Adhyaya 43
Naimittika-pralaya and the Theology of Kāla: Seven Suns, Saṃvartaka Fire, Flood, and Varāha Kalpa
ယခင်အခန်းပြီးနောက် ရှင်တော်များသည် ကုර්မ-နာရာယဏအား pratisarga (ဒုတိယဖန်ဆင်းခြင်း) ကိုရှင်းပြရန် မေးမြန်းကြသည်။ သခင်သည် pralaya ကို nitya, naimittika, prākṛta, ātyantika ဟူ၍ ၄ မျိုးခွဲကာ ātyantika ကို ယောဂီ၏ ဉာဏ်ဖြင့် အမြင့်ဆုံးအတ္တသို့ လုံးဝလျော်ဝင်ခြင်းဟု ဆိုသည်။ ထို့နောက် naimittika-pralaya ကိုဖော်ပြရာတွင် နှစ် ၁၀၀ မိုးခေါင်ခြင်း၊ နေ ၇ လုံးပေါ်ထွက်ခြင်း၊ ရုဒ္ဒရနှင့် Kālarudra အင်အားဖြင့် Saṃvartaka မီးက လောကများကို Maharloka အထိ လောင်ကျွမ်းစေ၍ စကြဝဠာတစ်လုံးလုံး အလင်းတစ်ခုတည်းဖြစ်သွားသည်။ နောက်တစ်ဖန် မုန်တိုင်းမိုးတိမ်များက မီးကိုငြိမ်းသတ်ပြီး နှစ်ရာချီ ရေလွှမ်းမိုးကာ သမုဒ္ဒရာတစ်ခုသာ ကျန်သည့်အထိ ဖြစ်လာပြီး Prajāpati သည် ယောဂနိဒ္ဒရာသို့ ဝင်သည်။ အခန်းအဆုံးတွင် ယခုကာလကို sāttvika Varāha Kalpa ဟု သတ်မှတ်ကာ guṇa အလိုက် kalpa များ (Hari/Hara/Prajāpati အထင်ကရမှု) ကိုရှင်းပြပြီး သခင်သည် မန္တရ၊ ယဇ္ဉ၊ kṣetrajña၊ Prakṛti နှင့် Kāla အဖြစ် မိမိ၏ အလုံးစုံပျံ့နှံ့သဘောကို ထုတ်ဖော်ကာ သာဓကတစ်ညီတည်းမှုနှင့် အမတသို့ ယောဂလမ်းကို အားပေးသည်။
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे द्विचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच एतदाकर्ण्य विज्ञानं नारायणमुखेरितम् / कूर्मरूपधरं देवं पप्रच्छुर्मुनयः प्रभुम्
ဤသို့ဖြင့် သီရိကူර්မပုရာဏ၌ နောက်ပိုင်းဌာန၏ ဆတ်စာဟသ္ရီ သံဟိတာအတွင်း အခန်း ၄၂ ပြီးဆုံး၏။ စူတာက ပြောသည်—နာရာယဏ၏ မျက်နှာမှ ထွက်ပေါ်လာသော အမှန်တရားဗိညာဏကို ကြားနာပြီးနောက် မုနိတို့သည် ကူර්မရূপကို ဆောင်သော အရှင်ဘုရားကို မေးမြန်းကြ၏။
Verse 2
मुनय ऊचुः कथिता भवता धर्मा मोक्षज्ञानं सविस्तरम् / लोकानां सर्गविस्तारं वंशमन्वन्तराणि च
ရဟန္တမုနိတို့က ဆိုကြသည်– «သင်သည် ဓမ္မနှင့် မောက္ခသို့ ပို့ဆောင်သော ဉာဏ်ကို အသေးစိတ်ရှင်းပြပြီး၊ လောကများ၏ ဖန်ဆင်းပွားကားမှု၊ မျိုးဆက်ဝంశစဉ်နှင့် မန္ဝန္တရများကိုလည်း ပြောကြားခဲ့သည်»။
Verse 3
प्रतिसर्गमिदानीं नो वक्तुमर्हसी माधव / भूतानां भूतभव्येश यथा पूर्वं त्वयोदितम्
အို မာဓဝ၊ ယခုအခါ ပရတိသရ္ဂ (ဒုတိယဖန်ဆင်းခြင်း) ကို ကျွန်ုပ်တို့အား ရှင်းပြသင့်ပါသည်။ အို သတ္တဝါတို့၏ အရှင်၊ အတိတ်နှင့် အနာဂတ်ကို အုပ်စိုးသော အရှင်၊ ယခင်က သင်ကြေညာခဲ့သကဲ့သို့ပင် ဖော်ပြပါ။
Verse 4
सूत उवाच श्रुत्वा तेषां तदा वाक्यं भगवान् कूर्मरूपधृक् / व्याजहार महायोगी भूतानां प्रतिसंचरम्
စူတက ပြောသည်– ထိုအခါ သူတို့၏စကားကို ကြားပြီးနောက်၊ ကုရ္မရုပ်ကို ဆောင်ထားသော ဘဂဝန် မဟာယောဂီသည် သတ္တဝါအားလုံး၏ ပြန်လည်စုပ်ယူခြင်း (ပရတိသံစရ) အကြောင်းကို မိန့်ကြား하였다။
Verse 5
कूर्म उवाच नित्यो नैमित्तिकश्चैव प्राकृतात्यन्तिकौ तथा / चतुर्धायं पुराणे ऽस्मिन् प्रोच्यते प्रतिसंचरः
ကူရ္မဘုရား မိန့်တော်မူသည်– ဤပုရာဏတွင် ပရတိသံစရ (ပျက်သိမ်းခြင်း/ပြန်လည်လျောကွယ်ခြင်း) ကို လေးမျိုးဟူ၍ သင်ကြားထားသည်– နိတျယ (အမြဲတမ်း), နိုင်မိတ္တိက (အခါအားလျော်စွာ), ပရာကృత (သဘာဝဓာတ်ဆိုင်ရာ), နှင့် အာတျယန္တိက (အဆုံးစွန်) ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
Verse 6
यो ऽयं संदृश्यते नित्यं लोके भूतक्षयस्त्विह / नित्यः संकीर्त्यते नाम्ना मुनिभिः प्रतिसंचरः
ဤလောက၌ အမြဲမြင်တွေ့ရသော သတ္တဝါတို့၏ ပျက်စီးလျောကွယ်မှုသည် မုနိတို့က နိတျယ (အမြဲတမ်း) ဟူ၍ ခေါ်ကြပြီး၊ ထိုအမည်မှာ ပရတိသံစရ—ထပ်တလဲလဲ ပြန်လည်လျောကွယ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
Verse 7
ब्राह्मो नैमित्तिको नाम कल्पान्ते यो भविष्यति / त्रैलोक्यस्यास्य कथितः प्रतिसर्गो मनीषिभिः
ကလ္ပအဆုံးတွင် ဗြဟ္မာမှ ဖြစ်ပေါ်သော နိုင်မိတ္တိက ပရလယ (အခါအားလျော်စွာ ပျက်လဲခြင်း) ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ပညာရှိတို့က လောကသုံးပါးလုံး၏ ထပ်မံပေါ်ထွန်းခြင်း (ပရတိသရ္ဂ) ကို ရှင်းပြထားကြသည်။
Verse 8
महादाद्यां विशेषान्तं यदा संयाति संक्षयम् / प्राकृतः प्रतिसर्गो ऽयं प्रोच्यते कालचिन्तकैः
မဟတ်မှ စ၍ အထူးသတ္တဝါများ (ဝိသေသ) အဆုံးတိုင်အောင် ဖြစ်ပေါ်လာသော အဆင့်ဆင့် အဖြစ်အပျက်တို့သည် ပျက်လဲသို့ ရောက်သော်၊ ဤသည်ကို «ပရာကృత ပရတိသရ္ဂ» ဟု အချိန် (ကာလ) ကို ဆင်ခြင်သူတို့က ကြေညာကြသည်။
Verse 9
ज्ञानादात्यन्तिकः प्रोक्तो योगिनः परमात्मनि / प्रलयः प्रतिसर्गो ऽयं कालचिन्तापरैर्द्विजैः
လွတ်မြောက်စေသော ဉာဏ်ကြောင့် ယောဂီသည် ပရမအတ္မာ၌ အဆုံးစွန် ပျော်ဝင်ပျက်လဲခြင်း (အာတျန္တိက) ကို ရရှိသည်ဟု သင်ကြားထားသည်။ ဤပရလယနှင့် ထပ်မံဖန်ဆင်းခြင်းကို ကာလကို ဆင်ခြင်နေသော ဒွိဇ ပညာရှိတို့က ဖော်ပြကြသည်။
Verse 10
आत्यन्तिकश्च कथितः प्रलयो ऽत्र ससाधनः / नैमित्तिकमिदानीं वः कथयिष्ये समासतः
ဤနေရာတွင် အာတျန္တိက ပရလယ (အဆုံးစွန် ပျက်လဲခြင်း) ကို ၎င်းရရှိရန် နည်းလမ်းများနှင့်တကွ ရှင်းပြပြီးပြီ။ ယခု သင်တို့အား နိုင်မိတ္တိက ပရလယ (အခါအားလျော်စွာ ပျက်လဲခြင်း) ကို အကျဉ်းချုပ် ပြောကြားမည်။
Verse 11
चतुर्युगसहस्रान्ते संप्राप्ते प्रतिसंचरे / स्वात्मसंस्थाः प्रजाः कर्तुं प्रतिपेदे प्रजापतिः
လေးယုဂ လေးပါး၏ အစုတစ်ထောင် ပြည့်မြောက်၍ ပြန်လည်လှည့်ပတ်သော ပျက်လဲကာလ ရောက်လာသော်၊ ပရဇာပတိသည် သတ္တဝါများကို ထပ်မံဖန်ဆင်းရန် စတင်ကာ၊ သတ္တဝါတို့ကို မိမိ၏ အတ္မာ၌ တည်နေစေ၍ ပြန်လည်ထူထောင်하였다။
Verse 12
ततो भवत्यनावृष्टिस्तीव्रा सा शतवार्षिकी / भूतक्षयकरी घोरा सर्वभूतक्षयङ्करी
ထို့နောက် ကြောက်မက်ဖွယ် မိုးမရွာခြင်းကြီး ပေါ်ပေါက်လာသည်—ပြင်းထန်၍ နှစ်တစ်ရာကြာကာ—သတ္တဝါတို့ကို ချွတ်ယွင်းပျက်စီးစေပြီး အလုံးစုံသတ္တဝါတို့၏ ပျက်သုဉ်းခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။
Verse 13
ततो यान्यल्पसाराणि सत्त्वानि पृथिवीतले / तानि चाग्रे प्रलीयन्ते भूमित्वमुपयान्ति च
ထို့နောက် မြေပြင်ပေါ်ရှိ အနှစ်သာရနည်း၍ အသက်အားနည်းသော သတ္တဝါတို့သည် အရင်ဆုံး ပျော်ဝင်ပျက်သုဉ်းကာ မြေဓာတ်အဖြစ်သို့ ဝင်ရောက်သွားကြသည်။
Verse 14
सप्तरश्मिरथो भूत्वा समुत्तिष्ठन् दिवाकरः / असह्यरश्मिर्भवति पिबन्नम्भो गभस्तिभिः
နေရောင်တော်သည် ခုနစ်ရောင်ခြည်ရထားအဖြစ် ဖြစ်လာကာ ထွက်ပေါ်တက်လာသည်။ ရောင်ခြည်တို့ဖြင့် ရေကို စုပ်ယူသောက်သဖြင့် သူ၏တောက်ပမှုသည် မခံနိုင်လောက်အောင် ပြင်းထန်လာသည်။
Verse 15
तस्य ते रश्मयः सप्त पिबन्त्यम्बु महार्णवे / तेनाहारेण ता दीप्ताः सूर्याः सप्त भवन्त्युत
သူ၏ ရောင်ခြည်ခုနစ်ပါးသည် မဟာသမုဒ္ဒရာ၏ ရေကို စုပ်ယူသောက်ကြသည်။ ထိုအာဟာရကြောင့် ထိုရောင်ခြည်တို့ တောက်ပလာပြီး အမှန်တကယ် နေခုနစ်လုံး ဖြစ်လာကြသည်။
Verse 16
ततस्ते रश्मयः सप्त सूर्या भूत्वा चतुर्दिशम् / चतुर्लोकमिदं सर्वं दहन्ति शिखिनस्तथा
ထို့နောက် ထိုရောင်ခြည်ခုနစ်ပါးသည် နေခုနစ်လုံး ဖြစ်လာကာ လေးဘက်လေးထောင့်သို့ တောက်လင်းလျက်၊ မီးလျှံကဲ့သို့ ဤလောကလေးပါး အလုံးစုံကို လောင်ကျွမ်းစေသည်။
Verse 17
व्याप्नुवन्तश्च ते विप्रास्तूर्ध्वं चाधश्च रश्मिभिः / दीप्यन्ते भास्कराः सप्त युगान्ताग्निप्रतापिनः
အို ဗြာဟ္မဏတို့၊ နေခုနစ်စင်းသည် အပေါ်သို့လည်း အောက်သို့လည်း ရောင်ခြည်များဖြင့် အရပ်အနှံ့ ပျံ့နှံ့လျက်၊ ယုဂအဆုံး၌ ထွက်ပေါ်သော မီး၏ အပူအာနုဘော်ကဲ့သို့ တောက်လောင်လျက် ရှိကြ၏။
Verse 18
ते सूर्या वारिणा दीप्ता बहुसाहस्त्ररश्मयः / खं समावृत्य तिष्ठन्ति निर्दहन्तो वसुंधराम्
ထိုနေများသည် ရေ၏စိုစွတ်မှုဖြင့် တောက်လောင်၍ ရောင်ခြည်ထောင်ပေါင်းများစွာကို ဆောင်လျက်၊ ကောင်းကင်ကို ဖုံးလွှမ်းကာ မြေကြီးကို လောင်ကျွမ်းစေကြ၏။
Verse 19
ततस्तेषां प्रतापेन दह्यमाना वसुंधरा / साद्रिनद्यर्णवद्वीपा निस्नेहा समपद्यत
ထို့နောက် ထိုတို့၏ အပူအာနုဘော်ကြောင့် မြေကြီးသည် တောင်တန်း၊ မြစ်များ၊ သမုဒ္ဒရာများ၊ ကျွန်းများနှင့်တကွ လောင်ကျွမ်းကာ စိုစွတ်မှုအားလုံး ပျောက်ကွယ်၍ အလွန်ခြောက်သွေ့သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်လေ၏။
Verse 20
दीप्ताभिः संतताभिश्च रश्मिभिर्वै समन्ततः / अधश्चोर्ध्वं च लग्नाभिस्तिर्यक् चैव समावृतम्
ထိုအရာသည် အရပ်အနှံ့မှ တောက်ပ၍ မပြတ်တောက်သော ရောင်ခြည်များဖြင့် လုံးဝဖုံးလွှမ်းခံရ၏—အောက်၌လည်း အပေါ်၌လည်း ကပ်လျက်၊ အလျားလိုက် အရပ်များတွင်လည်း ပျံ့နှံ့ဖုံးအုပ်လျက်ရှိ၏။
Verse 21
सूर्याग्निना प्रमृष्टानां संसृष्टानां परस्परम् / एकत्वमुपयातानामेकज्वालं भवत्युत
နေမီးဖြင့် လောင်ကျွမ်းစေခံရသော အရာများသည် အချင်းချင်း ရောနှောပေါင်းစည်းလာသောအခါ၊ တစ်စည်းတစ်လုံးသို့ ဝင်ရောက်သွားသူတို့သည် အမှန်တကယ် မီးလျှံတစ်လျှံတည်း ဖြစ်လာကြ၏။
Verse 22
सर्वलोकप्रणाशश्च सो ऽग्निर्भूत्वा सुकुण्डली / चतुर्लोकमिदं सर्वं निर्दहत्यात्मतेजसा
လောကအားလုံးကို ပျက်သုဉ်းစေသော မီးအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲကာ ကြီးမားသော ဝိုင်းဝိုင်းလိမ်လိမ်ဖြင့် လှည့်ကွေ့လျက်၊ မိမိအတွင်းတေဇော၏ ရောင်ခြည်ဖြင့် လောကလေးပါးတစ်လျှောက်လုံးကို လောင်ကျွမ်းစေသည်။
Verse 23
ततः प्रलीने सर्वस्मिञ् जङ्गमे स्थावरे तथा / निर्वृक्षा निस्तृणा भूमिः कूर्मपृष्ठा प्रकाशते
ထို့နောက် လှုပ်ရှားသတ္တဝါများနှင့် မလှုပ်ရှားသော အရာအားလုံး ပျော်လျော်သွားသောအခါ၊ သစ်ပင်မရှိ မြက်မရှိသော မြေပြင်သည် ကုဋ္ဌမ (ကူးမ) အဏ္ဍကာ၏ ကျောပေါ်တွင် တည်လျက် ထင်ရှားပေါ်လာသည်။
Verse 24
अम्बरीषमिवाभाति सर्वमापूरितं जगत् / सर्वमेव तदर्चिर्भिः पूर्णं जाज्वल्यते पुनः
လောကတစ်ခုလုံးသည် အပြည့်အဝ ပြည့်နှက်ကာ မီးဖိုကြီးကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်သည်။ အမှန်တကယ်အားဖြင့် အရာအားလုံးသည် ထိုမီးလျှံများဖြင့် အရပ်ရပ်ပြည့်ကာ ပြန်လည် လောင်ကျွမ်းတောက်လျှံလာသည်။
Verse 25
पाताले यानि सत्त्वानि महोदधिगतानि च / ततस्तानि प्रलीयन्ते भूमित्वमुपयान्ति च
ပာတာလတွင် နေထိုင်သော သတ္တဝါများနှင့် မဟာသမုဒ္ဒရာထဲသို့ ဝင်ရောက်သွားသော အရာအားလုံးသည် ထို့နောက် ပျော်လျော်သွားကာ မြေဓာတ်၏ အခြေအနေသို့ ရောက်၍ မြေထဲသို့ စုပ်ယူခံရသည်။
Verse 26
द्वीपांश्च पर्वतांश्चैव वर्षाण्यथ महोदधीन् / तान् सर्वान् भस्मसात् कृत्वा सप्तात्मा पावकः प्रभुः
ဒွီပများ၊ တောင်တန်းများ၊ ဝရ္ဿဒေသများနှင့် မဟာသမုဒ္ဒရာကြီးများကို အားလုံးကို ပြာဖြစ်အောင် လောင်ကျွမ်းစေပြီးနောက်၊ သဘောသဘာဝ ခုနစ်မျိုးရှိသော အရှင်ပာဝက (မီး) သည် ပျော်လျော်ကာလ၌ အုပ်စိုးသော အာဏာအဖြစ် တည်ရှိနေသည်။
Verse 27
समुद्रेभ्यो नदीभ्यश्च पातालेभ्यश्च सर्वशः / पिबन्नपः समिद्धो ऽग्निः पृथिवीमाश्रितो ज्वलन्
မြေပြင်ပေါ်၌ တည်နေသော်လည်း တောက်လောင်နေသော မီးသည် မီးတောက်ထွန်းလင်းကာ သမုဒ္ဒရာများ၊ မြစ်များနှင့် မြေအောက်လောကများမှ ရေတို့ကို အရပ်ရပ်မှ စုပ်ယူသောက်သုံးလေ၏။
Verse 28
ततः संवर्तकः शैलानतिक्रम्य महांस्तथा / लोकान् दहति दीप्तात्मा रुद्रतेजोविजॄम्भितः
ထို့နောက် ရုဒြ၏ မီးတောက်အာနုဘော်ကြောင့် တောက်လောင်သဘော ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာသော သံဝတ္တက (လောကပျက်ကွက်မီး) သည် တောင်ကြီးများကိုတောင် ကျော်လွန်ကာ လောကများကို လောင်ကျွမ်းစေ၏။
Verse 29
स दग्ध्वा पृथिवीं देवो रसातलमशोषयत् / अधस्तात् पृथिवीं दग्ध्वा दिवमूर्ध्वं दहिष्यति
ထိုတော်ဝင်သခင်တော်သည် မြေကြီးကို လောင်ကျွမ်းစေပြီးနောက် ရသာတလကိုပါ ခြောက်သွေ့စေ၏။ အောက်ဘက်မှ မြေကြီးကို စားသုံးလောင်ကျွမ်းစေပြီးနောက် အထက်သို့ တက်ကာ ကောင်းကင်ကိုပါ လောင်ကျွမ်းစေမည်။
Verse 30
योजनानां शतानीह सहस्राण्ययुतानि च / उत्तिष्ठन्ति शिखास्तस्य वह्नेः संवर्तकस्य तु
ဤနေရာ၌ သံဝတ္တကမီး (လောကပျက်ကွက်မီး) ၏ မီးလျှံများသည် ယောဇနာ ရာချီ၊ ထောင်ချီ၊ သောင်းချီအထိ မြင့်တက်လေ၏။
Verse 31
गन्धर्वांश्च पिशाचांश्च सयक्षोरगराक्षसान् / तदा दहत्यसौ दीप्तः कालरुद्रप्रचोदितः
ထိုအခါ ကာလရုဒြ၏ လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် တောက်လောင်နေသော ထိုမီးသည် ဂန္ဓဗ္ဗများနှင့် ပိသာချများကိုလည်းကောင်း၊ ယက္ခများ၊ နာဂ/ဥရဂများနှင့် ရာက္ခသများကိုလည်းကောင်း လောင်ကျွမ်းစေ၏။
Verse 32
भूर्लोकं च भुवर्लोकं स्वर्लोकं च तथा महः / दहेदशेषं कालाग्निः कालो विश्वतनुः स्वयम्
ကာလသည်—စကြဝဠာတစ်ခုလုံးကို ကိုယ်ခန္ဓာအဖြစ်ထားသောအရာ—ကာလမီးအဖြစ်ပြောင်းလဲ၍ ဘူရ္လောက၊ ဘူဝရ္လောက၊ ဆွရ္ဂလောကနှင့် မဟရ္လောကတို့ကို အကျန်မရှိ လောင်ကျွမ်းစေသည်။
Verse 33
व्याप्तेष्वेतेषु लोकेषु तिर्यगूर्ध्वमथाग्निना / तत् तेजः समनुप्राप्य कृत्स्नं जगदिदं शनैः / अयोगुडनिभं सर्वं तदा चैकं प्रकाशते
ဤလောကများအားလုံးကို မီးက အလျားလိုက်ပျံ့နှံ့၍ အထက်သို့တက်ကာ လွှမ်းမိုးသည့်အခါ၊ ထိုတောက်ပသောတేజသို့ ဝင်ရောက်ပြီးနောက် စကြဝဠာတစ်ခုလုံးသည် တဖြည်းဖြည်း မီးပူသံလုံးကဲ့သို့ ဖြစ်လာကာ၊ ထိုအခါ တစ်ခုတည်း မခွဲမခြားသော အလင်းအဖြစ် ထင်ရှားလာသည်။
Verse 34
ततो गजकुलोन्नादास्तडिद्भिः समलङ्कृताः / उत्तिष्ठन्ति तदा व्योम्नि घोराः संवर्तका घनाः
ထို့နောက် ကောင်းကင်၌ မိုးကြိုးလျှပ်စီးဖြင့် အလှဆင်ကာ ဆင်အုပ်ကြီး၏ ဟိန်းသံကဲ့သို့ မြည်ဟိန်းသော ကြောက်မက်ဖွယ် သံဝတ္တက မုန်တိုင်းတိမ်များ ပေါ်ထွန်းလာသည်။
Verse 35
केचिन्नीलोत्पलश्यामाः केचित् कुमुदसन्निभाः / धूम्रवर्णास्तथा केचित् केचित् पीताः पयोधराः
အချို့မှာ နီလဥတ္ပလပန်းကဲ့သို့ အမဲနက်; အချို့မှာ ကုမုဒပန်း၏ ဖြူဖျော့ရောင်နှင့် ဆင်တူ; အချို့မှာ မီးခိုးရောင်; အချို့မှာ ရွှေလောင်ဝါရောင် ဖြစ်ကြသည်။
Verse 36
केचिद् रासभवर्णास्तु लाक्षारसनिभास्तथा / शङ्खकुन्दनिभाश्चान्ये जात्यञ्जननिभाः परे
အချို့မှာ မြည်းရောင်ကဲ့သို့; အချို့မှာ လက္ခာရည်ရောင်နှင့် ဆင်တူ; အချို့မှာ သင်္ခွံနှင့် ကုန္ဒပန်းကဲ့သို့ ဖြူဝင်း; အချို့မှာ ဇာတီပန်းအဖြူကို အန်ဇန်(ကော်လ်)နှင့် ရောသကဲ့သို့ မဲညိုရောင် ဖြစ်ကြသည်။
Verse 37
मनः शिलाभास्त्वन्ये च कपोतसदृशाः परे / इन्द्रगोपनिभाः केचिद्धरितालनिभास्तथा / इन्द्रचापनिभाः केचिदुत्तिष्ठन्ति घना दिवि
တိမ်အချို့သည် အမှောင်ကျောက်တုံးကဲ့သို့ ထင်ရှား၍၊ အချို့သည် ခိုငှက်ကဲ့သို့ ဖြစ်ကြသည်။ အချို့သည် အနီရောင် အိန္ဒြဂိုပါ ပိုးကဲ့သို့၊ အချို့သည် အဝါရောင် အော်ပီမင့်ကဲ့သို့ ဖြစ်ကြပြီး၊ အချို့သည် ကောင်းကင်၌ ထမြောက်လာကာ အိန္ဒြ၏ လေးတံ (မိုးတံတား) ပုံသဏ္ဍာန်ကို ဆောင်ကြသည်။
Verse 38
केचित् पर्वतसंकाशाः केचिद् गजकुलोपमाः / कूटाङ्गारनिभाश्चान्ये केचिन्मीनकुलोद्वहाः / बहूरूपा घोरूपा घोरस्वरनिनादिनः
တိမ်အချို့သည် တောင်တန်းကဲ့သို့၊ အချို့သည် ဆင်အုပ်စုကဲ့သို့ ဖြစ်ကြသည်။ အခြားတချို့သည် မီးလောင်ကျောက်မီးသွေးအစုကဲ့သို့ ထင်ရပြီး၊ တချို့သည် ငါးအုပ်အတွင်း အင်အားကြီးဆုံးကဲ့သို့ ဖြစ်ကြသည်။ ပုံသဏ္ဍာန်မျိုးစုံ၊ ကြောက်မက်ဖွယ်ရုပ်ရည်ဖြင့်၊ ကြောက်မက်ဖွယ် မိုးကြိုးသံကဲ့သို့ ဟိန်းဟောက်ကြသည်။
Verse 39
तदा जलधराः सर्वे पूरयन्ति नभः स्थलम् / ततस्ते जलदा घोरा राविणो भास्करात्मजाः / सप्तधा संवृतात्मानस्तमग्निं शमयन्त्युत
ထိုအခါ မိုးတိမ်သယ်ဆောင်သူတို့အားလုံးသည် ကောင်းကင်အဝန်းအဝိုင်းကို ပြည့်စုံစေကြသည်။ ထို့နောက် နေရောင်မှ ပေါက်ဖွား၍ ဟိန်းဟောက်သံထွက်သော ကြောက်မက်ဖွယ် မိုးတိမ်များသည် ကိုယ်ကို ခုနစ်မျိုးအဖြစ် စုစည်းကာ ထိုမီးကို အမှန်တကယ် ငြိမ်းသတ်ကြသည်။
Verse 40
ततस्ते जलदा वर्षं मुञ्चन्तीह महौघवत् / सुघोरमशिवं सर्वं नाशयन्ति च पावकम्
ထို့နောက် မိုးတိမ်များသည် ဤနေရာ၌ ရေကြီးမိုးကြီးကဲ့သို့ မိုးရေကို သွန်ချကြသည်။ ထိုအလွန်ကြောက်မက်ဖွယ်၊ မင်္ဂလာမရှိသော မိုးရေကြောင့် အရာအားလုံးကို ဖျက်ဆီးကာ မီးကိုပါ ငြိမ်းသတ်ကြသည်။
Verse 41
प्रवृष्टे च तदात्यर्थमम्भसा पूर्यते जगत् / अद्भिस्तेजोभिभूतत्वात् तदाग्निः प्रविशत्यपः
မိုးကြီးအလွန်အကျွံ ရွာသွန်းလာသောအခါ ကမ္ဘာလောကတစ်ခုလုံးသည် ရေဖြင့် ပြည့်နှက်သွားသည်။ ရေ၏ အင်အားကြောင့် မီး၏ သဘောတရားသည် အနိုင်ယူခံရ၍ ထိုအခါ မီးသည် ရေထဲသို့ ဝင်ရောက်သွားသည်—မီးဓာတ်သည် မူလအကြောင်းရင်းဓာတ်ထဲသို့ ပြန်လည်စိမ့်ဝင်သကဲ့သို့။
Verse 42
नष्टे चाग्नौ वर्षशतैः पयोदाः क्षयसंभवाः / प्लावयन्तो ऽथ भुवनं महाजलपरिस्त्रवैः
မီးသည်ငြိမ်းသွားပြီးနောက် ရာနှစ်များကြာသော်လည်း ပျက်ကွယ်ခြင်းမှ ပေါ်ပေါက်လာသော မိုးတိမ်တို့သည် လောကများကို ရေလွှမ်းမိုးကာ မြေပြင်ကို ရေကြီးလှိုင်းကြီးများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းသွားသည်။
Verse 43
धाराभिः पूरयन्तीदं चोद्यमानाः स्वयंभुवा / अत्यन्तसलिलौघैश्च वेला इव महोदधिः
ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းသော အရှင် စွဝယမ္ဘူ၏ အမိန့်နှိုးဆော်ခြင်းကြောင့် ရေစီးကြီးများသည် လောကဤတစ်လောကလုံးကို ပြည့်လျှံစေကာ ကမ်းစပ်ကိုကျော်လွန်၍ တက်ကြွလာသော မဟာသမုဒ္ဒရာကဲ့သို့ ရေလွှမ်းမိုးကြီးဖြစ်လာသည်။
Verse 44
साद्रिद्वीपा तथा पृथ्वी जलैः संच्छाद्यते शनैः / आदित्यरश्मिभिः पीतं जलमभ्रेषु तिष्ठति / पुनः पतति तद् भूमौ पूर्यन्ते तेन चार्णवाः
တောင်တန်းနှင့် ကျွန်းများပါသော မြေကြီးသည် ရေဖြင့် တဖြည်းဖြည်း ဖုံးလွှမ်းခံရသည်။ နေရောင်ခြည်တို့က စုပ်ယူသွားသော ရေသည် မိုးတိမ်များအတွင်း တည်နေပြီး၊ ထို့နောက် မြေပြင်ပေါ်သို့ ပြန်လည်ကျလာကာ ထိုရေကြောင့် သမုဒ္ဒရာတို့ ပြန်လည်ပြည့်ဝလာသည်။
Verse 45
ततः समुद्राः स्वां वेलामतिक्रान्तास्तु कृत्स्नशः / पर्वताश्च विलीयन्ते मही चाप्सु निमज्जति
ထို့နောက် သမုဒ္ဒရာတို့သည် အကုန်လုံး မိမိတို့၏ ကမ်းစပ်ကို ကျော်လွန်သွားကြပြီး တောင်တန်းတို့လည်း ပျော်ဝင်ကာ မြေကြီးကိုယ်တိုင် ရေထဲသို့ နစ်မြုပ်သွားသည်။
Verse 46
तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे / योगनिन्द्रां समास्थाय शेते देवः प्रजापतिः
ထိုကြောက်မက်ဖွယ် တစ်ခုတည်းသော မဟာသမုဒ္ဒရာအတွင်း၌ အတည်တံ့သောအရာနှင့် လှုပ်ရှားသောအရာ အားလုံး ပျက်စီးသွားပြီးနောက်၊ ဒေဝတော် အရှင် ပရဇာပတိသည် ယောဂနိဒ္ဒရာသို့ ဝင်ရောက်ကာ အနားယူ၍ လဲလျောင်းနေသည်။
Verse 47
चतुर्युगसहस्रान्तं कल्पमाहुर्महर्षयः / वाराहो वर्तते कल्पो यस्य विस्तार ईरितः
မဟာရိရှီတို့က ကလ္ပတစ်ခုသည် ယုဂလေးပါး၏ စက်ဝန်းတစ်ထောင် ပြည့်စုံသည့်အထိ ရှည်လျားကြောင်း ဆိုကြသည်။ ယခုလက်ရှိ ကလ္ပမှာ ဝရာဟ ကလ္ပ ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အကျယ်အဝန်းကို အသေးစိတ် ဖော်ပြထားပြီးသား ဖြစ်သည်။
Verse 48
असंख्यातास्तथा कल्पा ब्रह्मविष्णुशिवात्मकाः / कथिता हि पुराणेषु मुनिभिः कालचिन्तकैः
ထို့အတူ ကလ္ပများသည် ရေတွက်မရအောင် များပြား၍ ဘြဟ္မာ၊ ဗိဿနု၊ ရှိဝ အတ္တသဘောကို ဆောင်သည်။ အချိန်ကို စူးစမ်းသုံးသပ်သော မုနိတို့က ပုရာဏများတွင် အမှန်တကယ် ဖော်ပြထားကြသည်။
Verse 49
सात्त्विकेष्वथ कल्पेषु माहात्म्यमधिकं हरेः / तामसेषु हरस्योक्तं राजसेषु प्रजापतेः
စတ္တဝိက ကလ္ပများတွင် ဟရီ (ဗိဿနု) ၏ မဟာဂုဏ်တော် ပိုမိုထင်ရှားသည်။ တာမသ ကလ္ပများတွင် ဟရ (ရှိဝ) ၏ ဂုဏ်တော်ဟု ကြေညာထားသည်။ ရာဇသ ကလ္ပများတွင် ပရဇာပတိ (ဘြဟ္မာ) ၏ ဂုဏ်တော် ဖြစ်သည်။
Verse 50
यो ऽयं प्रवर्तते कल्पो वाराहः सात्त्विको मतः / अन्ये च सात्त्विकाः कल्पा मम तेषु परिग्रहः
ယခု လည်ပတ်နေသော ကလ္ပသည် ဝရာဟ ကလ္ပ ဖြစ်ပြီး စတ္တဝိကဟု မှတ်ယူကြသည်။ အခြား စတ္တဝိက ကလ္ပများလည်း ရှိသေး၏; ထိုတို့အနက် ငါသည် အထူးသဖြင့် လက်ခံကာ ဆက်နွယ်ထားသည်။
Verse 51
ध्यानं तपस्तथा ज्ञानं लब्ध्वा तेष्वेव योगिनः / आराध्य गिरिशं मां च यान्ति तत् परमं पदम्
ဓ్యာန၊ တပစ်၊ ဉာဏ်မှန်ကို ရရှိကာ ထိုသင်္ခါရများတွင် တည်ကြည်နေသော ယောဂီတို့သည် ဂိရိရှ (ရှိဝ) နှင့် ငါ့ကိုပါ အာရాధနာပြုလျက် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော အဘောဒ်သို့ ရောက်ကြသည်။
Verse 52
सो ऽहं सत्त्वं समास्थाय मायी मायामयीं स्वयम् / एकार्णवे जगत्यस्मिन् योगनिद्रां व्रजामि तु
ငါသည် သတ္တဝဂုဏ်ကို အခြေခံ၍ မာယာကို ကိုင်တွယ်သူ၊ ကိုယ်တိုင်လည်း မာယာဖြစ်လျက်၊ လောကဤသည် ပျက်လျက် တစ်ပင်လယ်တည်းဖြစ်သောအခါ ယောဂနိဒ္ဒရာသို့ ဝင်ရောက်အိပ်စက်၏။
Verse 53
मां पश्यन्ति महात्मानः सुप्तं कालं महर्षयः / जनलोके वर्तमानास्तपसा योगचक्षुषा
မဟာတ္တမ ရှင်တော်တို့သည် သတ္တဝါတို့ အိပ်စက်နေသောကာလ၌ ငါ့ကို မြင်ကြ၏။ လူလောက၌ နေထိုင်လျက် တပသနှင့် ယောဂမျက်စိဖြင့် မြင်ကြ၏။
Verse 54
अहं पुराणपुरुषो भूर्भुवः प्रभवो विभुः / सहस्रचरणः श्रीमान् सहस्रांशुः सहस्रदृक्
ငါသည် ပုရာဏပုရုရှ—ရှေးအမြင့်ဆုံးပုရုရှ—ဘူနှင့် ဘုဝ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပျံ့နှံ့သူ၊ အစပြုရာ၊ အာဏာပြည့်ဝသော प्रभု ဖြစ်၏။ ငါသည် ခြေတစ်ထောင်ရှိသူ၊ ဂုဏ်တော်တောက်ပသူ—ရောင်ခြည်တစ်ထောင်၊ မျက်စိတစ်ထောင်ရှိသူ ဖြစ်၏။
Verse 55
मन्त्रो ऽग्निर्ब्राह्मिणा गावः कुशाश्च समिधो ह्यहम् / प्रोक्षणी च श्रुवश्चैव सोमो घृतमथास्म्यहम्
ငါကိုယ်တိုင်သည် မန္တရပုဏ္ဏား၊ ယဇ္ဉာမီး ဖြစ်၏။ ငါသည် ဘြာဟ္မဏများ၊ ငါသည် နွားများ၊ ငါသည် ကုရှမြက်နှင့် မီးထိုးသစ်တံများ ဖြစ်၏။ ငါသည် ပရိုက္ခဏီ (ရေဖျန်းအိုး) နှင့် ရှရု (လောင်းဇွန်း) ဖြစ်၏။ ငါသည် ဆိုမ၊ ထို့ပြင် ဂျီ (ဃృత) လည်း ငါပင် ဖြစ်၏။
Verse 56
संवर्तको महानात्मा पवित्रं परमं यशः / वेदो वेद्यं प्रभुर्गोप्ता गोपतिर्ब्रह्मणो मुखम्
သူသည် သံဝတ္တက (Saṃvartaka) မဟာတ္တမ—သန့်ရှင်းမှုကိုယ်တိုင်နှင့် အမြင့်ဆုံးဂုဏ်ရည် ဖြစ်၏။ သူသည် ဝေဒနှင့် ဝေဒမှ သိရမည့် အဓိပ္ပါယ် ဖြစ်၏။ သူသည် प्रभု—အာဏာရှင်၊ ကာကွယ်သူ၊ ဂိုပတိ (သတ္တဝါနှင့် နွားတို့၏ အရှင်) ဖြစ်ပြီး ဘြဟ္မာ၏ ပါးစပ်တော် ဖြစ်၏။
Verse 57
अनन्तस्तारको योगी गतिर्गतिमतां वरः / हंसः प्राणो ऽथ कपिलो विश्वमूर्तिः सनातनः
သင်သည် အနန္တ—အဆုံးမရှိသောသူ၊ တာရက—ကယ်တင်ပို့ဆောင်သူ၊ ယောဂီ၊ လမ်းတော်ရှာသူတို့၏ အမြင့်ဆုံးဂတိနှင့် အကောင်းဆုံးအာရုံခံရာ ဖြစ်တော်မူ၏။ သင်သည် ဟံသ—အရာအားလုံးအတွင်း လှုပ်ရှားနေသော အတွင်းအတ္တ၊ ပရာဏ—အသက်ရှုသက်၊ ကပိလ၊ စကြဝဠာတစ်လုံးလုံးကို ရုပ်သဏ္ဌာန်အဖြစ် ထမ်းဆောင်သော အနန္တသနာတန ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 58
क्षेत्रज्ञः प्रकृतिः कालो जगद्बीजमथामृतम् / माता पिता महादेवो मत्तो ह्यन्यन्न विद्यते
ငါသည် က్షೇತ್ರज्ञ—ခန္ဓာကွင်းကို သိမြင်သူ၊ ပရကృతိနှင့် ကာလ ဖြစ်၏။ ငါသည် စကြဝဠာ၏ မျိုးစေ့လည်းကောင်း၊ အမృత—မသေမပျက်လည်းကောင်း ဖြစ်၏။ ငါသည် မိခင်နှင့် ဖခင်၊ ငါသည် မဟာဒေဝ ဖြစ်၏။ ငါ့မှတပါး အခြားအရာ မရှိ။
Verse 59
आदित्यवर्णो भुवनस्य गोप्ता नारायणः पुरुषो योगमूर्तिः / मां पश्यन्ति यतयो योगनिष्ठा ज्ञात्वात्मानममृतत्वं व्रजन्ति
နာရာယဏ—ပုရုෂ၊ နေကဲ့သို့ တောက်ပ၍ လောကတို့၏ ကာကွယ်သူ၊ ယောဂ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်တော်ဖြစ်သော ငါကို ယောဂ၌ တည်မြဲသော ရဟန်းယတီတို့ မြင်ကြ၏။ အတ္တကို သိမြင်ပြီးနောက် သူတို့သည် မသေမပျက်သို့ ရောက်ကြ၏။
Frequently Asked Questions
Pratisarga is framed as the re-manifestation that follows naimittika-pralaya at the end of a kalpa; the Lord first classifies pralaya types and then narrates the occasional dissolution whose aftermath necessitates secondary creation.
Ātyantika-pralaya is taught as the yogin’s final dissolution into the Supreme Self through liberating knowledge, implying that mokṣa culminates in realization of the Self as grounded in (and non-separate from) the Supreme reality.
The text uses guṇa-based cosmology—sāttvika, tāmasa, rājasa—to explain varying devotional prominence while maintaining a unified theological horizon, supporting the Kurma Purana’s samanvaya rather than sectarian exclusion.