Adhyaya 153
Post–Baka-vadha Residence and the Introduction of Yājñasenī’s Svayaṃvara (आदि पर्व, अध्याय १५३)
Upa-parva: Baka-vadha and the Prelude to Pāñcāla Narratives (Ekacakrā Episode Continuation)
Janamejaya inquires about the Pāṇḍavas’ actions after the rākṣasa Baka is eliminated. Vaiśaṃpāyana replies that they remain there, residing in a brāhmaṇa’s dwelling while engaging in study and disciplined living. After some days, a brāhmaṇa of firm vows arrives seeking shelter; he is duly honored by a learned host committed to hospitality. The Pāṇḍavas, with Kuntī, attend upon the visiting brāhmaṇa as he narrates accounts of regions, tīrthas, royal wonders, and varied purāṇic materials. Near the close of his discourse he reports an extraordinary event in Pāñcāla: Yājñasenī’s svayaṃvara, along with the remarkable origins of Dhṛṣṭadyumna, Śikhaṇḍin, and the non-womb birth of Kṛṣṇā (Draupadī) in Drupada’s great sacrifice. Struck by the report, the Pāṇḍavas request an expanded explanation—how these births occurred and how associated martial instruction and friendships developed—prompting the brāhmaṇa to begin a detailed account of Draupadī’s origin and its connected narratives.
Chapter Arc: वन-निशा में राक्षस हिडिम्ब का विकराल रूप उभरता है—लोहित नेत्र, उर्ध्वकेश, मेघ-सम देह; भूख और क्रोध से वह अपने शिकार की ओर झपटता है। → हिडिम्बा भय से काँप उठती है और भीमसेन को सावधान करती है; उधर हिडिम्ब अपनी बहन पर ही क्रुद्ध होकर पूछता है कि ‘भोजन’ में विघ्न कौन डाल रहा है और धमकी देता है कि जिनके आश्रय में वह गई है, उन सबको वह उसी के साथ मार डालेगा। → हिडिम्ब वेग से भीम पर हाथ चलाता है, पर भीम हँसते-से उसके प्रहार को पकड़ लेता है; फिर सिंह की भाँति छोटे मृग को घसीटते हुए उसे बलपूर्वक खींचता है—और दोनों का घमासान वन को कंपा देता है। → भीम और हिडिम्ब का युद्ध उग्र होता जाता है—पेड़ों को उखाड़ना, लताओं को चीरना, शब्द से मृग-पक्षियों को आतंकित करना—और अध्याय युद्ध के निर्णायक मोड़ पर ठहरता है, जहाँ भीम की पकड़ और पराक्रम स्पष्ट रूप से भारी पड़ते हैं। → युद्ध अभी जारी है; राक्षस का अंत निकट दिखता है, पर अंतिम प्रहार अगले प्रसंग की ओर संकेत करता है।
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके २ श्लोक मिलाकर कुल ३८ श्लोक हैं) ख्ञी की न कञन घना ऑन ३. तपाये हुए सोनेके समान वर्णवाली स्त्रीको 'श्यामा” कहा जाता है
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်—«မိမိညီမ ထွက်သွားသည်မှာ ကြာလှပြီဟု သိမြင်သဖြင့် ရက္ခသတို့၏ အရှင် ဟိဍိမ္ဗသည် ထိုသစ်ပင်မှ ဆင်းလာကာ ပाण्डဝတို့ထံသို့ ချက်ချင်း အလျင်အမြန် သွားရောက်လေ၏»။
Verse 2
लोहिताक्षो महाबाहुरूर्ध्वकेशो महानन: । मेघसंघातवर्ष्मा च तीक्ष्णदंष्टो भयानक:
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– သူ၏မျက်လုံးများသည် ဒေါသကြောင့် နီရဲလာပြီး၊ လက်မောင်းကြီးမားသန်မာကာ ဆံပင်များ ထောင်ထလာ၍ ပါးစပ်ကြီးကျယ်ဟာလှန်နေ၏။ ကိုယ်ခန္ဓာသည် မိုးတိမ်အစုကြီးကဲ့သို့ မှောင်မိုက်ပြီး၊ ချွန်ထက်သော အံသွားများကြောင့် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် ထင်ရသည်—သီလနှင့် ဓမ္မစည်းကမ်းကို ခြိမ်းခြောက်သည့် ရိုင်းစိုင်းဟင်းလင်းသော အင်အား၏ ပုံရိပ်တစ်ရပ်ပင်။
Verse 3
तमापततन्तं दृष्टवैव तथा विकृतदर्शनम् । हिडिम्बोवाच वित्रस्ता भीमसेनमिदं वच:,देखनेमें विकराल उस राक्षस हिडिम्बको आते देखकर ही हिडिम्बा भयसे थर्रा उठी और भीमसेनसे इस प्रकार बोली--
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ရုပ်ဆိုးကြမ်းတမ်းသော ရက္ခသ Hiḍimba သည် သူတို့ထံသို့ အလျင်အမြန် တိုက်ခိုက်လာသည်ကို မြင်သော် Hiḍimbā သည် ကြောက်ရွံ့၍ တုန်လှုပ်ကာ Bhīmasena ထံသို့ ဤစကားများကို ပြောလေ၏—အားနည်းသူတို့ကို ကာကွယ်ရမည့်တာဝန်နှင့် အကြမ်းဖက်ခြိမ်းခြောက်မှုကို ရင်ဆိုင်ရမည့် ဓမ္မကိစ္စတို့ကို အဓိကထားသည့် ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံမှုကို စတင်စေခဲ့သည်။
Verse 4
आपतत्येष दुष्टात्मा संक़रुद्ध: पुरुषादक: । साहं त्वां भ्रातृभि: सार्थ यद् ब्रवीमि तथा कुरु
“ကြည့်ပါ—ဤမကောင်းသောစိတ်ရှိသည့် လူစားရက္ခသသည် ဒေါသဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ တန်းတန်းမတ်မတ် ဒီဘက်သို့ ပြေးဝင်လာနေသည်။ ထို့ကြောင့် သင်၏ညီအစ်ကိုများနှင့်အတူ ငါပြောသမျှကို အတိအကျ လိုက်နာပါ။”
Verse 5
अहं कामगमा वीर रक्षोबलसमन्विता । आरुहेमां मम श्रोणिं नेष्यामि त्वां विहायसा
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– “သူရဲကောင်းရေ၊ ငါသည် စိတ်ကြိုက် သွားလာနိုင်ပြီး ရက္ခသတို့၏ အင်အားအပြည့်အစုံကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ ငါ၏ ခါး/ကျောပေါ်သို့ တက်စီးလော့; ငါသည် မိုးကောင်းကင်လမ်းဖြင့် သင့်ကို သယ်ဆောင်သွားမည်။”
Verse 6
प्रबोधयैतान् संसुप्तान् मातरं च परंतप । सवनिव गमिष्यामि गृहीत्वा वो विहायसा,“परंतप! आप इन सोये हुए भाइयों और माताजीको भी जगा दीजिये। मैं आप सब लोगोंको लेकर आकाशमार्गसे उड़ चलूँगी'
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– “ရန်သူတို့ကို လောင်ကျွမ်းစေသူရေ၊ အိပ်ပျော်နေသော ညီအစ်ကိုတို့ကိုလည်းကောင်း၊ မိခင်ကိုလည်းကောင်း နိုးထစေပါ။ ငါသည် ချက်ချင်း ထွက်ခွာမည်—သင်တို့အားလုံးကို မိုးကောင်းကင်လမ်းဖြင့် သယ်ဆောင်၍။”
Verse 7
भीम उवाच मा भैस्त्वं पृथुसुश्रोणि नैष कश्चिन्मयि स्थिते । अहमेनं हनिष्यामि प्रेक्षन्त्यास्ते सुमध्यमे
ဘီမက ပြောသည်– «တင်ပါးကျယ်၍ အသံချိုမြိန်သော မိန်းမရေ၊ မကြောက်ပါနှင့်။ ငါ ဒီမှာ ရပ်နေသရွေ့ ဒီရက္ခသက ဘာမှ မဖြစ်နိုင်။ ခါးသေးသွယ်သူရေ၊ သင်ကြည့်နေစဉ်ပင် ငါက သူ့ကို ချေမှုန်းသတ်မည်»။
Verse 8
नायं प्रतिबलो भीरु राक्षसआापसदो मम । सोढुं युधि परिस्पन्दमथवा सर्वराक्षसा:,भीरु! यह नीच राक्षस युद्धमें मेरे आक्रमणका वेग सह सके, ऐसा बलवान नहीं है। ये अथवा सम्पूर्ण राक्षस भी मेरा सामना नहीं कर सकते
ဘီမက ပြောသည်– «ကြောက်လွယ်သူရေ၊ ရက္ခသတို့အတွင်းက အောက်တန်းကျသော ဒီအပယ်သားမှာ ငါ့ကို တားဆီးနိုင်သည့် အင်အားမရှိ။ စစ်ပွဲတွင် ငါ့တိုက်ခိုက်မှု၏ လှိုင်းတံပိုးကို မခံနိုင်—အမှန်တကယ်တော့ ရက္ခသအားလုံး ပေါင်းလာသော်လည်း ငါ့ကို မရင်ဆိုင်နိုင်»။
Verse 9
पश्य बाहू सुवृत्तौ मे हस्तिहस्तनिभाविमौ । ऊरू परिघसंकाशौ संहतं चाप्युरो महत्
ဘီမက ပြောသည်– «ငါ့လက်မောင်းနှစ်ဖက်ကို ကြည့်လော့—ဝိုင်းဝန်းခိုင်မာ၍ ဆင်နှာမောင်းကဲ့သို့ အင်အားကြီးသည်။ ငါ့ပေါင်တို့သည် သံတံတားကဲ့သို့၊ ငါ့ရင်ဘတ်ကျယ်သည်လည်း တင်းရင်းခိုင်ခံ့၍ အားကြီး၏»။
Verse 10
विक्रमं मे यथेन्द्रस्य साद्य द्रक्ष्यसि शोभने । मावमंस्था: पृथुश्रोणि मत्वा मामिह मानुषम्
ဘီမက ပြောသည်– «အလှတရားရှိသူရေ၊ ငါ့ရဲရင့်မှုသည် အိန္ဒြာကဲ့သို့ဖြစ်ကြောင်းကို ယခုချက်ချင်း သင်မြင်ရလိမ့်မည်။ တင်ပါးကျယ်သူရေ၊ ငါ့ကို လူသားသာဟု ထင်ပြီး ဒီမှာ မထီမဲ့မြင် မလုပ်ပါနှင့်»။
Verse 11
हिडिग्बोवाच नावमन्ये नरव्याप्र त्वामहं देवरूपिणम् | दृष्टप्रभावस्तु मया मानुषेष्वेव राक्षस:
ဟိဍိမ္ဘာက ပြောသည်– «လူတို့အနက် ကျားသဖွယ်သူရဲကောင်းရေ၊ သင့်ကို ငါ မထီမဲ့မြင်ပါ။ သင့်ရုပ်သဏ္ဌာန်သည် တကယ်ပင် နတ်တော်ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ငါ ပြောခဲ့သည်မှာ လူသားတို့အပေါ် ဒီရက္ခသ၏ အာနုဘော်ကို အကြိမ်ကြိမ် မြင်ဖူးသောကြောင့်သာ»။
Verse 12
वैशग्पायन उवाच तथा संजल्पतस्तस्य भीमसेनस्य भारत । वाच: शुश्राव ता: क्रुद्धो राक्षस: पुरुषादक:
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– အို ဘာရတ (ဇနမေဇယ)၊ ဘီမစေနက ထိုသို့ ပြောဆိုနေစဉ် လူစားရက္ခသသည် ဒေါသဖြင့် လောင်ကျွမ်းကာ ထိုစကားများကို ကြားလေ၏။
Verse 13
अवेक्षमाणस्तस्याश्न हिडिम्बो मानुषं वपु: । स्रग्दामपूरितशिखं समग्रेन्दुनिभाननम्
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– ဟိဍိမ္ဗသည် မိမိနှမကို စူးစမ်းကြည့်ရာ လူ့ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ဆောင်ယူထားသည်ကို မြင်လေ၏။ ဆံထုံးတွင် ပန်းကုံးများဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ မျက်နှာသည် လပြည့်ကဲ့သို့ တောက်ပလှပလေ၏။
Verse 14
सुभ्रूनासाक्षिकेशान्तं सुकुमारनखत्वचम् । सर्वाभरणसंयुक्त सुसूक्ष्माम्बरवाससम्
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– သူမ၏ မျက်ခုံး၊ နှာခေါင်း၊ မျက်လုံးနှင့် ဆံပင်အဆုံးတို့သည် အလွန်လှပသကဲ့သို့ လက်သည်းနှင့် အသားအရေသည်လည်း နူးညံ့လွန်းလေ၏။ အလှဆင်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ အလွန်ပါးလွှာသည့် အဝတ်အစားကို ဝတ်ဆင်၍ လူ့ရုပ်သဏ္ဌာန်အပြည့်ဖြင့် ဂုဏ်သိက္ခာရှိစွာ ရပ်တည်လေ၏။
Verse 15
तां तथा मानुषं रूपं बिभ्रतीं सुमनोहरम् । पुंस्कामां शड्कमानश्नव चुक्रोध पुरुषादक:
ထိုသို့ လှပ၍ စိတ်ဝင်စားဖွယ် လူ့ရုပ်ကို ဆောင်ထားသည်ကို မြင်သော် လူစားရက္ခသသည် “ဤမိန်းမသည် ယောက်ျားတစ်ဦးကို ခင်ပွန်းအဖြစ် ရွေးလိုနေသည်မဟုတ်လား” ဟု သံသယဝင်ကာ ထိုအတွေးပေါ်လာသည်နှင့်တပြိုင်နက် ဒေါသထွက်လေ၏။
Verse 16
संक़रुद्धो राक्षसस्तस्या भगिन्या: कुरुसत्तम । उत्फाल्य विपुले नेत्रे ततस्तामिदमब्रवीत्
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– အို ကုရုတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ မိမိနှမကြောင့် ရက္ခသ၏ ဒေါသသည် အလွန်တိုးပွားလာ၏။ ထို့နောက် မျက်လုံးကြီးကြီးကို ဖွင့်ကာ သူမကို စူးစိုက်ကြည့်ပြီး ဤသို့ ပြောလေ၏။
Verse 17
को हि मे भोक्तुकामस्य विघ्नं चरति दुर्मति: । न बिभेषि हिडिम्बे कि मत्कोपाद् विप्रमोहिता
«ဟိဍိမ္ဗေ! ငါ ဆာလောင်နေ၍ စားချင်သည်။ ငါ့အလိုကို ပြည့်စုံစေရာတွင် မည်သူသော မိုက်မဲသူက အနှောင့်အယှက် ပြုနေသနည်း။ မောဟာအောက်တွင် မူးမောနေသော နင်သည် ငါ့အမျက်ကို မကြောက်သလော?»
Verse 18
धिक् त्वामसति पुंस्कामे मम विप्रियकारिणि । पूर्वेषां राक्षसेन्द्राणां सर्वेषामयशस्करि
«လူသားကို ခင်ပွန်းလုပ်လိုသော ဆိုးယုတ်မိန်းမ၊ ငါ့အလိုကို ဆန့်ကျင်၍ ငါ့ကို မနှစ်သက်စေသူ—နင့်ကို အရှက်တင်၏! နင်သည် အရင်က ရက္ခသဘုရင်တို့၏ မျိုးရိုးတစ်လျှောက်လုံးကို အရှက်ကွဲစေသူပင်»
Verse 19
यानिमानश्रिताकार्षीविंप्रियं सुमहन्मम । एष तानद्य वै सर्वान् हनिष्यामि त्ववा सह,“जिन लोगोंका आश्रय लेकर तूने मेरा महान् अप्रिय कार्य किया है, यह देख, मैं उन सबको आज तेरे साथ ही मार डालता हूँ"
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– «ဤသူတို့ကို အားကိုး၍ နင်သည် ငါ့ကို အလွန်မနှစ်သက်စေသော ကြီးမားသည့် အပြစ်ကို ပြုခဲ့သည်။ ကြည့်လော့—ယနေ့ ငါသည် နင်နှင့်အတူ ဤသူတို့အားလုံးကို သတ်မည်»
Verse 20
एवमुकक््त्वा हिडिम्बां स हिडिम्बो लोहितेक्षण: । वधायाभिपपातैनान् दन्तैर्दन्तानुपस्पृशन्
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– ထိုသို့ ဟိဍိမ္ဗာအား ပြောပြီးနောက်၊ မျက်လုံးနီရဲ၍ အမျက်ထွက်နေသော ဟိဍိမ္ဗသည် သွားချင်းကြိတ်ကာ၊ သူမနှင့် ပाण्डဝတို့ကို သတ်လိုစိတ်ဖြင့် သူတို့ထံသို့ ခုန်ဝင်သွားလေ၏။
Verse 21
तमापततन्तं सम्प्रेक्ष्य भीम: प्रहरतां वर: । भर्त्सयामास तेजस्वी तिष्ठ तिछेति चाब्रवीत्
သူ ထိုးဝင်လာသည်ကို မြင်သော်၊ တိုက်ခိုက်သူတို့အနက် အထူးထက်မြက်သော ဘီမသည် ထိုသူကို ပြစ်တင်ကာ «ရပ်လော့! ရပ်လော့!» ဟု အော်ပြောလေ၏။
Verse 22
वैशग्पायन उवाच भीमसेनस्तु त॑ दृष्ट्वा राक्षसं प्रहसन्निव । भगिनीं प्रति संक्रुद्धमिदं वचनमब्रवीत्
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– ထိုရက္ခသကို မြင်သော် ဘီမစೇနသည် ရယ်သလိုသဘောဖြင့်၊ မိမိအစ်မကြောင့် အလွန်ဒေါသထွက်ကာ ဤစကားကို ပြောလေ၏။
Verse 23
कि ते हिडिम्ब एतैर्वा सुखसुप्तै: प्रबोधितै: । मामासादय दुर्बुद्धे तरसा त्वं नराशन
«ဟိဍိမ္ဗ၊ သက်သာစွာ အိပ်နေသော ငါ့ညီအစ်ကိုတို့ကို နိုးထစေခြင်းဖြင့် မင်းအတွက် ဘာအကျိုးရှိမည်နည်း။ မကောင်းသောဉာဏ်ရှိသည့် လူစားရက္ခသ၊ အရှိန်အဟုန်အပြည့်နဲ့ ငါ့ဆီကိုပဲ လာတိုက်လှန်လော့!»
Verse 24
मय्येव प्रहरेहि त्वं न स्त्रियं हन्तुमरहसि । विशेषतो5नपकृते परेणापकृते सति
«ငါ့ပေါ်ကိုပဲ ထိုးနှက်လော့။ မိန်းမကို သတ်ရန် မသင့်တော်ဘူး—အထူးသဖြင့် ယခုအခါ သူမက မင်းကို မည်သည့်အပြစ်မျှ မပြုထားသေးသော်လည်း။ မင်းအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့သော အပြစ်က တခြားသူကြောင့် ဖြစ်ခဲ့တာပဲ။»
Verse 25
न हीय॑ स्ववशा बाला कामयत्यद्य मामिह । चोदितैषा हुनज्रेन शरीरान्तरचारिणा,“यह भोली-भाली स्त्री अपने वशमें नहीं है। शरीरके भीतर विचरनेवाले कामदेवसे प्रेरित होकर आज यह मुझे अपना पति बनाना चाहती है
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «ဤမိန်းကလေးသည် မိမိစိတ်အလိုအလျောက် မထိန်းနိုင်သူ ဖြစ်၏။ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း လှုပ်ရှားနေသော ကာမဒေဝ၏ လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ယနေ့ ဤနေရာ၌ ငါကို ခင်ပွန်းအဖြစ် လိုလားနေ၏။»
Verse 26
भगिनी तव दुर्वत्त रक्षसां वै यशोहर । त्वन्नियोगेन चैवेयं रूपं मम समीक्ष्य च
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «အို မကောင်းသော ဟိဍိမ္ဗ၊ ရက္ခသတို့၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ဖျက်ဆီးသူရေ! မင်းညီမက မင်းအမိန့်ကြောင့်သာ ဒီကို လာခဲ့တာ။ သို့သော် ငါ့ရုပ်သွင်ကို မြင်ပြီးနောက် အားနည်းသောသူမက ငါ့ကို စိတ်လှုပ်ရှား၍ ဆွဲဆောင်ခံလိုက်ရသည်။ ထို့ကြောင့် မင်းအပေါ် အပြစ်မကျူးလွန်ပါ။ ကာမ (လိုလားမှု) ကြောင့် ဖြစ်လာသော အမှားအတွက် သူမကို မပြစ်တင်သင့်။»
Verse 27
कामयत्यद्य मां भीरुस्तव नैषापराध्यति । अनड्रेन कृते दोषे नेमां गर्हितुमहसि
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– «အို ကြောက်လန့်လွယ်သောသူမ၊ ယနေ့ သူမသည် ငါ့ကို လိုလားသည်။ ဤအမှု၌ သူမမှာ အပြစ်မရှိ။ အပြစ်သည် အနင်္ဂ (ကာမဒေဝ၊ ဆန္ဒ၏ဘုရား) ကြောင့် ဖြစ်လာသဖြင့် သူမကို မပြစ်တင်သင့်»။
Verse 28
मयि तिष्ठति दुष्टात्मन् न स्त्रियं हन्तुमरहसि । संगच्छस्व मया सार्धमेकेनैको नराशन,“दुष्टात्मन! तू मेरे रहते इस स्त्रीको नहीं मार सकता। नरभक्षी राक्षस! तू मुझ अकेलेके साथ अकेला ही भिड़ जा
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– «အို မကောင်းသောစိတ်ရှိသူ၊ ငါရှိနေသရွေ့ ဤမိန်းမကို သတ်ရန် မသင့်။ လူစားရက်ရှသ၊ လာ—ငါတစ်ယောက်တည်းနှင့် တစ်ယောက်တည်း တိုက်ခိုက်လော့»။
Verse 29
अहमेको नयिष्यामि त्वामद्य यमसादनम् । अद्य मद्धलनिष्पिष्टं शिरो राक्षस दीर्यताम् कुञ्जरस्येव पादेन विनिष्पिष्टं बलीयस:
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– «ယနေ့ ငါတစ်ယောက်တည်းက မင်းကို ယမ၏ နေရာသို့ ပို့မည်။ အို ရက်ရှသ၊ ငါ့အင်အားကြောင့် မင်းခေါင်းသည် ကြိတ်ချေကာ ကွဲပြားပါစေ—အလွန်အားကြီးသော ဆင်၏ ခြေထောက်အောက်တွင် ဦးခေါင်းတစ်ခု ကြိတ်ပျက်သကဲ့သို့»။
Verse 30
अद्य गात्राणि ते कड्का: श्येना गोमायवस्तथा । कर्षन्तु भुवि संहृष्टा निहतस्य मया मृथे
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– «ယနေ့ စစ်မြေပြင်တွင် ငါက မင်းကို သတ်ပြီးနောက် ပျော်ရွှင်လျက်ရှိသော ငှက်ကောင်များ၊ သိမ်းငှက်များနှင့် မြေခွေးများက မြေပေါ်ကျနေသော မင်း၏ ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း들을 ဆွဲလှန်လိမ့်မည်»။
Verse 31
क्षणेनाद्य करिष्येडहमिदं वनमराक्षसम् । पुरा यद् दूषितं नित्यं त्वया भक्षयता नरान्,“आजसे पहले सदा मनुष्योंको खा-खाकर तूने जिसे अपवित्र कर दिया है, उसी वनको आज मैं क्षणभरमें राक्षसोंसे सूना कर दूँगा
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– «ယနေ့ ခဏတစ်ခဏအတွင်း ဤတောကို ရက်ရှသကင်းစင်အောင် ငါလုပ်မည်။ အကြာကြီးကတည်းက၊ အမြဲတမ်း မင်းက လူတို့ကို စားသောက်၍ ဤတောကို အညစ်အကြေးဖြစ်စေခဲ့သည်; ယနေ့ ငါက ထိုကြောက်မက်ဖွယ်ကို ဖယ်ရှား၍ သန့်စင်မည်»။
Verse 32
अद्य त्वां भगिनी रक्ष: कृष्पमाणं मयासकृत् | द्रक्ष्यत्यद्रिप्रतिकाशं सिंहेनेव महाद्विपम्
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– «ယနေ့ အို ရက္ခသ၊ ငါက မင်းကို ထပ်ခါထပ်ခါ ဆွဲငင်နေစဉ် မင်း၏ အစ်မသည် မိမိမျက်စိဖြင့် မင်းကို မြင်ရလိမ့်မည်—တောင်တစ်လုံးကဲ့သို့ ထင်ရသော ဆင်ကြီးကို ခြင်္သေ့က ဆွဲယူသကဲ့သို့»။
Verse 33
निराबाधास्त्वयि हते मया राक्षसपांसन | वनमेतच्चरिष्यन्ति पुरुषा वनचारिण:,'राक्षसकुलांगार! मेरे द्वारा तेरे मारे जानेपर वनवासी मनुष्य बिना किसी विधघ्न-बाधाके इस वनमें विचरण करेंगे”
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– «ငါက မင်းကို သတ်ပြီးနောက်၊ အို ရက္ခသတို့အနက် အယုတ်မာဆုံး၊ တောတွင်နေထိုင်သော လူတို့သည် ဤတောထဲ၌ အတားအဆီးမရှိ၊ အန္တရာယ်မရှိ လွတ်လပ်စွာ လှည့်လည်နိုင်ကြလိမ့်မည်»။
Verse 34
हिडिग्ब उवाच गर्जितेन वृथा कि ते कत्थितेन च मानुष । कृत्वैतत् कर्मणा सर्व कत्थेथा मा चिरं कृथा:
ဟိဍိဂ္ဗက ပြောသည်– «အို လူသား၊ အကျိုးမဲ့ အော်ဟစ်သံနဲ့ အလွန်အကျွံ အော်ကြွားစကားတွေက ဘာအကျိုးရှိသနည်း။ အရင်ဆုံး လုပ်ရပ်နဲ့ ပြီးမြောက်အောင် လုပ်ပြပြီးမှ အော်ကြွားလော့—မနှောင့်နှေးနှင့်»။
Verse 35
बलिनं मन्यसे यच्चाप्यात्मानं सपराक्रमम् | ज्ञास्यस्यद्य समागम्य मया55त्मानं बलाधिकम्
ဟိဍိမ္ဗက ပြောသည်– «မင်းက ကိုယ့်ကိုယ်ကို အင်အားကြီးပြီး သတ္တိပညာပြည့်ဝတယ်လို့ ထင်နေသဖြင့်၊ ယနေ့ ငါနဲ့ မျက်နှာချင်းဆိုင် တွေ့ဆုံလာသောအခါ ငါက မင်းထက် ပိုအင်အားကြီးကြောင်း မင်း သိရလိမ့်မည်»။
Verse 36
न तावदेतान् हिंसिष्ये स्वपन्त्वेते यथासुखम् । एष त्वामेव दुर्बुद्धे निहन्म्यद्याप्रियंवदम्
ဟိဍိမ္ဗက ပြောသည်– «ယခုအချိန်မှာ ဤလူတို့ကို မထိခိုက်သေး။ သူတို့ စိတ်ကြိုက် သက်သာစွာ အိပ်စေ။ သို့သော် မင်း—အကြံမဲ့သူ၊ မနှစ်သက်ဖွယ် စကားပြောသူ—မင်းကို ယနေ့ ငါ သတ်မည်»။
Verse 37
पीत्वा तवासूग् गात्रेभ्यस्तत: पश्चादिमानपि । हनिष्यामि ततः पश्चादिमां विप्रियकारिणीम्
Hiḍimba said: “After drinking the life-breath from your limbs, I shall then kill these others as well; and after that, I shall kill this woman who has caused me displeasure.”
Verse 38
तू अपने-आपको जो बड़ा बलवान् और पराक्रमी समझ रहा है
Vaiśampāyana said: Having spoken thus, the man-eating rākṣasa lifted up his arms and, inflamed with rage, rushed straight at Bhīmasena, the subduer of foes. The scene frames a stark moral contrast: unrestrained violence and predatory intent confronting a protector-warrior who must answer aggression with force, not for cruelty, but to check adharma.
Verse 39
तस्याभिद्रवतस्तूर्ण भीमो भीमपराक्रम: । वेगेन प्रहितं बाहुं निजग्राह हसन्निव,झपटते ही बड़े वेगसे उसने भीमसेनपर हाथ चलाया। तब तो भयंकर पराक्रमी भीमसेनने तुरंत ही उसके हाथको हँसते हुए-से पकड़ लिया
As he rushed forward, Bhīma—of dreadful prowess—swiftly seized the arm that had been hurled at him with force, as though laughing. The scene underscores Bhīma’s controlled strength: he meets sudden aggression not with panic, but with confident restraint, turning an attack into a moment of dominance without immediately escalating to lethal retaliation.
Verse 40
निगृहा तं बलाद् भीमो विस्फुरन्तं चकर्ष ह । तस्माद् देशाद् धरनूष्यष्टौ सिंह: क्षुद्रमृगं यथा
Vaiśampāyana said: Bhīma, gripping him with sheer force, dragged the struggling one—who writhed and thrashed to break free—away from that spot for a distance of eight bow-lengths, just as a lion drags off a small deer. The scene underscores Bhīma’s protective resolve and the decisive use of strength to restrain a violent threat.
Verse 41
ततः स राक्षस: क्रुद्ध: पाण्डवेन बलार्दित: । भीमसेनं समालिड्ग्य व्यनदद् भैरवं रवम्
Then that rākṣasa, enraged at being forcibly overpowered by the Pāṇḍava, clasped Bhīmasena tightly in his arms and let out a terrifying roar—an outward surge of wrath and brute force when checked by a stronger, righteous opponent.
Verse 42
पुनर्भीमो बलादेनं विचकर्ष महाबल: । मा शब्द: सुखसुप्तानां भ्रातृणां मे भवेदिति,तब महाबली भीमसेन यह सोचकर पुनः उसे बलपूर्वक कुछ दूर खींच ले गये कि सुखपूर्वक सोये हुए भाइयोंके कानोंमें शब्द न पहुँचे
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်။ ထို့နောက် အင်အားကြီးမားသော ဘီမသည် “အေးချမ်းစွာ အိပ်ပျော်နေသော ငါ့ညီအစ်ကိုတို့၏ နားထဲသို့ အသံမရောက်စေချင်” ဟု စိတ်ထင်ကာ အင်အားတင်၍ ထိုသူကို ထပ်မံ ဆွဲရွှေ့သွား하였다။
Verse 43
अन्योन्यं तौ समासाद्य विचकर्षतुरोजसा । हिडिम्बो भीमसेनश्न विक्रमं चक्रनु: परम्
သူတို့နှစ်ဦးသည် မျက်နှာချင်းဆိုင် တွေ့ဆုံကာ ချုပ်ကိုင်လုံးထွေး၍ အင်အားတင်ကာ တစ်ယောက်တစ်ဖက်သို့ ဆွဲငင်ကြသည်။ ဟိဍိမ္ဗနှင့် ဘီမစေနတို့သည် နှစ်ဦးစလုံး အလွန်ထူးကဲသော သတ္တိဗလကို ထင်ရှားစေ하였다။
Verse 44
बभज्जतुस्तदा वृक्षॉल्लताश्चाकर्षतुस्तदा । मत्ताविव च संरब्धौ वारणौ षष्टिहायनौ
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်။ ထိုအခါ သူတို့နှစ်ဦးသည် သစ်ပင်များကို ချိုးဖျက်၍ လျားပင်များကို ဆွဲချကာ တောအုပ်ကို ဖျက်ဆီးလေသည်။ အသက်ခြောက်ဆယ်ခန့်ရှိ မူးယစ်ကာ ဒေါသထန်သော ဆင်မင်းနှစ်ကောင် တိုက်ခိုက်နေသကဲ့သို့၊ အချင်းချင်း တိုက်မိကာ အပင်အရွက်တို့ကို ပျက်စီးစေ하였다။
Verse 45
(पादपानुद्गहन्तौ ताबुरुवेगेन वेगितौ । स्फोटयन्तौ लताजालान्यूरुभ्यां प्राप्प सर्वतः ।।
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်။ သူတို့နှစ်ဦးသည် သစ်ပင်များကို မြေမှနှုတ်ယူကာ အလွန်မြန်သောအရှိန်ဖြင့် တစ်ယောက်တစ်ဖက်သို့ ပြေးဝင်တိုက်ခိုက်ကြသည်။ ပေါင်ချင်းထိခိုက်သံနှင့် အနီးအနားရှိ လျားပင်အုပ်စုများကို ချိုးဖျက်ကာ၊ ဟိန်းဟောက်သံကြောင့် တောတိရစ္ဆာန်နှင့် ငှက်တို့ကို အရပ်ရပ်တွင် ကြောက်လန့်စေ하였다။ အင်အားကြောင့် မူးယစ်သကဲ့သို့ ဖြစ်နေသော အင်အားကြီးသူရဲနှစ်ဦး—ဘီမနှင့် ရက္ခသ ဟိဍိမ္ဗ—သည် တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် သတ်လိုစိတ်ဖြင့် အလွန်ကြမ်းတမ်းသော စစ်ပွဲကို ဆင်နွှဲကြပြီး၊ လက်မောင်းနှင့် ပေါင်တို့ဖြင့် ချုပ်ကိုင်လှည့်ကာ အပြန်အလှန် ဆွဲငင်ကြသည်။ ထို့နောက် အလွန်ကြီးမားစွာ ဟိန်းဟောက်ကာ ကျောက်တုံးနှစ်တုံး တိုက်မိသကဲ့သို့ အသံထွက်သော ထိုးနှက်ချက်များဖြင့် တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် ထိခိုက်စေကြသည်။ ထို့ပြင် တင်းကျပ်စွာ ဖက်တွယ်ကာ အင်အားတင်၍ တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် ဆွဲခေါ်သွားရန် ကြိုးစားကြသည်။ ထိုကြီးမားသော ဆူညံသံကြောင့် နွားသဖွယ် သန်မာသော ပाण्डဝတို့သည် မိခင်နှင့်အတူ နိုးထလာပြီး၊ မိမိတို့ရှေ့တွင် ရပ်နေသော ဟိဍိမ္ဗာကို မြင်ကြသည်။
Verse 151
इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपर्वके अन्तगत हिडिम्बवधपर्वमें भीम-हिडिग्बा- संवादविषयक एक सौ इक्यावनवाँ अध्याय पूरा हुआ
ဤသို့ဖြင့် «သီမဟာဘာရတ» အာဒိပရဝ၌ ဟိဍိမ္ဗဝဓပရဝ အတွင်းရှိ ဘီမ–ဟိဍိမ္ဗာ ဆွေးနွေးပြောဆိုမှုကို အကြောင်းပြုသော အခန်းတစ်ရာငါးဆယ်တစ် (၁၅၁) ပြီးဆုံး၏။
Verse 152
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि हिडिम्बवधपर्वणि हिडिम्बयुद्धे द्विपज्चाशदधिकशततमो<्ध्याय:
ဤသို့ဖြင့် သီရိ မဟာဘာရတ၌ အာဒိပရဝ (Ādi Parva) အတွင်း ဟိဍိမ္ဗ သတ်ဖြတ်ပရဝ (Hiḍimba-vadha-parva) တွင် ဟိဍိမ္ဗနှင့် စစ်ပွဲအကြောင်း (Hiḍimba-yuddha) ပါသော အခန်း ၁၅၂ သည် ပြီးဆုံးလေ၏။ ဤအဆုံးသတ် ကော်လိုဖွန်သည် အဖြစ်အပျက်ပိုင်း၏ ပြီးဆုံးမှုကို သတ်မှတ်ကာ အကြမ်းဖက်အန္တရာယ်ကို ဖယ်ရှား၍ အားနည်းသူတို့အတွက် လုံခြုံရေးကို ပြန်လည်တည်ဆောက်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်အဖြစ် ထင်ရှားစေသည်။
Frequently Asked Questions
The chapter presents a practical dharma-choice rather than a binary crisis: how to live responsibly after a decisive act (Baka’s elimination) by maintaining restraint, study, and social propriety—especially through correct hospitality and measured inquiry while remaining politically cautious.
Knowledge, ethics, and strategy are interlinked: disciplined reception of guests, attentive listening, and precise questioning are portrayed as legitimate means of acquiring guidance and situational awareness without abandoning dharmic conduct.
No explicit phalaśruti appears in this passage; its meta-function is structural—marking a transition from local survival narratives to the Pāñcāla-centered sequence, using inquiry and narration as the epic’s method of unfolding causality.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.