Adhyaya 70

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे सोमवंशानुकीर्तनं नामैकोनसप्ततितमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः आदिसर्गस्त्वया सूत सूचितो न प्रकाशितः सांप्रतं विस्तरेणैव वक्तुमर्हसि सुव्रत

ဤသို့ဖြင့် သီလင်္ဂမဟာပုရာဏာ၏ ပူရ္ဝဘာဂတွင် «စောမဝంశ အနုကီရ္တန» ဟူသော အခန်း (၆၉) စတင်၏။ ရှင်ရသီတို့က— «အို စူတ၊ သင်သည် အာဒိသೃષ્ટိကို အနည်းငယ်သာ ညွှန်ပြခဲ့ပြီး မရှင်းလင်းသေး။ ယခု သီလကောင်းသူ၊ အသေးစိတ် ပြောကြားသင့်သည်» ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 2

सूत उवाच महेश्वरो महादेवः प्रकृतेः पुरुषस्य च परत्वे संस्थितो देवः परमात्मा मुनीश्वराः

စူတက ပြောသည်— အို မုနိရှင်တို့၊ မဟေရှ္ဝရ မဟာဒေဝသည် ပရကృతိနှင့် ပုရုෂတို့ကို ကျော်လွန်၍ အထက်မြတ်ဆုံးအဖြစ် တည်ရှိသော ဒေဝတော်ဖြစ်၏။ ထိုသူသည် ပရမာတ္မန်၊ အလုံးစုံ၏ ပတိ (အရှင်) ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 3

च्रेअतिओन् फ़्रोम् अव्यक्त अव्यक्तं चेश्वरात्तस्माद् अभवत्कारणं परम् प्रधानं प्रकृतिश्चेति यदाहुस्तत्त्वचिन्तकाः

ဖန်ဆင်းခြင်းသည် အဗျက္တ (မထင်ရှားသောအခြေအနေ) မှ စတင်ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထိုအဗျက္တသည်လည်း အရှင်ထံမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် တတ္တဝကို စဉ်းစားသူတို့က အမြင့်ဆုံး အကြောင်းရင်းတရားကို «ပရဓာန» ဟုလည်း «ပရကృతိ» ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။

Verse 4

गन्धवर्णरसैर् हीनं शब्दस्पर्शविवर्जितम् अजरं ध्रुवमक्षय्यं नित्यं स्वात्मन्यवस्थितम्

ထိုသူသည် အနံ့၊ အရောင်၊ အရသာတို့မှ ကင်းလွတ်ပြီး အသံနှင့် ထိတွေ့မှုတို့မှလည်း လွတ်မြောက်တော်မူ၏။ မအိုမင်း၊ တည်ကြည်၊ မပျက်စီး၊ နိစ္စတည်မြဲ၍ မိမိ၏ စွဝအတ္မာ၌ပင် တည်ရှိတော်မူသည်—အာရုံတို့မမီနိုင်သော၊ ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) ကို ကျော်လွန်သော ပတိ-ရှီဝ ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 5

जगद्योनिं महाभूतं परं ब्रह्म सनातनम् विग्रहः सर्वभूतानाम् ईश्वराज्ञाप्रचोदितम्

ထိုသူသည် ကမ္ဘာလောက၏ မူလအုံ (womb) ဖြစ်သော မဟာဘူတ၊ အမြင့်ဆုံးနှင့် နိစ္စတည်မြဲသော ဗြဟ္မန် ဖြစ်တော်မူ၏။ ပတိ (အရှင်) ၏ အမိန့်တော်ကြောင့် ထိုသူသည် သတ္တဝါအပေါင်းတို့အတွင်း ပေါ်ထွန်းသော ရုပ်သဏ္ဌာန်အဖြစ် ဖြစ်လာ၍ ကိုယ်ခန္ဓာရှိဘဝကို လှုံ့ဆော်တော်မူ၏။

Verse 6

अनाद्यन्तमजं सूक्ष्मं त्रिगुणं प्रभवाव्ययम् अप्रकाशमविज्ञेयं ब्रह्माग्रे समवर्तत

ဗြဟ္မာနှင့် ဖန်ဆင်းခြင်းမတိုင်မီ၊ ထိုသတ္တဝါတရားတော်သည် ရှိနေ၏—အစမရှိ အဆုံးမရှိ၊ မမွေးဖွား၊ အလွန်သိမ်မွေ့; သုံးဂုဏ်၏ အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော်လည်း မပျက်မယွင်း; မထင်ရှား (အာရုံအလင်းထက်လွန်) နှင့် သာမန်သိမြင်မှုဖြင့် မသိနိုင်—မူလအမြင့်ဆုံးအဖြစ် (ရှီဝ ပတိ) တည်ရှိ၏။

Verse 7

अस्यात्मना सर्वमिदं व्याप्तं त्वासीच्छिवेच्छया गुणसाम्ये तदा तस्मिन्न् अविभागे तमोमये

သူ၏အတ္တမတော်ဖြင့် ဤအရာအားလုံးကို ပြည့်နှံ့စေခဲ့၏; ထို့ပြင် ရှီဝ၏အလိုတော်ကြောင့်၊ ထိုအခါ ဂုဏ်သုံးပါးသည် ပြည့်စုံညီမျှနေစဉ်၊ အပိုင်းအခြားမရှိသော အမှောင်ပြည့် (မထင်ရှား) အခြေအနေ၌ တည်ရှိနေ၏။

Verse 8

महन्त् सर्गकाले प्रधानस्य क्षेत्रज्ञाधिष्ठितस्य वै गुणभावाद्व्यज्यमानो महान् प्रादुर्बभूव ह

ဖန်ဆင်းချိန်၌ ပဓာန (မူလသဘာဝ) ကို က్షೇತ್ರज्ञ (အတွင်းနေ သတိဉာဏ်ရှင် အရှင်) က အုပ်စိုးနေသော်၊ ဂုဏ်တို့၏ လှုပ်ရှားမှုကြောင့် မဟတ် (မဟတ္တတ္တဝ) သည် ထင်ရှားပေါ်ထွန်းလာ၏။

Verse 9

सूक्ष्मेण महता चाथ अव्यक्तेन समावृतम् सत्त्वोद्रिक्तो महानग्रे सत्तामात्रप्रकाशकः

ထို့နောက် သိမ်မွေ့သော သဘောတရား၊ မဟတ်နှင့် အဗျက္တ (မထင်ရှား) တို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေစဉ်၊ စတ္တဝ အလွန်ထင်ရှားသော မဟတ်သည် အရင်ဆုံး ပေါ်ထွန်း၍ သန့်ရှင်းသော ရှိခြင်း၏ အလင်းတည်းဟူသော အလင်းရောင်ကို ထုတ်ဖော်လင်းလက်စေ၏။

Verse 10

मनो महांस्तु विज्ञेयम् एकं तत्कारणं स्मृतम् समुत्पन्नं लिङ्गमात्रं क्षेत्रज्ञाधिष्ठितं हि तत्

မနော (စိတ်) နှင့် မဟတ်ကို တစ်ခုတည်းဟု သိမြင်ရမည်; ၎င်းကို အကြောင်းတရားတစ်ခုတည်းဟု မှတ်ယူကြသည်။ ထိုမှ လိင်္ဂသာ (အမှတ်အသားသိမ်မွေ့) သာ ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ ထိုသိမ်မွေ့သဘောတရားကို က్షेत्रज्ञ—ကွင်း၏သိသူ (ပတိ ရှီဝ) က အုပ်စိုးထားသည်။

Verse 11

धर्मादीनि च रूपाणि लोकतत्त्वार्थहेतवः महान् सृष्टिं विकुरुते चोद्यमानः सिसृक्षया

ဓမ္မနှင့် အခြားသော ရုပ်သဏ္ဌာန်များကို ဆောင်ယူ၍၊ လောက၏ တတ္တဝအခြေခံများနှင့် ၎င်းတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ရည်ရွယ်ချက်တို့၏ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်လာစေသကဲ့သို့၊ မဟာဒေဝသည် ပေါ်ထွန်းစေလိုသော ဆန္ဒကြောင့် လှုံ့ဆော်ခံရ၍ ဖန်ဆင်းမှုကို ကွဲပြားသည့် အခြေအနေသို့ ဖြန့်ချီတော်မူသည်။

Verse 12

मनो महान्मतिर्ब्रह्म पूर्बुद्धिः ख्यातिरीश्वरः प्रज्ञा चितिः स्मृतिः संविद् विश्वेशश्चेति स स्मृतः

သူသည် မနစ် (စိတ်), မဟာန် (မဟာတတ္တဝ), မတိ (ဉာဏ်), ဗြဟ္မ (ဖန်တီးသော အဘsolute), ပူရဗုဒ္ဓိ (မူလနားလည်မှု), ချျာတိ (ဂုဏ်သတင်း), ဣရှွရ (အမြင့်ဆုံးသခင်), ပရဉ္ဉာ (အထက်ဉာဏ်), စိတိ (သတိဉာဏ်), စမရတိ (မှတ်ဉာဏ်), သံဝိဒ် (သန့်ရှင်းသော အသိ), နှင့် ဝိශ්ဝေရှ (ကမ္ဘာလောက၏ သခင်) ဟူ၍ မှတ်မိကြသည်။

Verse 13

मनुते सर्वभूतानां यस्माच्चेष्टा फलं ततः सौक्ष्म्यात्तेन विभक्तं तु येन तन्मन उच्यते

သတ္တဝါအားလုံး၏ လှုပ်ရှားမှုကမ္မတို့၏ အကျိုးရလဒ်ကို သိမြင်စေသော အရာသည်၊ ၎င်း၏ အလွန်သိမ်မွေ့မှုနှင့် ခွဲခြားနိုင်သော အင်အားကြောင့်၊ ထို့ကြောင့် “မနစ်” (စိတ်) ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 14

तत्त्वानाम् अग्रजो यस्मान् महांश् च परिमाणतः विशेषेभ्यो गुणेभ्यो ऽपि महानिति ततः स्मृतः

တတ္တဝများအနက် ပထမဦးဆုံး မွေးဖွားလာသော အရာဖြစ်ပြီး၊ အတိုင်းအတာအားဖြင့်လည်း ကြီးမားကာ၊ အထူးလက္ခဏာများနှင့် ဂုဏ်များကိုပင် ကျော်လွန်သဖြင့်၊ ထို့ကြောင့် “မဟာန်” (မဟာတတ္တဝ) ဟု မှတ်မိကြသည်။

Verse 15

बिभर्ति मानं मनुते विभागं मन्यते ऽपि च पुरुषो भोगसंबन्धात् तेन चासौ मतिः स्मृतः

ဘောဂ (ခံစားမှု/အပျော်အပါး) နှင့် ဆက်နွယ်မှုကြောင့် ချည်နှောင်ခံရသော ပုရုရှ (ဇီဝ) သည် ကိုယ်တန်ဖိုးကို ထမ်းဆောင်ကာ ခွဲခြားမှုများကို စဉ်းစား၍ အမြင်အယူများကို ကပ်လျက်နေသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုအခြေအနေကို “မတိ” (စိတ်/ဉာဏ်) ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 16

बृहत्त्वाद् बृंहणत्वाच्च भावानां सकलाश्रयात् यस्माद्धारयते भावान् ब्रह्म तेन निरुच्यते

အလွန်ကျယ်ဝန်းသဖြင့်လည်း၊ တိုးပွားချဲ့ထွင်စေသဖြင့်လည်း၊ အရှိအရာအားလုံး၏ စကြဝဠာအာရုံခံရာ (အာश्रယ) ဖြစ်သဖြင့်လည်း—သတ္တဝါအပေါင်းကို ထောက်တည်ထိန်းသိမ်းသောကြောင့် ထိုအရာကို «ဗြဟ္မန်» (Brahman) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။

Verse 17

यः पूरयति यस्माच्च कृत्स्नान्देवाननुग्रहैः नयते तत्त्वभावं च तेन पूरिति चोच्यते

ပရဟ္မသခင်ကို «ပူရီ» (Pūri) ဟု ခေါ်ကြသည်မှာ၊ မိမိ၏ ကရုဏာအနုဂ्रहဖြင့် ဒေဝတားအပေါင်းကို ပြည့်စုံစေသကဲ့သို့၊ ထို့ပြင် သူတို့ကို တတ္တဝ-ဘာဝ (tattva-bhāva) အစစ်အမှန်၏ အခြေအနေသို့ ဦးဆောင်ပို့ဆောင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 18

बुध्यते पुरुषश्चात्र सर्वान् भावान् हितं तथा यस्माद्बोधयते चैव बुद्धिस्तेन निरुच्यते

ဤနေရာ၌ ပုရုಷ (Puruṣa) သည် အခြေအနေအပေါင်းကိုလည်းကောင်း၊ အကျိုးရှိအမှန်ကိုလည်းကောင်း သိမြင်လာသည်။ ထို့ပြင် သိစေ၍ နိုးကြားစေသောကြောင့် ထိုအရာကို «ဗုဒ္ဓိ» (Buddhi) — ဉာဏ်အင်္ဂါ ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။

Verse 19

ख्यातिः प्रत्युपभोगश् च यस्मात्संवर्तते ततः भोगस्य ज्ञाननिष्ठत्वात् तेन ख्यातिरिति स्मृतः

«ချာတိ» (khyāti) ဟူသော ထင်ရှားသိမြင်မှုနှင့် «ပရတျုဩပဘောဂ» (pratyupabhoga) ဟူသော ချက်ချင်းပြန်လည်ခံစားမှုတို့ ပေါ်ထွန်းလာရာ အရင်းအမြစ်ကို ထို့ကြောင့် «ချာတိ» ဟု မှတ်ယူကြသည်။ အကြောင်းမှာ «ဘောဂ» (bhoga) အတွေ့အကြုံ/ခံစားမှုသည် «ဉာဏ» (jñāna) ပေါ်တွင် အခြေခံ၍ ထိုဉာဏ၌ တည်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 20

ख्यायते तद्गुणैर् वापि ज्ञानादिभिर् अनेकशः तस्माच्च महतः संज्ञा ख्यातिरित्यभिधीयते

၎င်းသည် မိမိ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ—ဉာဏ်စသည်တို့—ကြောင့် အမျိုးမျိုးဖြင့် ထင်ရှားပေါ်လွင်၍ ကျယ်ပြန့်စွာ သိမြင်ခံရသဖြင့်၊ ထို့ကြောင့် မဟတ် (Mahat) ဟူသော မဟာတတ္တဝကို «ချာတိ» (Khyāti) ဟူသော အမည်ဖြင့် ခေါ်ဆိုကြသည်၊ အဓိပ္ပါယ်မှာ ထင်ရှားကျော်ကြားခြင်း သို့မဟုတ် သိအောင်ပြုလုပ်ထားသောအရာ ဖြစ်သည်။

Verse 21

साक्षात्सर्वं विजानाति महात्मा तेन चेश्वरः यस्माज्ज्ञानानुगश्चैव प्रज्ञा तेन स उच्यते

အရာအားလုံး၏ သတ္တဝါတရားကို တိုက်ရိုက်သိမြင်သော မဟာအတ္တမရှိသူကို ထိုအကြောင်းကြောင့်ပင် «ဣရှ္ဝရ» ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထို့ပြင် သူ၏ ပညာဉာဏ် (prajñā) သည် မှန်ကန်သော ဉာဏ် (jñāna) ကိုလိုက်နာသဖြင့် ပညာဉာဏ်ပြည့်ဝသူဟု ဆိုကြသည်။

Verse 22

ज्ञानादीनि च रूपाणि बहुकर्मफलानि च चिनोति यस्माद्भोगार्थं तेनासौ चितिरुच्यते

ဉာဏ်အစရှိသော ရုပ်သဏ္ဌာန်များကိုလည်းကောင်း၊ ကံ၏ အကျိုးဖလများစွာကိုလည်းကောင်း၊ အတွေ့အကြုံခံစားခြင်း (bhoga) အတွက် စုဆောင်းရွေးယူသဖြင့် ထို့ကြောင့် «စိတိ» (Citi) ဟု ခေါ်သည်—သိမြင်သတိ၏ စုဆောင်း၍ ခံစားသော စိတ်တရား။

Verse 23

वर्तमानव्यतीतानि तथैवानागतान्यपि स्मरते सर्वकार्याणि तेनासौ स्मृतिरुच्यते

ပစ္စုပ္ပန်၊ အတိတ်၊ ထို့အပြင် အနာဂတ်အထိ အမှုအရာအားလုံးကို ပြန်လည်မှတ်မိစေသော အရာကို ထို့ကြောင့် «စမృతိ» (smṛti) — မှတ်ဉာဏ်ဟု ခေါ်သည်။

Verse 24

कृत्स्नं च विन्दते ज्ञानं यस्मान्माहात्म्यमुत्तमम् तस्माद् विन्देर् विदेश्चैव संविदित्यभिधीयते

၎င်းအားဖြင့် ပြည့်စုံသော ဉာဏ်နှင့် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော မဟာတန်ခိုးကို ရရှိနိုင်သဖြင့် ထို့ကြောင့် «သံဝိဒ်» (Saṃvid) ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းသည် vind (ရှာဖွေ/ရရှိ) နှင့် vid (သိ) ဟူသော အမြစ်စကားများမှ ဆင်းသက်သည်။

Verse 25

विद्यते ऽपि च सर्वत्र तस्मिन्सर्वं च विन्दति तस्मात्संविदिति प्रोक्तो महद्भिर् मुनिसत्तमाः

သူသည် နေရာအနှံ့အပြား၌ တည်ရှိတော်မူ၏။ ထို့ပြင် သူ၌ပင် အရာအားလုံးသည် တွေ့ရှိ၍ ရရှိနိုင်၏။ ထို့ကြောင့် မဟာမုနိတို့က သူကို «သံဝိဒ်» (Saṃvid) — အမြင့်ဆုံး သတိဉာဏ်ဟု ကြေညာကြသည်။

Verse 26

जानातेर् ज्ञानम् इत्याहुर् भगवान् ज्ञानसंनिधिः बन्धनादिपरीभावाद् ईश्वरः प्रोच्यते बुधैः

ပညာရှိတို့က «အသိပညာ» ဟူသည်မှာ အမှန်တကယ် သိမြင်စေသော အရာဟု ဆိုကြသည်။ ဘဂဝန်သည် အသိပညာ၏ အမြဲတည်ရှိသော အနီးကပ်တည်နေမှုတော် ဖြစ်သည်။ ချည်နှောင်မှုနှင့် ကန့်သတ်သဘောများကို လွန်ကျူး၍ အနိုင်ယူသောကြောင့် ပညာရှင်တို့က ထိုသခင်ကို ဣශ්ဝရ—ပတိ အရှင်အုပ်စိုးသူဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 27

पर्यायवाचकैः शब्दैस् तत्त्वम् आद्यम् अनुत्तमम् व्याख्यातं तत्त्वभावज्ञैर् देवसद्भावचेतकैः

အဓိပ္ပါယ်တူ စကားလုံးများဖြင့် အစဉ်အလာအမြင့်ဆုံးသော မူလတတ္တဝ (tattva) ကို တတ္တဝ၏ အတွင်းသဘောကို အမှန်တကယ် သိမြင်သူများ—ဘုရားသဘောတရားနှင့် ကိုက်ညီသော စိတ်ရှိသူများက ရှင်းလင်းဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ဖြင့် နာမတော်များကိုသာ မကပ်မိဘဲ ရှိဝ (Śiva) ပတိကို နားလည်စေလိုသည်။

Verse 28

महान्सृष्टिं विकुरुते चोद्यमानः सिसृक्षया संकल्पो ऽध्यवसायश् च तस्य वृत्तिद्वयं स्मृतम्

ထင်ဟပ်ပေါ်ထွန်းစေလိုသော ဆန္ဒကြောင့် လှုံ့ဆော်ခံရသဖြင့် သူသည် ကြီးမားသော စကြဝဠာဖန်ဆင်းမှုကို ဖြန့်ကျက်တော်မူသည်။ သူ၏ လုပ်ဆောင်ပုံကို နှစ်မျိုးဟု မှတ်သားကြသည်—သန့်ရှင်းသော ရည်ရွယ်ချက် (saṅkalpa) နှင့် အဆုံးအဖြတ် ခိုင်မာသော ဆုံးဖြတ်ချက် (adhyavasāya) ဖြစ်သည်။

Verse 29

त्रिगुणाद् रजसोद्रिक्ताद् अहङ्कारस्ततो ऽभवत् महता च वृतः सर्गो भूतादिर् बाह्यतस्तु सः

ဂုဏ်သုံးပါးပါဝင်သော ပရကృతိမှ—ရာဇသ (rajas) အားကောင်းလာသောအခါ—အဟင်ကာရ (ahaṅkāra) «ငါ» သဘောတရား ပေါ်ထွန်းလာသည်။ မဟတ် (Mahat) စကြဝဠာဉာဏ်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသော ထိုအပြင်ဘက်သို့ ဦးတည်သည့် ဖန်ဆင်းမှုသည် ဘူတာဒီ (bhūtādi) ဟူသော ဓာတ်များ၏ မူလအဖြစ် စတင်သည်။

Verse 30

तस्मादेव तमोद्रिक्ताद् अहङ्कारादजायत भूततन्मात्रसर्गस्तु भूतादिस्तामसस्तु सः

တမော (tamas) အားကောင်းသော အဟင်ကာရ (ahaṅkāra) ထိုမှ တန်မာထရ (tanmātras) သေးငယ်သိမ်မွေ့သော ဓာတ်များနှင့် ဘူတ (bhūtas) ကြမ်းတမ်းသော ဓာတ်များ၏ ဖန်ဆင်းမှု ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထိုမူလကို ဘူတာဒီ (Bhūtādi) ဟု ခေါ်ပြီး တမသိက အဟင်ကာရ ဖြစ်သည်။

Verse 31

च्रेअतिओन् ओफ़् महाभूतस् भूतादिस्तु विकुर्वाणः शब्दमात्रं ससर्ज ह आकाशं सुषिरं तस्माद् उत्पन्नं शब्दलक्षणम्

ဘူတာဒီ (အဟင်္ကာရ၏ တမသိက သဘော) ပြောင်းလဲသွားသောအခါ အသံ၏ သာမန်သိမ်မွေ့စွမ်းအား (śabda-mātra) ကိုသာ ဖန်ဆင်း၏။ ထိုမှ အာကာသ—အနှံ့ပျံ့နှံ့၍ အလွတ်အပေါက်ရှိကာ အရာအားလုံးကို လက်ခံနိုင်သော အီသာ—ပေါ်ထွန်းလာပြီး ၎င်း၏ လက္ခဏာမှာ အသံဖြစ်၏။ ရှိုင်ဝအမြင်အရ ဤတတ္တဝများ၏ ဖွင့်လှစ်မှုသည် ပတိ (သီဝ) အုပ်စိုးထိန်းညှိမှုအောက်တွင် ဖြစ်ပြီး ပာရှု (ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်) သည် ပာရှ (ကန့်သတ်ချည်နှောင်မှု) မှတစ်ဆင့် ဤအဖြစ်အပျက်များကို ခံစားရ၏။

Verse 32

आकाशं शब्दमात्रं तु स्पर्शमात्रं समावृणोत् वायुश्चापि विकुर्वाणो रूपमात्रं ससर्ज ह

အသံ၏ သာမန်စွမ်းအား (śabda-mātra) ဖြင့် လက္ခဏာပြုသော အာကာသမှ ထိတွေ့မှု၏ သာမန်စွမ်းအား (sparśa-mātra) ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထို့နောက် ပြောင်းလဲသည့် ဝါယုသည် ရုပ်သဏ္ဌာန်၏ သာမန်စွမ်းအား (rūpa-mātra) ကို ဖန်ဆင်း၏။

Verse 33

ज्योतिरुत्पद्यते वायोस् तद्रूपगुणम् उच्यते स्पर्शमात्रस्तु वै वायू रूपमात्रं समावृणोत्

ဝါယုမှ ဂျျိုတိစ် (မီး/အလင်း) ပေါ်ထွန်းလာသဖြင့် ရုပ် (rūpa) ကို ၎င်း၏ သီးသန့်ဂုဏ်အဖြစ် ကြေညာ၏။ ထိတွေ့မှုသာ လက္ခဏာဖြစ်သော လေသည် ရုပ်၏ သာမန်သဘော (rūpa-mātra) ကို ဖုံးလွှမ်းကာ ပေါ်လွင်စေ၏။

Verse 34

ज्योतिश्चापि विकुर्वाणं रसमात्रं ससर्ज ह सम्भवन्ति ततो ह्यापस् ता वै सर्वरसात्मिकाः

မူလအလင်း ဂျျိုတိစ်သည် ပြောင်းလဲကာ အရသာ၏ သာမန်သဘော (rasa-mātra) ကို ဖန်ဆင်း၏။ ထိုမှ ရေတို့ ပေါ်ထွန်းလာပြီး ထိုရေတို့သည် အရသာနှင့် အနှစ်သာရ အားလုံး၏ သဘာဝတရားဖြစ်၏။

Verse 35

रसमात्रास्तु ता ह्यापो रूपमात्रो ऽग्निर् आवृणोत् आपश्चापि विकुर्वत्यो गन्धमात्रं ससर्जिरे

ထိုရေတို့သည် အရသာသာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထား၏။ ရုပ်သာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော မီးသည် ထိုရေတို့ကို ဖုံးလွှမ်း၏။ ထို့ပြင် ရေတို့လည်း ပြောင်းလဲကာ အနံ့၏ သာမန်သဘော (gandha-mātra) ကိုသာ ပေါ်ထွန်းစေ၏—ဤသို့ ဓာတ်များ၏ ဆက်လက်ဖွင့်လှစ်မှုသည် ဖန်ဆင်းခြင်းကို အုပ်စိုးသော ပတိ (သီဝ) အရှင်အောက်တွင် ဖြစ်၏။

Verse 36

संघातो जायते तस्मात् तस्य गन्धो गुणो मतः तस्मिंस्तस्मिंश् च तन्मात्रं तेन तन्मात्रता स्मृता

ထိုသိမ်မွေ့သော တတ္တဝမှ စုပေါင်းဖြစ်သော ကြမ်းသတ္တု (မဟာဘူတ) ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ၎င်း၏ အထူးဂုဏ်သည် «အနံ့» ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ သတ္တုတစ်ခုချင်းစီတွင် သက်ဆိုင်ရာ တန်မာတ်ရ (သိမ်မွေ့အနှစ်သာရ) ရှိသဖြင့် ထိုသတ္တုသည် တန်မာတ်ရသဘောကို ပိုင်ဆိုင်သည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 37

अविशेषवाचकत्वाद् अविशेषास् ततस् तु ते प्रशान्तघोरमूढत्वाद् अविशेषास्ततः पुनः

ခွဲခြားဖော်ပြသည့် စကားလုံးမဟုတ်ဘဲ မခွဲခြားသဘောဖြင့်သာ ဆိုကြသဖြင့် ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့ကို «အဝိသေသ» (မကွဲပြား) ဟု ခေါ်သည်။ ထို့ပြင် ငြိမ်းချမ်း (ပရာရှာန္တ)၊ ကြမ်းတမ်း (ဃောရ)၊ မောဟ (မူဍ္ဍ) ဟူသော သုံးပါးလက္ခဏာဖြင့် သတ်မှတ်ထားသဖြင့် ထပ်မံ၍လည်း «အဝိသေသ» ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 38

भूततन्मात्रसर्गो ऽयं विज्ञेयस्तु परस्परम् वैकारिकादहङ्कारात् सत्त्वोद्रिक्तात्तु सात्त्विकात्

ဤသည်မှာ တန်မာတ်ရ (သိမ်မွေ့သတ္တု) နှင့် ဘူတ (ကြမ်းသတ္တု) တို့၏ စೃಷ್ಟိဖြစ်ပြီး အစဉ်လိုက် အပြန်အလှန် ဆက်စပ်နေသည်ဟု သိမြင်ရမည်။ ၎င်းသည် စတ္တဝ အားသာသော စာတ္တဝိက-ဝိုင်ကာရိက အဟင်္ကာရ (အတ္တသဘော) မှ ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 39

वैकारिकः स सर्गस्तु युगपत् सम्प्रवर्तते इन्द्रियस् बुद्धीन्द्रियाणि पञ्चैव पञ्च कर्मेन्द्रियाणि च

ဝိုင်ကာရိက (စာတ္တဝိက) သဘောမှ ထိုစೃಷ್ಟိသည် တပြိုင်နက်တည်း စတင်လည်ပတ်လာသည်။ အင်္ဒြိယများ ပေါ်ထွန်းလာပြီး—ဗုဒ္ဓိအင်္ဒြိယ ၅ ပါး (သိမြင်အင်္ဂါ) နှင့် ကర్మအင်္ဒြိယ ၅ ပါး (လုပ်ဆောင်အင်္ဂါ) တို့ဖြစ်သည်။

Verse 40

साधकानीन्द्रियाणि स्युर् देवा वैकारिका दश एकादशं मनस्तत्र स्वगुणेनोभयात्मकम्

အင်္ဒြိယ ၁၀ ပါးသည် စာဓက (အောင်မြင်စေသော) ကိရိယာများဖြစ်ပြီး စာတ္တဝိက (ဝိုင်ကာရိက) သဘောမှ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထိုအထဲတွင် မနस् (စိတ်) သည် ၁၁ မြောက်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်ဂုဏ်ကြောင့် သိမြင်ခြင်းနှင့် လုပ်ဆောင်ခြင်း နှစ်မျိုးလုံးကို ပါဝင်သဖြင့် နှစ်သဘောရှိလာသည်။

Verse 41

श्रोत्रं त्वक् चक्षुषी जिह्वा नासिका चैव पञ्चमी शब्दादीनामवाप्त्यर्थं बुद्धियुक्तानि तानि वै

နား၊ အသားအရေ၊ မျက်စိနှစ်လုံး၊ လျှာ၊ နှာခေါင်းကို ပဉ္စမအဖြစ်—ဤတို့သည် အာရုံခံအင်္ဂါ ငါးပါး ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓိ (buddhi) ၏ ညွှန်ကြားနိုင်စွမ်းဖြင့် ပြည့်စုံ၍ အသံနှင့် အခြားအာရုံဝတ္ထုတို့ကို သိမြင်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။

Verse 42

पादौ पायुरुपस्थश् च हस्तौ वाग्दशमी भवेत् गतिर्विसर्गो ह्यानन्दः शिल्पं वाक्यं च कर्म तत्

ခြေထောက်၊ အနုစ၊ လိင်အင်္ဂါ၊ လက်နှစ်ဖက်နှင့် ဝါက် (စကားပြောခြင်း)—ဝါက်သည် ဒသမ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ လှုပ်ရှားသွားလာခြင်း၊ စွန့်ထုတ်ခြင်း၊ ပျော်ရွှင်အာနန္ဒ၊ လက်ရာ/အနုပညာလုပ်ငန်း၊ နှင့် စကားထုတ်ဖော်ခြင်း ဖြစ်၍—ဤတို့သည် ကర్మ (karmas) အဖြစ် အလုပ်အင်္ဂါတို့၏ လုပ်ရပ်များ ဖြစ်သည်။

Verse 43

आकाशं शब्दमात्रं च स्पर्शमात्रं समाविशत् द्विगुणस्तु ततो वायुः शब्दस्पर्शात्मको ऽभवत्

သိမ်မွေ့သော အသံတစ်မျိုးတည်းမှ အာကာသ (ākāśa) ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ထို့နောက် ထိတွေ့မှု၏ သိမ်မွေ့သဘော (sparśa) သည် ၎င်းထဲသို့ ဝင်ရောက်သော်၊ ဝါယု (vāyu) သည် ဂုဏ်နှစ်ပါး—အသံနှင့် ထိတွေ့မှုကို ကိုယ်တိုင်သဘောထား၍ ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 44

रूपं तथैव विशतः शब्दस्पर्शगुणावुभौ त्रिगुणस्तु ततस्त्वग्निः सशब्दस्पर्शरूपवान्

ထို့အတူ ရုပ် (rūpa) သည် ဝင်ရောက်လာပြီး အသံနှင့် ထိတွေ့မှုဟူသော ဂုဏ်နှစ်ပါးလည်း ဝင်ရောက်လာသည်။ ထို့နောက် အဂ္နိ (agni) သည် ဂုဏ်သုံးပါး—အသံ၊ ထိတွေ့မှု၊ ရုပ်—ကို ကိုယ်တိုင်သဘောထား၍ ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 45

सशब्दस्पर्शरूपं च रसमात्रं समाविशत् तस्माच्चतुर्गुणा आपो विज्ञेयास्तु रसात्मिकाः

အသံ၊ ထိတွေ့မှု၊ ရုပ်တို့ကို ကိုယ်တိုင်သဘောထား၍ ထို့နောက် အရသာ၏ သိမ်မွေ့သဘော (rasa) တစ်မျိုးတည်းထဲသို့ ဝင်ရောက်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် ရေ (āpas) သည် ဂုဏ်လေးပါးရှိသည်ဟု သိရပြီး၊ အရသာကို အနှစ်သာရအဖြစ် ထားရှိသည်။

Verse 46

शब्दस्पर्शं च रूपं च रसो वै गन्धमाविशत् संगता गन्धमात्रेण आविशन्तो महीमिमाम्

အသံ၊ ထိတွေ့မှုနှင့် ရုပ်သဏ္ဌာန်—အရသာပါဝင်၍—အနံ့ထဲသို့ ဝင်ရောက်ပေါင်းစည်း하였다။ «ဂန္ဓ-တန်မာတြ» (gandha-tanmātra) ဟူသော အနံ့၏ သဘောတရားတစ်မျိုးတည်းနှင့် ပေါင်းစည်းကာ၊ ထိုအရာတို့သည် ပျံ့နှံ့၍ ဤ မြေဓာတ် (mahī) အဖြစ် ဖြစ်လာပြီး၊ ပေါ်ထွန်းသော စကြဝဠာ၏ ပာရှ (pāśa) ချည်နှောင်မှုအတွင်းရှိ ကိုယ်ရှိသတ္တဝါ (paśu) များအတွက် ထူထဲသော အထောက်အထား ဖြစ်၏။

Verse 47

तस्मात्पञ्चगुणा भूमिः स्थूला भूतेषु शस्यते शान्ता घोराश् च मूढाश् च विशेषास्तेन ते स्मृताः

ထို့ကြောင့် ဗူမိ (bhūmi) သည် ဂုဏ်ငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် ဓာတ်တို့အနက် အထူထဲဆုံးဟု ချီးမွမ်းခံရသည်။ ထို၏ အထူးသဘောများကိုလည်း သာန္တ (śānta) အေးငြိမ်မှု၊ ဂ္ဃောရ (ghora) ကြောက်မက်ဖွယ်မှု၊ မူဍ္ဍ (mūḍha) မောဟ/အင်နတ်မှု ဟူ၍ မှတ်သားကြသည်—ကိုယ်ရှိဘဝအတွင်း ပေါ်ထွန်းသော အခြေအနေကွဲပြားမှုများဖြစ်၏။

Verse 48

परस्परानुप्रवेशाद् धारयन्ति परस्परम् भूमेरन्तस्त्विदं सर्वं लोकालोकाचलावृतम्

အပြန်အလှန် ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်မှုကြောင့် ဤ ကောစ्मिक အထောက်အထားများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ထိန်းထားပေးကြသည်။ ထို့ပြင် ဤအရာအားလုံးသည် မြေ၏ အတွင်းကျယ်ဝန်းမှုအတွင်း၌ တည်ရှိပြီး၊ လောကနှင့် အလောက၏ နယ်နိမိတ်ကို သတ်မှတ်သော လောကာလောက တောင် (Lokāloka) ဖြင့် ဝန်းရံထားသည်—ပေါ်ထွန်းသော လောကများနှင့် အပြင်ဘက် မပေါ်ထွန်းသော အမှောင်ကြား၏ ခြားနားချက်ဖြစ်၏။

Verse 49

विशेषाश्चेन्द्रियग्राह्या नियतत्वाच्च ते स्मृताः गुणं पूर्वस्य सर्गस्य प्राप्नुवन्त्युत्तरोत्तराः

ဤ အထူးလက္ခဏာများ (viśeṣa) ကို အင်ဒြိယများဖြင့် သိမြင်နိုင်သဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော အရာများဟု မှတ်သားကြသည်။ စကြဝဠာဖန်ဆင်းမှု၏ အဆင့်ဆင့်တွင် နောက်တစ်ဆင့်ဖန်ဆင်းမှုသည် အရှေ့တစ်ဆင့်၏ ဂုဏ်ကို တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ရယူလာသည်—ပတိ (Śiva) ၏ စီမံညွှန်ကြားမှုအောက်၌ အစဉ်လိုက် ပေါ်ထွန်းခြင်းဖြစ်၏။

Verse 50

तेषां यावच्च तद् यच्च यच्च तावद्गुणं स्मृतम् उपलभ्याप्सु वै गन्धं केचिद् ब्रूयुर् अपां गुणम्

ဤ ဓာတ်တို့အနက်၊ မည်မျှအတိုင်းအတာနှင့် မည်သို့သော သဘောတရားကို ဂုဏ်၏ မီတာအဖြစ် မှတ်သားထားသနည်း—အချို့က ရေထဲတွင်တောင် အနံ့ကို ခံယူသိမြင်သဖြင့် «အနံ့» သည်လည်း ရေ၏ ဂုဏ်တစ်ပါးဟု ဆိုကြသည်။

Verse 51

पृथिव्यामेव तं विद्याद् अपां वायोश् च संश्रयात् एते सप्त महात्मानो ह्य् अन्योन्यस्य समाश्रयात्

ထိုတတ္တဝကို မြေဓာတ်၌တည်ရှိသည်ဟု သိလော့၊ ရေဓာတ်နှင့် လေဓာတ်တို့၏ အားပေးထောက်မမှုကြောင့် ထိန်းထားရ၏။ မဟာတတ္တဝ ခုနစ်ပါးသည် အချင်းချင်း အားထားမှီခို၍ တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီပေါ်တွင် တည်ငြိမ်သဖြင့် ပေါ်ထွန်းသော လောကစနစ်သည် အပြန်အလှန် ထောက်ပံ့မှုဖြင့် ရပ်တည်၏။

Verse 52

पुरुषाधिष्ठितत्वाच्च अव्यक्तानुग्रहेण च अण्ड महादयो विशेषान्ता ह्य् अण्डमुत्पादयन्ति ते

ပုရုရှ (ပတိအဖြစ် အမြင့်ဆုံးသခင်) ၏ အုပ်စိုးမှုအောက်တွင် ရှိခြင်းကြောင့်လည်း၊ အဗျက္တ (မပေါ်လွင်သည့်အရာ) ၏ ကရုဏာတော် အားပေးမှုကြောင့်လည်း၊ မဟတ်မှ စ၍ အထူးသတ္တဝများအဆုံးတိုင်အောင် ထိုတတ္တဝတို့သည် ဘြဟ္မာဏ္ဍ (ကမ္ဘာဥ) ကို ပေါ်ထွန်းစေကြ၏။

Verse 53

एककालसमुत्पन्नं जलबुद्बुदवच्च तत् विशेषेभ्यो ऽण्डम् अभवन् महत् तद् उदकेशयम्

တစ်ချိန်တည်းပင် ပေါ်ထွန်းလာ၍ ရေပေါ်ရှိ ရေဖောင်းကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ အထူးကွဲပြားသတ္တဝများမှ ကမ္ဘာဥကြီး ပေါ်ထွန်းလာပြီး မူလရေပြင်ပေါ်တွင် အိပ်စက်တည်ရှိ၏။

Verse 54

अद्भिर् दशगुणाभिस्तु बाह्यतो ऽण्डं समावृतम् आपो दशगुणेनैतास् तेजसा बाह्यतो वृताः

ဘြဟ္မာဏ္ဍ (ကမ္ဘာဥ) ကို အပြင်ဘက်မှ ရေဓာတ် ဆယ်ဆတိုး၍ ဖုံးလွှမ်းထား၏။ ထိုရေဓာတ်ကိုလည်း အပြင်ဘက်မှ တေဇ (မီးဓာတ်) ဆယ်ဆတိုး၍ ဝန်းရံဖုံးလွှမ်းထား၏။

Verse 55

तेजो दशगुणेनैव वायुना बाह्यतो वृतम् वायुर्दशगुणेनैव बाह्यतो नभसा वृतः

မီးဓာတ်ကို အပြင်ဘက်မှ လေဓာတ် ဆယ်ဆတိုး၍ ဖုံးလွှမ်းထား၏။ လေဓာတ်ကိုလည်း အပြင်ဘက်မှ နဘ (အာကာသ/အီသာ) ဆယ်ဆတိုး၍ ဖုံးလွှမ်းထား၏။ ထို့ကြောင့် ထူထဲသော ဓာတ်များသည် ပိုသိမ်မွေ့၍ ပိုကျယ်ဝန်းသော တတ္တဝများဖြင့် အဆင့်ဆင့် ဝန်းရံဖုံးကွယ် (အာဝရဏ) ခံရကာ ပတိသခင်၏ အုပ်စိုးမှုအောက်၌ စကြဝဠာစနစ် ပေါ်ထွန်း၏။

Verse 56

आकाशेनावृतो वायुः खं तु भूतादिनावृतम् भूतादिर्महता चापि अव्यक्तेनावृतो महान्

လေသည် အာကာသ (အက်သာ) ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထား၏။ အာကာသသည် ဘူတာဒီ (မူလဓာတ်) ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထား၏။ ဘူတာဒီသည် မဟတ် (Mahat) ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားပြီး မဟတ်သည် အဗျက်တ (မထင်ရှားသော အကြောင်းရင်း) ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသည်။ ထိုအဗျက်တမှ လောကဓာတ် ပေါ်ထွန်းလာ၍ ပတိ (ရှီဝ) အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ပြန်လည်ဝင်ရောက်သွားသည်။

Verse 57

शर्वश्चाण्डकपालस्थो भवश्चांभसि सुव्रताः रुद्रो ऽग्निमध्ये भगवान् उग्रो वायौ पुनः स्मृतः

သရဝ (Śarva) သည် ကြမ်းတမ်းသော တပသီ၏ ခေါင်းခွံပန်းကန် (ကပာလ) အတွင်း၌ တည်ရှိ၏။ အို စည်းကမ်းတကျ ကျင့်ကြံသူတို့၊ ဘဝ (Bhava) သည် ရေထဲ၌ တည်မြဲ၏။ ရုဒြ (Rudra) — ကောင်းချီးပေးသော ဘုရားသခင် — သည် မီးအလယ်၌ ရှိ၏။ ထို့ပြင် ဥဂြ (Ugra) ကို လေထဲ၌ နေထိုင်သည်ဟု မှတ်ရ၏။

Verse 58

भीमश्चावनिमध्यस्थो ह्य् अहङ्कारे महेश्वरः बुद्धौ च भगवानीशः सर्वतः परमेश्वरः

သူသည် မြေကြီးအလယ်ဗဟို၌ တည်နေသော ဘီမ (Bhīma) ဖြစ်၏။ အဟင်္ကာရ (အတ္တ) အတွင်း၌ မဟေရှဝရ (Maheśvara) ဖြစ်၏။ ပုဒ္ဓိ (ဉာဏ်) အတွင်း၌ ကောင်းချီးတော်မူသော အီရှ (Īśa) ဖြစ်၏။ အရာရာအလုံးစုံ၊ နေရာတိုင်း၌ သူတစ်ပါးတည်းသာ ပရမေရှဝရ (Parameśvara) ဖြစ်၏။

Verse 59

एतैरावरणैरण्डं सप्तभिः प्राकृतैर् वृतम् एता आवृत्य चान्योन्यम् अष्टौ प्रकृतयः स्थिताः

ဤ ပရကృత (prākṛta) အဖုံးအကာ ခုနစ်ပါးတို့ဖြင့် ကမ္ဘာဥ (အဏ္ဍ) သည် ဝိုင်းပတ်ဖုံးလွှမ်းထား၏။ ထိုအဖုံးအကာတို့သည် အစဉ်လိုက် အချင်းချင်း ဖုံးအုပ်ကာ တည်ရှိနေသဖြင့် ပရကృత ရှစ်မျိုးအဖြစ် တည်ထောင်လျက်ရှိ၏။

Verse 60

प्रसर्गकाले स्थित्वा तु ग्रसन्त्येताः परस्परम् एवं परस्परोत्पन्ना धारयन्ति परस्परम्

ပျက်သုဉ်းချိန် (ပရလယ) တွင် ဤ တတ္တဝါတို့သည် ခဏတစ်လောက် တည်နေပြီးနောက် အချင်းချင်းကို စားသုံးလျက် ပျောက်ကွယ်သွားကြ၏။ ထို့ကြောင့် အချင်းချင်းမှ ပေါ်ထွန်းလာသကဲ့သို့ အချင်းချင်းကို ထောက်ပံ့ထိန်းသိမ်းလည်း ပြုကြသည်—နောက်ဆုံးတွင် ပတိ (ရှီဝ) ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်၌ အထက်တန်းအဆင့်သို့ ပြန်လည်စုပ်ယူခံရသည်အထိ။

Verse 61

फ़िर्स्त् पुरुष आधाराधेयभावेन विकारास्ते विकारिषु महेश्वरः परो ऽव्यक्ताद् अण्डम् अव्यक्तसंभवम्

ပထမပုရုရှ (Puruṣa) သည် အထောက်အပံ့နှင့် အထောက်ခံ (ādhāra–ādheya) ဆက်နွယ်မှုအဖြစ် ပြောင်းလဲသည့် တတ္တဝများအတွင်း ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်လာသော်လည်း မဟေရှဝရ/မဟာဒေဝသည် အဗျက္တ (မထင်ရှားသော) ထက်တောင် ကျော်လွန်သော အမြင့်ဆုံးဖြစ်၍ ထိုအဗျက္တမှပင် ကမ္ဘာဥ (aṇḍa) သည် ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 62

अण्डाज्जज्ञे स एवेशः पुरुषो ऽर्कसमप्रभः तस्मिन्कार्यस्य करणं संसिद्धं स्वेच्छयैव तु

ကမ္ဘာဥ (aṇḍa) မှ ထိုအရှင်တော်—ဣဿ (Īśa) ဟူသော ပုရုရှသည် နေကဲ့သို့ တောက်ပ၍ မွေးဖွားလာ၏။ သူ့အတွင်း၌ ဖန်ဆင်းမှု၏ အကျိုးရလဒ်များနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များအားလုံးကို ပြီးမြောက်စေနိုင်သော အင်အားသည် မိမိ၏ လွတ်လပ်သော အလိုတော်တစ်ခုတည်းဖြင့် အစကတည်းက ပြည့်စုံပြီးသား ဖြစ်၏။

Verse 63

स वै शरीरी प्रथमः स वै पुरुष उच्यते तस्य वामाङ्गजो विष्णुः सर्वदेवनमस्कृतः

သူတော်မူသည် အရင်ဆုံး ကိုယ်တော်ရှိသော အရှင်ဖြစ်၍ ပုရုရှ (Puruṣa) ဟု ခေါ်ကြသည်။ သူ၏ ဘယ်ဘက်အင်္ဂါမှ ဗိṣṇု (Vishnu) ပေါ်ထွန်းလာပြီး နတ်အားလုံးက ဦးညွှတ်နမස්ကာရ ပြုကြ၏။

Verse 64

लक्ष्म्या देव्या ह्यभूद्देव इच्छया परमेष्ठिनः दक्षिणाङ्गभवो ब्रह्मा सरस्वत्या जगद्गुरुः

အမြင့်ဆုံးအရှင်၏ အိစ္ဆာ-ရှက္တိ (icchā-śakti) အလိုတော်ကြောင့် လက္ရှ္မီ (Lakṣmī) သည် တကယ့် ဒေဝီ-ရှက္တိ ဖြစ်လာ၏။ ထို့ပြင် မဟာပိတ (Parameshṭhin) ၏ ညာဘက်အင်္ဂါမှ ဗြဟ္မာ (Brahmā) ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ စရஸ္ဝတီ (Sarasvatī) အားဖြင့် သူသည် လောက၏ ဆရာတော် ဖြစ်လာသည်။ ထိုသို့ ဖန်ဆင်းမှုသည် ပတိ (Pati) ဖြစ်သော သီဝ၏ အာဏာတော်အောက်၌ ရှက္တိအားဖြင့် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်သည်။

Verse 65

तस्मिन्नण्डे इमे लोका अन्तर्विश्वमिदं जगत् चन्द्रादित्यौ सनक्षत्रौ सग्रहौ सह वायुना

ထိုကမ္ဘာဥ (aṇḍa) အတွင်း၌ ဤလောကများအားလုံး—အတွင်းကမ္ဘာတစ်ခုလုံး ရှိ၏။ ထိုနေရာတွင် လနှင့် နေ၊ ကြယ်စုများနှင့် ဂြိုဟ်များလည်း ရှိပြီး၊ ထို့အပြင် လှုပ်ရှားသော ဝါယု (Vāyu) ဟူသော အသက်လေပါ ပါဝင်သည်။

Verse 66

लोकालोकद्वयं किंचिद् अण्डे ह्यस्मिन्समर्पितम् हुमन् <-> दिविने तिमे यत्तु सृष्टौ प्रसंख्यातं मया कालान्तरं द्विजाः

ဤဗြဟ္မာဏ္ဍ (ကမ္ဘာ့ဥ) အတွင်း၌ လောကနှင့် အလောက ဟူသော လောကနှစ်ပါး၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်စိတ်ကို ထားရှိထားသည်။ ထို့ပြင် ဖန်ဆင်းခြင်းအကြောင်း၌ ငါက ရေတွက်ဖော်ပြခဲ့သော လူ့ကာလနှင့် ဒေဝကာလ၏ အပိုင်းအခြားများကိုလည်း၊ အို ဒွိဇတို့၊ ဤနေရာ၌ နားလည်သိမှတ်ရမည်။

Verse 67

एतत्कालान्तरं ज्ञेयम् अहर्वै पारमेश्वरम् रात्रिश्चैतावती ज्ञेया परमेशस्य कृत्स्नशः

ဤကာလအပိုင်းအခြားကို ပရမေရှ္ဝရ၏ “နေ့” ဟု သိမှတ်ရမည်။ ထိုနှင့်တူညီသော အတိုင်းအတာရှိသော “ည” ကိုလည်း သိမှတ်ရမည်—ဤသို့ဖြင့် အမြင့်မြတ်သော အရှင်၏ နေ့ည အပြည့်အစုံ ဖြစ်သည်။

Verse 68

अहस्तस्य तु या सृष्टिः रात्रिश् च प्रलयः स्मृतः नाहस्तु विद्यते तस्य न रात्रिरिति धारयेत्

“လက်ရှိသူ” ဟူသော ကိုယ်ခန္ဓာရှိ၍ ကန့်သတ်ခံရသူအတွက် ဖန်ဆင်းခြင်းကို “နေ့” ဟု ဆိုကြပြီး ပျက်လဲခြင်း (ပရလယ) ကို “ည” ဟု မှတ်ကြသည်။ သို့သော် “လက်မဲ့သူ” ဖြစ်သော အလွန်လွန်ကဲသည့် ပတိ—ရှီဝအတွက်တော့ နေ့လည်း မရှိ၊ ညလည်း မရှိဟု အတည်ပြု၍ သိမှတ်ရမည်။

Verse 69

उपचारस्तु क्रियते लोकानां हितकाम्यया इन्द्रियाणीन्द्रियार्थाश् च महाभूतानि पञ्च च

လောကသတ္တဝါတို့၏ အကျိုးချမ်းသာကို ရည်ရွယ်၍ ဥပစာရ (ပူဇော်ဝတ်ပြုမှု) ကို ပြုလုပ်ကြသည်။ ၎င်းတွင် အင်ဒြိယများနှင့် အင်ဒြိယအာရုံများ၊ ထို့ပြင် မဟာဘူတ ငါးပါးလည်း ပါဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာရှိ အတွေ့အကြုံ၏ လောကတစ်ခုလုံးကို ပတိ—ရှီဝဘုရားထံ ဘက္တိဖြင့် ပူဇော်၍ သဟဇာတဖြစ်စေသည်။

Verse 70

तस्मात् सर्वाणि भूतानि बुद्धिश् च सह दैवतैः अहस्तिष्ठन्ति सर्वाणि परमेशस्य धीमतः

ထို့ကြောင့် သတ္တဝါအားလုံးနှင့်—ဒေဝတော်များနှင့်အတူ ဉာဏ် (ဗုဒ္ဓိ) ပင်လျှင်—ပညာရှိသော ပရမေရှ္ဝရ၏ ထောက်မကူညီမှုကြောင့် တည်ရှိနေကြသည်။

Verse 71

अहरन्ते प्रलीयन्ते रात्र्यन्ते विश्वसंभवः स्वात्मन्यवस्थिते व्यक्ते विकारे प्रतिसंहृते

နေ့အဆုံး၌ အရာအားလုံး ပျော်ဝင်လျက်ရှိ၏; ညအဆုံး၌ စကြဝဠာ၏ မူလအရင်းအမြစ်သည် မိမိ၏ အတ္တ၌ တည်မြဲနေ၏။ ထင်ရှားသော သဘောတရားသည် ထိုသခင်၌ တည်နေသော်၊ ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်မှုများ (vikāra) သည် မူလအကြောင်းသို့ ပြန်လည်သိမ်းဆည်းခံရ၏။

Verse 72

प्रकृति अन्द् पुरुष साधर्म्येणावतिष्ठेते प्रधानपुरुषावुभौ तमःसत्त्वरजोपेतौ समत्वेन व्यवस्थितौ

ပရကృతိနှင့် ပုရုသသည် အပြန်အလှန် ဆင်တူညီမျှစွာ တည်နေ၏။ ပဓာန (မူလသဘာဝ) နှင့် ပုရုသ နှစ်ပါးလုံးသည် တမစ်၊ သတ္တဝ၊ ရဇစ် သုံးဂုဏ်နှင့် ဆက်နွယ်၍ ညီမျှတည်ငြိမ်သော အလယ်အလတ်၌ ရပ်တည်၏။ ရှိုင်ဝသဘောတရားအရ ဤသည်မှာ ပာရှ (pāśa) အတွင်း မထင်ရှားမီ ဂုဏ်များ၏ ညီမျှမှုကို ဖော်ပြပြီး၊ သခင် ပတိ၏ အမိန့်အာဏာအောက်၌ ဖန်ဆင်းမှုကို မောင်းနှင်မည့် အနှောင့်အယှက် မဖြစ်မီ ဖြစ်သည်။

Verse 73

अनुपृक्तावभूतां ताव् ओतप्रोतौ परस्परम् गुणसाम्ये लयो ज्ञेयो वैषम्ये सृष्टिरुच्यते

ထိုနှစ်ပါး—ပရကృతိ (ဂုဏ်များ၏ ကွင်းပြင်) နှင့် ပုရုသ (အတွင်းရှိ သတိဉာဏ်) —သည် အပြန်အလှန် ချည်ထည်၏ အလျားချည်နှင့် အနံချည်ကဲ့သို့ ထိုးယှက်နေ၏။ ဂုဏ်များ ညီမျှလျှင် လယ (ပျော်ဝင်ခြင်း) ဟု နားလည်ရမည်; မညီမျှလျှင် စೃષ્ટိ (ဖန်ဆင်းခြင်း) ပေါ်ပေါက်သည်ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 74

तिले यथा भवेत्तैलं घृतं पयसि वा स्थितम् तथा तमसि सत्त्वे च रजस्यनुसृतं जगत्

နှမ်းစေ့အတွင်း၌ ဆီရှိသကဲ့သို့၊ နို့အတွင်း၌ ဂျီ (ghee) တည်ရှိသကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူ ဤလောကတစ်ခုလုံးသည် တမစ်၊ သတ္တဝ၊ ရဇစ် ဟူသော ဂုဏ်သုံးပါးအတွင်း၌ ပျံ့နှံ့၍ သခင်၏ စီမံအုပ်ချုပ်သည့် အာဏာအောက်၌ လိုက်ပါစီးဆင်းနေ၏။

Verse 75

उपास्य रजनीं कृत्स्नां परां माहेश्वरीं तथा अर्हमुखे प्रवृत्तश् च परः प्रकृतिसंभवः

ရှီဝ၏ သန့်ရှင်းသော အမြင့်မားဆုံး မာဟေရှဝရီညကို ညလုံးပေါင်း ဝတ်ပြုကာနောက်၊ ပရကృతိမှ ပေါ်ထွန်းလာသော အမြင့်ဆုံးသခင်သည် မင်္ဂလာရှိသော ရှေ့တန်း၌ လှုပ်ရှားစတင်၍ ထင်ရှားမှု၏ စီးဆင်းရာကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။

Verse 76

क्षोभयामास योगेन परेण परमेश्वरः प्रधानं पुरुषं चैव प्रविश्य स महेश्वरः

အထွတ်အမြတ် ယောဂဖြင့် ပရမေရှ္ဝရသည် ပရဓာန (မူလသဘာဝ) နှင့် ပုရုရှ (သိမြင်စိတ်) ကို လှုပ်ရှားစေ၍၊ မဟေရှ္ဝရသည် ထိုနှစ်ပါးအတွင်း ဝင်ရောက်တည်နေကာ ဖန်ဆင်းမှု၏ လှုပ်ရှားမှုကို စတင်စေတော်မူ၏။

Verse 77

त्रिमूर्ति महेश्वरात्त्रयो देवा जज्ञिरे जगदीश्वरात् शाश्वताः परमा गुह्यः सर्वात्मानः शरीरिणः

တိမူရ္တိကိုယ်တိုင်ဖြစ်သော မဟေရှ္ဝရ—လောကအရှင်မှ—ဒေဝသုံးပါး ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထိုသူတို့သည် အနန္တ၊ အထွတ်အမြတ်၊ အလွန်လျှို့ဝှက်နက်ရှိုင်း၍ ကိုယ်ရှိသတ္တဝါအားလုံး၏ အတွင်းအတ္တမဖြစ်၍ တည်နေကြ၏။

Verse 78

एत एव त्रयो देवा एत एव त्रयो गुणाः एत एव त्रयो लोका एत एव त्रयो ऽग्नयः

ဤတို့သာလျှင် ဒေဝသုံးပါး၊ ဤတို့သာလျှင် ဂုဏသုံးပါး။ ဤတို့သာလျှင် လောကသုံးပါး၊ ဤတို့သာလျှင် သန့်ရှင်းသော မီးသုံးပါး—အရာအားလုံးသည် တစ်ပါးတည်းသော အထွတ်အမြတ်သခင် «ပတိ» ထံ၌ အခြေခံ၍ ထောက်ပံ့ခံရ၏။

Verse 79

परस्पराश्रिता ह्येते परस्परमनुव्रताः परस्परेण वर्तन्ते धारयन्ति परस्परम्

ဤတို့သည် အပြန်အလှန် အားထားရင်း၊ အပြန်အလှန် တာဝန်ဓမ္မကို လိုက်နာသစ္စာရှိကြ၏။ အချင်းချင်းကြောင့် အသက်ရှင်၍ အချင်းချင်းကို ထောက်မကာ—နောက်ဆုံးတွင် «ပတိ» သခင်ရှီဝ အတွင်းထောက်တိုင်ပေါ်၌ တည်သော ကမ္ဘာ့စည်းကမ်းကို ထိန်းသိမ်းကြ၏။

Verse 80

अन्योन्यमिथुना ह्येते अन्योन्यमुपजीविनः क्षणं वियोगो न ह्येषां न त्यजन्ति परस्परम्

ဤတို့သည် အပြန်အလှန် အတွဲအဖက်ဖြစ်၍ အပြန်အလှန် အားထားနေကြ၏။ ခဏတစ်ခဏတောင် ခွဲခွာခြင်းမရှိ—အချင်းချင်းကို မစွန့်ပစ်ကြ။ ထို့ကြောင့် «ပရှု» (ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်) သည် စင်္ဂ (ပေါင်းကပ်မှု) ထဲတွင် ရောယှက်နေကာ အပြန်အလှန်ကပ်ငြိမှုဖြင့် ထိန်းထားခံရသည်; «ပတိ» (ရှီဝ) ၏ ကရုဏာတော်က «ပာရှ» (ချည်နှောင်မှု) ကို ဖြတ်တောက်သည့်အထိ။

Verse 81

ईश्वरस्तु परो देवो विष्णुश् च महतः परः ब्रह्मा च रजसा युक्तः सर्गादौ हि प्रवर्तते

ဣရှွရသည် အမြင့်ဆုံးသော ဒေဝတော်ဖြစ်၏။ ဗိဿဏုသည် မဟတ် (ကမ္ဘာဉာဏ်) ထက်လွန်ကဲ၏။ ရဇသနှင့် ယှဉ်တွဲသော ဘြဟ္မာသည် ဖန်ဆင်းခြင်းအစ၌ပင် စကြဝဠာထွက်ပေါ်မှုကို စတင်စေ၏။

Verse 82

परः स पुरुषो ज्ञेयः प्रकृतिः सा परा स्मृता

ထိုအရှင်ကို အမြင့်ဆုံး ပုရုရှ (အလွန်လွန်ကဲသော အရှင်၊ ပတိ) ဟု သိမှတ်ရမည်။ ထိုမဟာမယ်တော်ကိုလည်း အမြင့်ဆုံး ပရကృతိ (အမြင့်ဆုံး သက္တိ) ဟု မှတ်သားကြသည်၊ ထင်ရှားပေါ်ထွန်းမှု၏ အရင်းအမြစ်ဖြစ်၏။

Verse 83

अधिष्ठिता सा हि महेश्वरेण प्रवर्तते चोद्यमने समन्तात् अनुप्रवृत्तस्तु महांस्तदेनां चिरस्थिरत्वाद् विषयं श्रियः स्वयम्

သီရီ (ကောင်းကျိုးစည်းစိမ်) ဟူသော သူမသည် မဟာဒေဝ၏ အုပ်စိုးမှုအောက်၌ အမှန်တကယ် တည်၏။ အရှင်က လှုံ့ဆော်သော် သူမသည် အရပ်မျက်နှာအနှံ့ သွားလာလှုပ်ရှား၏။ ထို့ပြင် မဟာသူတော်ကလည်း အရှင်နှင့် ကိုက်ညီစွာ လုပ်ဆောင်၍ ရေရှည်တည်ကြည်သော ထိုတည်ငြိမ်မှုကြောင့်ပင် သီရီ၏ သင့်လျော်သော အာသရမဖြစ်လာ၏။

Verse 84

प्रधानगुणवैषम्यात् सर्गकालः प्रवर्तते ईश्वराधिष्ठितात्पूर्वं तस्मात्सदसदात्मकात्

ပရဓာနအတွင်း ဂုဏ်သုံးပါး၏ ညီမျှမှု ပျက်ယွင်းသွားသောအခါ ဖန်ဆင်းကာလသည် လည်ပတ်လာ၏။ ထိုသည် ဣရှွရ၏ အုပ်စိုးမှုအောက်ရှိ ပရဓာနမှ အရင်ဆုံး ပေါ်ထွက်လာပြီး ထင်ရှား/မထင်ရှား (သတ်/အသတ်) နှစ်မျိုးသဘောပါဝင်၏။

Verse 85

संसिद्धः कार्यकरणे रुद्रश्चाग्रे ह्यवर्तत तेजसाप्रतिमो धीमान् अव्यक्तः सम्प्रकाशकः

ရုဒြသည် အစကာလ၌ တည်ရှိခဲ့၏—အလုပ်အားလုံးကို ဆောင်ရွက်နိုင်သော စွမ်းအား၌ ပြည့်စုံအောင်မြင်လျက်။ တေဇောအလင်းရောင်၌ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်၊ ဉာဏ်ပညာရှိ၍ အတွင်း၌ မထင်ရှားသော်လည်း အရာအားလုံးကို တောက်ပစေသော အရှင်ဖြစ်၏။

Verse 86

स वै शरीरी प्रथमः स वै पुरुष उच्यते ब्रह्मा च भगवांस्तस्माच् चतुर्वक्त्रः प्रजापतिः

ထိုအရှင်သည် ပထမဆုံး ကိုယ်ခန္ဓာရှိသူအဖြစ် ဖြစ်ပေါ်လာ၍ ထို့ကြောင့် «ပုရုရှ» ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုဘုရားမြတ် ဘြဟ္မာသည် ထိုပေါ်ထွန်းခြင်းမှပင် မျက်နှာလေးပါးရှိသော ပရဇာပတိ ဖြစ်လာကာ ဖန်ဆင်းခြင်းကို စတင်လှုပ်ရှားစေသော မူလဘိုးဘွား ဖြစ်၏။

Verse 87

संसिद्धः कार्यकारणे तथा वै समवर्तत एक एव महादेवस् त्रिधैवं स व्यवस्थितः

အကြောင်းနှင့် အကျိုး နှစ်ဖက်လုံး၌ ပြည့်စုံအောင်မြင်သောအရှင်သည် ထင်ရှားပေါ်ထွန်းလာ၏။ မဟာဒေဝသည် တကယ်တမ်း တစ်ပါးတည်းဖြစ်သော်လည်း ဖန်ဆင်းခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ပျက်သိမ်းခြင်းတို့ကို အုပ်စိုးသည့် သုံးမျိုးသော အနေအထားဖြင့် တည်ရှိ၏။

Verse 88

अप्रतीपेन ज्ञानेन ऐश्वर्येण समन्वितः धर्मेण चाप्रतीपेन वैराग्येण च ते ऽन्विताः

တားဆီးမရသော ဉာဏ်နှင့် တန်ခိုးအာဏာ (အိုင်ශ්ဝရ்ய) ဖြင့် ပြည့်စုံကာ၊ တားဆီးမရသော ဓမ္မနှင့်လည်းကောင်း၊ လောကအပေါ် မကပ်ငြိသော ဝိရာဂျ (vairāgya) နှင့်လည်းကောင်း ပေါင်းစည်းထားကြ၏။ ထို့ကြောင့် ပရှု (paśu) ကို ပတိ (Pati) အရှင်ထံသို့ ဦးတည်စေသော ဂုဏ်တရားများ၌ ပြည့်ဝစုံလင်ကြသည်။

Verse 89

अव्यक्ताज्जायते तेषां मनसा यद्यदीहितम् वशीकृतत्वात्त्रैगुण्यं सापेक्षत्वात्स्वभावतः

မမြင်နိုင်သော အဗျက္တ (avyakta) မှ ကိုယ်ခန္ဓာရှိသတ္တဝါတို့အတွက် စိတ်က ရည်ရွယ်သမျှ အရာရာ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းကြောင့် ဂုဏသုံးပါး (triguṇa) သည် လည်ပတ်လုပ်ဆောင်ပြီး၊ မိမိသဘာဝအရလည်း အကြောင်းအရာနှင့် အခြေအနေများကို မူတည်၍ ဆက်စပ်နေသကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်၏။

Verse 90

चतुर्मुखस्तु ब्रह्मत्वे कालत्वे चान्तकः स्मृतः सहस्रमूर्धा पुरुषस् तिस्रो ऽवस्थाः स्वयंभुवः

ဘြဟ္မာအဖြစ် လုပ်ဆောင်ရာတွင် အရှင်သည် မျက်နှာလေးပါး (စတုရ္မုခ) ဖြစ်၏။ ကာလ (အချိန်) အဖြစ် လုပ်ဆောင်ရာတွင်လည်း «အန္တက» အဆုံးသတ်သူဟု မှတ်ယူကြသည်။ ခေါင်းတစ်ထောင်ရှိသော ပုရုရှအဖြစ်၊ ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းသော (စွဝယံဘူ) သည် အခြေအနေသုံးပါး၌ တည်ရှိ၏။

Verse 91

ब्रह्मत्वे सृजते लोकान् कालत्वे संक्षिपत्यपि पुरुषत्वे ह्युदासीनस् तिस्रो ऽवस्थाः प्रजापतेः

ဗြဟ္မတ്വ (Brahmatva) အဖြစ်၌ လောကတို့ကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏; ကာလတ്വ (Kālatva) အဖြစ်၌ ထိုလောကတို့ကို ပြန်လည်စုဆောင်းတော်မူ၏; ထို့ပြင် အလွန်မြင့်သော ပုရုෂ (Puruṣa) အဖြစ်၌ မကပ်မငြိဘဲ တည်တော်မူ၏။ ဤသည်တို့သည် ပရဇာပတိ၏ အခြေအနေ သုံးပါးဖြစ်ပြီး—ပတိ (Śiva) ၏ အုပ်စိုးမှုအောက်၌၊ pāśa နှင့် paśu ၏ ဖြစ်လာခြင်းကို ကျော်လွန်သည်။

Verse 92

ब्रह्मा कमलगर्भाभो रुद्रः कालाग्निसन्निभः पुरुषः पुण्डरीकाक्षो रूपं तत्परमात्मनः

ဗြဟ္မာသည် ကြာပန်းမှ မွေးဖွားသူကဲ့သို့ တောက်ပ၏; ရုဒြသည် ပျက်ကွက်ကာလ၌ ကာလမီးကဲ့သို့ ထင်ရှား၏; ပုရုෂသည် ကြာပန်းမျက်စိရှိသော အရှင်။ ဤတို့သည် အမြင့်ဆုံး အတ္တ (Paramātman) ၏ ပေါ်လွင်သော ရုပ်သဏ္ဌာန်များဖြစ်သည်။

Verse 93

एकधा स द्विधा चैव त्रिधा च बहुधा पुनः महेश्वरः शरीराणि करोति विकरोति च

သူသည် တစ်ပါးတည်းဖြစ်သော်လည်း နှစ်ပါး၊ သုံးပါးဟူ၍လည်း ဖြစ်လာကာ ထပ်မံ၍ များစွာသော အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲတော်မူ၏။ မဟေရှ္ဝရသည် ကိုယ်ခန္ဓာတို့ကို ဖန်ဆင်းတော်မူသကဲ့သို့ ပြောင်းလဲတော်မူလည်း ဖြစ်၏—ပတိအဖြစ် အုပ်စိုးတော်မူရာမှ၊ paśu သော ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်တို့သည် pāśa ၏ အင်အားအောက်၌ ထိုရုပ်သဏ္ဌာန်များကို ခံစားရသည်။

Verse 94

नानाकृतिक्रियारूपनामवन्ति स्वलीलया महेश्वरः शरीराणि करोति विकरोति च

မိမိ၏ လီလာ (līlā) အလိုတော်အလျောက် မဟေရှ္ဝရသည် အမျိုးမျိုးသော ပုံသဏ္ဌာန်၊ လုပ်ရပ်၊ အထင်အရှား၊ အမည်တို့ဖြင့် ပြည့်စုံသော ကိုယ်ခန္ဓာများကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏—ထို့ပြင် ထိုကိုယ်ခန္ဓာများကို ထပ်ခါထပ်ခါ ပြောင်းလဲတော်မူ၏။

Verse 95

त्रिधा यद्वर्तते लोके तस्मात्त्रिगुण उच्यते चतुर्धा प्रविभक्तत्वाच् चतुर्व्यूहः प्रकीर्तितः

လောက၌ သုံးမျိုးသော ပုံစံဖြင့် လည်ပတ်နေသဖြင့် «သုံးဂုဏ်ရှိသော» (triguṇa) ဟု ခေါ်ကြ၏။ ထို့ပြင် လေးမျိုးခွဲခြားထားသဖြင့် «လေးပါးသော ပေါ်လွင်မှု» (caturvyūha) ဟု ကြေညာကြ၏။

Verse 96

यदाप्नोति यदादत्ते यच्चात्ति विषयानयम् यच्चास्य सततं भावस् तस्मादात्मा निरुच्यते

အတွေ့အကြုံကို ရရှိခံစားသောအရာ၊ ကိုယ်ပိုင်အဖြစ် ယူဆောင်သိမ်းယူသောအရာ၊ အာရုံဝတ္ထုတို့ကို ခံစားသုံးစွဲသောအရာ၊ ထို့ပြင် ၎င်း၏ အတွင်းစိတ်အနေအထားသည် အမြဲတမ်းတည်ရှိနေသောအရာ—ထိုကြောင့် ထိုအရာကို အာတ္မန် (ကိုယ်တော်/အတ္တ) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။

Verse 97

ऋषिः सर्वगतत्वाच्च शरीरी सो ऽस्य यत्प्रभुः स्वामित्वमस्य यत्सर्वं विष्णुः सर्वप्रवेशनात्

အလုံးစုံသို့ ပျံ့နှံ့နေသောကြောင့် သူကို Ṛṣi ဟု ခေါ်ကြသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာအားလုံးအတွင်း နေထိုင်တည်ရှိသောကြောင့် Śarīrī ဟု ခေါ်ကြသည်။ အရာအားလုံးအပေါ် အရှင်သခင်ဖြစ်သောကြောင့် Prabhu ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ အရာအားလုံးသည် သူ၏ပိုင်ဆိုင်မှုဖြစ်သောကြောင့် Svāmin ဟု ခေါ်ကြသည်။ အရာအားလုံးထဲသို့ ဝင်ရောက်ကာ အတွင်းမှ စိမ့်ဝင်ပျံ့နှံ့နေသောကြောင့် Viṣṇu ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။

Verse 98

भगवान् भगवद्भावान् निर्मलत्वाच्छिवः स्मृतः परमः सम्प्रकृष्टत्वाद् अवनाद् ओमिति स्मृतः

သူကို Bhagavān ဟု ခေါ်ကြသည်မှာ ဘုရားသခင်တော်၏ အရှင်မင်းမြတ်သဘောနှင့် မင်္ဂလာတန်ခိုးအပြည့်အစုံကို ပိုင်ဆိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အညစ်အကြေးကင်းစင်သန့်ရှင်းမှုကြောင့် Śiva ဟု မှတ်မိကြသည်။ အမြင့်မြတ်ဆုံး၊ လွန်ကဲထူးကဲ၍ အထက်တန်းကျသောကြောင့်လည်း Oṁ ဟု မှတ်မိကြသည်—ပရဏဝ (praṇava) ဟူသော မူလသံသည် ပေါ်ထွန်းမှုအားလုံးအတွင်း သေးငယ်သံလှိုင်းအဖြစ် တုန်ခါနေသည်။

Verse 99

सर्वज्ञः सर्वविज्ञानात् सर्वः सर्वमयो यतः त्रिधा विभज्य चात्मानं त्रैलोक्यं सम्प्रवर्तते

သူသည် ဗဟုသုတအားလုံးကြောင့် အလုံးစုံသိ (sarvajña) ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အရာအားလုံးကို စိမ့်ဝင်၍ အရာအားလုံးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသောကြောင့် သူသည် “အလုံးစုံ” (sarva) ဖြစ်သည်။ သူသည် ကိုယ်တော်၏ အာတ္မန်ကို သုံးမျိုးခွဲ၍ ထိုကြောင့် လောကသုံးပါးကို စနစ်တကျ လည်ပတ်စေသည်။

Verse 100

सृजते ग्रसते चैव रक्षते च त्रिभिः स्वयम् आदित्वाद् आदिदेवो ऽसाव् अजातत्वाद् अजः स्मृतः

သူသည် ကိုယ်တော်၏ သုံးပါးသော တန်ခိုးများဖြင့် ဖန်ဆင်းသည်၊ ပြန်လည်စုပ်ယူသိမ်းဆည်းသည် (လောကကို ပြန်လည်လျှောဝင်စေသည်)၊ ထိန်းသိမ်းကာကွယ်သည်။ မူလအစဖြစ်သောကြောင့် Ādi-deva (ပထမဘုရား) ဟု မှတ်မိကြသည်။ မမွေးဖွားသောကြောင့် Aja (မမွေးဖွားသူ) ဟုလည်း သိကြသည်။

Verse 101

पाति यस्मात्प्रजाः सर्वाः प्रजापतिर् इति स्मृतः देवेषु च महान्देवो महादेवस्ततः स्मृतः

သတ္တဝါအပေါင်းတို့ (ပရာဇာ) ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သောကြောင့် «ပရာဇာပတိ» ဟု မှတ်ယူကြသည်။ ထို့ပြင် ဒေဝတားတို့အတွင်း အမြတ်ဆုံး မဟာဒေဝဖြစ်သောကြောင့် «မဟာဒေဝ» ဟုလည်း မှတ်ယူကြသည်။

Verse 102

सर्वगत्वाच्च देवानाम् अवश्यत्वाच्च ईश्वरः बृहत्त्वाच्च स्मृतो ब्रह्मा भूतत्वाद्भूत उच्यते

ဒေဝတားတို့အထိပါ စိမ့်ဝင်ပျံ့နှံ့နေသောကြောင့် «အလုံးစုံပျံ့နှံ့သူ» ဟု ခေါ်ကြသည်။ မလွတ်မြောက်နိုင်သော အလိုအလျောက်တရား၊ မည်သူမျှ မလွန်ဆန်နိုင်သောကြောင့် «ဣရှ္ဝရ» ဟု ခေါ်ကြသည်။ အလွန်ကျယ်ဝန်း မဟာမြတ်သောကြောင့် «ဗြဟ္မန်» ဟု မှတ်ယူကြပြီး၊ သတ္တဝါအပေါင်းတို့၏ အခြေခံအဖြစ်တည်သောကြောင့် «ဘူတ» (ရှိခြင်း၏ အရင်း) ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 103

क्षेत्रज्ञः क्षेत्रविज्ञानाद् एकत्वात्केवलः स्मृतः यस्मात्पुर्यां स शेते च तस्मात्पूरुष उच्यते

«က்ஷೇತ್ರ» (အတွေ့အကြုံ၏ လယ်ကွင်း) ကို အမှန်တကယ် သိမြင်သောကြောင့် «က்ஷೇತ್ರဇ္ဉ»—လယ်ကွင်းကို သိသူဟု မှတ်ယူကြသည်။ တစ်ပါးတည်းဖြစ်၍ သန့်ရှင်းမရောနှောသောကြောင့် «ကေဝလ» ဟုလည်း မှတ်ယူကြသည်။ ထို့ပြင် ကိုယ်ခန္ဓာဟူသော «မြို့» (ပူရီ) အတွင်း၌ နေထိုင်သကဲ့သို့ ရှိသောကြောင့် «ပုရုရှ» ဟု ခေါ်ကြသည်။ ရှိုင်ဝအမြင်၌ ဤသည်မှာ ပရှု (တစ်ဦးချင်းအတ္တ) သည် အတွင်းသက်သေဖြစ်ကြောင်းကို ညွှန်ပြပြီး၊ ပတိ (ရှီဝ) ၏ ကရုဏာဖြင့် ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) ဖယ်ရှားသော် အမှန်တကယ် တစ်ပါးတည်းဖြစ်ခြင်းကို သိမြင်ရသည်။

Verse 104

अनादित्वाच्च पूर्वत्वात् स्वयंभूरिति संस्मृतः याज्यत्वादुच्यते यज्ञः कविर् विक्रान्तदर्शनात्

အစမရှိ၍ အရာအားလုံးထက် ရှေ့ဦးဖြစ်သောကြောင့် «စွယံဘူ»—ကိုယ်တိုင်မွေးဖွားသူဟု မှတ်ယူကြသည်။ ကိုးကွယ်ပူဇော်၍ မန္တရဖြင့် ဖိတ်ခေါ်ရန် အမှန်တကယ် ထိုက်တန်သူ တစ်ပါးတည်းဖြစ်သောကြောင့် «ယဇ္ဉ» ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထို့ပြင် သူ၏ မြင်နိုင်စွမ်းသည် အလုံးစုံကို လွှမ်းမိုးကျော်လွန်သောကြောင့် «ကဝိ»—အလုံးစုံမြင်သော ရှင်သန်ပညာရှင်ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 105

क्रमणः क्रमणीयत्वात् पालकश्चापि पालनात् आदित्यसंज्ञः कपिलो ह्य् अग्रजो ऽग्निरिति स्मृतः

အလုံးစုံနေရာသို့ လှုပ်ရှားသွားလာ၍ အားလုံးက ချဉ်းကပ်ရမည့်သူဖြစ်သောကြောင့် «က్రమဏ» ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိန်းသိမ်းကာကွယ်သော အင်အားဖြင့် စောင့်ရှောက်သောကြောင့် «ပါလက» ဟု ခေါ်ကြသည်။ နေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပသောကြောင့် «အာဒိတျယ» ဟု သိကြပြီး၊ အညိုဝါရောင်သဏ္ဌာန်နှင့် အနှစ်သာရသိမ်မွေ့သောကြောင့် «ကပိလ» ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ပထမဦးဆုံး မီးတောက်ဖြစ်၍ အလုံးစုံသော ယဇ္ဉပွဲများနှင့် အတွင်းပိုင်း နိုးကြားမှုကို ဦးဆောင်သောကြောင့် «အဂ္နိ»—အဂ္ရဇ (ပထမမွေး) ဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 106

हिरण्यमस्य गर्भो ऽभूद् धिरण्यस्यापि गर्भजः तस्माद्धिरण्यगर्भत्वं पुराणे ऽस्मिन्निरुच्यते

ထိုအရှင်မှ «ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ» ဟုခေါ်သော ရွှေရင်ခွင် (ကမ္ဘာ့သန္ဓေ) ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထိုရွှေသဘောတရားမှလည်း သားစဉ်မြေးဆက် ပေါ်ဖွားလာ၏။ ထို့ကြောင့် ဤပုရာဏတွင် «ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ» ဟူသော အမည်၏ အကြောင်းရင်းကို ပတိ (ရှီဝ) အောက်တွင် ဖန်ဆင်းမှု ပေါ်ထွန်းလာပုံနှင့်တကွ ရှင်းလင်းဖော်ပြထားသည်။

Verse 107

स्वयंभुवो ऽपि वृत्तस्य कालो विश्वात्मनस्तु यः न शक्यः परिसंख्यातुम् अपि वर्षशतैरपि

စွဝယံဘူ (ဗြဟ္မာ) ၏ လှည့်ပတ်လုပ်ဆောင်မှုအတွင်းရှိ အချိန်ကာလ—အကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အတ္တမ၏ «ကာလ»—ကိုကား ရာနှစ်များစွာကို ရေတွက်ရန်သာ သုံးစေကာမူတောင် မတွက်ချက်နိုင်ပါ။

Verse 108

कालसंख्याविवृत्तस्य परार्धो ब्रह्मणः स्मृतः तावच्छेषो ऽस्य कालो ऽन्यस् तस्यान्ते प्रतिसृज्यते

ကာလရေတွက်မှု ပွင့်လင်းလာရာတွင် «ပရာအာဓ» ကို ဗြဟ္မာ၏ အသက်တာ၏ တစ်ဝက်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ ထိုအတိုင်းအတာ ပြည့်စုံသွားလျှင် အခြားအချိန်ကာလတစ်ခု ကျန်ရှိသေး၏။ ထို၏ အဆုံးတွင် ပတိ (ရှီဝ) ၏ အမိန့်အောက်၌ ဖန်ဆင်းခြင်းသည် ထပ်မံ ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 109

कोटिकोटिसहस्राणि अहर्भूतानि यानि वै वाराहकल्प समतीतानि कल्पानां तावच्छेषाः परे तु ये यस्त्वयं वर्तते कल्पो वाराहस्तं निबोधत

ဝရာဟကလ္ပ အဖြစ် ကုန်လွန်သွားသော နေ့စက်ဝန်းများသည် ကောဋိပေါင်းကောဋိ အနန္တအများ ဖြစ်၏။ ကလ္ပများအနက် အနာဂတ်၌ ကျန်ရှိနေသေးသည်လည်း ထိုမျှပင် ဖြစ်သည်။ ယခု လည်ပတ်နေသော ကလ္ပသည်ပင် ဝရာဟကလ္ပ ဖြစ်ကြောင်း သိမှတ်လော့။

Verse 110

प्रथमः सांप्रतस्तेषां कल्पो ऽयं वर्तते द्विजाः यस्मिन्स्वायंभुवाद्यास्तु मनवस्ते चतुर्दश

ဒွိဇာ သာသနာပညာရှိတို့အို၊ ဤလက်ရှိ ကလ္ပသည် ထိုစက်ဝန်းများအနက် ပထမဆုံး ဖြစ်သည်။ ထိုကလ္ပ၌ စွဝယံဘူဝမှ စ၍ မနု ၁၄ ပါးတို့က အုပ်စိုးကာ ဖန်ဆင်းမှုနှင့် အုပ်ချုပ်မှု၏ စနစ်တကျ လှိုင်းစီးကို ပတိ (ရှီဝ) အောက်တွင် တည်ထောင်ကြသည်။

Verse 111

अतीता वर्तमानाश् च भविष्या ये च वै पुनः तैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपर्वता

အတိတ်ကာလရှိသူများ၊ လက်ရှိရှိသူများနှင့် အနာဂတ်တွင် ထပ်မံပေါ်ထွန်းလာမည့်သူများကြောင့် ဤကမ္ဘာမြေတစ်လုံးလုံးကို—ကျွန်းကြီးခုနစ်ခုနှင့် တောင်တန်းများအပါအဝင်—အစဉ်အဆက် ကာကွယ်ထိန်းသိမ်း၍ အုပ်ချုပ်လာခဲ့သည်။

Verse 112

पूर्णं युगसहस्रं वै परिपाल्या महेश्वरैः प्रजाभिस्तपसा चैव तेषां शृणुत विस्तरम्

ယုဂတစ်ထောင်ပြည့်အထိ မဟေဿဝရတို့သည် လောကဓမ္မကို ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြ၏။ ထို့ပြင် တပဿ (တပစ်) အားဖြင့် သားသမီးပေါက်ဖွားသူတို့ကို ထောက်ပံ့ကာ တိုးပွားစေခဲ့ကြ၏။ ယခု သူတို့အကြောင်းကို အသေးစိတ် နားထောင်ကြလော့။

Verse 113

मन्वन्तरेण चैकेन सर्वाण्येवान्तराणि च कथितानि भविष्यन्ति कल्पः कल्पेन चैव हि

မန်ဝန္တရတစ်ခုတည်းကို ဖော်ပြခြင်းဖြင့် အလယ်အလတ်ကာလများအားလုံးကိုလည်း အဓိပ္ပါယ်တူတူ ဖော်ပြပြီးသားဖြစ်သည်။ ထို့အတူ ကလ္ပတစ်ခုကို ပြောဆိုခြင်းဖြင့် ကလ္ပများ၏ သဘောသဘာဝကိုလည်း သိမြင်နိုင်သည်။ ဤသို့ ပုရာဏာ၏ အချိန်ကာလ ပြန်လည်လှည့်ပတ်သည့် စည်းကမ်းကို ပတိ (ရှီဝ) သည် စကြဝဠာ၏ လှုပ်ရှားသံစဉ်အရှင်အဖြစ် ထိန်းသိမ်းတည်မြဲစေသည်။

Verse 114

अतीतानि च कल्पानि सोदर्काणि सहान्वयैः अनागतेषु तद्वच्च तर्कः कार्यो विजानता

သိမြင်သူသည် ကလ္ပများအတိတ်ကို—၎င်းတို့၏ အစဉ်အဆက်၊ အကျိုးဆက်နှင့် မျိုးရိုးစဉ်ဆက်တို့နှင့်တကွ—ခွဲခြားသိမြင်မှုဖြင့် စဉ်းစားသုံးသပ်ရမည်။ ထို့အတူ မလာသေးသော ကလ္ပများအပေါ်လည်း ထိုတူညီသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ဆင်ခြင်ရမည်။

Verse 115

स्ंन्द्फ़्लुत् आपो ह्यग्रे समभवन् नष्टे च पृथिवीतले शान्ततारैकनीरे ऽस्मिन् न प्राज्ञायत किंचन

အစဉ်အလာအစမှာ မြေပြင်မျက်နှာပြင် ပျက်စီးသွားသောအခါ ရေများသာ ကျန်ရစ်၍ အားလုံးကို လွှမ်းမိုးရေလွှမ်းခဲ့သည်။ ထိုတစ်ပြင်တည်းသော ငြိမ်းချမ်းသည့် ရေပြင်အတွင်း မည်သည့်အရာမျှ မမြင်နိုင်ခဲ့။

Verse 116

एकार्णवे तदा तस्मिन् नष्टे स्थावरजङ्गमे तदा भवति वै ब्रह्मा सहस्राक्षः सहस्रपात्

သမုဒ္ဒရာတစ်စင်းတည်းသာ ကျန်ရစ်၍ မရွှေ့မလှုပ်သောအရာနှင့် ရွှေ့လျားသောသတ္တဝါတို့ အားလုံး ပျက်စီးသွားသောအခါ၊ ထိုအချိန်တွင် ဗြဟ္မာသည် ပေါ်ထွန်းလာ၍ မျက်စိတစ်ထောင်၊ ခြေတစ်ထောင်ဖြင့် ပြည့်စုံ၏။

Verse 117

सहस्रशीर्षा पुरुषो रुक्मवर्णस् त्वतीन्द्रियः ब्रह्मा नारायणाख्यस्तु सुष्वाप सलिले तदा

ထိုအခါ ခေါင်းတစ်ထောင်ရှိသော ကမ္ဘာဝိညာဉ်ပုရုရှ—ရွှေရောင်တောက်ပ၍ အာရုံတို့မရောက်နိုင်သော—ဗြဟ္မာ၊ နာရာယဏဟုလည်း ခေါ်သောသူသည် မူလရေများပေါ်တွင် ယောဂနိဒ္ဒရာဖြင့် အိပ်စက်လေ၏။ ရှိုင်ဝအမြင်အရ ဤသည်မှာ ပရကృతိအတွင်းရှိ ဖုံးကွယ်ချုပ်နှောင်သည့် အင်အား (pāśa) ကိုညွှန်ပြပြီး၊ အမြင့်ဆုံး ပတိဖြစ်သော ရှီဝသည် ပေါ်ထွန်းမှုအားလုံး၏ လွန်ကဲသော အခြေခံအဖြစ် တည်ရှိနေသည်။

Verse 118

सत्त्वोद्रेकात्प्रबुद्धस्तु शून्यं लोकमुदैक्षत इमं चोदाहरन्त्यत्र श्लोकं नारायणं प्रति

သို့သော် သတ္တဝါ၏ အလင်းတောက်မှုဖြစ်သော သတ္တဝ (sattva) တိုးပွားလာခြင်းကြောင့် နိုးထလာသောအခါ၊ သူသည် လောကကို အလွတ်အပျက်ဟု မြင်လေ၏။ ထို့နောက် ဤနေရာတွင် နာရာယဏအား ရည်ညွှန်းသော ဤရှ్లోကကို ရွတ်ဆိုကြသည်။

Verse 119

आपो नाराश् च सूनव इत्यपां नाम शुश्रुमः आपूर्य ताभिर् अयनं कृतवानात्मनो यतः

“ရေများ” ကို “နရ၏ သားများ” ဟု ခေါ်ကြသည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့ ကြားဖူးသည်။ ထိုရေများဖြင့် ကမ္ဘာလောကအဝန်းကို ပြည့်စုံစေပြီးနောက်၊ အရှင်သည် ထိုရေကို မိမိ၏ အနားယူရာ (ayana) အဖြစ် ပြုလုပ်လေ၏။ ထို့ကြောင့် သူကို နာရာယဏဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 120

अप्सु शेते यतस्तस्मात् ततो नारायणः स्मृतः चतुर्युगसहस्रस्य नैशं कालम् उपास्यतः

ရေများအတွင်း၌ အိပ်စက်နေသောကြောင့် သူကို နာရာယဏဟု မှတ်ယူကြသည်။ သူသည် လေးယုဂစက်ဝန်းတစ်ထောင်နှင့် ညီမျှသော ညအချိန်ကာလတစ်လျှောက် တရားသဘောတွင် တည်နေ၏။

Verse 121

शर्वर्यन्ते प्रकुरुते ब्रह्मत्वं सर्गकारणात् ब्रह्मा तु सलिले तस्मिन् वायुर्भूत्वा समाचरत्

ကမ္ဘာလောကည၏ အဆုံးတွင်၊ ဖန်ဆင်းခြင်းကို စတင်ရမည်ဟူသော အကြောင်းကြောင့် ပရကృతိသည် ဘြဟ္မာဖြစ်ခြင်း၏ အခြေအနေကို ပေါ်ထွန်းစေ하였다။ ထို့နောက် ဘြဟ္မာသည် မူလရေထဲ၌ ဝါယု (လေ) အဖြစ် ပြောင်းလဲကာ လှုပ်ရှား၍ ပေါ်ထွန်းမှုကို လှုံ့ဆော်하였다။

Verse 122

निशायामिव खद्योतः प्रावृट्काले ततस्तु सः एअर्थ् रिसेद् फ़्रोम् थे wअतेर् ततस् तु सलिले तस्मिन् विज्ञायान्तर्गतां महीम्

ထို့နောက် မိုးရာသီညတွင် လင်းလက်သော မီးပိုးကဲ့သို့၊ သူသည် ထိုရေထဲ၌ မြေကြီးသည် အတွင်း၌ ဖုံးကွယ်နေကြောင်းကို သိမြင်하였다။ ထိုရေမှပင် မြေကြီးသည် ထွက်ပေါ်လာ၍ ထင်ရှားပေါ်လွင်လာ하였다။

Verse 123

अनुमानाद् असंमूढो भूमेरुद्धरणं पुनः अकरोत्स तनूमन्यां कल्पादिषु यथापुरा

မှန်ကန်သော အနုမာန (အနုမာနတရား) ဖြင့် ခွဲခြားသိမြင်ကာ မမူးမောဘဲ၊ သူသည် မြေကြီးကို ထပ်မံ မြှောက်တင်ခြင်းကို ဆောင်ရွက်하였다။ အခြားကိုယ်ရုပ်တစ်ရပ်ကို ခံယူ၍ ယခင်က ကလ္ပများ၏ အစများတွင် ပြုခဲ့သကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။

Verse 124

ततो महात्मा भगवान् दिव्यरूपम् अचिन्तयत् सलिलेनाप्लुतां भूमिं दृष्ट्वा स तु समन्ततः

ထို့နောက် မဟာအတ္မာ ဘဂဝန်သည် အရပ်ရပ်မှ ရေဖြင့် လွှမ်းမိုးနေသော မြေကြီးကို မြင်၍ ဒိဗ္ဗရုပ်တစ်ရပ်ကို စိတ်တွင် ဆင်ခြင်တော်မူ하였다။ ပတိအဖြစ်၊ ပာရှု (ချည်နှောင်ခံ သတ္တဝါများ) ကို လယာကာလကဲ့သို့သော ရေလွှမ်းမိုးမှုမှ ဖြတ်ကျော်စေကာ ကမ္ဘာစည်းကမ်းကို ပြန်လည်တည်ထောင်ရန် ဖြစ်သည်။

Verse 125

किंनु रूपमहं कृत्वा उद्धरेयं महीमिमाम् जलक्रीडानुसदृशं वाराहं रूपमाविशत्

«ဤမြေကြီးကို မြှောက်တင်ရန် ငါသည် မည်သည့်ရုပ်ကို ပြုရမည်နည်း» ဟု ဆင်ခြင်ကာ၊ ရေထဲတွင် ကစားရန် သင့်တော်သော ဝါရာဟ (ဝက်တော) ရုပ်ကို ဝင်ရောက်ခံယူ၍ မြေကြီးကို မြှောက်တင်하였다။

Verse 126

अधृष्यं सर्वभूतानां वाङ्मयं ब्रह्मसंज्ञितम् पृथिव्युद्धरणार्थाय प्रविवेश रसातलम्

သတ္တဝါအားလုံး မထိခိုက်နိုင်သော ဝါက်တရားပုံသဏ္ဍာန်ရှိ၍ “ဗြဟ္မ” ဟုခေါ်သော အာနုဘော်သည် မြေကြီးကို မြှောက်တင်ရန် ရသာတလသို့ ဝင်ရောက်하였다။

Verse 127

अद्भिः संछादितां भूमिं स तामाशु प्रजापतिः उपगम्योज्जहारैनाम् आपश्चापि समाविशत्

ရေများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းခံထားရသော မြေကြီးကို ပရဇာပတိသည် လျင်မြန်စွာ ချဉ်းကပ်၍ မြှောက်တင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရေများလည်း မိမိတို့၏ သင့်တော်ရာနေရာသို့ ပြန်ဝင်သွား하였다။

Verse 128

सामुद्रा वै समुद्रेषु नादेयाश् च नदीषु च रसातलतले मग्नां रसातलपुटे गताम्

သမုဒ္ဒရာမှ ပေါက်ဖွားသော ရေများသည် သမုဒ္ဒရာများထဲသို့ ပြန်ဝင်သွားပြီး၊ မြစ်မှ ပေါက်ဖွားသော ရေများသည် မြစ်များထဲသို့ ပြန်ဝင်သွား하였다။ ရသာတလအောက်ခြေသို့ နစ်မြုပ်သွားသော မြေကြီးသည် ရသာတလ၏ အတွင်းအပေါက်သို့ ဝင်ရောက်ကာ ပျက်လဲချိန်၏ အနက်ထဲတွင် မျိုခံရသကဲ့သို့ ဖြစ်하였다။

Verse 129

प्रभुर्लोकहितार्थाय दंष्ट्रयाभ्युज्जहार गाम् ततः स्वस्थानमानीय पृथिवीं पृथिवीधरः

လောကများ၏ အကျိုးချမ်းသာအတွက် အမြင့်မြတ်ဆုံး အရှင်သည် မိမိ၏ အစွယ်ဖြင့် မြေကြီးကို မြှောက်တင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် “မြေကို ထမ်းဆောင်သူ” အဖြစ် ပृथဝီကို ပြန်လည်ယူဆောင်ကာ မိမိ၏ သင့်တော်ရာနေရာ၌ ထားတည်စေ하였다။

Verse 130

मुमोच पूर्ववद् असौ धारयित्वा धराधरः तस्योपरि जलौघस्य महती नौरिव स्थिता

အရင်ကကဲ့သို့ ထမ်းဆောင်ထားပြီးနောက် ထိုအင်အားကြီးသော မြေကို ထမ်းဆောင်သူသည် ထိုဘဏ္ဍာကို လွှတ်ချခဲ့သည်။ ထိုရေစီးကြီး၏ အပေါ်၌ မြေကြီးကြီးမားသည် သင်္ဘောကြီးတစ်စင်းကဲ့သို့ တည်ငြိမ်စွာ ရပ်တည်နေ하였다။

Verse 131

तत्समा ह्युरुदेहत्वान् न मही याति संप्लवम् तत उत्क्षिप्य तां देवो जगतः स्थापनेच्छया

အရှင်၏ ကိုယ်တော်ကြီးမားကျယ်ပြန့်သဖြင့် မြေကြီးသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရေလွှမ်းမိုးမှုအတွင်း မနစ်မြုပ်ခဲ့။ ထို့နောက် လောကများကို သင့်တော်သည့် အစီအစဉ်အတိုင်း ပြန်လည်တည်ထောင်လိုသော ဆန္ဒဖြင့် အရှင်သည် မြေမယ်တော်ကို မြှောက်တင်တော်မူ၏။

Verse 132

पृथिव्याः प्रविभागाय मनश्चक्रे ऽम्बुजेक्षणः पृथिवीं च समां कृत्वा पृथिव्यां सो ऽचिनोद् गिरीन्

မြေကြီးကို သင့်တော်စွာ ခွဲဝေစီမံရန်အတွက် ကြာပန်းမျက်စိရှိသော အရှင်သည် စိတ်တော်ကို ထိုလုပ်ငန်း၌ တည်စေတော်မူ၏။ မြေကြီးကို ညီညာတည်ငြိမ်အောင် ပြုလုပ်ပြီးနောက် မြေပြင်ပေါ်၌ တောင်တန်းများကို စီစဉ်တော်မူ၏။

Verse 133

प्राक्सर्गे दह्यमाने तु तदा संवर्तकाग्निना तेनाग्निना विशीर्णास्ते पर्वता भूरिविस्तराः

နောက်တစ်ကြိမ် ဖန်ဆင်းခြင်းမတိုင်မီကာလ၌ စကြဝဠာသည် သံဝတ္တက မီး (ပျက်စီးမီး) ဖြင့် လောင်ကျွမ်းနေစဉ်၊ မြေပြင်တစ်လျှောက် ကျယ်ပြန့်နေသော ထိုတောင်တန်းများသည် ထိုမီးတောက်ကြောင့်ပင် ကွဲကြေ ပျက်စီးသွားကြ၏။

Verse 134

शैत्यादेकार्णवे तस्मिन् वायुना तेन संहताः निषिक्ता यत्र यत्रासंस् तत्र तत्राचलाभवन्

တစ်စည်းတည်း မခွဲခြားသေးသော ကမ္ဘာ့သမုဒ္ဒရာအတွင်း၌ အအေးဓာတ်ကြောင့် ထုထည်များကို ထိုလေက စုစည်းတင်းကျပ်စေ၏။ မည်သည့်နေရာတွင် ထိုအစုများ ကျရောက်တည်ငြိမ်သွားသနည်း၊ ထိုနေရာတိုင်း၌ မလှုပ်မရှားသော တောင်များအဖြစ် ဖြစ်ပေါ်လာကြ၏—ဓာတ်များကို စီမံညှိနှိုင်းသော ပတိ (အရှင်) အောက်၌ ဖန်ဆင်းခြင်းအတွင်း ပေါ်ထွန်းလာသော ရုပ်သဏ္ဍာန်များပင်။

Verse 135

तदाचलत्वाद् अचलाः पर्वभिः पर्वताः स्मृताः गिरयो हि निगीर्णत्वाच् छयानत्वाच्छिलोच्चयाः

မလှုပ်မရှားသော သဘောကြောင့် ၎င်းတို့ကို «အချလ» (မရွေ့မလျား) ဟု ခေါ်ကြ၏။ ခေါင်ရိုးများနှင့် အဆစ်အပိုင်းများရှိသဖြင့် «ပရဝတ» (တောင်) ဟု မှတ်ယူကြ၏။ အမှန်တကယ် ၎င်းတို့ကို «ဂိရိ» ဟု ခေါ်သည်မှာ ထုထည်ကြီးမား၍ မျိုသိမ်းထားသကဲ့သို့ ဖြစ်သောကြောင့်၊ «သီလိုစ္စယ» ဟု ခေါ်သည်မှာ ကျောက်တုံးကြီးများ အစုအပုံအဖြစ် လဲလျောင်းကျယ်ပြန့်နေသောကြောင့် ဖြစ်၏။

Verse 136

ततस्तेषु विकीर्णेषु कोटिशो हि गिरिष्वथ विश्वकर्मा विभजते कल्पादिषु पुनः पुनः

ထို့နောက် အရာတို့သည် တောင်တန်းများအနှံ့ ကုဋိသန်းပေါင်းများစွာအဖြစ် ပြန့်ကျဲသွားသောအခါ၊ ဝိශ්ဝကರ್ಮာ (Viśvakarmā) သည် ကလ္ပ (kalpa) တစ်ခုချင်းစီ၏ အစတွင် ထပ်ခါထပ်ခါ ခွဲဝေစီမံ၍ ပြန်လည်စီစဉ်တော်မူ၏။

Verse 137

ससमुद्रामिमां पृथ्वीं सप्तद्वीपां सपर्वताम् भूराद्यांश् चतुरो लोकान् पुनः सो ऽथ व्यकल्पयत्

ထို့နောက် သူသည် ဖန်ဆင်းခြင်းကို ထပ်မံစီစဉ်တော်မူ၏—သမုဒ္ဒရာများက ဝိုင်းရံထားသော ဤမြေကြီး၊ ဒွီပ ခုနစ်ခုနှင့် တောင်တန်းများပါဝင်သကဲ့သို့—ထို့ပြင် ဘူḥ (Bhūḥ) မှ စ၍ လောက လေးပါးကိုလည်း ပြန်လည်တည်ဆောက်တော်မူ၏။ ထိုသို့ အရှင်၏ အာဏာတော်အောက်၌ စကြဝဠာအစီအစဉ်သည် အသစ်တဖန် တည်မြဲလေ၏။

Verse 138

ब्रह्मा च्रेअतेस् अनिमल्स् एत्च्। लोकान् प्रकल्पयित्वाथ प्रजासर्गं ससर्ज ह ब्रह्मा स्वयंभूर्भगवान् सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः

ထို့နောက် ဘြဟ္မာသည် တိရစ္ဆာန်တို့နှင့် အခြားအရာများကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ လောကများကို အရင်စီမံတည်ဆောက်ပြီးနောက်၊ ကိုယ်တိုင်မွေးဖွားသော (Svayambhū) အမြတ်တန်ဘြဟ္မာသည် မျိုးစုံသော သတ္တဝါများကို ပေါ်ထွန်းစေလိုသဖြင့် ပရဇာ-ဆර්ဂ (prajā-sarga) ဟူသော မျိုးဆက်ဖန်ဆင်းမှုကို စတင်တော်မူ၏။

Verse 139

ससर्ज सृष्टिं तद्रूपां कल्पादिषु यथापुरा तस्याभिध्यायतः सर्गं तथा वै बुद्धिपूर्वकम्

သူသည် ကလ္ပ (kalpa) များ၏ အစတွင် ယခင်ကကဲ့သို့ ထိုပုံစံအတိုင်း ဖန်ဆင်းခြင်းကို ထုတ်လွှင့်တော်မူ၏။ ထို့ပြင် သူ၏ စိတ်တော်ဖြင့် စဉ်းစားသတိပြုနေစဉ်၊ ဖန်ဆင်းမှုသည် ထိုအတိုင်းပင် ပေါ်ထွန်းလာ၍၊ ဉာဏ် (buddhi) က အရင်ဦးစွာ ရှေ့ဆောင်ကာ—အရှင် (Pati) ၏ အတွင်းပိုင်းအလိုတော်အောက်၌ စနစ်တကျ ထင်ရှားလာလေ၏။

Verse 140

बुद्ध्याश् च समकाले वै प्रादुर्भूतस् तमोमयः तमोमोहो महामोहस् तामिस्रश्चान्धसंज्ञितः

ဉာဏ် (buddhi) ပေါ်ထွန်းလာသည့်အချိန်နှင့် တပြိုင်နက်တည်း တမသ (tamas) သဘောတရားလည်း ထင်ရှားလာ၏။ ၎င်းကို အမှောင်မှ မွေးဖွားသော မောဟ (tamo-moha)၊ မဟာမောဟ (mahā-moha)၊ တာမိသြရ (tāmisra) ဟူသော မျက်စိပိတ်အမှောင်၊ နှင့် အန္ဓ (Andha) ဟူသော ဝိညာဉ်ရေး မျက်ကန်းမှုအဖြစ် ခေါ်ဆိုကြ၏။

Verse 141

अविद्या पञ्चपर्वैषा प्रादुर्भूता महात्मनः पञ्चधावस्थितः सर्गो ध्यायतः सो ऽभिमानिनः

မဟာအတ္တမန်ထံမှ၊ «ငါ» ဟူသော အဘိမာနဖြင့် စိတ်တည်၍ သမ္မာဓိပြုစဉ်၊ အပိုင်းငါးပါးရှိသော အဝိဒ္ယာ ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ စೃಷ್ಟိသည် ငါးမျိုးအဖြစ် တည်ထောင်လာ하였다။

Verse 142

संवृतस्तमसा चैव बीजाङ्कुरवदावृतः बहिरन्तश्चाप्रकाशस् तब्धो निःसंज्ञ एव च

တမသဖြင့် အမှန်တကယ် ဖုံးလွှမ်းခံရ၍၊ မျိုးစေ့အတွင်းရှိ အပင်ပေါက်ကဲ့သို့ ပိတ်ကာထားသည်။ အပြင်အတွင်း နှစ်ဖက်လုံး မအလင်းရ၊ မူးမေ့တုံ့ဆိုင်း၍ သတိမဲ့သကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 143

यस्मात्तेषां वृता बुद्धिर् दुःखानि करणानि च तस्मात्ते संवृतात्मानो नगा मुख्याः प्रकीर्तिताः

သူတို့၏ ဉာဏ်သည် ဖုံးကွယ်ခံရပြီး၊ အင်ဒြိယများသည် ဒုက္ခနှင့် ချည်နှောင်ထားသောကြောင့်၊ ထို့ကြောင့် သူတို့ကို အဓိက နာဂများဟု ခေါ်ကြသည်—အတွင်းအတ္တသည် ပိတ်လှောင်ကန့်သတ်နေသော သတ္တဝါများဖြစ်၏။

Verse 144

मुख्यसर्गं तथाभूतं दृष्ट्वा ब्रह्मा ह्यसाधकम् अप्रसन्नमनाः सो ऽथ ततो ऽन्यं सो ह्यमन्यत

အဓိက စೃષ્ટိသည် ထိုသို့ ဖြစ်ပေါ်လာသော်လည်း ရည်ရွယ်ချက်ကို မအောင်မြင်ကြောင်း မြင်သဖြင့်၊ ဘြဟ္မာသည် အတွင်းစိတ်မပျော်မရွှင် ဖြစ်လာကာ၊ ထို့ကြောင့် အခြားလမ်းကြောင်းတစ်ခုသို့ စိတ်ကို လှည့်လိုက်သည်။

Verse 145

तस्याभिध्यायतश्चैव तिर्यक्स्रोता ह्यवर्तत तस्मात् तिर्यक्प्रवृत्तः स तिर्यक्स्रोतास् ततः स्मृतः

သူ စိတ်တည်၍ သမ္မာဓိပြုစဉ် «တိရျယက်-စရောတစ်» ဟူသော စီးကြောင်း ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထို့ကြောင့် ဘေးဖက်သို့ လှည့်၍ စီးဆင်းသဖြင့်၊ ၎င်းကို တိရျယက်-စရောတစ် ဟု မှတ်သားကြသည်—ပာရှ (pāśa) ချည်နှောင်မှု၏ ဖိအားအောက်တွင် အာရုံခံဘဝသို့ အပြင်ဘက်သို့ လှည့်ထွက်သွားသော အသက်လှုပ်ရှားမှုရှိသတ္တဝါများ၊ နောက်ဆုံး ပတိ—ရှီဝ (Śiva) ထံသို့ ပြန်လှည့်လာသည်အထိ။

Verse 146

पश्वादयस्ते विख्याता उत्पथग्राहिणो द्विजाः तस्याभिध्यायतो ऽन्यं वै सात्त्विकः समवर्तत

အို ဒွိဇတို့၊ ပရှု (paśu) အစရှိသော သတ္တဝါတို့သည် လမ်းလွဲသော မာဂ်ကို လိုက်သူများဟု ထင်ရှားလာကြ၏။ ထိုအခါ သူ၏ သမาธိဖြင့် စဉ်းစားတော်မူစဉ် စတ္တဝိက (sāttvika) သဘောရှိသော အခြားဖန်ဆင်းမှုတစ်ရပ် ပေါ်ထွန်းလာ၍ သန့်ရှင်းမှုနှင့် မှန်ကန်သော အစီအစဉ်အတိုင်း ပရှုကို ပတိ (Pati) ထံသို့ ဦးတည်စေ၏။

Verse 147

ऊर्ध्वस्रोतास्तृतीयस्तु स वै चोर्ध्वं व्यवस्थितः यस्मात्प्रवर्तते चोर्ध्वम् ऊर्ध्वस्रोतास्ततः स्मृतः

တတိယအမျိုးအစားကို ဥဓ္ဝသ္ရောတသ (Ūrdhvasrotas) ဟု ခေါ်၏။ ၎င်းသည် အထက်သို့ ဦးတည်၍ တည်ရှိနေပြီး၊ ၎င်း၏ စီးဆင်းမှုသည် အထက်သို့ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်သဖြင့် ဥဓ္ဝသ္ရောတသ ဟု မှတ်သားကြ၏။

Verse 148

ते सुखप्रीतिबहुला बहिरन्तश् च संवृताः प्रकाशा बहिरन्तश् च ऊर्ध्वस्रोतोभवाः स्मृताः

သူတို့သည် ချမ်းသာပျော်ရွှင်မှုနှင့် ပီတိအလွန်များ၏။ အတွင်းအပြင် တိတ်ဆိတ်၍ ကိုယ်တိုင်ပိတ်ကာထားသော်လည်း အတွင်းအပြင် ထွန်းလင်းတောက်ပ၏။ ထိုသူတို့ကို ဥဓ္ဝ-သ္ရောတသ (ūrdhva-srotas) အထက်သို့ စီးဆင်းသော သတ္တဝါများဟု မှတ်သားကြပြီး၊ ပတိ (Pati) ထံသို့ တက်လှမ်းကာ ပာရှ (pāśa) ချည်နှောင်မှုမှ လွတ်မြောက်ခြင်းသို့ ဦးတည်ကြ၏။

Verse 149

ते सत्त्वस्य च योगेन सृष्टाः सत्त्वोद्भवाः स्मृताः ऊर्ध्वस्रोतास्तृतीयो वै देवसर्गस्तु स स्मृतः

စတ္တဝ (sattva) နှင့် ယောဂ (yoga) ပေါင်းစည်းမှုကြောင့် သူတို့ကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ သူတို့ကို စတ္တဝမှ ပေါ်ထွန်းသူများဟု မှတ်သားကြ၏။ သူတို့သည် ဥဓ္ဝသ္ရောတသ ဖြစ်ကြပြီး၊ ဤသည်ပင် တတိယဖန်ဆင်းမှု—ဒေဝတို့၏ ဖန်ဆင်းမှုဟု သိမှတ်ကြ၏။

Verse 150

प्रकाशाद् बहिरन्तश् च ऊर्ध्वस्रोतोद्भवाः स्मृताः ते ऊर्ध्वस्रोतसो ज्ञेयास् तुष्टात्मानो बुधैः स्मृताः

အလင်းရောင်၏ သဘောတရားမှ အတွင်းအပြင် ပေါ်ထွန်းလာကြသဖြင့် သူတို့ကို ဥဓ္ဝသ္ရောတသ (ūrdhvasrotas) ဟု ဆိုကြ၏။ သူတို့ကို ဥဓ္ဝသ္ရောတသ ဟု သိမှတ်ကြလော့—အတွင်းစိတ် ကျေနပ်သန့်ရှင်းသော ဝိညာဉ်များဟု ပညာရှိတို့ ကြေညာကြ၏။

Verse 151

ऊर्ध्वस्रोतःसु सृष्टेषु देवेषु वरदः प्रभुः प्रीतिमानभवद्ब्रह्मा ततो ऽन्यं सो ऽभ्यमन्यत

အထက်သို့စီးဆင်းသော နတ်တို့ (ūrdhvasrotas) ကို ဖန်ဆင်းပြီးနောက်၊ ကောင်းချီးပေးတော်မူသော အရှင်—ဗြဟ္မာသည် ပီတိဖြစ်၍ ဝမ်းမြောက်တော်မူ၏။ ထို့နောက် ထပ်မံသော သတ္တဝါအမျိုးအစားတစ်ရပ်ကို ပေါ်ထွန်းစေလိုကြောင်း စိတ်ကူးတော်မူ၏။

Verse 152

ससर्ज सर्गमन्यं हि साधकं प्रभुरीश्वरः ततो ऽभिध्यायतस्तस्य सत्याभिध्यायिनस्तदा

ထို့နောက် အရှင် ဣရှ္ဝရ—အမြင့်ဆုံး ပတိ—သည် အောင်မြင်မှုသို့ ရောက်စေသော နည်းလမ်းဖြစ်သည့် ဖန်ဆင်းခြင်းအဆင့်တစ်ရပ်ကို ထပ်မံဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ ထို့နောက် တရားမှန်ကန်စွာ အာရုံပြုသည့် (မလွဲမသွေ စိတ်ဓာတ်ဖြင့်) သတ္တဝါတို့သည် ထိုအာရုံပြုခြင်းနှင့်အညီ ပေါ်ထွန်းလာကြ၏။

Verse 153

प्रादुरासीत्तदा व्यक्ताद् अर्वाक्स्रोतास्तु साधकः यस्माद् अर्वाङ्न्यवर्तन्त ततो ऽर्वाक्स्रोतसस् तु ते

ထိုအခါ ထင်ရှားသော သဘောတရား (vyakta) မှ ‘အောက်သို့စီးဆင်းသော’ ဖန်ဆင်းခြင်း (arvāk-srotas) ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ အားထုတ်ကျင့်ကြံသူ စာဓကတို့ ဖြစ်လာကြ၏။ သူတို့သည် လမ်းကြောင်းကို အောက်သို့လှည့်သွားသောကြောင့် ‘အရ္ဝာက္-စရောတသ’ ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 154

ते च प्रकाशबहुलास् तमःपृक्ता रजो ऽधिकाः तस्मात्ते दुःखबहुला भूयोभूयश् च कारिणः

သူတို့တွင် အလင်းရောင် (sattva) များစွာရှိသော်လည်း အမှောင် (tamas) နှင့်ရောနှောကာ ရာဇ (rajas) သဘောက ပိုမိုလွှမ်းမိုးသည်။ ထို့ကြောင့် ဒုက္ခများစွာဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ ကမ္မကို ထပ်ခါထပ်ခါ ပြုလုပ်၍ ချည်နှောင်မှုအတွင်း လှည့်ပတ်နေကြသည်။

Verse 155

संवृता बहिरन्तश् च मनुष्याः साधकाश् च ते

အပြင်အတွင်း နှစ်ဖက်လုံး၌ ထိန်းသိမ်းစည်းကမ်းရှိ၍ ကိုယ်ကိုချုပ်တည်းနိုင်သော လူသားတို့သည် အမှန်တကယ် စာဓက (sādhaka) များပင် ဖြစ်ကြသည်။

Verse 156

लक्षणैस्तारकाद्यैस्ते ह्य् अष्टधा तु व्यवस्थिताः

ထင်ရှားသော လက္ခဏာများအရ—«တာရက» အမျိုးအစားမှ စ၍—ထိုအရာတို့သည် အမှန်တကယ် အမျိုးအစား ရှစ်မျိုးအဖြစ် စီစဉ်ထားသည်။

Verse 157

सिद्धात्मानो मनुष्यास्ते गन्धर्वसहधर्मिणः इत्येष तैजसः सर्गो ह्य् अर्वाक्स्रोतःप्रकीर्तितः

ထိုလူသားတို့ကို «စిద్ధာတ္မာနဟ်» (ဝိညာဉ်ပြည့်စုံသူ) ဟု ခေါ်ကြပြီး ဂန္ဓဗ္ဗတို့နှင့် တူညီသော ဓမ္မကို မျှဝေကြသည်။ ဤသည်မှာ «တိုင်ဇသ» (အလင်းရောင်၊ စိတ်မွေး) စೃಷ್ಟိဖြစ်၍ «အရဝာက္-စရောတသ» ဟု ကြေညာထားသကဲ့သို့ အောက်သို့ စီးဆင်းကာ ကိုယ်ခန္ဓာသို့ ဝင်ရောက်သော သတ္တဝါများ ဖြစ်သည်။

Verse 158

पञ्चमो ऽनुग्रहः सर्गश् चतुर्धा तु व्यवस्थितः विपर्ययेण शक्त्या च सिद्ध्या तुष्ट्या तथैव च

ပဉ္စမ စೃಷ್ಟိကို «အနုဂ္ရဟ-စရ္ဂ» (ဘုရားကရုဏာဖြင့် ဖန်ဆင်းခြင်း) ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းကို လေးမျိုးခွဲ၍—«ဝိပရျယ» (ပြောင်းပြန်မှု), «ရှက္တိ» (အင်အား), «စిద్ధိ» (အောင်မြင်ရရှိမှု), နှင့် «တုဿ္ဋိ» (ကျေနပ်မှု) ဟူ၍ စီစဉ်ထားသည်။

Verse 159

स्थावरेषु विपर्यासस् तिर्यग्योनिषु शक्तितः सिद्धात्मानो मनुष्यास्तु ऋषिदेवेषु कृत्स्नशः

အတည်တံ့သတ္တဝါများ (စထာဝရ) တွင် အသိဉာဏ်သည် ဝိပရျာသ (ပြောင်းပြန်၊ မှောင်မိုက်) ဖြစ်၏; တိရစ္ဆာန်တို့တွင်လည်း ကန့်သတ်ထားသော ရှက္တိအတိုင်းသာ လုပ်ဆောင်၏။ သို့သော် လူတွင် အတ္တမသည် စిద్ధ (ပြည့်စုံ) ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ ရှိသီနှင့် ဒေဝတို့တွင်တော့ အပြည့်အဝ ထင်ရှားပေါ်လွင်သည်—ဤသည်မှာ ပတိ (အရှင်) အောက်တွင် ပရှု၏ အသိဉာဏ် ဖွင့်လှစ်မှု အဆင့်ဆင့်ကို ပြသသည်။

Verse 160

इत्येष प्राकृतः सर्गो वैकृतो नवमः स्मृतः भूतादिकानां भूतानां षष्ठः सर्गः स उच्यते

ထို့ကြောင့် ဤသည်ကို «ပရာကృత» (ပရကృతိမှ မွေးဖွားသော) စೃಷ್ಟိဟု ကြေညာပြီး၊ «ဝိုင်ကృత» (ပြောင်းလဲတိုးတက်သော) စೃಷ್ಟိအဖြစ် နဝမမြောက်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ ၎င်းကို «ဘူတ» တို့၏ ဆဋ္ဌမ စೃಷ್ಟိဟု ခေါ်ပြီး—«ဘူတာဒီ» (သိမ်မွေ့သော ဒြပ်များနှင့် ၎င်းတို့၏ မူလ) မှ စ၍ ထင်ရှားသော သတ္တဝါများအထိ ဖြစ်သည်။

Verse 161

निवृत्तं वर्तमानं च तेषां जानन्ति वै पुनः भूतादिकानां भूतानां सप्तमः सर्ग एव च

သူတို့သည် နိဝတ္တ (ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသည့်အခြေအနေ) ဖြစ်သွားသောအရာနှင့် ယခုထင်ရှားနေသောအရာ နှစ်မျိုးလုံးကို ထပ်မံသိကြသည်။ ဤသည်မှာ အမှန်တကယ် သတ္တမမြောက် စೃಷ್ಟိ ဖြစ်ပြီး၊ ဓာတ်များနှင့် ဓာတ်အမျိုးအစားများမှ စတင်၍ သတ္တဝါများ ပေါ်ထွန်းလာခြင်း ဖြစ်သည်။

Verse 162

ते परिग्राहिणः सर्वे संविभागरताः पुनः स्वादनाश् चाप्यशीलाश् च ज्ञेया भूतादिकाश् च ते

သူတို့အားလုံးသည် ပိုင်ဆိုင်မှုကို ဆုပ်ကိုင်လိုသူများဖြစ်ပြီး၊ ထပ်မံ၍ မိမိအကျိုးအတွက် ခွဲဝေခြမ်းခြားရာတွင် စိတ်ဝင်စားကြသည်။ အာရုံအရသာများကို စွဲလမ်းပြီး သင့်တော်သော စည်းကမ်းသီလ မရှိကြ—သူတို့ကို ဘူတအမျိုးအစားနှင့် ထိုကဲ့သို့သော (တမသိက အနိမ့်တန်း) သတ္တဝါများဟု သိမှတ်လော့။

Verse 163

विपर्ययेण भूतादिर् अशक्त्या च व्यवस्थितः प्रथमो महतः सर्गो विज्ञेयो ब्रह्मणः स्मृतः

ဗိပရျယ (ပြောင်းပြန်မြင်ခြင်း) နှင့် အရှက္တိ (မစွမ်းနိုင်ခြင်း) ကြောင့် သတ္တဝါတို့၏ မူလအရင်းအမြစ်သည် ထိုအခြေအနေ၌ တည်မြဲသွားသည်။ ဤသည်ကို ဘြဟ္မာ၏ ပထမကြီးမားသော စೃಷ್ಟိဟု မှတ်မိကြပြီး၊ မဟတ် (ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဉာဏ်) မှ စတင်သော အစပြုဖန်ဆင်းခြင်း ဖြစ်သည်။

Verse 164

तन्मात्राणां द्वितीयस्तु भूतसर्गः स उच्यते वैकारिकस्तृतीयस्तु सर्ग ऐन्द्रियकः स्मृतः

ဒုတိယ စೃಷ್ಟိကို တန်မာတ်ရ (သိမ်မွေ့သော ဓာတ်များ) ၏ ပေါ်ထွန်းခြင်းဟု ဆိုကြပြီး၊ ၎င်းကို ဘူတ-စರ್ಗ (bhūta-sarga) ဟု ခေါ်ကြသည်။ တတိယ စೃಷ್ಟိကို ဝိုင်ကာရိက စೃಷ್ಟိဟု မှတ်မိကြပြီး၊ အိုင်န္ဒြိယက (aindriyaka) စೃಷ್ಟိဖြစ်ကာ သိမြင်အင်္ဂါနှင့် လုပ်ဆောင်အင်္ဂါတို့ ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Verse 165

इत्येष प्राकृतः सर्गः सम्भूतो बुद्धिपूर्वकः मुख्यसर्गश्चतुर्थश् च मुख्या वै स्थावराः स्मृताः

ဤသို့ ပုဒ္ဓိ (ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဉာဏ်) ကို အစပြု၍ အစီအစဉ်တကျ ပရကృత (ပစ္စည်း) စೃಷ್ಟိ သည် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ဤသည်ကို စတုတ္ထ မုခ္ယ-စర్గ (mukhya-sarga) ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ ထိုတွင် အဓိက သတ္တဝါများမှာ စ္ထာဝရ (sthāvara) ဟု ဆိုသော မလှုပ်ရှားသော အသက်ရှိပုံစံများ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 166

ततो ऽर्वाक्स्रोतसां सर्गः सप्तमः स तु मानुषः अष्टमो ऽनुग्रहः सर्गः सात्त्विकस्तामसश् च सः

ထို့နောက် အောက်သို့စီးဆင်းသော «အရ္ဝာက်-စရောတသ» ဟုခေါ်သည့် သတ္တမမြောက် စೃಷ್ಟိ ပေါ်လာသည်။ ထိုသည်မှာ လူ့အမျိုးအစား၏ စနစ်ဖြစ်သည်။ အဋ္ဌမမြောက်မှာ «အနုဂ္ရဟ-သရ္ဂ» ဟူသော ကရုဏာတော်ဖြင့် ဖြစ်ပေါ်သော စೃಷ್ಟိဖြစ်၍ သတ္တဝိကနှင့် တာမသ မုဒ်နှစ်မျိုးလုံးဖြင့် ထင်ရှားသည်။

Verse 167

पञ्चैते वैकृताः सर्गाः प्राकृतास्तु त्रयः स्मृताः प्राकृतो वैकृतश्चैव कौमारो नवमः स्मृतः

ဤတို့အနက် ငါးမျိုးသည် «ဝೈကෘတ» (ပြောင်းလဲထွက်ပေါ်သော) စೃಷ್ಟိများဟု သိကြပြီး၊ သုံးမျိုးကိုတော့ «ပရာကෘတ» (မူလသဘာဝ) စೃಷ್ಟိများဟု မှတ်ယူကြသည်။ နဝမမြောက် စೃಷ್ಟိကို «ကೌမာရ» ဟုလည်း မှတ်သားကြပြီး၊ မူလလည်းဖြစ် ပြောင်းလဲထွက်ပေါ်လည်းဖြစ် သဘောတရားနှစ်မျိုးလုံး ပါဝင်သည်။

Verse 168

अबुद्धिपूर्वकाः सर्गाः प्राकृतास्तु त्रयः स्मृताः बुद्धिपूर्वं प्रवर्तन्ते षट् पुनर्ब्रह्मणस्तु ते

ပညာ (ဗုဒ္ဓိ) မပေါ်ထွန်းမီကပင် မသိမသာဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော «ပရာကෘတ» စೃಷ್ಟိ သုံးမျိုးကို မှတ်ယူကြသည်။ သို့သော် ထပ်မံသော စೃಷ್ಟိ ခြောက်မျိုးသည် ပညာကို အခြေခံကာ စတင်လှုပ်ရှားသည်—ထိုတို့သည် အရှင် (ပတိ) ၏ အားပေးကူညီမှုအောက်တွင် လောကကို ဖန်ဆင်းဆောင်ရွက်သော ပရဟ္မာ၏ စೃಷ್ಟိများပင် ဖြစ်သည်။

Verse 169

विस्तरानुग्रहः सर्गः कीर्त्यमानो निबोधत चतुर्धावस्थितः सो ऽथ सर्वभूतेषु कृत्स्नशः

ကြေညာလျက်ရှိသကဲ့သို့ နားလည်လော့။ ဤစೃಷ್ಟိသည် ကရုဏာတော်၏ ကျယ်ပြန့်သော ပေါ်ထွန်းမှုဖြစ်ပြီး၊ ထို့နောက် လေးမျိုးသော အနေအထားဖြင့် တည်ရှိကာ သတ္တဝါအပေါင်းတို့၌ အပြည့်အဝ ပျံ့နှံ့လျက်ရှိသည်။

Verse 170

इत्येते प्राकृताश्चैव वैकृताश् च नव स्मृताः परस्परानुरक्ताश् च कारणैश् च बुधैः स्मृताः

ထို့ကြောင့် ဤစೃಷ್ಟိ ကိုးမျိုးကို «ပရာကෘတ» နှင့် «ဝൈကෘတ» ဟူ၍ နှစ်မျိုးလုံးအဖြစ် မှတ်သားကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အချင်းချင်း ဆက်နွယ်၍ အပြန်အလှန် အားထားနေကြပြီး၊ ပညာရှိတို့ကလည်း ပေါ်ထွန်းမှု၏ အကြောင်းတရားဆက်စပ်မှုအတွင်းရှိ အကြောင်းရင်းများဟု သိမြင်ကြသည်။

Verse 171

ब्रह्माऽस् सोन्स् अग्रे ससर्ज वै ब्रह्मा मानसानात्मनः समान् ऋभुः सनत्कुमारश् च द्वावेतावूर्ध्वरेतसौ

အစဦးကာလ၌ ဗြဟ္မာသည် မိမိ၏ စိတ်မှ ပေါ်ထွန်းသော သားတော်များကို ဖန်ဆင်းခဲ့သည်။ မိမိ၏ အလိုတော်နှင့် တူညီသော ရ္ဘု (Ṛbhu) နှင့် စနတ်ကုမာရ (Sanatkumāra) ဖြစ်ကြသည်။ ထိုနှစ်ပါးသည် ūrdhva-retas ဖြစ်၍ မျိုးပွားစွမ်းအားကို ထိန်းသိမ်းကာ အထက်သို့ ဦးတည်သော ဘြဟ္မစရိယာ၌ တည်ကြသည်။

Verse 172

पूर्वोत्पन्नौ पुरा तेभ्यः सर्वेषामपि पूर्वजौ व्यतीते त्वष्टमे कल्पे पुराणौ लोकसाक्षिणौ

ရှေးကာလကတည်းက အခြားသူများထက် အရင်ပေါ်ထွန်းလာသော ထိုနှစ်ပါးသည် အားလုံး၏ အကြီးဆုံး ဘိုးဘွားများ ဖြစ်ကြသည်။ အဋ္ဌမ ကလ္ပကို ကျော်လွန်တည်တံ့ပြီးနောက်၊ ထိုနှစ်ပါးသည် ရှေးဟောင်းသူများအဖြစ်—လောကတို့၏ သက်သေများအဖြစ်—ပတိ (Pati) အရှင်အောက်၌ ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်လဲခြင်း စက်ဝိုင်းများကို ဖြတ်သန်းကာ တည်နေကြသည်။

Verse 173

तौ वाराहे तु भूर्लोके तेजः संक्षिप्य धिष्ठितौ तावुभौ मोक्षकर्माणाव् आरोप्यात्मानमात्मनि

ထို့နောက် ဝရာဟ (Varāha) ပုံသဏ္ဍာန်ကမ္ဘာ၌၊ ဘူရ္လောက (Bhūrloka) ပေါ်တွင် ထိုနှစ်ပါးသည် မိမိတို့၏ တေဇ (tejas) အလင်းရောင်ကို စုစည်း၍ ခိုင်မြဲစွာ တည်ကြသည်။ မောက္ခကို ဆောင်ကြဉ်းသော ကర్మကို ရည်ရွယ်ကာ၊ ကိုယ်ကို ကိုယ်အတွင်းရှိ အာတ်မန်၌ တင်ထားသကဲ့သို့—ပုဂ္ဂိုလ်စိတ်ကို အတွင်းအာတ်မန်၌ ပေါင်းစည်းကာ—မောက္ခပေးသော ပတိ (Pati) အရှင်အောက်၌ နေကြသည်။

Verse 174

प्रजां धर्मं च कामं च त्यक्त्वा वैराग्यमास्थितौ यथोत्पन्नस्तथैवेह कुमारः स इहोच्यते

သားသမီးပွားခြင်း၊ လောကီဓမ္မတာဝန်နှင့် ကာမဆန္ဒတို့ကို စွန့်လွှတ်ကာ ဝိုင်ရာဂျ (vairāgya) အာရုံမကပ်ခြင်း၌ တည်နေသူ—မွေးဖွားစဉ်ကကဲ့သို့ မချည်နှောင် မပိုင်ဆိုင်ဘဲ ဤလောက၌ နေသူကို “ကုမာရ” (Kumāra) ဟု ခေါ်သည်။

Verse 175

तस्मात् सनत्कुमारेति नामास्येह प्रकीर्तितम् सनन्दं सनकं चैव विद्वांसं च सनातनम्

ထို့ကြောင့် ဤအကြောင်းအရာ၌ သူ၏နာမကို “စနတ်ကုမာရ” (Sanatkumāra) ဟု ချီးကျူးကြသည်။ ထို့အပြင် စနန္ဒ (Sananda) စနက (Sanaka) နှင့် ပညာရှိ စနာတန (Sanātana) တို့လည်း ကြေညာခံရသည်—ပတိ (Śiva) အကြောင်းနှင့် ပာရှု (paśu) ကို ပာရှ (pāśa) မှ လွတ်မြောက်စေခြင်းကို တည်ကြည်သိမြင်သော အမြဲနုပျိုသော ရှင်သန်သူများ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 176

विज्ञानेन निवृत्तास्ते व्यवर्तन्त महौजसः संबुद्धाश्चैव नानात्वे अप्रवृत्ताश् च योगिनः

ဗိညာဏ (vijñāna) ဖြင့် ခွဲခြားသိမြင်ကာ လောကရေးရာမှ ဆုတ်ခွာသဖြင့် အင်အားကြီးသော ယောဂီတို့သည် ပြန်လှည့်ကြ၏။ မျိုးစုံကွဲပြားမှုကို ကျော်လွန်သော သစ္စာကို နိုးကြားသိမြင်ပြီး ကွဲပြားသဘော၏ အတွေ့အကြုံလောကသို့ မဝင်ကြ၊ ပာရှု (ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်) ကို ပတိ—သခင် ရှိဝသို့ ဦးတည်စေသော မာဂ်၌ တည်ကြ၏။

Verse 177

असृष्ट्वैव प्रजासर्गं प्रतिसर्गं गताः पुनः ततस्तेषु व्यतीतेषु ततो ऽन्यान् साधकान् सुतान्

သတ္တဝါများ၏ ဖန်ဆင်းမှုကို မဖန်ဆင်းသေးဘဲပင်၊ သူတို့သည် ပျက်လဲခြင်းနှင့် ပြန်လည်ဖန်ဆင်းခြင်း၏ စက်ဝိုင်းသို့ ထပ်မံဝင်ရောက်ကြ၏။ ထိုကာလစက်ဝိုင်းများ ကုန်လွန်သွားသောအခါ၊ ထို့နောက် သူသည် အခြားသော သားတော်များ—အောင်မြင်ပြီးသော sādhaka အကျင့်ရှင်များ—ကို ပေါ်ထွန်းစေ၍ ပေါ်ထွန်းရေးလုပ်ငန်းအတွက် သင့်တော်စေ၏။

Verse 178

मानसानसृजद्ब्रह्मा पुनः स्थानाभिमानिनः आ भूतसम्प्लवावस्था यैरियं विधृता मही

ထို့နောက် ဘြဟ္မာသည် စိတ်မှဖွားသော ဖန်ဆင်းမှုဖြင့် ထပ်မံဖန်ဆင်းကာ မိမိတို့၏ ကောဇ္မစ်အနေအထားများကို ကိုယ်တိုင်အဖြစ်ခံယူသော အုပ်စိုးအင်အားများကို ပေါ်ထွန်းစေ၏။ ထိုသူတို့ကြောင့် ဤကမ္ဘာမြေသည် သတ္တဝါအားလုံး ရေမြုပ်သွားသော မဟာပျက်လဲအခြေအနေတိုင်အောင် ထိန်းထားခံရ၏။

Verse 179

आपो ऽग्निं पृथिवीं वायुम् अन्तरिक्षं दिवं तथा समुद्रांश् च नदीश्चैव तथा शैलवनस्पतीन्

ရေ၊ မီး၊ မြေ၊ လေ၊ အာကာသအလယ်ပိုင်းနှင့် ကောင်းကင်လောက၊ ထို့အတူ သမုဒ္ဒရာများနှင့် မြစ်များ၊ တောင်တန်းများနှင့် အရှင်သစ်ပင်များ—ဤအရာအားလုံးသည် ပတိ ရှိဝ၏ ပေါ်ထွန်းသဘောကွင်းအတွင်း ပါဝင်ကြ၏။

Verse 180

ओषधीनां तथात्मानो वल्लीनां वृक्षवीरुधाम् लताः काष्ठाः कलाश्चैव मुहूर्ताः संधिरात्र्यहान्

ထို့အတူ ဆေးဖက်ဝင်အပင်များ၊ လျှောပင်များ၊ သစ်ပင်နှင့် အပင်မျိုးစုံတို့အတွက် အတွင်းပိုင်း အုပ်စိုးသဘောတရားများ ရှိကြ၏။ ထို့ပြင် လတာများနှင့် သစ်သားအတွက်လည်းကောင်း၊ ကာလာ (အချိန်ခွဲခြားမှုများ)၊ မုဟူရ္တများနှင့် ညနှင့်နေ့ ဆုံချက်များအတွက်လည်းကောင်း ရှိကြ၏။

Verse 181

अर्धमासांश् च मासांश् च अयनाब्दयुगानि च स्थानाभिमानिनः सर्वे स्थानाख्याश्चैव ते स्मृताः

လဝက်များ၊ လများ၊ အယနာ (နေမင်းလမ်းကြောင်း) များ၊ နှစ်များနှင့် ယုဂများအားလုံးတွင် ထိုအဆင့်အတန်းများကို အုပ်စိုးသော အာဓိပတိဉာဏ်ရှိကြပြီး ထိုနေရာနှင့် ကိုယ်တိုင်တစ်သားတည်းဟု ခံယူကြသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုကောစမစ်အနေအထားနာမည်များအတိုင်းပင် ခေါ်ဝေါ်သည့် ဒေဝတားများဟု မှတ်သားကြသည်။

Verse 182

ब्रह्मऽस् एलेवेन् सोन्स् देवानृषींश् च महतो गदतस्तान् निबोधत मरीचिभृग्वङ्गिरसं पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम्

မဟာဘုရား ဘြဟ္မာ၏ ကြေညာချက်ကို နားထောင်၍ သိမြင်ကြလော့။ သူ၏ စိတ်မှ မွေးဖွားသော သားတော် ၁၁ ပါး—ဒေဝတားများနှင့် ရှင်ရသီဘိုးဘွားများ—မရီချိ၊ ဘೃဂု၊ အင်္ဂိရသ၊ ပုလஸ္တျ၊ ပုလဟ၊ ကရတု (နှင့် အခြားတို့) ဖြစ်ကြပြီး၊ ထိုသူတို့မှတစ်ဆင့် ပတိ (အရှင်) အောက်၌ ဖန်ဆင်းခြင်း၏ စီးဆင်းမှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်သည်။

Verse 183

दक्षमत्रिं वसिष्ठं च सो ऽसृजन्मानसान् नव नव ब्रह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः

ထို့နောက် သူသည် စိတ်အာရုံတစ်ခုတည်းဖြင့် ဒက္ခ၊ အတြိ၊ ဝသိဋ္ဌ ကို ဖန်ဆင်းထုတ်ပေါ်စေ하였다—အမှန်တကယ် စိတ်မှ မွေးဖွားသော ဘိုးဘွားပုဂ္ဂိုလ် ၉ ပါး ဖြစ်ကြသည်။ ပုရာဏတွင် ထိုသူတို့ကို “ဘြဟ္မာ ၉ ပါး” ဟူ၍ အတည်ပြုထားပြီး ဖန်ဆင်းခြင်း၏ မူလအေးဂျင့်များ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 184

तेषां ब्रह्मात्मकानां वै सर्वेषां ब्रह्मवादिनाम् स्थानानि कल्पयामास पूर्ववत्पद्मसंभवः

ဘြဟ္မန်အရင်းအမြစ်ကို အခြေခံသဘာဝအဖြစ် ထားရှိသော ဘြဟ္မဝါဒင်များ အားလုံးအတွက် ပဒ္မသမ္ဘဝ (ဘြဟ္မာ) သည် ယခင်ကဲ့သို့ပင် သင့်လျော်သော အာသနနှင့် နေရာအိမ်ရာများကို စီမံခန့်ခွဲ၍ သတ်မှတ်ပေးကာ၊ သူတို့၏ သိမြင်ထားသော အဆင့်အတန်းနှင့် ကိုက်ညီအောင် တည်စေ하였다။

Verse 185

ततो ऽसृजच्च संकल्पं धर्मं चैव सुखावहम् सो ऽसृजद् व्यवसायात्तु धर्मं देवो महेश्वरः

ထို့နောက် မဟာဒေဝ မဟေရှ္ဝရသည် စင်္ကల్ప—ရည်ရွယ်ချက်၏ အင်အား—ကိုလည်းကောင်း၊ စစ်မှန်သော ချမ်းသာကောင်းကျိုးကို သယ်ဆောင်သော ဓမ္မကိုလည်းကောင်း ဖန်ဆင်းထုတ်ပေါ်စေ하였다။ အမှန်တကယ် သူ၏ दृঢ়သော ဆုံးဖြတ်ချက် (ဗျဝသာယ) မှ ဓမ္မသည် မဟေရှ္ဝရဘုရားက ပေါ်ထွန်းစေခဲ့သည်။

Verse 186

संकल्पं चैव संकल्पात् सर्वलोकपितामहः मानसश् च रुचिर्नाम विजज्ञे ब्रह्मणः प्रभोः

သင်္ကల్ప (saṅkalpa) ဟူသော အလိုတော်၏ လှုပ်ရှားမှုမှပင် လောကအပေါင်း၏ အဘိုးကြီး ဘြဟ္မာသည် «သင်္ကల్ప» ကို ဖန်ဆင်းထုတ်ပေါ်စေ၏။ ထိုစိတ်ကူးမြင်ခြင်းတူညီသည့် မနောကမ္မမှလည်း ဘြဟ္မာဘုရားသည် «ရုစိ» ဟူသော စိတ်မွေးဖြစ်ကို ထပ်မံ ပေါ်ထွန်းစေ၏။

Verse 187

प्राणाद्ब्रह्मासृजद्दक्षं चक्षुर्भ्यां च मरीचिनम् भृगुस्तु हृदयाज्जज्ञे ऋषिः सलिलजन्मनः

အသက်ရှုသက် (ပရာဏ) မှ ဘြဟ္မာသည် «ဒက္ရှ» ကို ဖန်ဆင်းထုတ်ပေါ်စေ၏။ မျက်စိနှစ်ဖက်မှ «မရီချိ» ကို ပေါ်ထွန်းစေ၏။ နှလုံးမှတော့ မူလရေမှ ပေါက်ဖွားသော ရှိသီ «ဘೃဂု» မွေးဖွားလာ၍ ဖန်ဆင်းခြင်း၏ အစီအစဉ်တကျ လှုပ်ရှားမှုကို စတင်စေ၏။

Verse 188

शिरसो ऽङ्गिरसश्चैव श्रोत्रादत्रिं तथासृजत् पुलस्त्यं च तथोदानाद् व्यानाच्च पुलहं पुनः

ခေါင်းမှ «အင်္ဂိရသ» ကို ပေါ်ထွန်းစေ၏။ နားမှလည်း «အတြိ» ကို ထုတ်ပေါ်စေ၏။ အပေါ်သို့တက်သော အသက်ရှု (ဥဒါန) မှ «ပုလஸ္တျ» ကို ပေါ်ထွန်းစေပြီး၊ အနှံ့ပျံ့သော အသက်ရှု (ဗျာန) မှ ထပ်မံ၍ «ပုလဟ» ကို ဖန်ဆင်းထုတ်ပေါ်စေ၏။

Verse 189

समानजो वसिष्ठश् च अपानान्निर्ममे क्रतुम् इत्येते ब्रह्मणः पुत्रा दिव्या एकादशा स्मृताः

«သမာနဇ» မှ «ဝသိဋ္ဌ» ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ အောက်သို့ဆင်းသော အသက်ရှု (အပါန) မှ «ကရတု» ကို ဖန်ဆင်းထုတ်ပေါ်စေ၏။ ထို့ကြောင့် ဤသူတို့ကို ဘြဟ္မာ၏ တန်ခိုးတော်ရှိသော သားတော် တစ်ဆယ့်တစ်ပါးဟု မှတ်ယူကြသည်။ ရှိုင်ဝဒർശနအရ ဤဖန်ဆင်းရှင်တို့သည် ပတိ—သီဝ၏ ကောသမစ် အစီအစဉ်အတွင်း အာဏာပေးခံရသော ကိုယ်စားလှယ်များသာ ဖြစ်ပြီး၊ ပာရှု (paśu) ဟူသော ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်များသည် ပာရှ (pāśa) အောက်တွင် ကရုဏာတော် ပေါ်လာသည်အထိ တည်နေကြ၏။

Verse 190

धर्मादयः प्रथमजाः सर्वे ते ब्रह्मणः सुताः भृग्वादयस्तु ते सृष्टा नवैते ब्रह्मवादिनः

«ဓမ္မ» နှင့် အခြားသူတို့သည် ပထမဆုံး မွေးဖွားသူများဖြစ်၍ အားလုံးသည် ဘြဟ္မာ၏ သားတော်များ ဖြစ်ကြ၏။ ထို့နောက် «ဘೃဂု» နှင့် အခြားသူတို့ကို ဖန်ဆင်းထုတ်ပေါ်စေရာ၊ ဤကိုးပါးသည် ဘြဟ္မန်ကို ဟောကြားသူများ (brahmavādin) ဟု ခေါ်ကြ၏။

Verse 191

गृहमेधिनः पुराणास् ते धर्मस् तैः सम्प्रवर्तितः तेषां द्वादश ते वंशा दिव्या देवगुणान्विताः

အိမ်ထောင်ရှင်ဘဝ၌ တရားကိုထိန်းသိမ်းသော ရှေးဟောင်းဂೃಹမေဓင်တို့သည် မိမိတို့၏အစဉ်အလာဖြင့် ဓမ္မ၏စီးဆင်းမှုကို စတင်လှုပ်ရှားစေ하였다။ ထိုသူတို့မှ တန်ခိုးတော်နှင့်တကွ ဒေဝဂုဏ်ပြည့်ဝသော သာယာသန့်ရှင်းသည့် မျိုးရိုးတော် ၁၂ မျိုး ပေါ်ပေါက်လာ하였다။

Verse 192

क्रियावन्तः प्रजावन्तो महर्षिभिर् अलंकृताः ऋभु, सनत्कुमार ऋभुः सनत्कुमारश् च द्वावेतावूर्ध्वरेतसौ

သန့်ရှင်းသောကိရိယာဝတ္တနှင့် ဝိညာဉ်တန်ခိုးပြည့်ဝ၍ မဟာရိရှိတို့၏အလှဆင်ခြင်းကို ခံယူသူများမှာ Ṛbhu နှင့် Sanatkumāra ဖြစ်ကြသည်။ ဤနှစ်ဦးသည် ယောဂသမယဖြင့် မျိုးပွားစွမ်းအားကို အထက်သို့ပြောင်းလဲထားသော ūrdhvaretas ဟူ၍ ထင်ရှားကာ၊ ပတိ (သခင်) နှင့် ရှైవသိဒ္ဓာန်တရားဗဟုသုတကို ခံယူရန် သင့်တော်သော အိုးအိမ်တော်များ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 193

पूर्वोत्पन्नौ परं तेभ्यः सर्वेषामपि पूर्वजौ व्यतीते त्वष्टमे कल्पे पुराणौ लोकसाक्षिणौ

အခြားအားလုံးထက် အရင်ဆုံး မွေးဖွား၍ ထိုသူတို့အားလုံးကိုလည်း ကျော်လွန်နေသော ဤနှစ်ဦးသည် အားလုံး၏ အရှေးအကျဆုံး ဘိုးဘွားများ ဖြစ်ကြသည်။ အဋ္ဌမကလ္ပ ကုန်လွန်သွားသောအခါ၊ ရှေးဟောင်းသူနှစ်ဦးသည် လောကတို့၏ သက်သေတော်အဖြစ် တည်ရှိနေ하였다။

Verse 194

विराजेतामुभौ लोके तेजः संक्षिप्य धिष्ठितौ तावुभौ योगकर्माणाव् आरोप्यात्मानम् आत्मनि

လောကနှစ်ပါး၌ ထိုနှစ်ဦးသည် တောက်ပလင်းလက်ကာ၊ မိမိတို့၏တေဇောကို အတွင်းသို့ စုဆောင်း၍ တည်ကြည်စွာ အခြေချနေ하였다။ ထို့နောက် ယောဂကမ္မကို ကျင့်သုံး၍ ထိုနှစ်ဦးသည် အတ္တကို အတ္တ၌ပင် တင်ထားကာ—အတွင်းသို့ စူးစိုက်သမాధိ၌ ပေါင်းစည်းဝင်ရောက်하였다။

Verse 195

प्रजां धर्मं च कामं च त्यक्त्वा वैराग्यमास्थितौ यथोत्पन्नः स एवेह कुमारः स इहोच्यते

သားသမီး၊ လောကီဓမ္မတာဝန်နှင့် ကာမဆန္ဒတို့ကို စွန့်လွှတ်ကာ ဝိုင်ရာဂျျ (မကပ်ငြိ) တွင် တည်နေသည်။ မွေးဖွားစဉ်ကဲ့သို့ပင် သန့်ရှင်းမပြောင်းလဲသောကြောင့် ဤနေရာ၌ သူကို “Kumāra” ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 196

तस्मात्सनत्कुमारेति नामास्येह प्रतिष्ठितम् ततो ऽभिध्यायतस्तस्य जज्ञिरे मानसाः प्रजाः

ထို့ကြောင့် ဤလောက၌ သူ၏နာမကို «သနတ်ကုမာရ» ဟူ၍ တည်မြဲစွာ ခေါ်ကြသည်။ ထို့နောက် အတွင်းစိတ်၌ သမాధိဖြင့် စူးစမ်းတော်မူသော် စိတ်မှပေါက်ဖွားသော သားစဉ်မြေးဆက်တို့ ပေါ်ထွန်းလာ하였다။

Verse 197

तच्छरीरसमुत्पन्नैः कार्यैस्तैः कारणैः सह क्षेत्रज्ञाः समवर्तन्त गात्रेभ्यस्तस्य धीमतः

ဉာဏ်ပညာပြည့်ဝသော ထိုသူ၏ ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများမှ က္ရှೇತ್ರဇ్ఞ (လယ်ကွင်းကို သိသူ) ဟူသော ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်များ (ပရှု) သည် ကိုယ်မှပေါက်ဖွားသော အကျိုးရလဒ်များနှင့် ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများနှင့်အတူ ပေါ်ထွန်းလာ하였다။

Verse 198

ततो देवासुरपितॄन् मानुषांश् च चतुष्टयम् सिसृक्षुर् अम्भांस्येतानि स्वम् आत्मानम् अयूयुजत्

ထို့နောက် နတ်များ၊ အဆုရများ၊ ပိတೃများနှင့် လူသားများ ဟူသော အမျိုးအစားလေးမျိုးကို ဖန်ဆင်းလိုသဖြင့်၊ သူသည် မူလရေများနှင့် မိမိ၏ အတ္တကို ယိုဂဖြင့် ချိတ်ဆက်ကာ ဖန်ဆင်းခြင်းကို လှုပ်ရှားစေ하였다။

Verse 199

ततस्तु युञ्जतस्तस्य तमोमात्रसमुद्भवम् समभिध्यायतः सर्गं प्रयत्नेन प्रजापतेः

ထို့နောက် ပရဇာပတိသည် ယိုဂသမాధိ၌ အာရုံစိုက်၍ ကြိုးပမ်းကာ ဖန်ဆင်းခြင်းကို စူးစမ်းတော်မူသော်၊ တမස්၏ သဘောတရားသာမှ ပေါက်ဖွားသော အမှောင်နှင့် အလေးအနက်ကြောင့် ဖြစ်လာသည့် ပေါ်ထွန်းမှုအဆင့် တစ်ရပ် ပေါ်လာ하였다။

Verse 200

ततो ऽस्य जघनात्पूर्वम् असुरा जज्ञिरे सुताः असुर:: निरुक्ति असुः प्राणः स्मृतो विप्रास् तज्जन्मानस् ततो ऽसुराः

ထို့နောက် အရင်ဆုံး သူ၏ နောက်ပိုင်းအင်္ဂါမှ သားများသည် အဆုရများအဖြစ် မွေးဖွားလာ하였다။ အို ဗြာဟ္မဏတို့၊ «အဆုရ» ဟူသော စကား၏ နိရုတ္တိမှာ ဤသို့ဖြစ်သည်— «အဆု» သည် အသက်ရှူသက်တမ်း၊ အသက်ဓာတ်ကို ဆိုလိုသည်; ထို «အဆု» မှ မွေးဖွားသောကြောင့် သူတို့ကို အဆုရဟု ခေါ်ကြသည်။