
Īśvara-gītā (Adhyāya 2) — Ātma-svarūpa, Māyā, and the Unity of Sāṅkhya–Yoga
ဣဿဝရဂီတာ ဆက်လက်ဟောကြားရာတွင် သခင်ဘုရားသည် နတ်တို့တောင် မလွယ်ကူစွာ နားလည်နိုင်သော အတွင်းရေး အတ္တဗေဒကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ ဖော်ပြသည်။ အာတ్మန်ကို တစ်ဦးတည်းတည်ရှိ၍ ကိုယ်တိုင်တည်ထောင်သော သေးငယ်သိမ်မွေ့ အနန္တတည်မြဲသော အတွင်းသက်သေ (Witness) ဟု သတ်မှတ်ကာ တမစ်ကို ကျော်လွန်ပြီး ဓာတ်ငါးပါး၊ အင်္ဒြိယများ၊ စိတ်၊ ပရာဏ၊ လုပ်သူဟူသော အယူအဆတို့နှင့် မတူကြောင်း ငြင်းပယ်သည်။ ချည်နှောင်မှုသည် အဝိဇ္ဇာနှင့် အထပ်တင်အယူ (superimposition) မှ ဖြစ်၍ အဟင်ကာရ၊ ကမ္မ၊ ကုသိုလ်–အကုသိုလ်နှင့် ကိုယ်ခန္ဓာယူခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေသည်။ အလင်း–အမှောင်၊ မီးခိုးမထိခိုက်သော အာကာသ၊ အခြေခံအရောင်ကြောင့် အရောင်ပြောင်းသကဲ့သို့ ထင်ရသော ကြည်လင်ကျောက် စသည့် ဥပမာများဖြင့် မာယာကြောင့် အညစ်ကင်းသော အာတ്മန်သည် ဥပါဓိများကြောင့် ကန့်သတ်သကဲ့သို့ ထင်ရကြောင်း ရှင်းလင်းသည်။ လွတ်မြောက်မှုသည် နားထောင်ခြင်း၊ စဉ်းစားခြင်း၊ သုံးသပ်ခြင်းနှင့် မပြတ်တောက်သော ယောဂတည်နေခြင်းမှ ပေါ်လာသော တိုက်ရိုက်သိမြင်မှုဖြစ်ပြီး သတ္တဝါအားလုံးကို အာတ్మန်ထဲတွင် မြင်ခြင်း၊ အာတ్మန်ကို သတ္တဝါအားလုံးထဲတွင် မြင်ခြင်းမှ စမဓိ၊ ကైవလျနှင့် နှလုံးသားဆန္ဒများ ကုန်ခမ်းခြင်းသို့ ရောက်သည်။ သခင်ဘုရားသည် သာင်ခယနှင့် ယောဂတို့ တစ်လမ်းတည်းဖြစ်ကြောင်း—ယောဂသည် တစ်ချက်တည်းအာရုံစိုက်မှု၊ ဉာဏ်သည် ၎င်း၏အကျိုး—ဟု အတည်ပြုပြီး စိဒ္ဓိများကို တွယ်ကပ်သော ယောဂီများကို သတိပေးသည်။ နောက်ဆုံးတွင် သိမြင်ပြီးသော ယောဂီများအတွက် စာယုဇျနှင့် ပြန်မလာခြင်းကို အလေးပေးကာ သား၊ တပည့် သို့မဟုတ် အရည်အချင်းရှိ ယောဂီများထံသာ လက်ဆင့်ကမ်းရန် ကန့်သတ်ပြီး သခင်ဘုရား၏ မာယာနှင့် လွတ်မြောက်မှု၏ အဆုံးသတ်အကြောင်း ထပ်မံဖော်ပြမည့် အကာအကွယ်ရှိသော ဟောကြားချက်များအတွက် ပြင်ဆင်ပေးသည်။
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) प्रथमो ऽध्यायः ईश्वर उवाच अवाच्यमेतद् विज्ञानमात्मगुह्यं सनातनम् / यन्न देवा विजानन्ति यतन्तो ऽपि द्विजातयः
ဤသို့ဖြင့် သီရိကူർമပုရာဏ၏ ခြောက်ထောင်သလိုက စံဟိတာ၊ အပေါ်ပိုင်း၌ (ဣရှဝရဂီတာများအတွင်း) ပထမအခန်း စတင်၏။ အရှင်ဣရှဝရ မိန့်တော်မူသည်—“ဤဗိညာဏသည် ပြောမရသော၊ အတ္တ၏ ထာဝရလျှို့ဝှက်ပညာဖြစ်၏။ ဒေဝတို့ပင် မသိကြသကဲ့သို့၊ ကြိုးစားသော်လည်း ဒွိဇာတိတို့လည်း မသိနိုင်ကြ”။
Verse 2
इदं ज्ञानं समाश्रित्य ब्रह्मभूता द्विजोत्तमाः / न संसारं प्रपद्यन्ते पूर्वे ऽपि ब्रह्मवादिनः
ဤဉာဏ်ကို အားကိုး၍ ဒွိဇာတိအထက်မြတ်သူတို့သည် ဘြဟ္မန်အဖြစ် တည်မြဲကြ၏။ ယခင်က ဘြဟ္မဝါဒင် ရှင်များပင်လည်း ပြန်လည် သံသရာသို့ မကျရောက်ကြ။
Verse 3
गुह्याद् गुह्यतमं साक्षाद् गोपनीयं प्रयत्नतः / वक्ष्ये भक्तिमतामद्य युष्माकं ब्रह्मवादिनाम्
ယခု ငါသည် ဗြဟ္မကို သိမြင်သူတို့နှင့် ဘက္တိရှိသူတို့အား—လျှို့ဝှက်ထက်လျှို့ဝှက်သော၊ တိုက်ရိုက်သော သစ္စာတရားကို—ကြိုးစား၍ သေချာစွာ ထိန်းသိမ်းရမည့် အယူဝါဒကို ဟောကြားမည်။
Verse 4
आत्मायः केवलः स्वस्थः शान्तः सूक्ष्मः सनातनः / अस्ति सर्वान्तरः साक्षाच्चिन्मात्रस्तमसः परः
အတ္တမန်သည် တစ်တည်း (အဒွိတ) ဖြစ်၍ ကိုယ်တိုင်တည်မြဲကာ ငြိမ်းချမ်း၊ သေးငယ်နူးညံ့၊ အနန္တကာလ ဖြစ်သည်။ သတ္တဝါအားလုံးအတွင်း၌ တိုက်ရိုက်သက်သေ (သက္ခီ) အဖြစ် တည်ရှိပြီး—သန့်ရှင်းသော အသိဉာဏ်တည်းသာ—အဝိဇ္ဇာ၏ မှောင်မိုက် (တမစ်) ကို ကျော်လွန်သည်။
Verse 5
सो ऽन्तर्यामी स पुरुषः स प्राणः स महेश्वरः / स कालो ऽग्निस्तदव्यक्तं स एवेदमिति श्रुतिः
သူသည် အတွင်းအုပ်စိုးရှင် (အန္တర్యာမီ) ဖြစ်၏; သူသည် ပုရုရှ (ပုရုṣa) ဖြစ်၏; သူသည် ပရာဏ (အသက်ရှု) ဖြစ်၏; သူသည် မဟေရှဝရ (မဟာသခင်) ဖြစ်၏။ သူသည် ကာလ (အချိန်) ဖြစ်၏; သူသည် အဂ္နိ (မီး) ဖြစ်၏; ထိုအဗျက္တ (မထင်ရှားသော) လည်း သူပင်—ရှရုတိက «ဤအရာအားလုံးသည် သူတစ်ပါးတည်း» ဟု ကြေညာသည်။
Verse 6
अस्माद् विजायते विश्वमत्रैव प्रविलीयते / स मायी मायया बद्धः करोति विविधास्तनूः
ဤသခင်ထံမှ စကြဝဠာတစ်လုံးလုံး ပေါ်ပေါက်လာပြီး၊ ထိုသခင်ထံသို့ပင် ပြန်လည်ပျော်ဝင်သည်။ မာယာ၏အရှင်ဖြစ်သော ထိုဘုရားသည်—မိမိ၏မာယာကြောင့် (ကဲ့သို့) ချည်နှောင်ခံရသော်လည်း—အမျိုးမျိုးသော ရုပ်ခန္ဓာများကို ဆောင်ယူတော်မူသည်။
Verse 7
न चाप्ययं संसरति न च संसारयेत् प्रभुः / नायं पृथ्वी न सलिलं न तेजः पवनो नभः
ဤအမြင့်ဆုံးသခင်သည် သံသရာ၌ မလှည့်လည်သကဲ့သို့၊ အခြားသူကိုလည်း သံသရာ၌ မလှည့်လည်စေပါ။ သူသည် မြေမဟုတ်၊ ရေမဟုတ်၊ မီးမဟုတ်၊ လေမဟုတ်၊ ကောင်းကင်/အာကာသ (နဘ) မဟုတ်။
Verse 8
न प्राणे न मनो ऽव्यक्तं न शब्दः स्पर्श एव च / न रूपरसगन्धाश्च नाहं कर्ता न वागपि
ငါသည် ပရာဏ (အသက်ရှူဝင်ထွက်) မဟုတ်၊ မနော (စိတ်) မဟုတ်၊ အဗျက်တ (မထင်ရှားသော) မဟုတ်။ အသံမဟုတ်၊ ထိတွေ့မှုမဟုတ်၊ ရုပ်ပုံမဟုတ်၊ အရသာမဟုတ်၊ အနံ့မဟုတ်။ ငါသည် ကర్తာ (လုပ်သူ) မဟုတ်၊ ဝါက် (စကား) ပင် မဟုတ်။
Verse 9
न पाणिपादौ नो पायुर्न चोपस्थं द्विजोत्तमाः / न कर्ता न च भोक्ता वा न च प्रकृतिपूरुषौ / न माया नैव च प्राश्चैतन्यं परमार्थतः
ဒွိဇောတ္တမတို့၊ အမြင့်ဆုံးသော သတ္တဝါတရားအရ ပရမတ္ထ သတ္တ (အထွတ်အမြတ်) သည် လက်ခြေမဟုတ်၊ အနောက်ပေါက်မဟုတ်၊ မျိုးပွားအင်္ဂါမဟုတ်။ လုပ်သူမဟုတ်၊ ခံစားသူမဟုတ်၊ ပရကృతిနှင့် ပုရုಷ ဒွိတမဟုတ်။ မာယာမဟုတ်၊ အစဉ်အလာရှိသော ချိတ်တန်ယ (အခြေအနေခံ စိတ်သိ) ပင် မဟုတ်—ဤသည်ပင် အဘယ်သို့သော အပြည့်အဝ အမှန်တရားဖြစ်၏။
Verse 10
यथा प्रकाशतमसोः सम्बन्धो नोपपद्यते / तद्वदैक्यं न संबन्धः प्रपञ्चपरमात्मनोः
အလင်းနှင့် အမှောင်ကြားတွင် အမှန်တကယ် ဆက်နွယ်မှု မတည်နိုင်သကဲ့သို့၊ ထင်ရှားသော လောက (ပရပဉ္စ) နှင့် ပရမအတ္မာကြား “တစ်လုံးတစ်ဝ” ဟုဆိုသည်မှာလည်း ဆက်နွယ်မှု မဟုတ်—ဆက်နွယ်မှုသည် ပေါ်လွင်မှု၏ လောက၌သာ ရှိသည်။
Verse 11
छायातपौ यथा लोके परस्परविलक्षणौ / तद्वत् प्रपञ्चपुरुषौ विभिन्नौ परमार्थतः
လောက၌ အရိပ်နှင့် နေရောင်သည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မတူကွဲပြားသကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူ အမြင့်ဆုံးသော သတ္တဝါတရားအရ ပရပဉ္စ (ထင်ရှားသော ကမ္ဘာ) နှင့် ပုရုಷ (သိမြင်သော အတ္တ) သည် ကွဲပြား၍ သီးခြားဖြစ်သည်။
Verse 12
यद्यात्मा मलिनो ऽस्वस्थो विकारी स्यात् स्वभावतः / नहि तस्य भवेन्मुक्तिर्जन्मान्तरशतैरपि
အတ္တ (အတွင်းရှိ ကိုယ်တိုင်) သည် သဘာဝအားဖြင့် မသန့်ရှင်း၊ မတည်ငြိမ်၊ ပြောင်းလဲလွယ်ကူနေပါက၊ ထိုသူအတွက် မုက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) သည် မပေါ်ပေါက်နိုင်—မွေးဖွားမှု ရာချီ ဆက်တိုက်ဖြစ်သော်လည်းပင်။
Verse 13
पश्यन्ति मुनयो युक्ताः स्वात्मानं परमार्थतः / विकारहीनं निर्दुः खमानन्दात्मानमव्ययम्
ယောဂ၌တည်ကြည်သော မုနိတို့သည် အမြင့်ဆုံးသော သမ္မာတရားအရ မိမိအတ္တကို မြင်ကြသည်—ပြောင်းလဲမရှိ၊ ဝမ်းနည်းမှုကင်း၊ အာနန္ဒသဘာဝ၊ မပျက်မယွင်းသော အမရအတ္တ။
Verse 14
अहं कर्ता सुखी दुः खी कृशः स्थूलेति या मतिः / सा चाहङ्कारकर्तृत्वादात्मन्यारोप्यते जनैः
«ငါက လုပ်သူ၊ ငါပျော်၊ ငါဒုက္ခ၊ ငါပိန်၊ ငါဝ» ဟူသော အယူအဆသည် အဟင်္ကာရနှင့် ကర్తृत्वစိတ်မှ ပေါ်လာသည်။ လူတို့သည် ထိုအဟင်္ကာရလုပ်သူစိတ်ကြောင့် အတ္တပေါ်သို့ ထပ်တင်သတ်မှတ်ကြသည်။
Verse 15
वदन्ति वेदविद्वांसः साक्षिणं प्रकृतेः परम् / भोक्तारमक्षरं शुद्धं सर्वत्र समवस्थितम्
ဝေဒကို သိမြင်သော ပညာရှင်တို့က (အတ္တကို) ပရကృతိထက် အမြင့်ဆုံးသော သက်သေ (စాక్షိ) ဟု ဆိုကြသည်—အတွေ့အကြုံခံစားသူ၊ မပျက်မယွင်းသော အက္ခရာ၊ သန့်ရှင်း၍ နေရာတိုင်းတွင် တန်းတူတည်ရှိသူ။
Verse 16
तस्मादज्ञानमूलो हि संसारः सर्वदेहिनाम् / अज्ञानादन्यथा ज्ञानं तच्च प्रकृतिसंगतम्
ထို့ကြောင့် ကိုယ်ရှိသတ္တဝါအားလုံးအတွက် သံသရာသည် မသိမှု (အဝိဇ္ဇာ) ကို အမြစ်အဖြစ်ထားသည်။ မသိမှုမှ လွဲမှားသော “အသိ” တစ်မျိုး ပေါ်လာပြီး ထိုလွဲမှားမှုသည် ပရကృతိနှင့် ချည်နှောင်လျက်ရှိသည်။
Verse 17
नित्योदितः स्वयं ज्योतिः सर्वगः पुरुषः परः / अहङ्काराविवेकेन कर्ताहमिति मन्यते
အမြင့်ဆုံးသော ပုရုෂသည် အမြဲပေါ်လွင်၍ ကိုယ်တိုင်တောက်ပကာ နေရာတိုင်းသို့ ပြန့်နှံ့နေသည်။ သို့သော် အဟင်္ကာရကြောင့် ခွဲခြားမသိသော အဝိဝေကဖြင့် «ငါက လုပ်သူ» ဟု ထင်မြင်တတ်သည်။
Verse 18
पश्यन्ति ऋषयो ऽव्यक्तं नित्यं सदसदात्मकम् / प्रधानं प्रकृतिं बुद्ध्वा कारणं ब्रह्मवादिनः
ရဟန္တဉာဏ်ရှိသော ရှိများသည် အမြဲတည်သော «မထင်ရှားသောအရာ» ကို မြင်ကြသည်။ ၎င်းသည် ရှိခြင်းနှင့် မရှိခြင်း နှစ်မျိုးလက္ခဏာပါဝင်၏။ ၎င်းကို ပဓာန၊ ပရကృతိ ဟု သိမြင်၍ ဗြဟ္မဝါဒင်တို့က ပေါ်ထွန်းမှု၏ အကြောင်းရင်းမြေခံဟု ဆိုကြသည်။
Verse 19
तेनायं संगतो ह्यात्मा कूटस्थो ऽपि निरञ्जनः / स्वात्मानमक्षरं ब्रह्म नावबुद्ध्येत तत्त्वतः
အဝိဇ္ဇာနှင့် ထပ်တင်သဘောကြောင့် ဤအတ္တမန်သည် ကိုယ်နှင့် စိတ်နှင့် ဆက်စပ်သကဲ့သို့ ထင်မြင်လာသည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းသည် မပြောင်းလဲသော သက်သေ၊ အညစ်အကြေးကင်းသော ကူဋသ္ထ ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် မိမိအတ္တကို မဖျက်မပြတ်သော ဗြဟ္မန်ဟု တတ္တဝတၳုအရ မသိမြင်နိုင်တော့သည်။
Verse 20
अनात्मन्यात्मविज्ञानं तस्माद् दुः खं तथेतरम् / रगद्वेषादयो दोषाः सर्वे भ्रान्तिनिबन्धनाः
အတ္တမဟုတ်သောအရာကို အတ္တဟု သိမြင်ခြင်းကြောင့် ဒုက္ခနှင့် မောက္ခနှင့် ဆန့်ကျင်သမျှ ဖြစ်ပေါ်သည်။ ရာဂ၊ ဒွေသ စသည့် အပြစ်အနာအဆာအားလုံးသည် မ भ्रम (မှားယွင်းမှု) ကို အကြောင်းရင်းအဖြစ် ချည်နှောင်ထားသည်။
Verse 21
कर्मण्यस्य भवेद् दोषः पुण्यापुण्यमिति स्थितिः / तद्वशादेव सर्वेषां सर्वदेहसमुद्भवः
ဤကိုယ်ရှိသတ္တဝါအတွက် ကမ္မ၌ ပုဏ္ဏနှင့် အပုဏ္ဏ ဟူသော အခြေအနေ ပေါ်ပေါက်သည်။ ထိုကမ္မ၏ အာဏာအောက်တွင်ပင် သတ္တဝါအားလုံးအတွက် ကိုယ်ခန္ဓာအမျိုးမျိုး ပေါ်ထွန်းလာသည်။
Verse 22
नित्यः सर्वत्रगो ह्यात्मा कूटस्थो दोषवर्जितः / एकः स भिद्यते शक्त्या मायया न स्वभावतः
အတ္တမန်သည် အမြဲတည်၍ အရာရာသို့ ပျံ့နှံ့နေသည်; ကူဋသ္ထ ဖြစ်၍ အပြစ်ကင်းသည်။ တစ်ပါးတည်းဖြစ်သော်လည်း သက္တိ—မာယာ—ကြောင့် ခွဲခြားသကဲ့သို့ ထင်မြင်ရပြီး မိမိသဘာဝကြောင့် မဟုတ်။
Verse 23
तस्मादद्वैतमेवाहुर्मुनयः परमार्थतः / भेदो व्यक्तस्वभावेन सा च मायात्मसंश्रया
ထို့ကြောင့် မုနိပညာရှိတို့သည် အမြင့်ဆုံးအဓိပ္ပါယ်၌ သတ္တဝါအမှန်တရားသည် အဒွైతတည်းဟု ကြေညာကြသည်။ ကွဲပြားမှုဟု ထင်မြင်ရခြင်းသည် ပေါ်လွင်သောသဘောသဘာဝကြောင့် ဖြစ်ပြီး ထိုကွဲပြားမှုသည် အတ္တမန်ကို အခြေခံသော မာယာပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
Verse 24
यथा हि धूमसंपर्कान्नाकाशो मलिनो भवेत् / अन्तः करणजैर्भावैरात्मा तद्वन्न लिप्यते
မီးခိုးနှင့် ထိတွေ့သော်လည်း အာကာသသည် အမှန်တကယ် မညစ်ပတ်သကဲ့သို့၊ အတွင်းကိရိယာ (စိတ်–ဉာဏ်) မှ ပေါ်လာသော အခြေအနေများနှင့် ခံစားချက်များကြောင့် အတ္တမန်သည် မလိပ်ကပ် မညစ်ပတ်ပါ။
Verse 25
यथा स्वप्रभया भाति केवलः स्फटिको ऽमलः / उपाधिहीनो विमलस्तथैवात्मा प्रकाशते
အပြစ်ကင်းစင်သော စဖတိက (ကြည်လင်ကျောက်) သည် တစ်ကိုယ်တည်းဖြစ်၍ ကိုယ်ပိုင်အလင်းရောင်ဖြင့် တောက်ပသကဲ့သို့၊ ဥပာဓိမရှိဘဲ သန့်ရှင်းအပြစ်ကင်းသော အတ္တမန်လည်း ထိုနည်းတူ သန့်စင်သော အလင်းအဖြစ် ထင်ရှားပေါ်လွင်သည်။
Verse 26
ज्ञानस्वूपमेवाहुर्जगदेतद् विचक्षणाः / अर्थस्वरूपमेवाज्ञाः पश्यन्त्यन्ये कुदृष्टयः
ပညာမြင်သူတို့က ဤလောကသည် ဉာဏ်သဘော (jñāna) အဖြစ်တည်းဟု ဆိုကြသည်။ သို့သော် မသိမြင်သူများ၊ မျက်မြင်မှားသူများကတော့ ၎င်းကို ပစ္စည်းအရာဝတ္ထု (artha) အဖြစ်သာ မြင်ကြသည်။
Verse 27
कूटस्थो निर्गुणो व्यापी चैतन्यात्मा स्वभावतः / दृश्यते ह्यर्थरूपेण पुरुषैर्भ्रान्तिदृष्टिभिः
အတ္တမန်သည် ကူဋသ္ထ (မပြောင်းလဲသော) ဖြစ်၍ ဂုဏသုံးပါးကို ကျော်လွန်ကာ အလုံးစုံပျံ့နှံ့သော စိတ်သိမြင်မှု (ချေတနာ) သဘောတရားဖြစ်သည်။ သို့သော် မြင်ကွင်းမှားယွင်းသူများအတွက် ၎င်းသည် အရာဝတ္ထုအဖြစ် ပုံသဏ္ဌာန်ယူသကဲ့သို့ ထင်မြင်ရသည်။
Verse 28
यथा संलक्ष्यते रक्तः केवलः स्फटिको जनैः / रक्तिकाद्युपधानेन तद्वत् परमपूरुषः
အနက်ကင်းစင်သော စဖတိက (ကြည်လင်ကျောက်) ကို လူတို့က အနီရောင်အောက်ခံ (ဆေးနီ) ပေါ်တင်လျှင် အနီရောင်ဟု မြင်သကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူ ပရမပုရုရှ (အမြင့်ဆုံးပုရုရှ) သည် ဥပာဓိကန့်သတ်ချက်များကြောင့် အရောင်တင်သကဲ့သို့ မြင်ရသည်။
Verse 29
तस्मादात्माक्षरः शुद्धो नित्यः सर्वगतो ऽव्ययः / उपासितव्यो मन्तव्यः श्रोतव्यश्च मुमुक्षुभिः
ထို့ကြောင့် မပျက်မယွင်းသော အတ္တ (အက္ခရ) သည် သန့်ရှင်း၍ နိစ္စ၊ အလုံးစုံပြန့်နှံ့ကာ မလျော့မယွင်းသောအရာဖြစ်သဖြင့်၊ လွတ်မြောက်ခြင်းကို လိုလားသော မုမုက္ခူတို့က ပူဇော်သဘောဖြင့် ဥပာသနာပြု၍ စဉ်းစားတော်မူကာ၊ နာကြားသင့်သည်။
Verse 30
यदा मनसि चैतन्यं भाति सर्वत्रगं सदा / योगिनो ऽव्यवधानेन तदा संपद्यते स्वयम्
စိတ်အတွင်း၌ သန့်ရှင်းသော ချေတနာ (သတိဉာဏ်) သည် အမြဲတမ်း အလုံးစုံပြန့်နှံ့ကာ တောက်ပလာသောအခါ၊ မပြတ်မတောက် တည်နေသော ယောဂီအတွက် အတည်ပြုသိမြင်ခြင်းသည် ကိုယ်တိုင်ပင် ပေါ်ထွန်းလာသည်။
Verse 31
यदा सर्वाणि बूतानि स्वात्मन्येवाभिपश्यति / सर्वभूतेषु चात्मानं ब्रह्म संपद्यते तदा
အခါတစ်ရံ လူတစ်ဦးသည် သတ္တဝါအားလုံးကို ကိုယ့်အတ္တအတွင်း၌သာ အမှန်တကယ် မြင်တွေ့ပြီး၊ သတ္တဝါအားလုံးအတွင်း၌လည်း အတ္တကို မြင်တွေ့သောအခါ၊ ထိုအချိန်တည်းမှာပင် ဘြဟ္မန် (Brahman) ကို ရောက်ရှိသည်။
Verse 32
यदा सर्वाणि भूतानि समाधिस्थो न पश्यति / एकीभूतः परेणासौ तदा भवति केवलः
သမာဓိ၌ တည်နေစဉ် သတ္တဝါအားလုံးကို ခွဲခြား၍ မမြင်တော့ဘဲ၊ အမြင့်ဆုံးအရာနှင့် တစ်လုံးတစ်ဝတည်း ဖြစ်သွားသောအခါ၊ ထိုသူသည် “တစ်ပါးတည်းသော” အဖြစ်—ကైవလျ (kaivalya) အထီးကျန်လွတ်မြောက်မှု၌—တည်နေသည်။
Verse 33
यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा ये ऽस्य हृदि स्थिताः / तदासावमृतीभूतः क्षेमं गच्छति पण्डितः
နှလုံးအတွင်းတည်နေသော ဆန္ဒအားလုံးကို အပြည့်အဝ လွတ်မြောက်စေသည့်အခါ၊ ပညာရှိသူသည် သေမင်းမှ လွတ်ကင်း၍ အမတဖြစ်ကာ၊ အမြင့်ဆုံး အီශ්ဝရ၌ က္ṣေမ—လုံခြုံသော ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရောက်ရှိသည်။
Verse 34
यदा भूतपृथग्भावमेकस्थमनुपश्यति / तत एव च विस्तारं ब्रह्म संपद्यते तदा
သတ္တဝါတို့၏ ခွဲခြားသကဲ့သို့ ထင်ရသောအရာကို တစ်ခုတည်းအတွင်း တည်နေသည်ဟု အမှန်တကယ် မြင်သိသောအခါ၊ ထိုသဘောပေါက်မှုတည်းဟူသော အလင်းကြောင့်ပင် ဘရဟ္မန်—အရာအားလုံး၏ အရင်းမြစ်နှင့် အကျယ်ပြန့်သော တည်ရှိမှုကို ရောက်ရှိသည်။
Verse 35
यदा पश्यति चात्मानं केवलं परमार्थतः / मायामात्रं जगत् कृत्स्नं तदा भवति निर्वृतः
အမြင့်ဆုံးအမှန်တရားအဖြစ် အတ္တမန်ကိုသာ တစ်ပါးတည်း မြင်သိပြီး၊ ကမ္ဘာလောကအလုံးစုံကို မာယာသာဖြစ်သည်ဟု မြင်သောအခါ၊ ထိုသူသည် အပြည့်အဝ ငြိမ်းချမ်း၍ မုက္ခ၏ တိတ်ဆိတ်သဘော၌ နားခိုသည်။
Verse 36
यदा जन्मजरादुः खव्याधीनामेकभेषजम् / केवलं ब्रह्मविज्ञानं जायते ऽसौ तदा शिवः
မွေးဖွားခြင်း၊ အိုမင်းခြင်း၊ နာမကျန်းခြင်းတို့၏ ဒုက္ခအတွက် တစ်ခုတည်းသော ဆေးဖြစ်သော သန့်ရှင်းသော ဘရဟ္မဗိဇ္ဇာန (Brahma-jñāna) ပေါ်ထွန်းလာသောအခါ၊ ထိုသူသည် အမှန်တကယ် «ရှီဝ»—မင်္ဂလာရှိ၍ လွတ်မြောက်သူ ဖြစ်လာသည်။
Verse 37
यथा नदीनदा लोके सागरेणैकतां ययुः / तद्वदात्माक्षरेणासौ निष्कलेनैकतां व्रजेत्
လောက၌ မြစ်များနှင့် ချောင်းများသည် သမုဒ္ဒရာနှင့် တစ်ရပ်တည်း ပေါင်းစည်းသကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူ ကိုယ်တည်ရှိသော အတ္တသည် အပိုင်းမဲ့ မခွဲခြားနိုင်သော အက္ခရာအတ္တ (မပျက်မယွင်းသော Self) နှင့် တစ်ရပ်တည်း ဖြစ်သင့်သည်။
Verse 38
तस्माद् विज्ञानमेवास्ति न प्रपञ्चो न संसृतिः / अज्ञानेनावृतं लोको विज्ञानं तेन मुह्यति
ထို့ကြောင့် အမှန်တကယ်ရှိသည်မှာ «ဗိဇ္ဇာ» (သိမြင်ပညာ) တစ်ခုတည်းသာ ဖြစ်၍၊ ပရပဉ္စ (ကမ္ဘာအမျိုးမျိုးပုံပေါ်မှု) မရှိ၊ သံသရာ (ပြန်လည်မွေးဖွားလှည့်လည်မှု) လည်း အမှန်တကယ်မရှိ။ သို့သော် အဝိဇ္ဇာဖြင့် ဖုံးကွယ်ထားသော လောကသည် ထိုပညာကိုပင် မသိမမြင်၍ မောဟဖြစ်သည်။
Verse 39
तज्ज्ञानं निर्मलं सूक्ष्मं निर्विकल्पं यदव्ययम् / अज्ञानमितरत् सर्वं विज्ञानमिति मे मतम्
ထိုပညာသည် အညစ်အကြေးကင်းစင်၍ သေးငယ်နူးညံ့ကာ အယူအဆခွဲခြားမှုမရှိ (နိရ္ဝိကల్ప) သော၊ မပျက်မယွင်း (အဗျယ) သောအရာ ဖြစ်သည်။ ထိုအရာမှလွဲ၍ အခြားအရာအားလုံးသည် အဝိဇ္ဇာ ဖြစ်ကြောင်း—ဤသည်မှာ ငါ၏ ဗိဇ္ဇာ (သိမြင်ပညာ) အပေါ် အမြင်တော်မူချက် ဖြစ်သည်။
Verse 40
एतद् वः परमं सांख्यं भाषितं ज्ञानमुत्तमम् / सर्ववेदान्तसारं हि योगस्तत्रैकचित्तता
ဤသို့ဖြင့် သင်တို့အား အမြင့်မြတ်ဆုံးသော စာṅခ္ယ (Sāṅkhya) ကို—အထွတ်အထိပ် ပညာကို—ငါဟောကြားပြီးပြီ။ အမှန်တကယ်၌ ၎င်းသည် ဝေဒാന്ത အနှစ်သာရ ဖြစ်သည်။ ထိုသင်ကြားချက်၌ ယောဂသည် စိတ်ကို တစ်ချက်တည်း တည်စေခြင်း (ဧကချိတ္တတာ) ဖြစ်သည်။
Verse 41
योगात् संजायते ज्ञानं ज्ञानाद् योगः प्रवर्तते / योगज्ञानाभियुक्तस्य नावाप्यं विद्यते क्वचित्
ယောဂမှ ပညာအမှန် ပေါ်ပေါက်လာပြီး၊ ပညာမှ ယောဂသည် တည်မြဲစွာ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်သည်။ ယောဂနှင့် ပညာ နှစ်ပါးလုံးကို အလေးအနက် လေ့ကျင့်သူအတွက် မရနိုင်သော အရာဟူ၍ မည်သည့်နေရာတွင်မျှ မရှိ။
Verse 42
यदेव योगिनो यान्ति सांख्यैस्तदधिगम्यते / एकं सांख्यं च योगं च यः पश्यति स तत्त्ववित्
ယောဂီတို့ ရောက်ရှိသည့် ထိုပန်းတိုင်ကိုပင် စာṅခ္ယ (Sāṃkhya) ကိုလိုက်နာသူတို့လည်း သိမြင်ရနိုင်သည်။ စာṅခ္ယ နှင့် ယောဂ ကို တစ်ခုတည်းဟု မြင်သူသည် တတ္တဝိဒ်—အမှန်တရားကို သိသူ ဖြစ်သည်။
Verse 43
अन्ये च योगिनो विप्रा ऐश्वर्यासक्तचेतसः / मज्जन्ति तत्र तत्रैव न त्वात्मैषामिति श्रुतिः
အို ဗြာဟ္မဏ ရှင်ရဟန်းတို့၊ အခြားသော ယောဂီများသည် အိဒ္ဓိအာဏာနှင့် အရှင်သဘော အပျော်အပါးတို့ကို စိတ်ကပ်လျက်၊ ထိုအောင်မြင်မှုများထဲသို့ ထပ်ခါထပ်ခါ နစ်မြုပ်ကြ၏။ သို့ရာတွင် သြုတိက «အဲဒါသည် သူတို့အတွက် အတ္တမဟုတ်» ဟု ကြေညာ၏။
Verse 44
यत्तत् सर्वगतं दिव्यमैश्वर्यमचलं महत् / ज्ञानयोगाभियुक्तस्तु देहान्ते तदवाप्नुयात्
အရာရာကို လွှမ်းမိုးသော ဒိဗ္ဗအာဏာတော်သည် ကြီးမား၍ အမြင့်မြတ်ကာ မလှုပ်မယှက်တည်၏။ ဉာဏယောဂ၌ တည်ကြည်စွာ အားထုတ်သူသည် ကိုယ်ခန္ဓာအဆုံး (သေချိန်) တွင် ထိုအာဏာတော်ကို ရရှိမည်။
Verse 45
एष आत्माहमव्यक्तो मायावी परमेश्वरः / कीर्तितः सर्ववेदेषु सर्वात्मा सर्वतोमुखः
ငါသည် ထိုအတ္တပင် ဖြစ်၏—မပေါ်လွင်သော၊ မာယာကို ကိုင်တွယ်သူ၊ အမြင့်မြတ်ဆုံး အရှင် (ပရမေရှွရ) ဖြစ်၏။ ဗေဒအားလုံး၌ ငါကို သတ္တဝါအားလုံး၏ အတ္တ၊ အရပ်ရပ်သို့ မျက်နှာမူ၍ အရာရာကို လွှမ်းမိုးသူဟု ချီးမွမ်းကြ၏။
Verse 46
सर्वकामः सर्वरसः सर्वगन्धो ऽजरो ऽमरः / सर्वतः पाणिपादो ऽहमन्तर्यामी सनातनः
ငါသည် ဆန္ဒအားလုံးကို ဖြည့်ဆည်းသူ၊ အရသာအားလုံး၏ အနှစ်သာရ၊ အနံ့အားလုံးအတွင်းရှိ အနံ့တော် ဖြစ်၏။ ငါသည် မပျက်မယွင်း၊ မသေမဆုံး။ လက်နှင့်ခြေသည် အရပ်ရပ်၌ ရှိလျက်၊ ငါသည် သတ္တဝါအားလုံးအတွင်း တည်နေသော ထာဝရ အတွင်းအုပ်စိုးရှင် (အန္တర్యာမိ) ဖြစ်၏။
Verse 47
अपाणिपादो जवनो ग्रहीता हृदि संस्थितः / अचक्षुरपि पश्यामि तथाकर्णः शृणोम्यहम्
လက်ခြေမရှိသော်လည်း သူသည် လျင်မြန်၍ ဖမ်းယူသူ ဖြစ်၏၊ နှလုံးအတွင်း၌ တည်ရှိ၏။ မျက်စိမရှိသော်လည်း ငါမြင်၏၊ နားမရှိသော်လည်း ငါကြား၏။
Verse 48
वेदाहं सर्वमेवेदं न मां जानाति कश्चन / प्राहुर्महान्तं पुरुषं मामेकं तत्त्वदर्शिनः
ငါသည် ဤအရာအားလုံးကို—အကုန်လုံးကိုပင် သိ၏; သို့သော် မည်သူမျှ ငါ့ကို အမှန်တကယ် မသိနိုင်။ တတ္တဝကို မြင်သော ရှင်တော်များက ငါတစ်ပါးတည်းကို မဟာပုရုෂ (Mahā-puruṣa) ဟု ကြေညာကြ၏။
Verse 49
पश्यन्ति ऋषयो हेतुमात्मनः सूक्ष्मदर्शिनः / निर्गुणामलरूपस्य यत्तदैश्वर्यमुत्तमम्
သိမ်မွေ့သောမြင်ကွင်းရှိသည့် ရှင်တော်များသည် အတ္တ၏ အကြောင်းရင်းကို မြင်ကြ၏—ဂုဏ်သုံးပါးကို ကျော်လွန်၍ အညစ်ကင်းသော အရূপတရား၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး အိုင်ශ්ဝရယ (အာဏာတော်) ကိုပင်။
Verse 50
यन्न देवा विजानन्ति मोहिता मम मायया / वक्ष्ये समाहिता यूयं शृणुध्वं ब्रह्मवादिनः
ငါ့ မာယာကြောင့် မောဟဖြစ်၍ နတ်တို့တောင် မသိနိုင်သည့် အရာကို ယခု ငါကြေညာမည်။ သင်တို့ စိတ်တည်ငြိမ်၍ အာရုံစိုက်ကြလော့; ဗြဟ္မဝါဒင်တို့၊ နားထောင်ကြလော့။
Verse 51
नाहं प्रशास्ता सर्वस्य मायातीतः स्वभावतः / प्रेरयामि तथापीदं कारणं सूरयो विदुः
ငါသည် သဘာဝအရ မာယာကို ကျော်လွန်၏; အရာအားလုံး၏ အမိန့်ပေးအုပ်ချုပ်သူ မဟုတ်။ သို့သော်လည်း ဤလောကလှုပ်ရှားမှုကို ငါက လှုံ့ဆော်စေ၏—ဤသည်ကို ပညာရှိတို့က အကြောင်းတရားဟု သိကြ၏။
Verse 52
यन्मे गुह्यतमं देहं सर्वगं तत्त्वदर्शिनः / प्रविष्टा मम सायुज्यं लभन्ते योगिनो ऽव्ययम्
တတ္တဝကို မြင်သော ယောဂီတို့သည် ငါ၏ အလွန်လျှို့ဝှက်၍ အလုံးစုံသို့ ပြန့်နှံ့သော ရုပ်သဘောထဲသို့ ဝင်ရောက်လျက် မဖျက်မပျက်သော စာယုဇ္ယ (ပေါင်းစည်းခြင်း) ကို ရရှိကြ၏။
Verse 53
तेषां हि वशमापन्ना माया मे विश्वरूपिणी / लभन्ते परमां शुद्धिं निर्वाणं ते मया सह
ထိုသူတို့အတွက် အလုံးစုံပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော မာယာတော်သည် ငါ၏အာဏာအောက်သို့ ဝင်လာ၏။ ထိုသူတို့သည် အမြင့်ဆုံးသန့်ရှင်းမှုနှင့် နိဗ္ဗာန်ကို ရရှိကာ ငါနှင့်အတူ တည်နေကြ၏။
Verse 54
न तेषां पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि / प्रसादान्मम योगीन्द्रा एतद् वेदानुशासनम्
ထိုသူတို့အတွက် ကပ္ပကောဋိရာချီတိုင်အောင်ပင် ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်း မရှိတော့။ အို ယောဂီအထွတ်အမြတ်တို့၊ ငါ၏ကျေးဇူးတော်ကြောင့်—ဤသည်မှာ ဝေဒ၏ အမိန့်တော်ဖြစ်သည်။
Verse 55
नापुत्रशिष्ययोगिभ्यो दातव्यं ब्रह्मवादिभिः / मदुक्तमेतद् विज्ञानं सांख्ययोगसमाश्रयम्
ဗြဟ္မကို သင်ကြားသူတို့သည် သားမဟုတ်၊ တပည့်မဟုတ်၊ အရည်အချင်းရှိသော ယောဂီမဟုတ်သူအား ဤဗိဇ္ဇာကို မပေးသင့်။ ဤသည်မှာ ငါကြေညာသော ပညာဖြစ်၍ စာံခယနှင့် ယောဂကို အခြေခံထားသည်။
Saṃsāra is rooted in ignorance: egoic confusion produces the sense of doership, which generates karma (merit and demerit) and thereby the succession of bodies; the Self itself remains the immutable Witness, only appearing associated through māyā and superimposition.
They are presented as one in truth: Yoga is one-pointedness of mind that stabilizes realization, while Sāṅkhya is discriminative knowledge of Reality; knowledge arises from Yoga, and Yoga becomes firm through knowledge.
It asserts non-dual Reality in the highest sense (paramārtha) while explaining perceived difference as belonging to manifestation and māyā; the Self remains stainless and undivided, though it appears diversified through adjuncts.
Because it is described as ‘more secret than the secret’ (guhyāt guhyatara), requiring adhikāra—ethical and yogic qualification—so it is to be given only to a son, a disciple, or a qualified yogin capable of guarding and realizing it.