Adhyaya 234
Āśrama-dharma and Brahmacarya: Śuka’s Inquiry on Karma and Tyāga (शुक-प्रश्नः कर्मत्यागविवेकश्च)
Upa-parva: Mokṣa-dharma (Liberation Teachings) — Āśrama-vyavasthā and Brahmacarya Norms
Śuka opens by requesting clarification on cosmological and contemplative themes and then pivots to practical ethics: he asks for an account of the “good conduct” (sadvṛtti) by which the virtuous proceed, and raises a textual-interpretive problem—Vedic speech appears to command both ‘perform action’ and ‘renounce.’ Vyāsa replies (as reported within Bhīṣma’s narration) by grounding the model of conduct in an original ordinance attributed to Brahmā and practiced by earlier sages. The discourse outlines the four āśramas as a structured ladder (niḥśreṇī) leading toward brahman, asserting that each stage, when properly observed without desire and aversion, conduces to the highest end. The chapter then details brahmacarya discipline: residence with the guru, humility, service, restraint of senses, regulated eating and sleeping, respectful bodily etiquette, reporting tasks completed, and concluding study with dakṣiṇā and proper return (samāvartana). It transitions toward the gṛhastha stage by indicating lawful marriage, maintenance of sacred fires, and household vows as the second quarter of life.
Chapter Arc: व्यास शुकदेव के प्रश्न-प्रसंग में ब्राह्मण के कर्तव्य—जातकर्म से समावर्तन तक के संस्कार, गुरु-शुश्रूषा और वेदाध्ययन—का विधान उठाते हैं, मानो धर्म का मूल-स्तम्भ पुनः स्थापित किया जा रहा हो। → व्यास बताते हैं कि केवल अध्ययन नहीं, आचार्य के प्रति ऋण-मुक्ति, यज्ञ-विधि का ज्ञान और शील-नियमन भी ब्राह्मण-धर्म है; फिर दृष्टि समाज की ओर मुड़ती है—ऐसे ‘अर्ह’ ब्राह्मणों को क्या, कितना और कैसे दान दिया जाए, विशेषतः वे जो दारिद्र्य से लज्जित होकर छिपते फिरते हैं। → दान की महिमा चरम पर पहुँचती है जब सत्यसंध, महाव्रती राजा द्वारा ‘स्वैः प्राणैः ब्राह्मणप्राणान् परित्राय’—अपने प्राणों की बाज़ी लगाकर ब्राह्मण-प्राणों की रक्षा—का आदर्श रखा जाता है; इसके साथ अम्बरीष, मदिराश्व आदि राजर्षियों के दान-प्रसंग स्वर्ग-प्राप्ति और कीर्ति-स्थापन के प्रमाण बनते हैं। → अध्याय निष्कर्ष देता है कि दान, यज्ञ, प्रजा-संग्रह (लोक-कल्याण) और तप से जितेन्द्रिय महात्मा स्वर्ग को प्राप्त होते हैं; उनकी कीर्ति पृथ्वी के रहने तक स्थिर रहती है—अतः अर्ह जनों को अनुरूप दान देना धर्म का प्रत्यक्ष फल है।
Shlokas
Verse 1
भीकम (2 अमान चतुस्त्रिंशर्दाधेकद्विशततमो< ध्याय: ब्राह्मणोंका कर्तव्य और उन्हें दान देनेकी महिमाका वर्णन व्यास उवाच भूतग्रामे नियुक्त यत् तदेतत् कीर्तितं मया । ब्राह्मणस्य तु यत् कृत्यं तत् ते वक्ष्यामि तच्छूणु
ဗျာသက ပြောသည်— «သားရေ၊ သက်ရှိအစုအဝေး (ဘူတဂြာမ) နှင့် ၎င်းတို့၏ သတ်မှတ်ထားသော အစီအစဉ်အကြောင်း မင်းမေးခဲ့သမျှကို ငါ ရှင်းပြပြီးသားဖြစ်သည်။ ယခုတော့ ဗြာဟ္မဏ၏ သင့်လျော်သော တာဝန်ဝတ္တရားကို မင်းအား ပြောမည်—နားထောင်လော့»။
Verse 2
जातकर्मप्रभृत्यस्य कर्मणां दक्षिणावताम् | क्रिया स्यादासमावृत्तेराचार्ये वेदपारगे
ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– မွေးဖွားရာဇာတကမ္မ (jātakarma) မှစ၍ သတ်မှတ်ထားသော သံစကာရ (saṃskāra) နှင့် ကရမ (karma) အားလုံးကို သင့်လျော်သော ဒက္ခိဏာ (dakṣiṇā) ဖြင့် တွဲဖက်ကာ၊ ဝေဒကို ပြည့်စုံစွာ ကျွမ်းကျင်သော အာစာရိယ (ācārya) ၏ စောင့်ရှောက်မှုအောက်တွင် နေထိုင်စဉ် ပြုလုပ်ရမည်။ ထိုသို့သည် ဘွဲ့ထွက်ပွဲ စမာဝရတန (samāvartana) အထိ ဆက်လက်ရမည်။ အဓိပ္ပါယ်မှာ ပညာသင်ယူမှုနှင့် ဘဝအခမ်းအနားများကို စည်းကမ်းရှိသော သင်တန်းသားဘဝဖြင့် ပြီးမြောက်စေကာ၊ ဆရာအား ကျေးဇူးတင်လျော်ကြေးကို မှန်ကန်စွာ ပေးအပ်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ တစ်ယောက်တည်း သို့မဟုတ် ထုံးတမ်းကို လျစ်လျူရှု၍ မပြုလုပ်ရဟု ဆိုလိုသည်။
Verse 3
अधीत्य वेदानखिलान् गुरुशुश्रूषणे रत: । गुरूणामनृणो भूत्वा समावर्तेत यज्ञवित्
ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– ဆရာကို အလေးထား၍ ဝန်ဆောင်မှု၌ တက်ကြွနေကာ ဝေဒအားလုံးကို ပြည့်စုံစွာ သင်ယူပြီးနောက်၊ သင့်လျော်သော ဒက္ခိဏာကို ဆရာများထံ ပူဇော်၍ ဆရာ့အကြွေးမှ လွတ်ကင်းလာသော ယဇ္ဉဝိဒ် (ယဇ္ဉကို သိသူ) သော ကျောင်းသားသည် စမာဝရတန (samāvartana) ကို ပြုလုပ်ပြီး အိမ်ထောင်ရေးဘဝသို့ ပြန်လည်ဝင်ရမည်။
Verse 4
आचार्येणाभ्यनुज्ञातश्चतुर्णामेकमा श्रमम् । आविमोक्षाच्छरीरस्य सोडवतिछेद् यथाविधि
ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– ဆရာအာစာရိယ၏ ခွင့်ပြုချက်ကို ရပြီးနောက်၊ လူတစ်ဦးသည် အာရှရမ် (āśrama) လေးပါးထဲမှ တစ်ပါးသို့ ဝင်ရောက်ကာ သာသနာကျမ်းညွှန်သည့် နည်းလမ်းအတိုင်း ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်လွှတ်ရမည့် အဆုံးတိုင်အောင် ထိုစည်းကမ်း၌ နေထိုင်ရမည် (သို့မဟုတ် အာရှရမ်လေးပါးကို အစဉ်လိုက် ဝင်ရောက်နိုင်သည်)။
Verse 5
प्रजासर्गेण दारैश्न ब्रह्मचर्येण वा पुन: । वने गुरुसकाशे वा यतिधर्मेण वा पुन:
ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– တစ်ဦးသည် ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းရန် အိမ်ထောင်ရေးသို့ ဝင်၍ ဇနီးယူကာ သားသမီး ပွားများစေနိုင်သည်၊ သို့မဟုတ် တစ်ဖန် တစ်သက်တာ ဘြဟ္မစရိယ (brahmacarya) ကို ထိန်းသိမ်းနိုင်သည်။ သို့မဟုတ် တောတွင်း၌ နေထိုင်နိုင်သည်၊ သို့မဟုတ် ဆရာအနီး၌ နေနိုင်သည်၊ သို့မဟုတ် တစ်ဖန် သံန്യാസီ (saṃnyāsin) ၏ စည်းကမ်းအတိုင်း နေထိုင်နိုင်သည်။ ထိုသို့ ဤလမ်းကြောင်းများသည် အားလုံးတရားဝင်ဖြစ်၍ ကိုယ်ထိန်းချုပ်မှုနှင့် မှန်ကန်သော အကျင့်ပေါ် အခြေခံထားသည်။
Verse 6
गृहस्थस्त्वेष धर्माणां सर्वेषां मूलमुच्यते । यत्र पक्वकषायो हि दान्तः सर्वत्र सिध्यति
ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– အိမ်ထောင်ရှင်အာရှရမ် (gṛhastha) သည် ဓမ္မတာဝန်အားလုံး၏ အမြစ်ဟု ကြေညာထားသည်။ အကြောင်းမှာ ဤနေရာ၌ အတွင်းစိတ်အညစ်အကြေးများ—ကာမရာဂ စသည်—ပူပြင်း၍ ကျက်သရေကျက်ကာ လောင်ကျွမ်းပျောက်ကင်းသွားသော အင်ဒြိယထိန်းချုပ်နိုင်သူသည် နေရာတိုင်း၌ အောင်မြင်မှုကို ရရှိနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 7
प्रजावान् श्रोत्रियो यज्वा मुक्त एव ऋणैस्त्रिभि: । अथान्यानाश्रमान् पश्चात् पूतो गच्छेत कर्मभि:
ဗျာသက ဆိုသည်မှာ—အိမ်ထောင်ရှင်သည် သားသမီးပေါက်ဖွားစေပြီး၊ ဝေဒကို ကျွမ်းကျင်သိရှိကာ၊ ယဇ္ဉပူဇော်မှုများကို ပြုလုပ်ပြီးလျှင် အခြေခံအကြွေးသုံးပါးမှ လွတ်မြောက်လာသည်။ သားသမီးဖြင့် ဘိုးဘွားအကြွေးကို ဆပ်၍၊ ဝေဒလေ့လာခြင်းဖြင့် ရှင်တော်များ၏ အကြွေးကို ဆပ်၍၊ ယဇ္ဉကိစ္စများဖြင့် နတ်ဘုရားတို့၏ အကြွေးကို ဆပ်ပြီးနောက်၊ သတ်မှတ်ထားသော တာဝန်ဝတ္တရားများကို မှန်ကန်စွာ ဆောင်ရွက်ကာ ကိုယ်ကို သန့်စင်စေသင့်သည်။ ထို့နောက်မှသာ နောက်ပိုင်း အာရှရမ်များသို့ ဆက်လက်ဝင်ရောက်သင့်သည်။
Verse 8
यत् पृथिव्यां पुण्यतमं विद्यात् स्थानं तदावसेत् । यतेत तस्मिन् प्रामाण्यं गन्तुं यशसि चोत्तमे
ဗျာသက ဆိုသည်—“ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် မိမိအမြင်အရ အလွန်သန့်ရှင်း၍ အထူးမြတ်သော နေရာဟု သိမြင်သည့်အရပ်၌ နေထိုင်သင့်သည်။ ထိုနေရာ၌ပင် နေထိုင်ရင်း အကျင့်အပြုအမူ၌ ယုံကြည်ထိုက်သော အာဏာသက်ရောက်မှုနှင့် မှန်ကန်မှုကို ရရှိရန် ကြိုးပမ်းကာ၊ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ကောင်းသတင်းဂုဏ်သတင်းသို့ ရောက်အောင်—မိမိ၏ စံပြဘဝဖြင့် စံနမူနာပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်လာရန် အားထုတ်သင့်သည်။”
Verse 9
तपसा वा सुमहता विद्यानां पारणेन वा । इज्यया वा प्रदानैर्वा विप्राणां वर्धते यश:
ဗျာသက ဆိုသည်—ဗြာဟ္မဏ၏ ဂုဏ်သတင်းသည် အလွန်ကြီးမားသော တပသ (အာသီသ) ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ပညာသင်ယူမှုကို ပြည့်စုံစွာ အဆုံးသတ်ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ယဇ္ဉပြုခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် လှူဒါန်းခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း တိုးပွားလာသည်။ ဤလောက၌ သူ၏ဂုဏ်သတင်း—ဂုဏ်ကို မြှင့်တင်ပေးသော ကီရ్తိ—တည်မြဲနေသမျှကာလပတ်လုံး၊ သူသည် ကုသိုလ်ရှိသူတို့၏ မပျက်မယွင်းသော လောကများ၌ နေထိုင်ကာ ဒေဝသုခကို ခံစားနေသည်။
Verse 10
यावदस्य भवत्यस्मिन् कीर्तिलोके यशस्करी । तावत् पुण्यकृतां लोकाननन्तान् पुरुषो$श्षुते
ဗျာသက ဆိုသည်—ဂုဏ်သတင်း၏ လောက၌ လူတစ်ဦး၏ ကီရ్తိ—ဂုဏ်ကို ပေးသော နာမည်ကောင်း—တည်မြဲနေသမျှကာလပတ်လုံး၊ ထိုကာလအတိုင်းအတာအထိပင် သူသည် ကုသိုလ်ရှိသူတို့အတွက် သီးသန့်ထားသော အဆုံးမရှိ လောကများသို့ ရောက်ရှိကာ ထိုနေရာ၌ နေထိုင်၍ ဒေဝသုခကို ခံစားရသည်။ ဤကဗျာပိုဒ်သည် သာသနာတရားနှင့် ကိုက်ညီသော လုပ်ရပ်များမှ ပေါက်ဖွားလာသည့် ကောင်းသောဂုဏ်သတင်းသည် ကောင်းကင်ဘုံ၏ ချမ်းသာကို ဆက်လက်ဖြစ်စေသော အကြောင်းရင်းဖြစ်ကြောင်း အလေးပေးထားသည်။
Verse 11
अध्यापयेदधीयीत याजयेत यजेत वा । न वृथा प्रतिगृह्लीयान्न च दद्यात् कथंचन
ဗျာသက ဆိုသည်—“ဗြာဟ္မဏသည် ခွင့်ပြုထားသော တာဝန်ခြောက်ပါးဖြင့် မိမိအသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကို ထိန်းသိမ်းသင့်သည်—လေ့လာခြင်းနှင့် သင်ကြားခြင်း၊ ယဇ္ဉပြုခြင်းနှင့် အခြားသူတို့အတွက် ယဇ္ဉကို ဦးဆောင်ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ လှူဒါန်းခြင်းနှင့် လက်ခံခြင်း။ သို့ရာတွင် မသင့်လျော်သည့်နည်းဖြင့် သို့မဟုတ် အကြောင်းမဲ့ လက်ဆောင်ကို မည်သို့မျှ မလက်ခံရ; ထို့အတူ အလဟဿ သို့မဟုတ် မရွေးချယ်ဘဲ လှူဒါန်းခြင်းကိုလည်း မပြုရ။”
Verse 12
याज्यत: शिष्यतो वापि कन््याया वा धनं महत् | यदा55गच्छेद् यजेद् दद्यान्नैको5श्रीयात् कथंचन
ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– «လူတစ်ယောက်သည် ကြီးမားသော ဥစ္စာကို ရရှိလာသောအခါ—ယဇ္ဉပူဇော်ရာတွင် အမှုထမ်းသည့် ပုရောဟိတ်ခအဖြစ်ဖြစ်စေ၊ သင်ကြားသူအဖြစ် ကျောင်းသားထံမှ ရသည့် အခကြေးငွေအဖြစ်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် မိန်းကလေးနှင့် ဆက်နွယ်သော မင်္ဂလာတန်ဖိုး (bride‑price) အဖြစ်ဖြစ်စေ—ထိုဥစ္စာဖြင့် ယဇ္ဉများကို ပြုလုပ်၍ ဒါနကို ပေးကမ်းရမည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ထိုဥစ္စာကို ကိုယ့်အတွက်တစ်ယောက်တည်း သုံးစွဲပျော်ရွှင်ခြင်း မပြုရ»။
Verse 13
गृहमावसतो हास्य नान्यत् तीर्थ प्रतिग्रहात् । देवर्षिपितृगुर्वर्थ वृद्धातुरबुभुक्षताम्
ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– «အိမ်ထောင်ရှင်ဘဝဖြင့် နေထိုင်သော ဗြာဟ္မဏအတွက် သန့်ရှင်းသော အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းလမ်းမှာ လက်ဆောင် (ဒာန) ကို လက်ခံခြင်းမှတပါး မရှိ။ ထိုလက်ခံခြင်းသည် နတ်များ၊ ရှိများ၊ ဘိုးဘွားပိတೃများနှင့် ဆရာများကို ဆောင်ရွက်ပူဇော်ရန်အတွက်ဖြစ်ရမည်၊ ထို့ပြင် အိုမင်းသူ၊ နာမကျန်းသူ၊ ဆာလောင်သူတို့ကို ထောက်ပံ့ရန်အတွက်လည်း ဖြစ်ရမည်။ ဤတာဝန်များအတွက် လက်ဆောင်လက်ခံခြင်းမှတပါး ဗြာဟ္မဏအတွက် ဥစ္စာစုဆောင်းရာ သန့်ရှင်းသောလမ်း မရှိ»။
Verse 14
अन्तर्हिताधितप्तानां यथाशक्ति बुभूषताम् । देवानामतिशक्त्यापि देयमेषां कृतादपि
ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– «ဆင်းရဲမွဲတေမှုကြောင့် အရှက်ကြောင့် ပုန်းကွယ်လျက် လှည့်လည်နေကြပြီး အတွင်းစိတ်၌ အလွန်ပူပန်နာကျင်နေသော ဗြာဟ္မဏများနှင့်၊ မိမိစွမ်းအားအတိုင်း ဓမ္မတိုးတက်မှုအတွက် ကြိုးပမ်းနေသူများအား—ကိုယ်တိုင် သမာသမတ်ဖြင့် ရှာဖွေထားသော ဥစ္စာထဲမှ တတ်နိုင်သမျှ ပေးကမ်းရမည်။ ထိုက်တန်၍ ရိုသေထိုက်သော ဗြာဟ္မဏများအတွက် ‘မပေးသင့်’ ဟူ၍ သတ်မှတ်ရမည့် အရာမရှိ။ အမှန်တကယ် ထိုက်တန်သူအတွက် အလွန်တန်ဖိုးကြီးသည့် အရာတောင် ပူဇော်ပေးနိုင်သည်ဟု မဟာသူတော်ကောင်းတို့က ဆုံးဖြတ်ကြသည်»။
Verse 15
अर्हतामनुरूपाणां नादेयं हास्ति किंचन । उच्चै: श्रवसमप्यश्च प्रापणीयं सतां विदु:
ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– «ထိုက်တန်၍ သင့်လျော်သူတို့အတွက် ‘မပေးသင့်’ ဟူ၍ သတ်မှတ်ရမည့် အရာမရှိ။ သီလရှိသူတို့၏ အမြင်အရ Uccaiḥśravas ကဲ့သို့သော မြင်းတောင်မှ သင့်လျော်သော လက်ခံသူထံ ပေးအပ်နိုင်သည်။ ဤသင်ခန်းစာသည် အမှန်တကယ် ထိုက်တန်သူတို့ထံ ညွှန်ကြား၍ ပြုသော ဒါနသည် ကန့်သတ်သေးငယ်မှု မရှိဘဲ လက်ခံသူ၏ ကုသိုလ်ဂုဏ်နှင့်အညီ မြင့်မားသင့်ကြောင်းကို ထင်ရှားစေသည်»။
Verse 16
अनुनीय यथाकामं सत्यसंधो महाव्रतः । स्वै: प्राणैब्राह्मणप्राणान् परित्राय दिवं गत:
ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– «သစ္စာနှင့် ကတိတည်မြဲသော မဟာဝြတကို ထမ်းဆောင်သူ ထိုမင်းကြီးသည်၊ တဖက်သား၏ ဆန္ဒအတိုင်း ညှိနှိုင်းနှိမ့်ချ၍ သဘောတူညီစေပြီး၊ မိမိ၏ အသက်ရှုသက်ကို စွန့်လွှတ်ကာ ဗြာဟ္မဏတစ်ဦး၏ အသက်ကို ကာကွယ်ခဲ့သည်။ ဓမ္မကို ကိုယ်တိုင်လှူဒါန်း၍ ထိန်းသိမ်းသကဲ့သို့ ပြုလုပ်ပြီးနောက် သူသည် ကောင်းကင်ဘုံသို့ ရောက်ခဲ့သည်»။
Verse 17
रन्तिदेवश्व सांकृत्यो वसिष्ठाय महात्मने । अप: प्रदाय शीतोष्णा नाकपृछ्ठे महीयते,संकृतिके पुत्र राजा रन्तिदेवने महात्मा वसिष्ठको शीतोष्ण जल प्रदान किया था, जिससे वे स्वर्गलोकमें प्रतिष्ठित हैं
ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– သင်္ကృతိ၏ သားတော် ရန္တိဒေဝ မင်းသည် မဟာစိတ်ရှိသော ရှင်ဝသိဋ္ဌအား အေးသောရေ၊ ပူသောရေ မရွေး ပေးလှူခဲ့သဖြင့် ကောင်းကင်ဘုံ၌ အလွန်ကြီးမြတ်သော ဂုဏ်သိက္ခာကို ရရှိ하였다။ ဤဂါထာသည် သင့်တော်သူထံသို့ လေးစားကရုဏာဖြင့် အချိန်မီ ဆောင်ရွက်သော ရိုးရိုးလှူဒါန်းမှုတောင် အမြဲတမ်းသော ကုသိုလ်အဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
Verse 18
आत्रेयश्रेन्द्रदमनो हार्हते विविधं धनम् । दत्त्वा लोकान् ययौ धीमाननन्तान् स महीपतिः,अत्रिवंशज बुद्धिमान् राजा इन्द्रदमनने एक योग्य ब्राह्मणको नाना प्रकारके धनका दान करके अक्षय लोक प्राप्त किये थे
ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– အတြိ၏ မျိုးဆက်ဖြစ်သော ပညာရှိ မင်း အိန္ဒြဒမနသည် ထိုက်တန်သော ဗြာဟ္မဏတစ်ဦးအား အမျိုးမျိုးသော ဓနဥစ္စာကို အလွန်များစွာ ပေးလှူ하였다။ ထိုသို့ ကုသိုလ်နှင့် ကိုက်ညီစွာ လှူဒါန်းပြီးနောက် ထိုမင်းသည် အဆုံးမရှိ မပျက်မယွင်းသော လောကများကို ရရှိခဲ့သည်။ ဤဂါထာသည် ထိုက်တန်သူထံသို့ ဓမ္မတရားဖြင့် ဂရုတစိုက် လှူဒါန်းခြင်းသည် ရေရှည်သော အကျိုးအမြတ်ကို ဖြစ်စေကြောင်း ပြသသည်။
Verse 19
शिबिरौशीनरोडड्रानि सुतं च प्रियमौरसम् | ब्राह्मणार्थमुपाहृत्य नाकपृष्ठमितो गत:
ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– ဥရှီနရ၏ သားတော် မင်း ရှိဘိသည် ဗြာဟ္မဏတစ်ဦး၏ အကျိုးအတွက် မိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာကိုပင်မက ချစ်မြတ်နိုးသော တရားဝင်သားတော်ကိုပါ လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ဓမ္မကို ထမ်းဆောင်ရန် ပြုသော ထိုအမြင့်ဆုံးသော ဒါနကြောင့် သူသည် ဤလောကမှ ထွက်ခွာ၍ ကောင်းကင်ဘုံသို့ ရောက်လေ၏။
Verse 20
प्रतर्दन: काशिपति: प्रदाय नयने स्वके । ब्राह्मणायातुलां कीर्तिमिह चामुत्र चाश्लुते
ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– ကာသီ၏ မင်း ပရတရဒနသည် ဗြာဟ္မဏတစ်ဦးအား မိမိ၏ မျက်စိနှစ်လုံးကို ပေးလှူ၍ ဤလောက၌ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ဂုဏ်သတင်းကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် နောက်လောက၌လည်း အထူးကောင်းမွန်သော သုခကို ခံစားရသည်။ ဤဂါထာသည် ကိုယ်ခန္ဓာကိုပင် လှူဒါန်းသော အနစ်နာခံ ဒါနကို အမြင့်ဆုံးအဖြစ် ချီးမြှောက်ကာ လူမှုဂုဏ်နှင့် ဝိညာဉ်ဆိုင်ရာ အကျိုးကို နှစ်ဖက်လုံး ပေးကြောင်း ပြသသည်။
Verse 21
दिव्यमष्टशलाकं तु सौवर्ण परमर्द्धिमत् । छत्र॑ देवावृधो दत्त्वा सराष्ट्रो5भ्यपतद् दिवम्
ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– မင်း ဒေဝါဝೃဓသည် ရွှေဖြင့် ပြုလုပ်ထား၍ တန်ဖိုးအလွန်မြင့်မားသော အရိုးတံရှစ်ချောင်းပါသော တောက်ပသည့် ထီးတော်ကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထိုဒါနကြောင့် သူသည် မိမိ၏ နိုင်ငံနှင့်တကွ (အနက်အားဖြင့် မိမိ၏ အုပ်ချုပ်ရာ ပြည်သူများနှင့်အတူ) ကောင်းကင်ဘုံသို့ တက်ရောက်လေ၏။ ဤဂါထာသည် ဒါန၏ အင်အားကို အလေးပေးသည်– တရားသဖြင့် ဆောင်ရွက်သော မင်းရဲ့ လှူဒါန်းမှုသည် သေပြီးနောက် မြင့်မြတ်သော ကံကြမ္မာကို ဖြစ်စေကာ၊ ပေးသူတစ်ဦးတည်းမက သူ၏ အကာအကွယ်အောက်ရှိသူများထံသို့ပါ အကျိုးကို ချဲ့ထွင်ပေးသည်။
Verse 22
सांकृतिश्न तथा5अत्रेय: शिष्येभ्यो ब्रह्म निर्गुणम् उपदिश्य महातेजा गतो लोकाननुत्तमान्,अत्रिवंशमें उत्पन्न महातेजस्वी सांकृति अपने शिष्योंको निर्गुण ब्रह्मका उपदेश देकर उत्तम लोकोंको प्राप्त हुए
ဗျာသက မိန့်တော်မူသည်– «ထိုနည်းတူပင် အာတြေယ မျိုးရိုးမှ ထွန်းတောက်သော ရှင်သန့် စာင်ကရတိသည်၊ သင်တန်းသားတို့အား ဂုဏ်လက္ခဏာမဲ့ (နိရ္ဂုဏ) ဗြဟ္မကို သင်ကြားပေးပြီးနောက် အလွန်မြင့်မြတ်၍ မတူညီနိုင်သော လောကများသို့ ရောက်ရှိသွား하였다။»
Verse 23
अम्बरीषो गवां दत्त्वा ब्राह्मुणे भ्य: प्रतापवान् | अर्बुदानि दशैकं च सराष्ट्रो3भ्यपतद् दिवम्
ဗျာသက မိန့်တော်မူသည်– «တန်ခိုးကြီးသော ဘုရင် အမ္ဗရီရှသည် ဗြာဟ္မဏတို့အား နွားများကို လှူဒါန်းခဲ့ရာ—အရ္ဗုဒ ဆယ်နှင့် ထပ်တိုးတစ် (စုစုပေါင်း အရ္ဗုဒ ဆယ့်တစ်)—မိမိနိုင်ငံနှင့်အတူ ကောင်းကင်ဘုံသို့ တက်ရောက်하였다။»
Verse 24
सावित्री कुण्डले दिव्ये शरीरं जनमेजय: । ब्राह्मणार्थे परित्यज्य जग्मतुर्लोकमुत्तमम्
ဗျာသက မိန့်တော်မူသည်– «သာဝိတြီသည် နတ်ဘုရားဆန်သော နားကပ်နှစ်ဖက်ကို လှူဒါန်းခဲ့ပြီး၊ ဘုရင် ဇနမေဇယသည် ဗြာဟ္မဏတစ်ဦးအတွက် မိမိကိုယ်ခန္ဓာကိုပင် စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။ ထိုမိမိကိုမထားသော ဒါနနှင့် ယဇ်ပူဇော်သကဲ့သို့သော စွန့်လွှတ်မှုကြောင့် သူတို့နှစ်ဦးလုံး အမြင့်မြတ်ဆုံး လောကသို့ ရောက်ခဲ့ကြသည်။»
Verse 25
सर्वरत्नं वृषादर्भिययुवनाश्व: प्रिया: स्त्रिय: । रम्यमावसथं चैव दत्त्वा स्वलॉकमास्थित:,वृषदर्भके पुत्र युवनाश्व॒ सब प्रकारके रत्न, अभीष्ट स्त्रियाँ तथा सुरम्य गृह दान करके स्वर्गलोकमें निवास करते हैं
ဗျာသက မိန့်တော်မူသည်– «ဝೃષာဒರ್ಭိ၏ သား ယုဝနာရှွသည် အမျိုးမျိုးသော ရတနာများ၊ ချစ်မြတ်နိုးသော မိန်းမများနှင့် သာယာလှပသော နေအိမ်ကိုပါ လှူဒါန်းပြီးနောက် မိမိ၏ ကောင်းကင်လောကသို့ ရောက်ရှိ하였다။»
Verse 26
निमी राष्ट्र च वैदेहो जामदग्न्यो वसुन्धराम् । ब्राह्मणेभ्यो ददौ चापि गयश्नोर्वी सपत्तनाम्
ဗျာသက မိန့်တော်မူသည်– «ဝိဒေဟ၏ ဘုရင် နိမိသည် မိမိနိုင်ငံကို စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။ ဂျမဒဂ္နိ၏ သား ပါရရှုရာမသည် မြေကြီးတစ်ပြင်လုံးကိုပင် လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ဘုရင် ဂယာသည်လည်း မြို့များနှင့်တကွ မြေပြင်အလုံးစုံကို ဗြာဟ္မဏတို့အား ပေးအပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။»
Verse 27
अवर्षति च पर्जन्ये सर्वभूतानि भूतकृत् । वसिष्ठो जीवयामास प्रजापतिरिव प्रजा:,एक बार पानी न बरसनेपर महर्षि वसिष्ठने प्राणियोंकी सृष्टि करनेवाले दूसरे प्रजापतिके समान सम्पूर्ण प्रजाको जीवनदान दिया था
မိုးမရွာသဖြင့် ဖန်ဆင်းရှင်၏ သတ္တဝါအပေါင်းတို့သည် ဒုက္ခရောက်ကြ၏။ ထိုအခါ မဟာရိရှီ ဝသိဋ္ဌ သည် သတ္တဝါအပေါင်းတို့ကို ပြန်လည်အသက်ရှင်စေကာ၊ ဖန်ဆင်းရေး၏ အရှင် ပရာဇာပတိ ကဲ့သို့ ပြည်သူအပေါင်းကို ထိန်းသိမ်းကာ ကယ်တင်ခဲ့၏။
Verse 28
करन्धमस्य पुत्रस्तु कृतात्मा मरुतस्तथा । कन्यामज्िरसे दत्त्वा दिवमाशु जगाम ह,करन्धमके पुण्यात्मा पुत्र राजा मरुत्तने महर्षि अंगिराको कन्यादान करके तत्काल स्वर्गलोक प्राप्त कर लिया था
ဗျာသက ဆို၏—ကရန္ဓမ၏ သား၊ စိတ်ကိုထိန်းချုပ်နိုင်သော မာရုတ္တ မင်းသည် ရိရှီ အင်္ဂိရသ အား သမီးကို ကနျာဒာန (သမီးကို ဓမ္မနှင့်အညီ လက်ထပ်ပေးအပ်ခြင်း) ပြုလုပ်ပြီးနောက် ချက်ချင်းပင် ကောင်းကင်ဘုံသို့ ရောက်လေ၏။
Verse 29
ब्रह्मदत्तश्न॒ पाज्चाल्यो राजा बुद्धिमतां वर: | निधि शड्खं द्विजाग्रेभ्यो दत्त्वा लोकानवाप्तवान्
ဗျာသက ဆို၏—ပညာရှိတို့အနက် အထူးထင်ရှားသော ပာဉ္စာလ မင်း ဘြဟ္မဒတ္တ သည် “သင်္ခ” ဟုခေါ်သော ဓနနိဓိကို ဒွိဇအမြတ် (အထင်ကရ ဗြာဟ္မဏ) များအား လှူဒါန်းခြင်းဖြင့် ကုသိုလ်လောကများကို ရရှိလေ၏။
Verse 30
राजा मित्रसहश्चापि वसिष्ठाय महात्मने । मदयन्तीं प्रियां दत्ता तया सह दिव॑ गत:,राजा मित्रसहने महात्मा वसिष्ठको अपनी प्यारी रानी मदयन्ती देकर उसके साथ ही स्वर्गलोकमें पदार्पण किया था
ဗျာသက ဆို၏—မိတ္တရ္သဟ မင်းလည်း မဟာစိတ်ရှိသော ရိရှီ ဝသိဋ္ဌ အား မိမိချစ်မြတ်နိုးသော မဒယန္တီ မဟာမိဖုရားကို ပေးအပ်ပြီး၊ သူမနှင့်အတူ ကောင်းကင်ဘုံသို့ ထွက်ခွာသွားလေ၏။
Verse 31
सहस्नजिच्च राजर्षि: प्राणानिष्टानू महायशा: । ब्राह्मणार्थ परित्यज्य गतो लोकाननुत्तमान्,महायशस्वी राजर्षि सहस्नरजित् ब्राह्मणके लिये अपने प्यारे प्राणोंका परित्याग करके परम उत्तम लोकोंमें गये
ဗျာသက ဆို၏—ဂုဏ်သတင်းကြီးသော ရာဇရိရှီ သဟသ္နဇစ် သည် ဗြာဟ္မဏတစ်ဦးအတွက် မိမိချစ်မြတ်နိုးသော အသက်ရှူသက်ကိုပင် စွန့်လွှတ်ကာ အမြင့်မြတ်ဆုံး လောကများသို့ ရောက်လေ၏။
Verse 32
सर्वकामैश्व सम्पूर्ण दत्त्वा वेश्म हिरण्मयम् । मुद्गलाय गत: स्वर्ग शतझुम्नो महीपति:,महाराज शत्द्युम्न मुद्गल ब्राह्मणको समस्त भोगोंसे सम्पन्न सुवर्णमय भवन देकर स्वर्गलोकमें गये थे
ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– မဟာရာဇာ သတဒျုမ္နသည် ဗြာဟ္မဏ မုဒ္ဂလအား ဆန္ဒအရာရာ ပြည့်စုံစေသော ရွှေမဏ္ဍပ်တော်ကို လှူဒါန်းပေးအပ်ပြီးနောက် ကောင်းကင်ဘုံသို့ ထွက်ခွာသွား하였다။
Verse 33
नाम्ना च झ्ुतिमान् नाम शाल्वराज: प्रतापवान् | दत्त्वा राज्यमूचीकाय गतो लोकाननुत्तमान्,प्रतापी शाल्वराज द्युतिमानने ऋचीकको राज्य देकर परम उत्तम लोक प्राप्त किये थे
ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– သာလ္ဝပြည်၏ အင်အားကြီးမားသော မင်းတစ်ပါးရှိ၍ ဒျုတိမာန်ဟု အမည်ရသည်။ သူသည် ရာဇပလ္လင်ကို ရှိကအား ပေးအပ်ကာ ထွက်ခွာပြီး အမြင့်မြတ်ဆုံးသော လောကများကို ရောက်ရှိ하였다။
Verse 34
लोमपादश्न राजर्षि: शान्तां दत्त्वा सुतां प्रभु: । ऋष्यश्ज्भाय विपुलै: सर्वकामैरयुज्यत,शक्तिशाली राजर्षि लोमपाद अपनी पुत्री शान्ताका ऋष्यशुड़ मुनिको दान करके सब प्रकारके प्रचुर भोगोंसे सम्पन्न हो गये
ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– အင်အားကြီးသော ရာဇရ္ဌိ လောမပာဒသည် သမီးတော် ရှာန္တာကို ရှိယရှೃင်္ဂ မုနိနှင့် လက်ထပ်ပေးအပ်하였다။ ထိုသို့ ရှင်မြတ်ကို ဂုဏ်ပြုကာ တရားနှင့်ညီစွာ ပြုလုပ်သဖြင့် သူသည် ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုနှင့် ဆန္ဒအရာရာ၏ အပျော်အပါးတို့ဖြင့် ပြည့်စုံလာ하였다။
Verse 35
मदिराश्चश्व राजर्षिदत््वा कन्यां सुमध्यमाम् | हिरण्यहस्ताय गतो लोकान् देवैरभिष्टतान्,राजर्षि मदिराश्व हिरण्यहस्तको अपनी सुन्दरी कन्या देकर देववन्दित लोकोंमें गये थे
ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– ရာဇရ္ဌိ မဒိရာရှ္ဝသည် ခါးသေးသေး လှပသော သမီးတော်ကို ဟိရဏ္ယဟတ္သအား လက်ထပ်ပေးအပ်ပြီးနောက် နတ်တို့ ချီးမွမ်းသော လောကများသို့ ထွက်ခွာသွား하였다။
Verse 36
दत्त्वा शतसहस्र तु गवां राजा प्रसेनजित् | सवत्सानां महातेजा गतो लोकाननुत्तमान्,महातेजस्वी राजा प्रसेनजितने एक लाख सवत्सा गौओंका दान करके उत्तम लोक प्राप्त किये थे
ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– တောက်ပကြီးမြတ်သော မင်း ပရသေနဇိတ်သည် နို့ကလေးများနှင့်တကွ နွားတစ်သိန်းကို လှူဒါန်း하였다။ ထိုကုသိုလ်ကြီးသော ဒါနကြောင့် သူသည် အမြင့်မြတ်ဆုံး မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော လောကများကို ရောက်ရှိ하였다။
Verse 37
एते चान्ये च बहवो दानेन तपसैव च । महात्मानो गता: स्वर्ग शिष्टात्मानो जितेन्द्रिया:,ये तथा और भी बहुत-से शिष्ट स्वभाववाले जितेन्द्रिय महात्मा दान और तपस्यासे स्वर्गलोकमें चले गये
ဗျာသက မိန့်တော်မူသည်– «ဤသူတို့နှင့် ထို့ပြင် အခြားများစွာသော မဟာတ္မာတို့သည်—စိတ်ဓာတ်မြင့်မြတ်၍ ကိုယ်တိုင်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်သူ၊ စည်းကမ်းသမာဓိရှိ၍ အာရုံငါးပါးကို အနိုင်ယူပြီးသူတို့—ဒါနနှင့် တပဿ (အာစီတပ) အားဖြင့် ကောင်းကင်ဘုံသို့ ရောက်ကြ၏»။
Verse 38
तेषां प्रतिष्ठिता कीर्तियावत् स्थास्यति मेदिनी । दानयज्ञप्रजासगैरेते हि दिवमाप्नुवन्
ဗျာသက မိန့်တော်မူသည်– «ဤမြေကြီး တည်ရှိနေသမျှ ကာလပတ်လုံး သူတို့၏ အခိုင်အမာတည်ထောင်ထားသော ကီရ్తိ (ဂုဏ်သတင်း) သည် လောက၌ မလျော့မယိုင် တည်မြဲနေမည်။ အကြောင်းမူကား ဒါန၊ ယဇ္ဉ (ယဇ္ဉကရမ) နှင့် မျိုးဆက်ပွားဖွားခြင်းတို့အားဖြင့်ပင် သူတို့သည် ကောင်းကင်ဘုံကို ရောက်ရှိခဲ့ကြ၏»။
Verse 234
इति श्रीमहाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि शुकानुप्रश्ने चतुस्त्रिंशदधिकद्धिशततमो<ध्याय:
ဤသို့ဖြင့် «သီရိမဟာဘာရတ» ၏ «ရှာန္တိပရဝ» အတွင်းရှိ «မောက္ခဓမ္မ» အပိုင်း၌၊ သုက၏ မေးမြန်းချက်အကြောင်းအရာနှင့် ဆက်စပ်၍ အခန်း ၂၃၄ ပြီးဆုံး၏။ ဤသည်မှာ လွတ်မြောက်ခြင်း (မောက္ခ) နှင့် သုကက ထုတ်ဖော်မေးမြန်းသော သီလ-ဒဿနဆိုင်ရာ မေးခွန်းများကို ဆက်လက်သင်ကြားသည့် အစီအစဉ်၏ အဆုံးကို အမှတ်အသားပြုသော တရားဝင် ကော်လိုဖွန် ဖြစ်သည်။
Frequently Asked Questions
Śuka identifies a hermeneutic tension: Vedic injunctions appear to direct both action (kuru karma) and renunciation (tyaja), and he asks how a coherent śāstric norm can exist when commands seem mutually opposed.
The teaching frames dharma as āśrama-ordered: disciplined action and disciplined renunciation are not simultaneous obligations for everyone, but sequentially and contextually valid, with brahmacarya and guru-sevā forming the base for ethical and contemplative maturity.
No standalone phalaśruti formula is presented in the provided portion; instead, the text embeds its ‘result’ claim normatively—proper observance of any āśrama, free from desire and aversion, is said to lead to the highest destination and honor in brahma-loka.