका दर्शनविषयक दूसरा अध्याय पूरा हुआ ॥/ २ ॥ ऑपन-माज बछ। अल तृतीयो<थध्याय: इन्द्र और धर्मका युधिष्िरको सान्त्वना देना तथा युधिष्ठिरका शरीर त्यागकर दिव्य लोकको जाना वैशम्पायन उवाच स्थिते मुहूर्त पार्थे तु धर्मराजे युधिष्ठिरे । आजम्मुस्तत्र कौरव्य देवा: शक्रपुरोगमा:
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– ကုရုမျိုးဆက် ဂျနမေဇယာရေ၊ ပါဋ္ဌ—ဓမ္မရာဇ ယုဓိဋ္ဌိရသည် ထိုနေရာတွင် ခဏမျှသာ ရပ်နေသေးစဉ်၊ သက္ကရာ (အိန္ဒြာ) ဦးဆောင်သော နတ်အားလုံး ထိုနေရာသို့ ရောက်လာကြ၏။
Verse 2
सच विग्रहवान् धर्मो राजानं प्रसमीक्षितुम् तत्राजगाम यत्रासौ कुरुराजो युधिषिर:,साक्षात् धर्म भी शरीर धारण करके राजासे मिलनेके लिये उस स्थानपर आये जहाँ वे कुरुराज युधिष्छिर विद्यमान थे
ထို့နောက် ဓမ္မတော်တိုင်ပင် မြင်နိုင်သော ကိုယ်ရုပ်ကို ခံယူ၍ မင်းကို တွေ့ဆုံကာ စိစစ်ကြည့်ရှုရန် ထိုနေရာသို့ လာရောက်လေ၏—ကူရုမင်း ယုဓိဋ္ဌိရ ရှိနေသော နေရာတည်း။
Verse 3
तेषु भासुरदेहेषु पुण्याभिजनकर्मसु । समागतेषु देवेषु व्यगमत् तत् तमो नृूप
အို မင်းကြီး! ကုသိုလ်မြတ်သော မျိုးရိုးနှင့် ကောင်းသော ကర్మရှိ၍ ကိုယ်တော်တောက်ပသည့် ဒေဝတားတို့ စုဝေးလာသည့်အခါ ထိုနေရာရှိ အမှောင်အကုန်လုံး ပျောက်ကွယ်သွား၏။
Verse 4
नादृश्यन्त च तास्तत्र यातना: पापकर्मिणाम् | नदी वैतरणी चैव कूटशाल्मलिना सह
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြော၏—ထိုနေရာ၌ အပြစ်ကర్మပြုသူတို့အတွက် သတ်မှတ်ထားသော ညှဉ်းပန်းမှုများကို မမြင်ရ။ ဝိုင်တရဏီမြစ်လည်း မရှိ၊ ချွန်ထက်သော ဆာလ္မလီပင်ကြောက်မက်ဖွယ်လည်း မပေါ်။
Verse 5
विकृतानि शरीराणि यानि तत्र समन्तत:
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြော၏—အို ဘာရတ! ယုဓိဋ္ဌိရ မင်းကြီးက အနှံ့အပြား မြင်ခဲ့သော ပုံပျက်ကိုယ်ခန္ဓာများသည် အားလုံး မျက်စိမှ ပျောက်ကွယ်သွား၏။ ထို့နောက် သန့်ရှင်းသော အနံ့သင်းကို သယ်ဆောင်လာပြီး စိတ်ကို သက်သာစေသော လေပြေတစ်စင်း တိုက်ခတ်လာသည်။ ဒေဝတားတို့အနီးတွင် စီးဆင်းသည့် ထိုလေသည် အလွန်အမင်း အေးမြလှ၏။
Verse 6
ददर्श राजा कौरव्यस्तान्यदृश्यानि चाभवन् । ततो वायु: सुखस्पर्श: पुण्यगन्धवह: शुचि:
ကောရဝ မင်းကြီးသည် ထိုအရာတို့ကို မြင်၏၊ မမြင်ရသေးသည့်အရာများလည်း ထင်ရှားလာ၏။ ထို့နောက် ထိတွေ့လျှင် သက်သာချမ်းမြေ့ပြီး ကုသိုလ်သင်းနံ့ကို သယ်ဆောင်လာသော သန့်ရှင်းသည့် လေတစ်စင်း ပေါ်ထွန်းလာ၏။
Verse 7
मरुत: सह शक्रेण वसवश्चाश्चिनौ सह
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြော၏—မရုတ်ဒေဝတားတို့သည် သက္ကရ (အိန္ဒြ) နှင့်အတူ၊ ဝသုဒေဝတားတို့နှင့် အရှွင်နှစ်ပါးတို့လည်း အတူတကွ ရှိနေကြ၏။
Verse 8
साध्या रुद्रास्तथा55दित्या ये चान्येडपि दिवौकस: । सर्वे तत्र समाजग्मु: सिद्धाश्व॒ परमर्षय:
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– သာဓျများ၊ ရုဒြများ၊ အာဒိတျများနှင့် အခြားသော ဒေဝလောကနေထိုင်သူ အလုံးစုံတို့သည် ထိုနေရာ၌ စုဝေးလာကြ၏။ ထို့ပြင် စိဒ္ဓများလည်း အမြင့်မြတ်ဆုံး ရှင်ရသီကြီးများနှင့်အတူ ရောက်လာကြ၏။ ထိုမြင်ကွင်းသည် စကြဝဠာတစ်ခုလုံးက သက်သေခံနေသကဲ့သို့—အမြင့်ဆုံး အဆင့်အတန်းရှိ သတ္တဝါများ စုဝေးကာ ဓမ္မနှင့် ဝိညာဉ်ရေး အဆုံးသတ်ကို ကြည့်ရှု၍ အတည်ပြုသည့် ခဏတစ်ခဏကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 9
यत्र राजा महातेजा थधर्मपुत्र: स्थितो5भवत् । इन्द्रके साथ मरुद्गण, वसुगण, दोनों अश्विनीकुमार, साध्यगण, रुद्रगण, आदित्यगण, अन्यान्य देवलोकवासी सिद्ध और महर्षि सभी उस स्थानपर आये जहाँ महातेजस्वी धर्मपुत्र राजा युधिष्ठिर खड़े थे ।।
ဓမ္မ၏သား၊ တန်ခိုးတောက်ပသော မဟာဘုရင် ရပ်တည်နေသည့် ထိုနေရာသို့ အိန္ဒြာသည် မရုတ်တပ်စု၊ ဝသုတပ်စုတို့နှင့်အတူ လာရောက်၏။ အရှွင်နီကူမာရ အမြွှာနှစ်ပါး၊ သာဓျတပ်စု၊ ရုဒြတပ်စု၊ အာဒိတျတပ်စုတို့နှင့်အတူ၊ အခြားသော ဒေဝလောကနေထိုင်သူများ၊ စိဒ္ဓများနှင့် မဟာရသီများလည်း ထိုနေရာ—ဓမ္မဇ ဘုရင် ယုဓိဋ္ဌိရ ရပ်နေသည့် အစက်အပြောက်တည်းဟူသော နေရာ—သို့ စုဝေးလာကြ၏။ ထို့နောက် သက္ကရာ၊ ဒေဝတို့၏ အရှင်သည် အမြင့်မြတ်ဆုံး တောက်ပမှုဖြင့် ပြည့်စုံလျက် (နီးကပ်လာ/ပေါ်ထွန်းလာ)၏။
Verse 10
युधिष्ठिर महाबाहो लोकाश्षाप्यक्षयास्तव
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– “အို မဟာဗာဟု ယုဓိဋ္ဌိရ၊ မပျက်မယွင်းသော လောကများသည် သင်၏ အပိုင်ဖြစ်လာပြီ။ လူတို့အနက် ခြင်္သေ့တော်၊ အရှင်မြတ်—ဖြစ်ခဲ့သမျှသည် ဖြစ်ပြီးပြီ။ ယခုမှစ၍ ထပ်မံဒုက္ခခံရန် မလိုတော့။ ငါတို့နှင့်အတူ လိုက်ပါ။ မဟာဗာဟု၊ သင်သည် ကြီးမြတ်သော စိဒ္ဓိကို ရရှိပြီး၊ ထို့နှင့်တကွ မယိုယွင်းသော လောကများကိုလည်း ရရှိခဲ့ပြီ။”
Verse 11
“महाबाहु युधिष्ठिर! तुम्हें अक्षयलोक प्राप्त हुए हैं। पुरुषसिंह! प्रभो! अबतक जो हुआ सो हुआ। अब अधिक कष्ट उठानेकी आवश्यकता नहीं है। आओ हमारे साथ चलो। महाबाहो! तुम्हें बहुत बड़ी सिद्धि मिली है; साथ ही अक्षयलोकोंकी भी प्राप्ति हुई है
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– “အို မဟာဗာဟု ယုဓိဋ္ဌိရ၊ မပျက်မယွင်းသော လောကများကို သင် ရရှိပြီးပြီ။ လူတို့အနက် ခြင်္သေ့တော်၊ အရှင်မြတ်—ယခုထိ ဖြစ်ခဲ့သမျှသည် ဖြစ်ပြီးပြီ။ ထပ်မံဒုက္ခခံရန် မလိုတော့။ လာပါ—ငါတို့နှင့်အတူ သွားကြစို့။ မဟာဗာဟု၊ သင်သည် ကြီးမြတ်သော စိဒ္ဓိကို ရရှိပြီး၊ ထို့နှင့်တကွ ထာဝရသော လောကများကိုလည်း ရရှိခဲ့ပြီ။”
Verse 12
न च मन्युस्त्वया कार्य: शृणु चेद॑ वचो मम | अवश्यं नरकस्तात द्रष्टव्य: सर्वराजभि:
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– “ဤအကြောင်းကြောင့် ဒေါသမထွက်ပါနှင့်။ ငါ၏စကားကို နားထောင်လော့။ ချစ်သားရေ—ဘုရင်အပေါင်းတို့သည် မလွဲမသွေ နရကကို မြင်ရသည်။”
Verse 13
शुभानामशुभानां च द्वौ राशी पुरुषर्षभ । यः पूर्व सुकृतं भुड्चक्ते पश्चान्रिरयमेव स:
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြော၏– «အို လူတို့အနက် နွားထီးကဲ့သို့ မြတ်သောသူ၊ လူတစ်ယောက်၏ဘဝ၌ ကုသိုလ်နှင့် အကုသိုလ် ဟူသော စုဆောင်းထားသည့် အစုနှစ်စု ရှိ၏။ မိမိ၏ ကုသိုလ်ဖလကို အရင်ဆုံး ကုန်ခမ်းအောင် ခံစားပြီးသူသည် နောက်တစ်ဖန် အကုသိုလ်ကျန်ရစ်သမျှကို ခံယူရန် နరకသို့သာ သွားရ၏»။
Verse 14
पूर्व नरकभाग् यस्तु पश्चात् स्वर्गमुपैति सः । भूयिष्ठं पापकर्मा यः स पूर्व स्वर्गमश्षुते
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြော၏– «အရင်ဆုံး နరక၏ အစိတ်အပိုင်းကို ခံစားသူသည် နောက်တစ်ဖန် ကောင်းကင်ဘုံသို့ ရောက်၏။ သို့ရာတွင် အပြစ်ကံ စုဆောင်းမှု ပိုများသူသည် ကောင်းကင်ဘုံကို အရင်ခံစားရပြီး နောက်မှသာ နာကျင်သော အကျိုးဆက်ကို တွေ့ရ၏»။
Verse 15
तेन त्वमेवं गमितो मया श्रेयोडर्थिना नूप । व्याजेन हि त्वया द्रोण उपचीर्ण: सुतं प्रति
ထို့ကြောင့် အို မင်းကြီး၊ အမှန်တကယ် အကောင်းဆုံးကို ရှာလိုသူဖြစ်သော ငါသည် သင့်ကို ဤသို့ လမ်းညွှန်၍ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့၏။ အကြောင်းမူ သင်သည် အကြောင်းပြချက်တစ်ရပ်ကို အကာအကွယ်ပြုကာ ဒ్రోဏကို မိမိသားအပေါ် အထူးသဘောထားဖြင့် လုပ်ဆောင်စေခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်၏။
Verse 16
यथैव त्वं तथा भीमस्तथा पार्थो यमौ तथा
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြော၏– «သင်ကဲ့သို့ပင် ဘီမလည်း ထိုနည်းတူ၊ ပါර්ထလည်း ထိုနည်းတူ၊ အမွှာနှစ်ယောက်လည်း ထိုနည်းတူပင်»။
Verse 17
आगच्छ नरशार्दूल मुक्तास्ते चैव कल्मषात्
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြော၏– «လာပါ၊ လူတို့အနက် ကျားကဲ့သို့ ရဲရင့်သူ။ သူတို့သည် အညစ်အကြေးမှ လွတ်မြောက်ပြီးပြီ။ လူတို့အနက် ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ မြတ်သောသူ၊ လာပါ—သင့်ဘက်၌ စစ်ပွဲတွင် ကျဆုံးခဲ့သော မင်းများအားလုံးသည် အပြစ်မှ ကင်းလွတ်ကာ ကောင်းကင်ဘုံသို့ ရောက်ရှိပြီးပြီ။ ယခုလာ၍ သူတို့ကို မြင်ကြည့်လော့»။
Verse 18
स्वपक्ष्याश्वैव ये तुभ्यं पार्थिवा निहता रणे । सर्वे स्वर्गमनुप्राप्तास्तान् पश्य भरतर्षभ
«အို ဘာရတဝంశ၏ အထွဋ်အမြတ်၊ လူသူရဲကောင်းကြီး! လာ၍ ကြည့်လော့—သင်၏ဘက်၌ စစ်မြေပြင်တွင် ကျဆုံးခဲ့သော မင်းများအားလုံးသည် ကောင်းကင်ဘုံသို့ ရောက်ရှိပြီး၊ အပြစ်အကုန်လွတ်ကင်းသွားကြပြီ။»
Verse 19
कर्णश्रैव महेष्वास: सर्वशस्त्रभृतां वर: । स गत: परमां सिद्धि यदर्थ परितप्यसे,“तुम जिनके लिये सदा संतप्त रहते हो वे सम्पूर्ण शस्त्रधारियोंमें श्रेष्ठ महाधनुर्धर कर्ण भी परम सिकद्धिको प्राप्त हुए हैं
«ကဏ္ဏလည်း ထိုနည်းတူ—မဟာလေးသမား၊ လက်နက်ကိုင်သူတို့အနက် အထွဋ်အမြတ်—အမြင့်ဆုံးသော ပြည့်စုံမှုသို့ ရောက်ရှိပြီးပြီ။ သင် အမြဲတမ်း ဝမ်းနည်းပူဆွေးနေသည့်သူသည် ထိုကဲ့သို့ပင် မိမိ၏ အဆုံးစွန်သော အောင်မြင်မှုကို ရရှိခဲ့သည်။»
Verse 20
त॑ पश्य पुरुषव्याप्रमादित्यतनयं विभो । स्वस्थानस्थं महाबाहो जहि शोकं नरर्षभ
«အရှင်၊ လူတို့အနက် အထွဋ်အမြတ်၊ လက်တံကြီးသောသူရဲကောင်း! နေမင်း၏သား ကဏ္ဏကို ကြည့်လော့—တောက်ပ၍ သတ္တိပုရుషအင်အားပြည့်ဝသူ။ သူသည် မိမိ၏ သင့်လျော်ရာ အနေအထား၌ တည်ရှိနေပြီ။ ထို့ကြောင့် သူ့အတွက် ဝမ်းနည်းမှုကို စွန့်လွှတ်လော့။»
Verse 21
भ्रातृश्चान्यांस्तथा पश्य स्वपक्ष्याश्रैव पार्थिवान् । स्वं स्वं स्थानमनुप्राप्तान् व्येतु ते मानसो ज्वर:
«သင်၏ အခြားညီအစ်ကိုများကိုလည်း ကြည့်လော့၊ ပाण्डဝဘက်ရှိ အခြားမင်းများကိုလည်း ကြည့်လော့။ တစ်ဦးချင်းစီသည် မိမိနှင့် သင့်လျော်သော အနေအထားသို့ ရောက်ရှိကြပြီ။ သူတို့၏ ကောင်းမြတ်သော အဆုံးသတ်ကို မြင်လျှင် သင်၏ စိတ်ထဲက စိုးရိမ်ပူပန်မှု အဖျားသည် ယခု သက်သာသင့်ပြီ။»
Verse 22
कृच्छू पूर्व चानुभूय इत:प्रभूति कौरव । विहरस्व मया साथे गतशोको निरामय:,“कुरुनन्दन! पहले कष्टका अनुभव करके अबसे तुम मेरे साथ रहकर रोग-शोकसे रहित हो स्वच्छन्द विहार करो
«အို ကုရုဝంశ၏ သားတော်! အရင်က ဒုက္ခကို ခံစားပြီးနောက် ယခုမှစ၍ ငါနှင့်အတူ နေထိုင်လော့။ ဝမ်းနည်းမှုကင်း၍ ရောဂါကင်းစင်ကာ လွတ်လပ်စွာ လှည့်လည်ပျော်ရွှင်လော့။»
Verse 23
कर्मणां तात पुण्यानां जितानां तपसा स्वयम् । दानानां च महाबाहो फल प्राप्रुहि पार्थिव,“तात! महाबाहु! पृथ्वीनाथ! अपने किये हुए पुण्यकर्मोंका, तपस्यासे जीते हुए लोकोंका और दानींका फल भोगो
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «ချစ်သားရေ၊ လက်တန်ခိုးကြီးသော မင်းကြီး၊ မြေပြင်၏အရှင်၊ ယခုမှစ၍ သင်ကိုယ်တိုင် ပြုခဲ့သော ကုသိုလ်ကံတို့၏ အကျိုးကိုလည်းကောင်း၊ တပဿာဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သော လောကတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဒါနပြုခြင်းတို့မှ ရသော အကျိုးကိုလည်းကောင်း လက်ခံ၍ ခံစားလော့»။
Verse 24
अद्य त्वां देवगन्धर्वा दिव्याश्षाप्सरसो दिवि | उपसेवन्तु कल्याण्यो विरजो<म्बरभूषणा:
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «ယနေ့မှစ၍ ကောင်းမြတ်သော နတ်တို့၊ ဂန္ဓဗ္ဗတို့နှင့် ကောင်းကင်ဘုံရှိ မင်္ဂလာတော်ဝင် အပ္စရာတို့သည် အညစ်အကြေးကင်းသော ဝတ်စုံနှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ ကောင်းကင်ဘုံ၌ သင့်ကို ဆောင်ရွက်စေကြပါစေ»။
Verse 25
राजसूयजिताॉल्लोकान श्वमेधाभिवर्धितान् । प्राप्रुहि त्वं महाबाहो तपसश्न महाफलम्
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «လက်တန်ခိုးကြီးသူရေ၊ ရာဇသုယ ယဇ్ఞဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သော ကောင်းကင်လောကတို့ကိုလည်းကောင်း၊ အရှွမေဓ ယဇ్ఞဖြင့် ပိုမိုတိုးပွားလာသော လောကတို့ကိုလည်းကောင်း သင်ရောက်ရှိလော့။ ထို့ပြင် သင်၏ တပဿာ၏ မဟာအကျိုးကို ခံစားလော့»။
Verse 26
उपर्युपरि राज्ञां हि तव लोका युधिष्छिर । हरिश्वन्द्रसमा: पार्थ येषु त्वं विहरिष्यसि
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «ယုဓိဋ္ဌိရ၊ ပೃഥာ၏သားရေ၊ သင်ရရှိသော လောကတို့သည် အခြားမင်းတို့၏ လောကများထက် အထက်မြင့်ဆုံးဖြစ်သည်—ဟရိශ්ချန္ဒြ မင်းကြီးရရှိသကဲ့သို့ပင်။ ထိုမြင့်မြတ်သော နယ်ပယ်များတွင် သင် နေထိုင်၍ လွတ်လပ်စွာ လှည့်လည်မည်»။
Verse 27
मान्धाता यत्र राजर्षियत्र राजा भगीरथ: । दौष्यन्तिर्यत्र भरतस्तत्र त्वं विहरिष्यसि
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «ထိုနေရာ၌ ရာဇဣသိ မာန္ဓာတာ နေထိုင်ရာ၊ မင်း ဘဂီရထ နေရာ၊ ဒုရှျန္တ၏သား ဘရတ ရှိရာ—ထိုနေရာ၌ပင် သင်လည်း ပျော်ရွှင်စွာ လှည့်လည်မည်»။
Verse 28
“जहाँ राजर्षि मान्धाता, राजा भगीरथ और दुष्यन्तकुमार भरत गये हैं, उन्हीं लोकोंमें तुम भी विहार करोगे ।।
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်– «ရာဇဋ္ဌိ မာန္ဓာတာ၊ ဘဂီရထ မင်းကြီးနှင့် ဒုရှျန္တ၏ သား ဘရတ သွားရောက်ခဲ့သော ထိုလောကများ၌ သင်လည်း ထိုနည်းတူ လှည့်လည်နေထိုင်ရမည်။ အို ပာရ္ထ၊ သုံးလောကကို သန့်စင်ပေးသော ဤသန့်ရှင်းသည့် နတ်မြစ်သည် ကောင်းကင်ဂင်္ဂါပင် ဖြစ်၏။ အို မင်းကြီး၊ ၎င်း၏ ရေထဲသို့ ငုပ်လျှောကာ သင်သည် နတ်ဘုံများသို့ ထွက်ခွာသွားမည်»။
Verse 29
अत्र स्नातस्य भावस्ते मानुषो विगमिष्यति । गतशोको निरायासो मुक्तवैरो भविष्यसि
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်– «ဤနေရာ၌ ရေချိုးလျှင် သင်၏ လူ့သဘောသဘာဝသည် ပျောက်ကွယ်သွားမည်။ ဝမ်းနည်းခြင်းမှ လွတ်ကင်း၍ ပင်ပန်းဆင်းရဲမှုမရှိ၊ ရန်ငြိုးမှလည်း ကင်းလွတ်လာမည်»။
Verse 30
एवं ब्रुवति देवेन्द्रे कौरवेन्द्रं युधिष्ठिरम् । धर्मो विग्रहवान् साक्षादुवाच सुतमात्मन:
နတ်ဘုရင် အိန္ဒြာသည် ကုရုတို့၏ အရှင် ယုဓိဋ္ဌိရအား ဤသို့ ပြောဆိုနေစဉ်၊ ကိုယ်ခန္ဓာဖြင့် ထင်ရှားလာသော ဓမ္မတော်တည်းဟူသော တရားဓမ္မသည် မိမိ၏ သားကို တိုက်ရိုက် ခေါ်ပြောလေ၏။
Verse 31
भो भो राजन महाप्राज्ञ प्रीतो5स्मि तव पुत्रक । मद्धकत्या सत्यवाक्यैश्नल क्षमया च दमेन च
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်– «အို မင်းကြီး၊ ဉာဏ်ပညာကြီးမားသူ၊ ငါ့သားရေ—သင်အပေါ် ငါ အလွန်နှစ်သက်၏။ ငါ့အပေါ် သင်၏ သစ္စာတရားကို ချစ်မြတ်နိုးခြင်း၊ အမှန်စကားပြောခြင်း၊ သည်းခံခြင်းနှင့် ကိုယ်နှလုံးအာရုံ ထိန်းချုပ်ခြင်းတို့ကြောင့်ပင်»။
Verse 32
एषा तृतीया जिज्ञासा तव राजन् कृता मया | न शकक््यसे चालयितु स्वभावात् पार्थ हेतुतः
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်– «အို မင်းကြီး၊ ဤသည်မှာ ငါ သင်ကို တတိယအကြိမ် စမ်းသပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အို ပာရ္ထ၊ အကြောင်းပြချက် မည်သို့ပင် ဖြစ်စေ၊ မည်သူမျှ သင်၏ သဘာဝမှ သင်ကို လှည့်ဖယ် မနိုင်»။
Verse 33
पूर्व परीक्षितो हि त्व॑ं प्रश्नाद् द्वैृतवने मया । अरणीसहितस्यार्थ तच्च निस्तीर्णवानसि
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– «ယခင်က ဒွိုင်တဝနတော၌ မီးမွှေးတုတ် (အရဏီ) ကို ယူသွားပြီးနောက် မေးခွန်းများဖြင့် သင့်ကို ငါ စမ်းသပ်ခဲ့သည်။ ထိုစမ်းသပ်မှုကို သင် ကောင်းစွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်»။
Verse 34
सोदर्येषु विनष्टेषु द्रौपद्या तत्र भारत । श्वरूपधारिणा तत्र पुनस्त्व॑ मे परीक्षित:
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– «အို ဘာရတ၊ ထိုနေရာ၌ ဒရౌပဒီနှင့်အတူ သင့်ညီအစ်ကိုတို့ ပျက်စီးသွားပြီးနောက် ငါသည် ခွေးရုပ်ကို ဆောင်ယူကာ ဒုတိယအကြိမ် သင့်ကို စမ်းသပ်ခဲ့သည်။ ထိုစမ်းသပ်မှု၌လည်း သင် မယိမ်းယိုင်ဘဲ တည်ကြည်ခဲ့သည်»။
Verse 35
इदं तृतीयं भ्रातृणामर्थ यत् स्थातुमिच्छसि । विशुद्धोईसि महाभाग सुखी विगतकल्मष:
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– «ဤသည်မှာ သင့်ညီအစ်ကိုတို့၏ အကျိုးအတွက် တတိယအကြိမ် စမ်းသပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ သင့်ကိုယ်ပိုင် သက်သာချမ်းသာမှုကို မစဉ်းစားဘဲ ညီအစ်ကိုတို့အတွက် နరక၌ပင် နေလိုကြောင်း ဆန္ဒရှိသဖြင့်၊ အို ကံကောင်းမြတ်သူ၊ သင်သည် သန့်ရှင်းကြောင်း သက်သေပြခဲ့ပြီ။ သင့်ထံ၌ အပြစ်အညစ် မရှိသဖြင့် စိတ်အေးချမ်း၍ ပျော်ရွှင်လော့»။
Verse 36
नच ते भ्रातरः पार्थ नरकार्हा विशाम्पते । मायैषा देवराजेन महेन्द्रेण प्रयोजिता
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– «အို ပါရ္ထ၊ ပြည်သူတို့၏ အရှင်၊ သင့်ညီအစ်ကိုတို့သည် နరక၌ နေရန် မထိုက်တန်ကြ။ သင်မြင်ခဲ့သော နరకဒုက္ခခံစားမှုသည် နတ်ဘုရင် အိန္ဒြာက စီမံပြသသော မာယာသာ ဖြစ်သည်»။
Verse 37
अवश्यं नरकास्तात द्रष्टव्या: सर्वराजभि: । ततस्त्वया प्राप्तमिदं मुहूर्त दुःखमुत्तमम्,“तात! समस्त राजाओंको नरकका दर्शन अवश्य करना पड़ता है; इसलिये तुमने दो घड़ीतक यह महान् दु:ख प्राप्त किया है
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– «ချစ်သား၊ ဘုရင်အားလုံးသည် မဖြစ်မနေ နరకတို့ကို မြင်ရသည်။ ထို့ကြောင့် သင်သည် အလွန်ကြီးမားသော ဒုက္ခကို ခဏတာသာ ခံစားခဲ့ရသည်»။
Verse 38
न सव्यसाची भीमो वा यमौ वा पुरुषर्षभौ | कर्णो वा सत्यवाक् शूरो नरकार्ह श्चिरं नृप
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «အာရျုန (ဆဗျသാചီ) မဟုတ်၊ ဘီမ မဟုတ်၊ အမွှာညီအစ်ကို နကူလနှင့် သဟဒေဝ—လူထုထဲမှ အကောင်းဆုံးတို့လည်း မဟုတ်၊ အမှန်တရားကို ပြောသော သတ္တိရှင် ကာဏ္ဏလည်း မဟုတ်၊ အို မင်းကြီး၊ ထိုသူတို့အနက် မည်သူမျှ နరక၌ ကြာရှည်နေထိုင်ရန် မသင့်တော်ကြ»။
Verse 39
“नरेश्वर! सव्यसाची अर्जुन, भीमसेन, पुरुषप्रवर नकुल-सहदेव अथवा सत्यवादी शूरवीर कर्ण--इनमेंसे कोई भी चिरकालतक नरकमें रहनेके योग्य नहीं है ।।
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «အို မင်းကြီး၊ လက်နှစ်ဖက်တူညီစွာ သေနတ်ပစ်နိုင်သော အာရျုန (ဆဗျသാചီ) မဟုတ်၊ ဘီမစေန မဟုတ်၊ လူထုထဲမှ အထွတ်အထိပ် နကူလနှင့် သဟဒေဝ မဟုတ်၊ အမှန်တရားကို ပြောသော သတ္တိရှင် ကာဏ္ဏပင်ဖြစ်စေ—ထိုသူတို့အနက် မည်သူမျှ နరక၌ ကြာရှည်နေထိုင်ရန် မသင့်တော်။ ထို့ပြင် မင်းသမီး ကృష్ణာလည်း မည်သို့မျှ နరకနှင့် မထိုက်တန်။ အို ဘာရတတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ လာကြလော့—သုံးလောကသို့ လမ်းကြောင်းရောက်သော ဂင်္ဂါမြစ်ကို ကြည့်ရှုလော့»။
Verse 40
एवमुक्त: स राजर्षिस्तव पूर्वपितामह: । जगाम सह धर्मेण सर्वैक्ष त्रिदिवालयै:
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ထိုသို့ မိန့်ကြားခံရသော်၊ သင်၏ အဘိုးဘွားတော်ဖြစ်သော ရာဇဣသီသည် ဓမ္မနှင့်အတူ၊ ကောင်းကင်ဘုံ၌ နေထိုင်သော နတ်တို့အားလုံးနှင့်အတူ ထွက်ခွာသွား၏၊ အို ဇနမေဇယ။ (ဤအခိုက်အတန့်၏ ဆက်လက်ဇာတ်ကြောင်းတွင်၊ သူသည် သန့်ရှင်းသော နတ်မြစ်သို့ သွားရောက် ရေချိုးပြီး လူ့ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်လွှတ်သည်။)
Verse 41
गड्ढां देवनदीं पुण्यां पावनीमृषिसंस्तुताम् । अवगाहा ततो राजा तनुं तत्याज मानुषीम्
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ထို့နောက်၊ အို ဇနမေဇယ၊ မင်းကြီးသည် နတ်တို့၏ သန့်ရှင်းမြစ်ဖြစ်သော ဒေဝနဒီ “ဂါဍ္ဍာ” ထဲသို့ ဆင်း၍ ရေချိုးလေ၏။ ထိုမြစ်သည် သန့်စင်စေသော မြစ်ဖြစ်၍ ရှင်မုနိတို့ ချီးမွမ်းကြ၏။ ထိုနေရာ၌ ရေချိုးပြီးနောက် မင်းကြီးသည် ချက်ချင်း လူ့ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်လွှတ်လေ၏။
Verse 42
ततो दिव्यवपुर्भूत्वा धर्मराजो युधिष्िर: । निर्वेरो गतसंतापो जले तस्मिन् समाप्लुत:
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ထို့နောက် ဓမ္မရာဇ ယုဓိဋ္ဌိရသည် တိဗ္ဗဒေဟကို ခံယူလေ၏။ ရန်ငြိုးကင်းစင်၍ ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုအားလုံး ပျောက်ကွယ်သွားကာ ထိုရေထဲ၌ မြုပ်နှံသကဲ့သို့ ရေချိုးသည်နှင့် တိုက်ပွဲ၏ အကျန်အဆန်နှင့် စိတ်ပူပန်မှုတို့သည် သူ့ထံမှ လွင့်ပျောက်သွား၏။
Verse 43
लोहकुम्भ्य: शिलाश्वैव नादृश्यन्त भयानका: । वहाँ पापकर्मी पुरुषोंको जो यातनाएँ दी जाती थीं वे सहसा अदृश्य हो गयीं। न वैतरणी नदी रह गयी
ကြောက်မက်ဖွယ် သံအိုးကြီးများနှင့် သံကဲ့သို့ ပူလောင်နေသော ကျောက်တုံးများကို မမြင်ရတော့하였다။ ထို့နောက် ကုရုဘုရင် ယုဓိဋ္ဌိရသည်—ပညာရှိ၍ ဓမ္မနှင့်အတူရှိကာ၊ နတ်တို့က ဝိုင်းရံပြီး မဟာရိရှီတို့၏ ချီးမွမ်းသံကို ကြားရင်း—ရှေ့သို့ ဆက်လက်သွား하였다။ ဤသည်မှာ ဓမ္မ၏ အလှည့်အပြောင်းကို ပြသသည်—အပြစ်ဒဏ်၏ ကြောက်မက်ဖွယ် မြင်ကွင်းသည် ပျောက်ကွယ်သွားပြီး၊ ဓမ္မ၏ လမ်းညွှန်မှုအောက်တွင် သာသနာတော်မင်းသည် ပဏ္ဍဝသူရဲကောင်းများနှင့် ဓြိတရာෂ္ဋ္ရ၏ သားများက ဒေါသကို စွန့်၍ ကိုယ်စီ သတ်မှတ်ရာနေရာ၌ ငြိမ်းချမ်းစွာ နေထိုင်ရာ ဒေသသို့ ခေါ်ဆောင်ခံရသည်။
Verse 44
यत्र ते पुरुषव्याप्रा: शूरा विगतमन्यव: । पाण्डवा धार्तराष्ट्रश्न स्वानि स्थानानि भेजिरे
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်—ထိုနေရာ၌ မိမိတို့၏ တာဝန်အခန်းကဏ္ဍများတွင် တက်ကြွခဲ့ကြသော သူရဲကောင်းများသည် ယခု ဒေါသကင်းစင်လျက်၊ ပဏ္ဍဝတို့နှင့် ဓြိတရာෂ္ဋ္ရ၏ သားတို့သည် ကိုယ်စီ သတ်မှတ်ထားသော နေရာများကို ရယူထားကြ၏။ ထို့နောက် ပညာရှိသော ကုရုဘုရင် ယုဓိဋ္ဌိရသည် နတ်တို့က ဝိုင်းရံလျက်၊ မဟာရိရှီတို့၏ ပါးစပ်မှ မိမိအပေါ် ချီးမွမ်းသံကို ကြားရင်း၊ ဓမ္မနှင့်အတူ ထိုဒေသသို့ သွားခဲ့သည်—အဲဒီမှာ စင်္ကြာသကဲ့သို့သော သူရဲကောင်းများဖြစ်သည့် ပဏ္ဍဝတို့နှင့် ဓြိတရာෂ္ဋ္ရ၏ သားတို့သည် ဒေါသကို စွန့်၍ ကိုယ်စီနေရာ၌ ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်ကြ၏။
Verse 66
ववौ देवसमीपस्थ: शीतलो5तीव भारत | कुरुकुलनन्दन राजा युधिष्ठिरने वहाँ चारों ओर जो विकृत शरीर देखे थे वे सभी अदृश्य हो गये। तदनन्तर वहाँ पावन सुगन्ध लेकर बहनेवाली पवित्र सुखदायिनी वायु चलने लगी। भारत! देवताओंके समीप बहती हुई वह वायु अत्यन्त शीतल प्रतीत होती थी
ဘုရားတို့အနီး၌ အလွန်အေးမြသော လေက တိုက်ခတ်လာ၏၊ အို ဘာရတ။ ကုရုမင်း ယုဓိဋ္ဌိရသည် ထိုနေရာအနှံ့ မြင်ခဲ့သော ပုံပျက်ခန္ဓာကိုယ်များအားလုံး ပျောက်ကွယ်သွားကြ၏။ ထို့နောက် သန့်ရှင်းသော မွှေးရနံ့ကို သယ်ဆောင်လာသည့် ပဝနာလေက ထိုနေရာ၌ စတင်တိုက်ခတ်ကာ သက်သာချမ်းမြေ့မှုကို ပေးလေ၏။ အို ဘာရတ—နတ်တို့အနီး၌ တိုက်ခတ်သော ထိုလေသည် အလွန်အေးမြသကဲ့သို့ ထင်ရ၏။
Verse 93
युधिष्ठिरमुवाचेदं सान्त्वपूर्वमिदं वच: । तदनन्तर उत्तम शोभासे सम्पन्न देवराज इन्द्रने युधिष्ठिरको सान्त्वना देते हुए इस प्रकार कहा
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်—ထို့နောက် အလွန်တောက်ပမြင့်မြတ်သော နတ်ဘုရင် အိန္ဒြာသည် ယုဓိဋ္ဌိရအား စိတ်သက်သာစေသော စကားများဖြင့် နူးညံ့စွာ ပြောကြား၍၊ ဖြစ်ပျက်ခဲ့သမျှအပြီး သူ၏စိတ်ကို တည်ငြိမ်စေရန် လှုံ့ဆော်လေ၏။
Verse 131
एहोहि पुरुषव्यात्र कृतमेतावता विभो । सिद्धि: प्राप्ता महाबाहो लोकाश्षाप्यक्षयास्तव
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်—“လာပါ၊ လူတို့အတွင်း ကျားတစ်ကောင်ကဲ့သို့သော မဟာအင်အားရှင်။ ဤမျှဖြင့် လုံလောက်ပြီ။ အင်အားကြီးလက်မောင်းရှင် သူရဲကောင်းရေ—သင်သည် ပြည့်စုံမှုကို ရရှိပြီးပြီ။ သင်၏ကမ္ဘာများသည်လည်း မပျက်မယွင်း အမြဲတည်တံ့လိမ့်မည်။”
Verse 153
व्याजेनैव ततो राजन् दर्शितो नरकस्तव । “नरेश्वर! मैंने तुम्हारे कल्याणकी इच्छासे तुम्हें पहले ही इस प्रकार नरकका दर्शन करानेके लिये यहाँ भेज दिया है। राजन! तुमने गुरुपुत्र अश्वत्थामाके विषयमें छलसे काम लेकर द्रोणाचार्यको उनके पुत्रकी मृत्युका विश्वास दिलाया था
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «အို မင်းကြီး၊ သင်၏ နရကကို သင်မြင်ရခြင်းသည် လှည့်ကွက်တစ်ရပ်ကြောင့်သာ ဖြစ်သည်။ ယခင်က သင်သည် ဒ್ರೋဏာ၏ သား အရှွတ္ထာမာ အရေး၌ လိမ်လည်ကာ ဒ್ರೋဏာစာရျကို ‘သားသေပြီ’ ဟု လှည့်ဖြား၍ ယုံကြည်စေခဲ့သကဲ့သို့၊ ထိုအလားတူ သင်လည်း လိမ်လည်မှုဖြင့် နရကကို မြင်စေခြင်း ခံရသည်»။
Verse 1636
द्रौपदी च तथा कृष्णा व्याजेन नरकं गता: । 'जैसे तुम यहाँ लाये गये थे उसी प्रकार भीमसेन, अर्जुन, नकुल, सहदेव तथा ट्रपदकुमारी कृष्णा--ये सभी छलसे नरकके निकट लाये गये थे
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ဒရൗပဒီ (ကృష్ణာ ဟုလည်း ခေါ်သည်) ကို လှည့်ကွက်တစ်ရပ်ဖြင့် နရကဘက်သို့ သွားစေခဲ့သည်။ ဤဇာတ်ကြောင်းသည် သာသနာတော်မူသူတို့ပင်လျှင် နတ်ဘုရားတို့၏ စီမံကိန်းအရ နရက၏ နီးကပ်သော မြင်ကွင်းကို တွေ့ရနိုင်ကြောင်း—နောက်ဆုံးအပြစ်ဒဏ်မဟုတ်ဘဲ လျှို့ဝှက်သေးသိမ်သော ချို့ယွင်းချက်များနှင့် ကမ္မနိယာမ၏ မျှတမှုကို သင်ခန်းစာအဖြစ် ဖော်ပြခြင်းဖြစ်ကြောင်း—ကို ထင်ရှားစေသည်။
Frequently Asked Questions
The chapter confronts how a righteous king should respond when reality appears to contradict moral expectation—whether to accept personal elevation or to remain loyal to companions and to truth, even amid distressing visions.
Karmic results are depicted as temporally ordered rather than simplistic: merit and demerit may ripen in different sequences, and apparent injustice can function as a limited, instructive ordeal rather than a final verdict.
Yes: Dharma states the vision was māyā arranged by Indra, clarifies it as Yudhiṣṭhira’s third examination, and presents immersion in the celestial Gaṅgā as the transition point where the human state is relinquished and reconciliation is completed.